A’raf Sûresi Açıklamalı Meali

¹Elif. Lam. Mim. Sad. Manası konusunda sözün tükenmeyeceği bu harfler hakikate ve Allah Resul’ünün aldığı vahyi tek bir harfini dahi zayi etmeden ilettiğinin şahididirler.

²Bu sana indirilen ve insanları yaratılışlarının sebebine davet eden bir Kitap’tır. Müminler onu, akıllarından çıkarmasınlar diye indirilmiştir. Ey Resûlüm onunla yoldan sapanları, uğrayacakları akıbete karşı uyarman ve mü’minlere öğüt vermen hususunda, iman etmeyenlerden gelecek baskılar ve görevinin zorluğundan dolayı içinde bir sıkıntı kalbinde bir şüphe ve daralma olmasın. Onunla kâfirleri korkutup müminlere öğüt veresin ve gittikleri yolun neticeleri konusunda uyarasın. Sen görevini yap, cihadını sürdür, zalimlerin ve kâfirlerin hıncına ve hücumuna aldırma. Yapmakta olduğun davete karşı çıkanların saldırganlıkları seni bunaltıp üzmesin. Sen tebliğle görevlisin. Kitabı senin hayatını zora sokmak için göndermedik. Onlar daveti düşünüp öğüt almasalar da gerçeği arayanlar öğüt alıp doğruya yönelirler.

³Ey insanlar! Rabbinizden size indirilen emir ve yasaklarına riayet edip Kuranı rehber edinin. Nelere iman ettiğinizi bilerek ve inanmanın gereklerini yerine getirerek Kur’an’a uyun ve Allah’tan başka hiçbir güce boyun eğmeyin. Kur’an’ın hükümlerini terk etmeyin. Allahtan başka, işlerinizi kendilerine havale edeceğiniz kendi otoritelerine kayıtsız şartsız boyun eğmenizi isteyen lider ve O’nun razı olmadığı önderleri, dost ve veliler edinip onlara uymayın. Unutmayın ki yarattıklarının nizamını kurma ve ahlakını belirleme hakkı ve yetkisi yalnız Allah’a aittir. Ondan başkasının hayatınız üzerinde belirleyici olmasına rıza göstermeyin. Allah’a inanmakla beraber onun dışındaki lider, şeyh, mürşit, hoca, alim, cemaat, mezhep, tarikat gibi kişi ya da oluşumlar sizi Kur’an’dan kopararak başka mecralara çekmesin. Yapılan onca uyarıya rağmen pek az düşünüyorsunuz ve pek az öğüt alıyorsunuz. Kulağınıza küpe olması gereken bu öğütleri ne kadar da az düşünüyorsunuz! Allah ile arasına, başka birini koymayan herkes Allah’ın velisidir.

⁴Öğüt almayanları nasıl bir son bekliyor?” derseniz geçmişe bakın. Biz elçilerimize düşmanlık eden, emrimize başkaldırıp uyarılarımızı ve öğütlerimizi dikkate almayan nice toplumları ve memleketleri helak ettik. Azabımız onlara ya Lut kavminde olduğu gibi kendilerini güvenlik içinde hissettikleri en gafil oldukları bir gece vakti, ya da Şuayip kavmindeki gibi gündüz uykusuna yattıkları sırada ansızın gelmişti. Uyarılarımıza aykırı davrandılar. Bunun üzerine onların üstüne gece gündüz fark etmeden felaketler gönderdik.

⁵Kendilerine zorlu azabımız geldiğinde: “Yazıklar olsun, biz onca öğüt ve uyarıyı dikkate almayıp gerçekten Allah’a şirk koşan, resullerini yalanlayan, haddi aşanlardandık. Biz bunu çoktan hak ettik, kendimiz ettik kendimiz bulduk diyerek ve aciz çaresiz biçimde dua edip yalvararak “şüphesiz biz zalimlerdik” demekten ve suçlarını itiraf etmekten başka diyecek sözleri olmadı. Ve bu son pişmanlıkları bir yarar da sağlamadı. Ama iş bununla da bitmeyecek, öyle bir gün gelecek ki:

⁶Şüphesiz kendilerine peygamber gönderilmiş olanlara ve yaratılış sebeplerine uygun yaşamaya davet edilenlere: “Peygamberler size tebliğ de bulundular mı? Size gelen peygamberin tebliğine nasıl karşılık verdiniz? niçin elçilere düşmanlık yaptınız” diye soracağız. Peygamberlere iftira atan kişilerin yalancılıklarını ortaya çıkarmak için, Peygamberlere de şahit olarak “Ümmetiniz size ne cevap verdi?” diye elbette soracağız.

⁷Şüpheniz olmasın bu sorgulama esnasında kimseye zerre kadar haksızlık yapılmayacaktır. Biz insanın amel defterlerindeki kayıtlı bilgi ve belgeleri önlerine koyacağız. Onlara yaptıklarını en gizli durumlarına varıncaya kadar ayrıntılarıyla bir bir anlatacağız. Çünkü biz her an onların yanındaydık. Yaptıkları hiçbir şeyden asla habersiz değildik. Bizim bulunmadığımız bir zaman, kaybolduğumuz bir vakit yoktu ki. Yakında bunu anlayacaklardır. Hesap günü olup biteni bütün gerçekleriyle açıklayacağız.

⁸Adil yargılanmanın sembolü olan gerçek terazi o gündedir. O Gün hiç kimseye haksızlık yapılmaz, ölçü ve tartı hakkıyla gerçekleşir. Dünyada yapılmış olan bütün iyilik ve kötülükler dosdoğru bir şekilde ölçülecek ve ilâhî adâlet tam anlamıyla gerçekleşecektir. O gün verilen karar kesindir. Herkes kendi yaptıklarına kendisi şahitlik edecektir. Bu konuda hiçbir şüpheye mahal yoktur. O yüce mahkemede verilen karara itiraz edilemez. Tamamıyla gerçeklere göre hüküm verilir. Salih amel yönünden kimin iyilik sevap ve hayır tartıları ağır gelirse kurtuluşa ve ebedî mutluluğa erecekler onlardır. Kâr ve zarar hesabı, bunların toplamından çıkacaktır. En büyük sevap ise imandır, imanı olmayanın yapmış olduğu iyi ameller ne kadar çok olsa da kâr hanesine yazılmayacak heder olup gidecektir.

⁹Kimin de günahları ağır basarsa ve sevap tartıları hafif gelirse onlar da açıklanan sorumlulukları hiçe sayıp ayetlerimize karşı haksızlık etmelerinden ve Allah adına yapılan davete sırtlarını dönmelerinden dolayı kendilerine yazık edenlerdir. Yaptıkları iyi şeyler, kötü şeylerden fazla olanlar Cennet’e; yaptıkları kötü şeyler iyi şeylerden fazla olanlar da Cehenneme gidecektir.

¹⁰Ey İnsanlar! Biz sizi yaratıp gerçekten rahat ve huzurlu bir vaziyette yeryüzüne yerleştirdik. Size orada güç itibar, iktidar ve sayısız nimetlerle çeşitli geçim imkanları verdik. Hal böyleyken, Rabbinizin davetine ne kadar az yöneliyor ve O’na ne kadar az şükrediyorsunuz.

¹¹Atanız babanız olan Âdem’i ilk olarak şekilsiz bir balçıktan, sizi ve ruhlarınızı da hiç yoktan Biz yarattık. Sonra atanız Âdem’e ve size insan şekli verdik. Sonra meleklere: “Adem’e hizmete hazır olun hürmet için saygı duyun, O’nu yüceltip secde edin” dedik. Aslen bir cin olan İblis dışında hepsi üstünlük verdi, Âdem’i yücelterek secde etti. İblis Allah’ın emrine başkaldırma pahasına itaat secdesinde bulunmadı. Zira o, bunu gururuna yediremedi, kibirlendi ve küfre kaydı.

¹²Allah İblis’in niçin secde etmediğini gayet iyi bildiği hâlde, insanlığa ibret olması için ona sordu: “Sana emrettiğimde, seni Âdem’e secde etmekten alıkoyan ne oldu?” dedi. Gerçek üstünlüğün Allah’ın emirlerini her şeyin üstünde tutmak olduğunu unutan İblis: “Ben ondan üstünüm. Beni ateşten yarattın onu ise değersiz bir çamurdan yarattın” dedi. Oysa, insan, hangi maddeden yaratıldığına değil ne için yaratıldığına bakmalı. İnsanın elinde olmayan ve doğuştan gelen bir özelliği üstünlük ölçüsü olarak görmesi hem yanlıştır hem de şeytanî bir davranıştır. Bu düşünceyle, “biz peygamber soyundan geliyoruz”, “biz falan kabileye mensubuz” gibi çıkışlar arasında herhangi bir mantık farkı yoktur. Irk, renk, servet, şöhret, güzellik, makam, güç gibi özellikler, İslâm’a göre asla üstünlük ölçüsü olamazlar. İlâhî değer ölçülerine göre en kıymetli, insan; ortaya koyduğu faydalı çalışmalar ve ahlâkî erdemler bakımından en önde olan insandır.

¹³Allah: Öyleyse, sana bahşettiğim yüce makam olan cennetten defol in aşağıya. Orada böbürlenmeye, büyüklenmeye hakkın olamaz. Hiç kimse, soyundan, sopundan, makamından dolayı üstünlük iddiasında bulunamaz. Sen oraya layık değilsin. O yüce makam, haddini bilen Rabbinin emirlerine itaat edenlere mahsustur. O makamda ancak Allah’ın emirlerine itaat edilir, O’nun emri karşısında büyüklük taslayıp fikir beyan edilmez. Hemen huzurumdan ve nimet ortamımdan çık. Sen değersiz aşağılık ve alçaklardansın dedi. İblis’in, Allah’a inanması, O’nun varlığını ve sıfatlarını biliyor olması kendisini kovulmaktan, aşağılanmaktan kurtaramadı, kendisine bir yarar sağlamadı. Demek ki doğru olan Allah’a inanmakla beraber, O’nun emirlerine itaat etmektir. Kim Allah’ın emirlerine itaatsizlik ederse o da İblis gibi ilâhî rahmetten uzaklaştırılır.

¹⁴Bunun üzerine (İblis): “Onların öldükten sonra yeniden diriltilecekleri güne kadar yani Kıyâmet Gününe kadar bana mühlet ver” dedi. İblis; bu ifadeyle ölmeden ahirete ulaşma hesabı yaptı. iblisin küfrü, Allah’ı ve Âhireti inkâr değil, Allah’a itaatsizlik ve Allah ile tartışmaya kalkışmaktır. İblis, Allah’ı ve âhireti bilen, fakat inanmayan kâfirlerin sembolüdür.

¹⁵(Allah: “Şu imtihan dünyasında, insanın terakkisi için) Sana (kıyâmete kadar) süre verilmiştir. (Fakat bu süre içinde şunu hiç unutma: Sen kötü olarak yaratılmadın. Kötü olmayı ve sürekli kötülük yaparak varlığını devam ettirmeyi sen seçtin.)” dedi.

¹⁶(İblis de) Allah’a iftira edip kendisine verilen bu uzun ömre şükredeceği ve şükür ile kurtuluşa kullanacağı yerde, kendi günahını Allah’a isnat ederek şöyle dedi: Madem ki benim yoldan çıkıp hataya düşmeme ve sapmama izin verdin, yaptıklarım yüzünden rahmetinden uzaklaştırarak azgın bıraktın. Hz. Adem’e secde etmek gibi nefsime ağır gelen bir imtihana tâbi tutmakla, Beni azgınlığa düşürmene karşılık Ademoğullarını saptırmak, azdırmak için onlara karşı senin doğru yolunun üstünde Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzak kurup oturacağım. Her dönemdeki en haklı ve hayırlı davanın ortasında pusu kurup duracağım. İblis, kibir göstererek ve küfrü tercih ederek yüz çevirdiği ilâhî emrin faturasını Yüce Allah’a havale etmekte, aslında kendi sapmasını gizleyerek onu Allah’ın saptırdığını söylemekteydi. Bu apaçık bir yalan ve iftiraydı. Yanlış tercihini Allah’a nisbet ederek sorumluluğunu inkâr eden kişi iblisleşir. İblis, yaptığı eylemin sorumluluğunun Allah’a ait olduğunu iddia etmektedir. Diğer bir ifadeyle “Sen, bu işin buraya varacağını biliyordun” demiştir. Günümüz kadercilik anlayışının temelinde de benzeri bir düşünce yapısı mevcuttur.

¹⁷Sonra (da onları aldatmak için dört farklı yönden geleceğim:

1) Ahirete ait şüpheler vermekle) önlerinden

2) Dünyayı ebedi zannetmelerini sağlamakla) arkalarından

3) Suret-i haktan görünmekle, yaptıkları hayırlara gurur, kibir, riya karıştırmakla) sağlarından

4) Günahın her türünü en güzel ambalajlar içinde servis yapmakla) sollarından onlara yaklaşacağım. (Kısaca onları aldatmak için her türlü yol ve yöntemi kullanarak dört bir yandan üzerlerine saldıracağım) Ve (bu saldırılar sonucunda) pek çoklarının nankör kimseler olduğunu göreceksin.

14. (İblis): “Onların yeniden diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver” dedi.

15. (Allah): “Haydi, sen kendilerine mühlet verilenlerdensin” dedi.

16. (İblis de) şöyle dedi: “Beni azgınlığa düşürmene karşılık onlara karşı senin doğru yolunun üstünde oturacağım.

17. Sonra onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım. Böylece sen onların çoğunu şükredenlerden bulmayacaksın.”

14-17 Bunun üzerine İblis, “O halde bana insanların yeniden diriltecekleri Kıyamet Günü’ne kadar süre ver.” dedi. Allah da ona, “Sen o güne kadar süre verilenlerden oldun.” dedi. İblis kibri yüzünden Allah’ın emrine itaat etmemekle birlikte dönüp bir de şöyle demeye başladı: “Mademki Sen benim yoldan çıkıp sapmama izin verdin. Ben de yeryüzünde Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzaklar kuracağım. Onlara açıktan açığa, gizliden gizliye sokulup altlarından girip, üstlerinden çıkarak, haktan, hukuktan yana gözükerek, zaaflarını kullanıp akıllarını karıştırıp doğru yoldan uzaklaştıracağım. Sen de onların çoğunu nankörler ve emrine başkaldıranlar olarak bulacaksın.

14. Bunun üzerine tevbe etmek yerine hatasında ısrar eden İblis: “Onların öldükten sonra yeniden diriltilecekleri Kıyâmet Gününe kadar bana mühlet ver” dedi. İblis; bu ifadeyle ölmeden ahirete ulaşma hesabı yaptı. İblisin küfrü, Allah’ı ve Âhireti inkâr değil, Allah’a itaatsizlik ve Allah ile tartışmaya kalkışmaktır. İblis, Allah’ı ve âhireti bilen, fakat inanmayan kâfirlerin sembolüdür.

15. Allah bu isteğini kabul etmiş ve: “Haydi, sen kendilerine kıyamet gününe kadar yeryüzünde süre verilenlerdensin” dedi. Allah dileseydi, İblis’i oracıkta yok edip işini bitirebilirdi. Fakat sonsuz ilim ve hikmeti gereğince, İblis’e istediği süreyi verdi.

16. İblis de Allah’a iftira ederek kendisine verilen bu uzun ömre şükredeceği yerde, sanki Allah onu kötü olmaya zorlamış gibi kibri yüzünden Allah’ın emrine itaat etmeyip şöyle dedi: Madem ki benim yoldan çıkıp sapmama izin verdin. Hz. Adem’e secde etmek gibi nefsime ağır gelen bir imtihana tâbi tuttun. Beni azgınlığa düşürmene karşılık Ademoğullarını saptırmak için onlara karşı senin doğru yolunun üstünde pusu kurup oturacağım. Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzaklar kuracağım. İblis, kibir göstererek ve küfrü tercih ederek yüz çevirdiği ilâhî emrin faturasını Yüce Allah’a havale etmekte, aslında kendi sapmasını gizleyerek onu Allah’ın saptırdığını söylemekteydi. Bu apaçık bir yalan ve iftiraydı. İblis, yaptığı eylemin sorumluluğunun Allah’a ait olduğunu iddia etmektedir. Diğer bir ifadeyle “Sen, bu işin buraya varacağını biliyordun” demiştir. Günümüz kadercilik anlayışının temelinde de benzeri bir düşünce yapısı mevcuttur.

17. Sonra onları aldatmak için dört farklı yönden geleceğim. Onlara bazen açıktan ahiretle ilgili şüpheler vererek önlerinden, bazen sinsice pusu kurup Dünyayı ebedi zannetmelerini sağlamayarak arkalarından, bazen Müslüman kimliğine bürünüp yaptıkları hayırlara gurur, kibir, riya karıştırarak sağlarından ve bazen de şehvet ve ihtirâslarını azdırarak günahın her türüyle sollarından, mümkün olan her vesileyle, her vasıtayla sokulacağım. Onlara açıktan açığa, gizliden gizliye sokulup altlarından girip, üstlerinden çıkarak, haktan, hukuktan yana gözükerek, zaaflarını kullanıp akıllarını karıştırıp doğru yoldan uzaklaştıracağım. Onları aldatmak için her türlü yol ve yöntemi kullanarak dört bir yandan üzerlerine saldıracağım Böylece sen onların çoğunu artık dinin ve nimetlerin sayesinde eriştikleri faziletlere şükretmeyen nankör kimseler olduğunu göreceksin. Çünkü onlara nankörlük ve hıyanet yaptıracağım. İblisin sen çoğunu şükredenlerden, bulamayacaksın demesi, sadece bu şeytanlaşmaya müsait olanlar içindir. Yani; gerçek Müslümanların dışındakiler, tamamen iblise uydular veya onlar da şeytanlaştılar. Böylece de iblis bu saptırma işini kendi gücüyle yaptığını zannetti.

¹⁸Bunun üzerine Allah da şöyle dedi: Emre itaatsizlikle kalmadın, bana iftira attın. Artık eski konumunda kalamazsın. Haydi cennetten defol. “Oradan kınanmış ve rahmetimden kovulup aşağılanmış olarak çık. Çünkü melekler arasında, o yüce makamda bulunmaya senin hakkın yok. Yakında yeryüzüne inecek ve ilâhî sınavın gerçekleşmesi için insanları kötülüğe dâvet edeceksin. Fakat kullarımın üzerinde herhangi bir zorlayıcı gücün olmayacak, Yemin olsun dışlanmış, kovulmuş şeytanlaşmış birisi olduğun halde insanlardan, kim sana uyarsa bilin ki cehennemi hep sizinle dolduracağım.” Suç işleyip kabahati Rabbine atanlar, Rabbim istemeseydi sapıtmazdım diyenler, mutlaka cezalandırılacaklardır. Cehennemin insanlarla doldurulması “sonuç”, insanların İblis’e uyması ise “sebeptir.

¹⁹Sonra Allah, Adem’e şöyle buyurdu: Ey Âdem! Sen ve eşin birlikte has bahçe olarak bilinen cennete yerleşin ve orada tercihlerinizi isabetli kullanarak istediğiniz her şeyden, canınızın çektiği her türlü meyveden bol bol yiyin. Ancak sınırsız özgürlüğe sahip olmadığınızı, size bu nimetleri bahşeden Allah’a muhtaç birer kul olduğunuzu asla unutmayın. Bunun için de sizi imtihân etmek üzere meyvesini yasakladığım şu ağaca yaklaşmayın. Aksi halde büyük bir günah işleyerek kendinize yazık edenlerden, emrime itaat etmeyen zalimlerden ve haddi aşanlardan olursunuz.”

²⁰Şeytan boş durmuyordu. O, insanı çok iyi tanıyor, onun en büyük zaaflarından birinin şehvet duygusu olduğunu biliyordu. İkisinin birbirine gizlenmiş olan ayıp ve edep yerlerini kendilerine göstermek ve böylece cinsi tahrikle şehvet tuzağına kaptırmak için onlara vesvese verdi, akıllarını çeldi. Şeytan vesveseyi verirken de niyetinin anlaşılmaması için teklifini farklı bir şekilde onlara sundu ve: Rabbinizin size bu ağacı ve meyvesini yasaklamasının nedeni sırf güçlü, kuvvetli melekler gibi ölümsüz olmanızı yahut hep burada sonsuza kadar yaşamanızı istemediği içindir. Oysa cennette ebedi sultan olmak çok güzeldir ve tam da size göredir. Cennete gözde melekler olursunuz ve ebedî hayat yaşayanlardan olursunuz dedi. Âdem ile eşini kıskanıp, ilahi ilmin ve hikmetin gereği onların kulaklarına fısıldayarak yasaklanan bitkinin meyvesinden yemeyi cazip gösterdi.

²¹Ayrıca: Şeytan yalanını daha inandırıcı yapmak için “Şüphesiz Allah şahidimdir ki ben melekler gibi ölümsüz ve hep burada yaşayanlardan olmanızı ve sadece iyiliğinizi istediğim için size öğüt veriyorum” diye onlara karşı yalan yere yemin etti. Doğruluğuna ve onların hayrına olduğuna dair yeminler edip her ikisini de inandırdı.

²²Böylece Şeytan amacına ulaştı ve onları yanıltıcı düşüncelerle yönlendirdi. Onları aldatarak yasak ağaca yaklaşmalarını sağladı. Onlardaki cinsellikle alakalı duyguların aktif hale gelmesini sembolize eden ağacın meyvesini şehvetle tattıklarında işledikleri suçun farkına vardılar. Nurdan cennet örtüleri kayboldu kendilerine mahrem olan edep yerleri göründü. Çıplak vaziyetlerinden utandılar ve cezalandırılma korkusuyla oraya buraya kaçmaya başladılar. Gizlenmek görünmemek için ağaçların yaprakların arkasına girerek, üzerlerini cennet yaprakları ile hemen örtmeye başladılar. Korkularından ne yapacaklarını bilmiyorlardı. Sanki üzerlerine yaprak örttüklerinde Allah onları görmeyecekti. Bunun üzerine Rabbleri onlara: “Ben sizi bu ağaçtan menetmemiş miydim ve şüphesiz ki “şeytan göze görünmese de size açık bir düşmandır” dememiş miydim?” diye seslendi. Böylece Âdem ile Havva, kıyâmete kadar insanlara musallat olacak baş düşmanları İblisle olan ilk karşılaşmalarında imtihanı kaybettiler. Fakat umutsuzluğa düşmediler, kibre kapılmadılar, günahlarını bir başka günahla telafi yoluna da gitmediler. Aksine, hatalarını itiraf ederek Rabi’lerine yalvardılar: Şeytani dürtülere aldanıp mal edinme hırsına saplanan Âdem ve eşi, yanlışlarını fark edip kusurlarını anladılar.

²³Düştükleri bu durumun ardından Âdem ile eşi, şeytan gibi suçu başkasına atmak ve hata da ısrar etmek yerine dediler ki: “Ey Rabbimiz! Biz yaratılış gayemize aykırı hareket ettik, biz söz dinlememek ve şeytana uymakla kendimize yazık ettik. Sen bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen muhakkak ki azabını hak edip hüsrana uğrayanlardan oluruz. Ne olur bizi bağışla” dediler ve pişmanlıklarını dile getirdiler. Bunun üzerine, Allah ikisini de bağışladı ve işledikleri günahın cezasını çekmeleri için değil de asıl yaratılış gayeleri olan halîfelik görevini yerine getirmeleri için cennetten çıkarıp yeryüzüne gönderdi. Çünkü zaten tövbeleri kabul edilmiş, suçları da bağışlanmıştı:

²⁴Allah da dualarını kabul ederek onları affetti ve Âdem’e, eşine ve şeytana şöyle seslendi: Şeytana uyduğunuz için buradan ilişiğinizi keserek, şeytan ve siz “Birbirinize düşman olarak cennetten çıkıp yeryüzüne inin. Siz yeryüzünde belli bir süreye kadar kalacak ve orada geçim süreceksiniz” dedi. İman küfür mücadelesi, kafirleri temsilen şeytan ve insanları temsilen Âdem arasında başlamıştır ve kıyamete kadar devam edecektir.

²⁵Allah dedi ki: Yine “Orada yaşar, orada ölür ve oradan Allah’ın size önerdiği hayat tarzına uygun yaşayıp yaşamadığınızdan hesaba çekilmek üzere dirilip mahşere çıkarılırsınız. Eğer siz gayret eder, Allah da lütfederse çıkarıldığınız cennetinize tekrar gireceksiniz.” dedi.

²⁶Ey Âdem oğulları! Size mahrem yerlerinizi ve görüldüğünde şehveti tahrik eden vücut bölgelerinizi örten ve giyinip süsleneceğiniz giysi yapma bilgisini öğrettik. Sizi hem çıplaklığınızı örtecek hem de dış etkilerden koruyacak, aynı zamanda süsünüz olacak giysi yapma becerileri ile yarattık. Örtünme duygusu fıtridir ve ilk insanla başlamıştır. Öyleyse, küfür ve zulüm sistemlerinin en belirgin alâmeti ve temel dayanağı olan, toplumda her türlü fuhşun, sapık ilişkilerin ve cinsel sömürünün yaygınlaşmasına yol açan çıplaklık kültüründen uzak durun! Namus, iffet ve ahlâk gibi yüce değerleri pekiştirerek toplumsal yozlaşmanın önüne geçen elbiselerle daha zarif, daha güzel göründüğünüzü unutmayın. Kötülüklerden titizlikle kaçınarak dürüst ve erdemli bir insan olmak ve size güzel şeyler yaptıracak kurallar anlamına gelen takva elbisesi ile de donanmanız ise en hayırlı olandır. Çünkü takva elbisesi kişinin, kişiliğini öne çıkaran, Allah’ın razı olmadığı her şeyden sakınarak dürüst ve erdemli bir insan olmayı temsil eden manevî bir elbisedir. İşte bunlar Allah’ın üzerinde düşünüp ibret almanızı isteyen ve size yol gösteren ayetlerindendir. Umulur ki öğüt alırlar, Araştırıp, akıllarını ve vicdanlarını çalıştırıp, ibret ve hikmet öğrenirler diye gönderilmiştir.

²⁷Ey Âdem oğulları! Şeytan, atalarınızı aldatıp Hz. Adem’le Havva’nın edep yerlerini kendilerine göstermek ve şehvetlerini tahrik etmek için verdiği vesveselerle önce onları aldattı. Sonra da üzerlerindeki elbiselerini soyarak onları cennetten çıkardığı gibi sizi de Allah’ın emirlerine uymaktan ve razı olduğu yoldan uzaklaştırıp yanılgıya düşürmesin. Çıplaklık modasıyla günaha fitneye ve cinsi azgınlığa sürüklemesin. Bu fırsatı ona vermeyin. O şeytan ve taraftarları gerçek kimliklerini hissettirmeden ustalıkla aranıza sızar, hiç beklemediğiniz bir anda, akıl almaz yöntemlerle sizi aldatmaya çalışarak sizin kendilerini göremediğiniz yerlerde tuzağa düşürmek için pusuda beklerler ve sizi görürler. Üstelik insanlar arasında, onlarla iş birliği yapmak için can atan nice hainler de vardır. Biz şeytanları, iman etmeyenlerin akıl hocası ve dostları kıldık. Hayatın merkezine Allah’ı koymayanlar şeytanları dost edinirler. Siz eğer mü’min iseniz, açıklık-saçıklıktan ve ahlâksızlıktan sakının. Rabbiniz korunmanız için size elbiseler verdi. Bunlar; sevgi, saygı, paylaşım, merhamet, şefkat, kötülükten sakınmaktır. Ayrıca size iyiliğin kötülüğün ne olduğunu açıklayan ayetler gönderdi. Şeytan iyi yönlerinizi örter, kötü yönlerinizi açar. Sakın ona kanmayın! Şeytan sizi azdırmak için bilmeyeceğiniz yerlerden tuzaklar kurar. Çünkü şeytan ve arkadaşları sizi hep takip eder.

²⁸Şeytanın inkârcı ve münafık yandaşları bir kötülük ve hayasızlık yaptıklarında yaptıkları kötülükleri örtmek ve savunmak için: “Biz atalarımızı babalarımızı bu işleri yaparken bulduk o yüzden de devam ediyoruz. Allah’ta hem onlara hem de bize bu hayat tarzını emretti” derler. Ey Müslüman! Çıplaklığı medeniyet, utanmazlığı medenî cesaret sayan bu şaşkınlara de ki: Hayır “Allah kesinlikle meşrû olmayan, aklın mantığın kabul etmeyeceği bir düzeni yaşamayı, zinayı, haddi aşmayı, utanç verici bir hayat yaşamanızı ve hayasızlığı emretmez. Zaten edep ve haya duygusu, her insanın yaratılışında vardır. Siz Allah hakkında Allah bize böyle emretti demekle bilmediğiniz ve gerçekle alakası olmayan şeyleri böyle cahil cesaretiyle söylüyorsunuz. Siz Allah’ı yeterince tanımak istemediğiniz için O’na iftira ediyorsunuz. Cahiliye dönemi müşrikleri Kâbe’yi çıplak olarak tavaf eder ve: “Biz atalarımızı bu işler üzere bulduk, Allah da bize böyle emretti” derlerdi. O’nun emir ve hükümleri hakkında, nasıl böyle bilip bilmeden konuşabiliyorsunuz?” Allah Teâlâ’nın herhangi bir şeyi emrettiği, kesin olarak bilinmiyorsa, O’nun hakkında “Allah falan şeyi emretti.” demek asla doğru olmaz. Durum bu iken, bir de Allah’ın emretmediğini bile bile “Allah bunu emretti.” demek, şiddetle reddedilmesi gereken katmerli bir iftiradır. Peki, gerçekte nedir Allah’ın emrettiği?

²⁹Ey Resûlüm de ki: “Rabbim her konuda adaleti, sizleri yaratmasının amacı olan hayat nizamına uygun yaşamanızı, tevhidi ve yalnızca doğru olanın yapmanızı emretti. Allah sizin dile getirdiğiniz her türlü iftiradan uzaktır. Allah’ın dinine gönülden boyun eğmek için kulluğunuzu göstermek üzere giriştiğiniz her ibadetinizde her mescitte yüzlerinizi ve gönüllerinizi Allah’a doğrultun. O’na kulluğunuzu ve sadakatinizi ancak O’nun davetine iman edip, şirkten kendinizi arındırarak gösterebilirsiniz. Namaz kılarken, özellikle de ibadetin doruk noktaya ulaştığı secdeye varırken, tüm benliğinizle Rabbinize yönelin ve dini yalnız Allah’a has kılarak tam bir samimiyet ile, O’nun hükümlerini esas alarak, O’nun rızasını amaçlayarak sadece Allah’a yalvarıp dua edin. Her yerde her zaman Allah’ı hatırlayın! Allah’ın yasalarını her yasadan üstün tutun! İnsanı doğru yola götürecek olanın Allah’ın yasalarına göre yaşamak olduğunu bilin! Allah’ın yasalarına uyarken asla insanların yasalarına uymayın! Ne babalarınızın geçmişten getirdiği örfler, adetler, yasalar ne siyasi liderlerin yasaları ne de insanların meclislerinden çıkarılan yasalar, Allah’ın yasalarından üstün değildir. Allah’ın yasaları bütün yasalardan üstün, hepsinden daha adil daha gerçektir. Sakın Allah’ın yasalarına uyarken aynı zamanda insanların yasalarına uyarak yaşamınızı allak bullak etmeyin! Böyle yaparsanız şirke girersiniz. Onun için sadece Allah’ın yasalarına uyarak yaşayın ki; kişiliğiniz, hayatınız tertemiz olsun! Eğer Allah’ın yasalarıyla birlikte insanların yasalarına da uyarsanız, kimliğiniz, kişiliğiniz, hayatınız kirlenir. Yalancı, riyakâr, çıkarcı olup çıkarsınız. Unutmayın ki, Başlangıçta nasıl sizi yaratan oysa, döneceğiniz kimse de O’dur. Allah’tan başka size gerçek dost yoktur.” Onun için Allah’ın kurallarına uyarak Allah’a yakın olun! Ne isteyecekseniz Allah’tan isteyin! Kısacık dünya hayatında yaşamınızı insanlara yalvararak geçirmeyin. Unutmayın ki sizi yaratıp bunca nimetle donatan da öldükten sonra diriltip kime ve neye göre yaşadığınızın hesabını soracak olan da Allah’tır. Başkalarına vereceğiniz hesaba göre değil, Allah’a vereceğiniz hesaba göre yaşayın! Çünkü gerçek hesap Allah katındaki hesaptır

³⁰Allah içinizden doğruya yönelmek isteyen bir grubu kurtuluşa ulaştırıp aydınlatıcı bilgiler vererek doğru yola yöneltti. Bir grupta özgürce seçme hakkına sahipken davetinden yüz çevirdiklerinden dolayı dalalet ve sapıklığı hak etti. Çünkü Onlar Allah’ı bırakıp şeytanları dost tutan ve yularını şeytanlara kaptırmış insanları veli, otorite ve yönetici edinmişlerdi. Bunları veli edinenler, Onların velayetini kabul etmiş ve davranışlarının belirlenmesinde yetkiyi onlara devretmiş demektir ve kendilerinin hâlâ doğru yol üzere olduklarını sanmaktadırlar. Ancak Rabbine inanmayanlar, Rabbinin yasalarına uymayanlar sapıklık içindedir. Onlar yaptıkları hatalar nedeniyle tövbe etmedikleri müddetçe sapıklıkta kalırlar. Çünkü onlar Allah’ı bırakıp şeytanları kendilerine dost edinirler. Rabbin hiç kimseye haksızlık yapmaz. Ancak hiç kimseyi de zorla doğru yola sokmaz. Çünkü Rabbin adildir. Kendiliğinden doğru yola girenler varken, inanmayanları doğru yola zorla sokarak adaletsizlik yapmaz. Doğru yola girmek isteyene doğru yolun kapılarını açar. Şeytanın yolundan gitmek için ısrar edeni zorla doğru yola döndürmez. Bunlar Rabbinizin temel ilkesidir.

³¹Ey Âdem oğulları! Allah’a boyun eğilen, saygı gösterilen her mescide gidişinizde ve Allah’ın davetini tebliğ ve temsil ederken, kendinize çeki düzen verin, nezaketi, zarafeti elden bırakmayın. Bilgiye dayalı sözlerle edep ve vakarla davranın, miskinlik ve küçültücü davranışlardan uzak durun. Allah’a kulluk olsun diye, yapıp ettiğiniz her işte giyim kuşamınıza dikkat edin, niyet, ciddiyet, samimiyet, ihlas ve takva gibi her türlü süslerinizi takının. Kâbe’yi çıplak tavaf etmeyi bir dindarlık, bir erdemlilik sayan Arap müşriklerinin yaptığı gibi, birtakım hurafeleri, batıl inançları taklit ederek imana ve İslâm’a aykırı davranışlar göstermeyin. Dindarlığın, takvanın ölçüsü olarak ilahî hükümleri kendinize ölçü edinin. Bu ölçülere göre üstünüze başınıza, kılık kıyafetinize çekidüzen verin. Bilhassa giysilerin en güzeli olan takva elbisesini kuşanın. Helâl ve temiz nimetlerimi yiyin, için. Fakat harama yönelerek veya yoksulun hakkını çiğneyerek yahut ihtiyaçtan fazlasını harcayarak ya da aşırı lükse kaçarak, helal olarak kazandıklarınızı, haram yollarda harcayarak israf etmeyin. Bilesiniz ki israf; haram olmayan şeyleri yiyip içmek değil, haram olmayan şeyleri harama dönüştürmektir. Ölçülü, sağlıklı ve meşru yeme-içme sınırını aşmayın. Unutmayın Çünkü O, israf edenleri sevmez. Örtünmede tıpkı yeme ve içmede olduğu gibi israf etmek, yani örtüyü bir cazibe ve övünme aracı haline getirmek haramdır. Allah gereksiz ve gösteriş için yapılan harcamadan hoşlanmamaktadır. İslâm, israf yasağı ile özel mülkiyet hakkına bir sınır getirmiş ve servet kimin olursa olsun, onda toplumun hakkı bulunduğu ilkesini benimseyerek, israfla bu hakkın yok edilmesine engel olmuştur.

³²Kendilerini dünyanın meşrû lezzet ve nimetlerinden mahrum bırakarak Allah’ın hoşnutluğunu kazanacaklarını zanneden cahillere seslenerek de ki: “Allah’ın kulları için yarattığı helal, temiz ve güzel rızıkları ve yeraltı madenlerinden, denizlerin altından veya bitki ve hayvanlardan elde edilen ziyneti haram kılan kimdir, kim yasaklayabilir? Onlara böyle sorular sorarak düşünmelerini sağla! Bu nimetler dünya hayatında bütün insanlar, âhiret hayatında ise dünya hayatını Allah’ın davetine iman ederek yaşama gayreti gösterenler içindir. Güzel şeyler, temiz rızıklar haram değildir. Güzel şeyleri haram yollarda harcamak israftır. Size helal şeyleri harama dönüştürmek haram kılınmıştır. Helal yoldan kazandıklarınızı helal yollarda sonuna kadar harcaya bilirsiniz. Sözlerine devamla de ki: “Onlar aslında dünya hayatında kâfirler için değil, iman edenler içindir. Fakat imtihân hikmeti gereğince mü’min-kâfir herkesin istifadesine sunulmuştur. Kıyamet gününde ise yalnız dünya hayatını Allah’ın davetine iman ederek yaşama gayreti gösteren müminlere özeldir.” İnkârcılar kıyamette, ondan mahrum bırakılacaktır. Allah’ın kurallarına uyarak yaşayanlar, helal yoldan kazandıklarını haram yollara harcayarak israf etmeyenler, hesap gününde kazançlı çıkacaklardır. Hakikat bilgisinin kıymetini Bilen aklı başında ve anlama yeteneği olan, Allah’ın davetine yönelen bir topluluk için ayetlerimizi ibret alsınlar diye işte böyle etraflıca açıklıyoruz.

³³De ki: “Rabbim ancak, gizli olsun açık olsun bütün hayasızlıkları, Allah, davetine karşı açık ya da gizlice saldırıyı, her türlü fuhuş ve ahlâksızlığı, zinayı ve livatayı, utanç verici davranışları, Allah’ın emir ve yasaklarını çiğneyerek günah işlemeyi, haksız yere başkalarının elindeki hak ve özgürlüklerine göz dikerek saldırıp taşkınlık etmeyi, Haram helâl sınırlarını belirleme, değer yargıları oluşturma, emirlerine kayıtsız şartsız itaat edilme gibi konularda kendilerine yetki verildiğine dâir Allah’ın Kitap veya Elçisi aracılığıyla hakkında bir delil indirmediği bir şeyi bazı kimseleri tanrısal niteliklerle yüceltip mutlak otorite kabul ederek onların, sanki vahiy alıyormuşçasına uydurdukları her şeye ve ürettikleri her senaryoya kayıtsız şartsız inanmayı ve itaat etmeyi bir vecibe olarak görmeyi, servet, güç, makam, şöhret gibi değerleri hayatın biricik ölçüsü hâline getirerek ilâhlığında, otoritesinde, mülkünde, tasarruflarında Allah’a ortak koşmanızı ve Allah hakkında bilmediğiniz asılsız şeyleri söylemenizi Allah adına konuşmanızı/Allah’ın hüküm belirtmediği konularda Allah adına hüküm vermeyi, böylece Allah’a hüküm de ortak olmayı, yasaklayıp haram kılmıştır.” Allah’tan başka elbette bir tanrı yoktur. Ama faraza böyle bir şey yani Yüce Yaratıcının yanında, O’nun kendisine yetki verdiği birinin şerik olması söz konusu ise, Allah’tan gelen bir yetki belgesi olması gerekmez mi? O’nun verdiği böyle bir belge olmadıkça, O’na birini ortak kılmak kimin haddine? Allah’ı kafanıza göre tanımlamanızı, efendilerinizin sanki vahiy alıyormuşçasına uydurdukları “yakaza hallerinde” kendilerine ğaibten bir sesin getirdikleri yalanlarını, kendileri tarafından üretilen senaryoların kendilerine rüya halinde geldiği iftiralarını, sanki haşa Allah’la ahbalaşmışlar gibi Onun adına fermanlar uydurmalarını… kesinlikle haram kılmıştır. Unutmayın ki; Allah’ın düzeni İslam adına sadece Allah hüküm verir. Allah’ın hüküm vermediği konularda; ne Resuller, ne âlimler, ne insanlar Allah adına, Allah’ın dini için hüküm veremezler. Bunu yapanlar Allah’a ortak koşarak şirke düşmüşlerdir. Bu haramları işleyen toplumlar, dünyada da, âhirette de bunun cezasını çekeceklerdir. Fakat günah işlediler diye hemen helâk edilmeyecek, kendilerine biraz mühlet verilecektir:

³⁴Her insanın bir eceli olduğu gibi her toplumun da Allah tarafından belirlenen bir süresi bir eceli vardır. Her medeniyet ve devletin de belli bir ömrü bulunmaktadır. Vadeleri dolup ecelleri geldiğinde ne bir an geciktirebilirler ne de bir an öne alabilirler. Adaleti uygulayan ve ilme dayanan devletler ayakta kalır, zulüm yapan ve geri kalan devletler yıkılır. Bu süre içinde toplumlar vahiy yoluyla kendilerine teklif edilen hidayet yolunu kabul ya da reddetmek konusunda serbesttirler. Uygarlıklar ağaçlara benzerler. Kökleri çürümüş ağaçlar ne kadar kalın olurlarsa olsunlar, onları yıkacak bir fırtına mutlaka kopar. Bunların uzun ya da kısa ömürlü oluşu, toplumun maddi ve manevi yapısının sağlamlığına bağlıdır. Onun için inkâr edenler mevcut durumlarına bakarak, kendilerinin ilelebet yaşayacaklarını zannetmesinler. Halkın karşısına çıkıp bizim ilkelerimiz, bizim yasalarımız, bizim devletimiz ilelebet yaşayacak demesinler.

³⁵Ey Âdem oğulları! Size, ayetlerimizi ayrıntılarıyla anlatıp okuyan, sizleri Allah adına gerçeğe çağıran peygamberler geldiğinde, kim bu çağrıya uyar, sorumluluklarını yerine getirmek için gayret eder ve Allah’ın razı olmadığı şeylerden sakınırsa. Ve iman edip salih amel işleyerek kendini ıslah edip davranışlarını düzeltirse, onlar için kıyamet günü korku yoktur ve onlar geçmişte yaptıkları için üzülmeyeceklerdir. Sonsuz cennet nimetleri onlar içindir.

³⁶Ayetlerimizi yalanlayıp boyun eğmeyi gururlarına yediremeyen onlara karşı kibirlenerek önemsemeyen ve “Bunlar geçmişin masalları” diyerek, büyüklük taslayanlar var ya. İşte ecel geldiğinde asıl korkması gereken onlardır. Onlar ateşin arkadaşları olan cehennemliklerdir ve orada sürekli kalacaklardır.

³⁷Uydurduğu hükümleri Allah’a nispet ederek Allah’a karşı ve Allah adına şu helal bu haram diyerek yalan uydurandan yahut O’nun davetine sırt dönerek ayetlerini inkâr edip kibirlenen ve yalanlayandan daha nankör daha zalim kim olabilir? Azıcık ilimleriyle bilgiç geçinip Kitaptaki dini hükümleri dejenere edenler bunlardır. Kitap’tan hak edişleri azap olan nasipleri onlara ulaşacaktır. Onlara kitapta hangi cezalar verileceği söylenmişse aynen verilecektir. Onların cezamızdan kurtuluşu yoktur. Nihâyet ölüm melekleri olan Elçilerimiz canlarını almak üzere kapılarına geldiklerinde onlara: “Allah’tan başka taptıklarınız, Allah’ı bırakıp da kendilerine yalvarıp yakardıklarınız, menfaat umarak veya zarar vereceklerinden korkarak kendilerine sığınıp uşaklık yaptıklarınız hani neredeler?” Allah’tan başka sığınıp güvenerek peşinden gittikleriniz, Allah’ın yasasının önüne geçip sizi ölümden, kurtarsalar ya diye soracaklar. Buna karşılık onlar da: pişmanlık ve çaresizlik içinde “Peşine takıldıklarımız bizim yanımızdan uzaklaşıp gittiler bizi yüzüstü bırakıp kayboldular. Onların işe yaramadıklarını anladık, fakat artık iş işten geçti, geriye dönüş de yok derler. Bunlar, verdikleri cevapla Allah’ın yasalarına uymayıp inkâr ettiklerine, Allah’tan gelen gerçekleri örtbas eden kimseler olduklarına, gerçekten nankör müşrik ve kâfir olduklarına dair son nefeslerinde kendi aleyhlerine kendileri şahitlik ederler. Onlar dünyada yaşarken Allah’ın yasalarına karşılık kendi liderlerinin, kendi meclislerinden çıkan yasaların üstünlüğüne inanırlar. Allah’ın yasalarını bırakıp insanların yasalarına uyarlar. Hesap günü yasalarına uyarak taptıkları insanlar ortadan kaybolur. Dünyada alkış tufanına tuttukları liderleri ortadan kaybolur. Allah takdir etti diye insan iyi ya da kötü yaşamaz. Ancak insanın kendi özgür iradesiyle yapacaklarını Allah daha önceden bilir. İşte “kader” bu yaşanacakların Allah tarafından bilinmesidir. Yani bir anlamda yaptıklarımızın sonuçlarıdır.

³⁸Allah dünya hayatını davetinden yüz çevirmiş olarak yaşamış olanlara Hesap Günü: O hâlde, sizden önce verdiğimiz onca nimetlere nankörlük edip küfre ve kötülüğe yönelen geçmiş cin ve insan topluluklarıyla birlikte siz de ateşe girin” diyecek. Her topluluk ateşe girdikçe inanç ve ideoloji bakımından kardeş gibi gördükleri ve peşinden gittikleri kendi yandaşlarına idarecilerine güç ve iktidar sahiplerine lanet eder. Nihayet hepsi birbirlerinin ardından cehennemin kapısında toplandıklarında arkadan gelenler, kendilerine yol gösterip, öncülük eden iktidar sahibi liderleri kastederek önden gidenler hakkında şöyle derler: “Ey Rabbimiz! Bizi başımıza buyruk hale getirip, yoldan çıkaranlar işte bunlardı. O hâlde, onların azabını iki kat daha artır” derler. Buna karşılık Allah’ta: Evet! Sizden öncekiler hem kendileri yoldan çıktığı için hem de arkadan gelenlere kötü örnek olup onları yoldan çıkardıkları için iki kat ceza çekecekler. Fakat siz de aynı şekilde sizden sonrakilere öncülük edip onları saptırdınız. O hâlde, Her birinizin azabı ikiye katlanmıştır. Dünyada atalarımızın yolundan gidiyoruz diyenler, yolundan gittikleri atalarıyla birlikte cehennemi boylayınca gerçeği öğrenecekler. Onlar dünyada yaşarken kabahatlerini atalarına atarak arzularına heveslerine uymuşlardı. Onları uyararak atalarınızın yoluna değil, Rabbinizin yoluna uyun demiştik. Ama onlar uyarılara kulak vermediler. Böylece günahkârlardan oldular. Siz de onlara uymakla aynı cezayı hak ettiniz, hepiniz iki kat fazlasını hak ediyorsunuz, bu bakımdan birbirinizden hiç farkınız yok. Fakat bu üçe de dörde de katlanabilir çünkü başkalarına kötü örnek olmanız sebebiyle nicelerinin sizden etkilenip kötülüğe yöneldiğini siz bilmiyorsunuz” der. Böylece biz atalarımızı bu yolda bulduk. Onların yolundan gittik. Bir suç varsa atalarımızın suçudur diyenler iki kat cezalandırılırlar. Toplumu yanlış yolda yürüten liderlere hem kendi kâfirliklerinden hem de başkalarını doğru yoldan saptırdıklarından ötürü; bunların peşinden gidenlere de hem kâfir olduklarından hem de sapık liderleri taklit etmelerinden dolayı iki kat azap edilecektir.

³⁹Karşılıklı suçlamalar devam eder. Bu defa öncekiler de küfür ve kötülükte, peşlerine takılan sonraki kimselere: “Sizin bize karşı sizi aklayacak bir üstünlüğünüz yok. Bizden ne farkınız var? Sizler de bizim yaptığımız gibi, kendi özgür iradenizle yanlış yolda yürüdünüz; Allah’ın daveti size de yapılmıştı, kabul ettiniz de biz mi engel olduk? Bize uymayı siz tercih ettiniz. Dolayısıyla, siz de bizimle aynı sorumluluğu taşıyorsunuz, işinize geldiği için bizi takip ve taklit ettiniz. Uyarıldığınız halde bizim gibi Allah’ın yasalarına uymadınız. Dünyada bize uyarken, bize uymanın nimetlerinden tadarken iyiydi. O halde siz de şimdi kendi nefsi arzularınıza Kazandıklarınıza ve yaptığınız tüm kötülüklere karşılık azabı da bizimle birlikte tadın” derler.

⁴⁰Ey öncekiler ve sonrakiler! Boşa tartışmayın. Ayetlerimizi yalanlayan ve emirlerimize boyun eğmeyi gururlarına yediremeyerek onlara karşı büyüklük taslayanlara göğün rahmet ve af kapıları asla açılmaz ve halat iğne deliğinden geçmedikçe onlar cennete giremezler. Halatın iğne deliğinden geçmesi ya da balığın kavak ağacına çıkması nasıl mümkün değilse, inkârcıların da cehennemden çıkıp cennete girmeleri öylece imkânsızdır. Bu uyarılara rağmen küfürde direnen günahkâr suçluları işte biz böyle cezalandırırız.

⁴¹Cehennemde onların hem altlarındaki yatakları hem de onları yorgan gibi saran üstlerindeki örtüleri azap verici ateş olacak. Biz günahında ısrar edenleri varoluş gayesine aykırı hareket edenleri ve zalimleri işte böyle cezalandırırız.

⁴²Biz hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazla sorumluluk yüklemeyiz. Allah’ın davetine iman edip onu yaşamak ve yaşatmak için ellerinden gelen çabayı gösteren ve imanlarına yaraşır güzellikte iyi işler yapanlar ise içlerinde daima kalacakları cennete girecek olanlardır. Onlar orada sonsuz, sürekli kalacaklardır. Cennet Allah’ın yüklediği sorumlulukları bilinçle, severek yerine getirenlerin yurdu olacaktır. Unutmayın ki siz yeryüzünde yaşarken hiç kimseye gücünün üstünde bir görev yüklemedik. Yasalarımızda belirtilenler her insanın yapabileceği şeylerdi.

⁴³Cennete layık gördüklerimizi oraya sokmadan önce, gönüllerinde kin öfke ve haset adına ne varsa hepsini silmişizdir. Onlar her türlü olumsuz duygu ve düşünceden arınmış olarak cennete girerler ve altlarından sürekli ve ferahlık verici ırmaklar akmaktadır. Rablerine el açıp yalvararak sevinçle derler ki: “Bizi doğru yola ileterek bu cennet yurduna kavuşturan Allah’a hamd olsun. Eğer Allah bize hidayet vermiş olmasaydı, dünya hayatımızı niçin ve nasıl yaşamamız gerektiğini göstermeseydi biz doğru yola giremezdik. Şüphesiz ki Rabbimizin davetine uymuş olmanın ödülüne kavuşturan elçileri, bize gerçekten de hakikati hakkı bildirip getirmişler. Bugün Rabbimizin davetine uymuş olmanın ödülüne kavuştuk” derler. Ve bu sözlerin ardından, Allah tarafından onlara: “İşte dünyadaki gayret ve çabalarınızın karşılığı olarak size bahşedilen cennet, budur. Cennet yaratılış sebebinize uygun yaşama gayretinizin mükâfatıdır. Ölünce dünyada yaptığınız bütün iyiliklere karşılık cennete sahip olmanız ne güzel diye seslenilir.

⁴⁴Orada Cennetlikler cehennemliklere seslenip: Ey kâfirler! “Biz Rabbimizin bize vaad ettiğinin gerçek olduğunu gördük ve kavuştuk hepsi hakikatmiş, siz de Rabbinizin size vaad ettiği cezanın gerçek olduğunu gördünüz mü?” diye seslenirler. Cehennemdekiler: Evet maalesef gördük derler. O sırada içlerinden bir seslenici ya da Allah tarafından görevlendirilmiş bir çağrıcı melek: “Allah’ın laneti insanları O’nun yolundan saptıranların, Allah yolundaki faaliyetleri engelleyen güç ve iktidar sahibi zalimlerin, âhireti inkâr ederek Allah’ın yolundan ayrılanların üzerinedir. Cehennemde azap görmek, siz yaratılış gayesine aykırı hareket edenleredir diye seslenir.

⁴⁵Meleğe “Onlar bu laneti hak edecek ne yaptı?” diye sorulduğunda, melek şöyle der: O zalimler insanları Allah’ın daveti olan hayat nizamından Allah’ın yolundan yüz çevirip alıkoyar hem de İslam ve Kur’an yolunu sinsi propagandalarla anlaşılmaz çarpık bir hale sokmak isterler. İslâm’da tezatlık ortaya çıksın beklentisine girerler. Kendileri sapmakla kalmayıp, başkalarının sapmaları için de ellerinden geleni yaparlar. Onlar din adına dünyaya tapınarak aynı zamanda ahireti de inkâr ederler. Kendileri ve kendilerine uyanlar için cenneti garanti gösterirler. Dünyadayken de Ahiret gerçeğinin üstünü örttüler. İşte onlar inkârcılardır.

⁴⁶İki taraf olan Cennette olanlarla cehennemdekiler arasında iki grubu birbirinden ayıran yüksek bir sûr bir perde bir ara bölge engel vardır, (Mahmut Kısa yorumu: Bu sûrun Ârâf denilen burçları üzerinde ise, kendilerine daha baştan cennete kesinlikle girecekleri müjdesi verilen, Peygamberler, şehitler ve sıddıklar gibi seçkin insanlar olacaktır. Allah’ın bu has kullarına bir lütuf ve ikram olarak o günkü muhteşem manzarayı dışardan ve yukardan seyretme imkanı verilecektir. Bunlar cennetlik ve cehennemlik her insanı çehresinden tanıyacaklar.) A’raf’ta da herkesi – cennetlik ve cehennemlik olanların hepsini, her iki tarafa layık olanları yüzlerinden- simalarından tanıyan birtakım adamlar –arafta kalmış fakat cennete girmek için can atan kimseler vardır. Cennetliklere: “Size selam olsun” diye seslenirler. Bunlar henüz oraya girmemiş olan ama girmeyi arzulayan kimselerdir. (A`raf burçlar anlamına gelmektedir. Ancak A`raf kelimesi cennet ile cehennem arasındaki bir yerin özel adı olarak kullanılmaktadır. Bu adın sözlük anlamından A`raf`ın burçlar üstünde bir yer olduğu anlaşılmaktadır. A’raf ehlinin kimler olduğu hakkında muhtelif görüşler olmakla beraber tefsircilerin çoğuna göre; iyilikleri ile kötülükleri eşit olanlar Allah’ın takdir edeceği bir zamana kadar burada bekletilirler. Bu bekleme esnasında cennete girecekleri kesinleşmiş ama henüz yerleşimleri yapılmamış olan cennet ehline özenerek selam verirler. Bir sonraki ayette görüldüğü gibi cehennem ehlini görünce de korku ve endişe ile Allah’a sığınırlar. Ancak 48 ve 49. ayetlerle birleştirildiğinde Â’raf’ta bulunanların ma’ruf insanlar ya da melekler olabileceğini düşünmek de mümkündür.) (Bunlar, henüz cehennemde olup Allah’ın sözü gereği ebedi cehennem cezası almamış olanlardır. O söz Allah’ın şirk günahı dışında kalanları bağışlayacağı sözüdür)

⁴⁷(A’raf ehlinin) Gözleri cehennemliklerin tarafına çevrildiği zaman: “Ey Rabbimiz! Bizi inkâr ile, isyan ile, baskı, zulüm ve işkence ile temel hak ve hürriyetleri, Allah yolunu ve Allah yolundaki faaliyetleri engelleyen güç ve iktidar sahibi, şu zalimler topluluğu ile birlikte bulundurma” bu zalimlerden uzak tut derler. (yalvarırlar). (Bu ifade a‘raftakilerin cehennemlikler tarafına bakmak istemediklerini, ancak bir sıkıntı sebebi olsun, manevi anlamda belki de bir ceza şeklini oluştursun diye onların bakışları ilahi irade tarafından cehennemliklerin bulunduğu yere çevrileceği bilgisini içermektedir.)

⁴⁸Sûrun yüksek burçlarında her yanı seyreden bu A’raf’ta bulunanlar simalarından tanıdıkları (zalim ve kâfirlerden ileri gelen birtakım) birtakım cehennemlik adamlara şöyle seslenirler: (Gördünüz mü) “Çokluğunuz (veya biriktirdikleriniz) gücünüz kibriniz, gururunuz, ordularınız, iktidarınız ve büyüklenmeleriniz bugün size bir yarar sağlamadı. Mal biriktirip övünmenizin, makamınızla böbürlenmenizin size ne faydası oldu? (İşte bugün tutuklanıp cehenneme atılmış durumdasınız!)” Derler. (A’raftaki erlerin kimler olduğunda ihtilâf vardır. Ehlibeyt olabilir. İyilikleriyle kötülükleri eşit ve denk olanlar, müşriklerin, ergenlik çağına girmeden ölen evlâdı, fetret devrinde, yani İsa dini bozulduktan sonra Hz. Muhammed (s.a.a)’in peygamberliğine kadar süren devirde yaşayanlar, A’râfta kalacaklar, sonra Tanrı bunları da cennete sokacak denmiştir. Bunlar yüzlerinden tanındıklarına göre kendi toplumlarının ve çağdaşlarının meşhur kimseleri olmalıdır. Örneğin Firavun bunlardandır.) Sonra inkârcılara, dünyadayken alay edip aşağıladıkları zayıf müminleri göstererek soracaklar:

⁴⁹A’raftakiler, kâfirlerin ileri gelenlerine fakir müminleri göstererek Cehennem ehline, cennete girmekte olanlar gösterilerek Allah’ın kendilerine hakir görüp rahmet ulaştırmayacağına yemin ettiğiniz, Sizin bir zamanlar, kendileri hakkında ‘Allah lütuf ve rahmetini böyle yoksul ve çaresiz kimselere vermez’ diye yemin ettiğiniz ve hiçbir nimet ve fazilete layık görmediğiniz kimseler bunlar mı? Bunlar, müminlerin zayıfları değil midir ki, siz dünyada bunları tahkir edip onlar Allah’ın rahmetine erişemez, cennete giremezler diye yemin ediyordunuz? Şimdi bakın ve pişmanlık içinde kıvranın ki, iman, itaat ve sadakat ehli mü’minler, ne kutlu ve mutlu bir sona kavuşmuşlardır.Ve mü’minlere dönerek: Girin cennete! Bundan böyle Size bir ne geçmiş ne de gelecek korkusu yoktur ve üzülmeyeceksiniz de!” denilecek. (Bu cümle dünya hayatında inkârcıların alay ettiği imanlılara Yüce Allah’ın ikramda bulunacağını, beğenmedikleri insanların cennete girdiklerini görerek alay edenlerin alaycılıklarının feci akıbetini bir kez de bu şekilde yaşayacaklarını ifade etmektedir.)

⁵⁰Bu konuşmaların ardından Ateşin yolcuları olan Cehennemlikler de cennetliklere: Ne olur üzerimize biraz su döküp bizi serinletin veya Rabbinizin size verdiği nimetlerden rızıklardan bize de ikram edin diye yalvararak seslenirler. Bu istekleri duyan Cennetlikler de cehennem ehline: “Yapacak bir şey yok. Doğru yola davet edilmesine rağmen, bundan yüz çevirenler ve gerçekleri örtbas edenler serinletici sudan ve cennet nimetlerinden mahrum edilmişlerdir. Allah onları kâfirlere haram kılmıştır” derler.

⁵¹Allah’ın davetini İslâm’ı alay konusu edip, arzu ve heveslerine dinleri gibi sahip çıkarak Ahireti yok sayanlar, dinlerini hoş vakit geçirme aracı, ömürlerini de oyun ve eğlence haline getirmişlerdi. Nefislerinin hoşuna giden şeytani yorumlara ve yollara özenmişlerdi. Ayrıca günahkâr vicdanlarını bastıran, fakat his ve heyecanlarını da coşturan dindarlık numaraları ile, zikir ve ibadet yaptıklarını zannederek, müzik eşliğinde raks ve dans yapmayı kendilerine din olarak benimsemişlerdi. Dünya hayatı da nefislerine hoş geldiği için kendilerini aldatmıştı. Onlar bu hesap günüyle karşılaşacaklarını diriltilerek hesaba çekileceklerini unuttukları ve unutmuş gibi davrandıkları için, bizim ayetlerimizi artık gereksiz geçersiz sayıp ve çarpıtarak bile bile yanlış yorumlayıp inkâr ettikleri gibi biz de bugün onları cehennem azabına atıp unuturuz. Onlardan yüz çeviririz.

⁵²Hâlbuki Biz onlara tam bir bilgi ile ilmî esaslara göre, Peygamber gönderip uygulamalı açıkladığımız, iman edenler topluluğu için yol gösterici, doğru olana davet eden ve rahmet olan temel nizam kaynağı olup başlarına geleceklerle uyaran bir kitap getirdik. Onun hükümlerini ayrı ayrı beyan ettik. İnanan bir toplum için yol gösterici olarak kitap gönderdik. Kitapta insanlara lazım olacak her şey açıklanmıştır. Kitapta çeşitli misaller verdik ki iyice anlasınlar. Geleceklerine yönelik konuşmalar yaptırdık. Belki düşünüp öğüt alırlar. Onları henüz yeryüzünde yaşarken hayallerinde, idraklerinde cennete cehenneme götürdük. Cennetliklerle cehennemliklerle konuşturduk. Ey dünyada yaşayanlar; sizler dünyada Araf ehlisiniz. Gönderdiğimiz ayetlerle akıl ederek düşünürsünüz. İşte gözlerinizin önünde cennetliklerin hali, gözlerinizin önünde cehennemliklerin hali! Onları birbiriyle atıştırdık ki anlayasınız. Onları birbiriyle konuşturduk ki anlayasınız. Sizi onlarla konuşturduk ki anlayasınız. Henüz vakit varken, ölüm size gelmemişken, dünyanızdan geleceğinizi görün istedik. Kitabımızda size bu yönde ışık tutan senaryolar kurduk. Oturduğunuz yerden cennete cehenneme gittiniz. Onlarla diyaloglar kurdunuz. Belki akıl edersiniz, belki düşünüp öğüt alırsınız. Böylece size hidayet yollarınızı gösterecek birçok delil sunduk. Kitabımızda anlayasınız diye her şeyi açıkça anlattık.[ Kur’an-ı Kerim; ilmi prensiplere ve bilimsel gerçeklere uygun olmak şartıyla yorumlanabilen bir kitaptır.]

⁵³Ama o zalimler, ayetlerimizi bilerek inkâr ettiler. Şimdi de Hesap Gününün geleceği kendilerine bildirilmiş olanlar, başka bir şeyle mi karşılaşacaklarını sanıyorlar? Bugünün kesin olarak geleceği ve Allah’ın davetine karşı olan tutumlarından sorulacakları kendilerine bildirilmesine rağmen, Kur’an’a iman etmek için kıyâmet, mahşer, cehennem… gibi olayların gerçekleşmesini mi bekliyorlar? Kitapta söylenenlerin gelip çıkmasını mı bekliyorlar. Onun haber verdiği sonuçlardan başka bir şey mi bekliyorlar? ki dikkate almamış, umursamayıp, sırt dönmüşlerdi. Onun haber verdiği sonuçların gerçekleşip geldiği gün daha önce onu unutmuş olanlar: pişmanlık ve çaresizlik içinde şöyle diyeceklerdir: “Eyvah, demek “Rabbimizin peygamberleri, gerçeği hakkı bildirmişlerdi. Rabbimizin elçilerinin söyledikleri meğer gerçekmiş, acaba bugün bizi bu azaptan kurtaracak, bize sahip çıkacak, şefaat edecek kimse yok mu? Ah, keşke Allah katında sözü geçen ve kurtuluşumuz için aracılık edebilecek şefaatçilerimiz olsaydı da, bizim adımıza şefaat etselerdi! Şimdi bizim şefaatçilerimiz var mı ki bize şefaat etsinler? Yahut dünyaya geriye döndürülsek de yanlışlarımızdan vazgeçerek, daha önce yaptıklarımızdan farklı işler yapsak” Allah’ın davetine teslim olarak yaşayabilsek derler. ama nafile İş işten çoktan geçmiştir Onlar boşuna hayal kuracaklar, artık hak ettikleri son ile yüz yüze gelmişlerdir. İşte, böylece kendi elleriyle kendilerini zarara sokmuşlardır ve şefaatçi diye uydurdukları o sahte ilâhlar da o şeyler de yanlarından kaybolmuştur. Onları yüzüstü bırakıp kayboldular! artık hak ettikleri son ile yüz yüze gelmişlerdir. Buna rağmen inkâr edenler ayetlerimizi tevil etmekten başka bir şey yapmadı. Ayetlerimize uymamak için anlattıklarımızı kendilerine göre yorumladılar. Ayetlerimizi anlamından saptırarak inkârlarına delil yaptılar. Ama uzak değil. Onların sandığı gibi uzun zaman beklemeyecekler. Yaptığımız her uyarı başlarına gelecek. İşte o gün doğrusu Rabbimizin elçileri gerçeği getirmiş diyecekler. Sonra başlayacaklar yardımcılar aramaya, birbirlerine soracaklar; bizi bu durumdan kurtaracak şefaatçilerimiz var mı? Bizim şefaate ihtiyacımız var diyecekler. Veya dünyaya geri döndürülmemiz mümkün mü? Dünyaya gidip iman eden bir hayat yaşayalım! Hesap gününe iman ederek Allah’ın yasalarına göre yaşayalım! Hayır! Onların artık ne şefaatçileri ne de dünyaya geri dönüşleri vardır. Onlara tek bir hayat verilmiştir. Bütün uyarılar yapılmıştır. Onlar kendilerine yazık ettiler. Dünyada uydurdukları her şey; ideolojiler, ilkeler, yasalar, düzenler, ağdalı sözler, kaybolup gitti. Bütün düzenler yıkıldı sadece Allah’ın düzeni kaldı. Yerlere göklere sığdıramadıkları liderler, baniler, kahramanlar, evliyalar, erenler, şeyhler, üstatlar, müçtehitler fakihler, resuller o hesap gününde inkâr ederek Allah’ın yasalarına uymayanların yanında olmayacak! Ne yapacaklarını bilmez halde ortada kalacaklar.) (dünya hayatına aldanan kâfirler, bu Kitab’a iman etmeyip «Bakalım sonu nereye varacak» diyerek sonunu gözetirler, işi ileriye atarlar, ahirete inanmak için kıyametin kopmasını, ahiretin bilfiil gelmesini beklerler. Ama o gün geldiğinde onlardan hiçbir amelin kabul olmayacağını unuturlar.

⁵⁴Şüphesiz sizin yegâne Rabbiniz sahibiniz, terbiyeciniz, efendiniz, yöneticiniz, gökleri ve sayısız nîmetlerle donatılmış yeryüzünü altı devrede altı aşamada altı günde yaratıp sonra bir kenara çekilip mahlukâtı kendi kaderiyle baş başa bırakmayan, aksine gerek evreni idâre etmek, gerekse tüm hayata program belirlemek yetkisiyle kâinâtın mutlak hâkimi olarak egemenlik tahtı olan Arş’ı kuşatan hükmü altına alan kudret ve rahmetiyle kuşatan, nizamlarını kurup yasalarını oluşturarak hükümranlık makamına kurulan, saltanatını kurup, şaşmayan kanunlarıyla varlık aleminin hayatlarını programlayan Allah’tır. Ki, Kâinatın ve tüm varlıkların yönetimini kudret eline almıştır. O, geceyi kendisini durmadan kovalayan gündüze örter. Emrine ve koyduğu yasalara boyun eğen Güneş, ay ve yıldızları kendi buyruğuna baş eğmiş olarak var eden ve yönlendiren O’dur. Gündüzü durmadan takip eden geceyle örten, güneşi, ayı ve yıldızları koyduğu yasalarla emrine boyun eğdiren de Allah’tır. Dikkat edin, yaratma ve emir vermek, yönetmek, plan da, düzen de, idare de O’na aittir. Bilesiniz ki yaratmak, yarattıklarına yasa koymak, yasalarına uymalarını istemek, yasalarıyla yönetmek Allah’a aittir. Allah istediğini yaratacak güçtedir. Yarattığı hiçbir varlık Allah’a eşit olamaz, Allah’tan üstün olamaz. Onun için kim, kimler yaratmadıkları varlıklara kendi yasalarını koyarak, emretmeye, yönetmeye, yasalarına uymayanları cezalandırmaya kalkarsa, onlar kendilerine ilahlık payesi vermeye çalışan, azgınlar, şımarıklardır. Rabbin katında onların hiçbir değeri yoktur. Zamanı gelince Rabbin onları cezalandıracaktır. Yaratan, yaşama kabiliyeti, gücü ve varlıklara işleyiş düzeni veren, koruyan, kontrol eden Alemlerin Rabbi olan Allah pek yücedir pek uludur. Sonsuz kerem ve bereket kaynağıdır. (Allah’ın Arş’ı istiva etmesi mecazi olarak söylenmiştir. Anlatılmak istenen: şaşmayan kanunlarıyla varlık âlemini belli bir düzen ve disiplin içerisinde yaratarak, kudretiyle her şeye egemen olması demektir.)

⁵⁵Rabbinize gönülden yalvararak, O’na alçak gönüllülükle yüreğinizin derinliklerinden yönelerek ve gizlice yardım dileyerek dua edin. Dua ederken, zikir yaparken bağırıp çağırarak veya bunu bir gösteriye dönüştürerek saygı sınırlarını aşmayın. Zikir ve yakarışta ölçüyü taşırmayın. Güçsüzlüğünüzü aklınızdan çıkarıp da haddinizi aşmayın. Gönülden, bütün samimiyetinizle af etmesi için dilekte bulunun! Şüphesiz ki O emirlerine saygı göstermeyenleri, aşırıya gidenleri haddi aşanları sevmez. Bağırıp çağırarak, feryat ederek dua edilmez. Yüksek sesle gösterişe kaçarak dua etmek, günah olan şeyleri istemek, “duada haddi aşmak” anlamındadır.

⁵⁶Ey insanlar! Yeryüzünde ve ülkenizde: Allah’ın gönderdiği hükümler uygulanarak Düzene (Hakka dayalı bir nizama ve intizama) sokulmasından, Islah edildikten, din ve dünya işleri, sosyal ilişkiler düzeltildikten, yeniden düzene konduktan, geliştirildikten, barış sağlandıktan , putperestliğe son veren hükümlerimizin inmesinden sonra Risâlet ile yer yüzünün ıslah olunmasından sonra yeryüzünde Allah’ın belirlediği sınırları çiğneyip de yeryüzünde adaleti ve huzuru ortadan kaldırıp bozgunculuk yapmayın. Halkı Allah yolundan alıkoymaya çalışmayın. Allah’ın yasalarına uyarak yaşıyorken bozgunculuk yaparak küfre geri dönmeyin! İnsanları Kur’an ilkelerinden uzaklaştırıp inkâr ve zulüm bataklığına sürüklemeyin! fesat çıkarmayın. Adil bir düzeni bırakıp bâtıl sistemlerin peşine takılmayın. Allah’a verdiğiniz sözleri tutun! Eğer bilerek veya bilmeyerek bir hata yaptıysanız; O’na Derin bir ürperti, iştiyak korku ve ümit ile Allah’a kulluk, ibadet ve yalvararak dua edin. Allah’ın sevgisini kaybetmekten korkarak Allah’a yönelin! Af etmesi için dilekte bulunun! Korku anında ümitsizliğe, ümit anında gaflete kapılmayın ve dâimâ iyi insan olma yolunda gayret gösterin! Rabbinize ortak koşmaktan vazgeçin Muhakkak ki Allah’ın bereket ve rahmeti davetine uyup da iyilik edenlere dinin, ahlâkın ve kamu vicdanının emirlerini, devamlı davranışlarına, ilişkilerine, görevlerine, hayatlarına yansıtan, samimiyetle ibadet eden, aktif olarak iyiliğe, iyi uygulamaya, iyileştirmeye örnek olan, işlerinde mükemmellik, dürüstlük ve başarı için dikkat harcayan, hayırlı icraatlar, kalıcı hizmetler yapan müslüman idarecilere, askerî erkâna ve müslümanlara pek yakındır. Muhakkak ki yaptıkları hatalardan dolayı özür dileyenlere, yaptıkları hataları bir daha yapmayanlara, iyilik edenlere Allah’ın af kapıları açıktır. (“Muhsin” İyi kimse, iyi işler yapan, iyi davranmayı ilke edinen, iyilikte bulunan, lütuf ve ihsan eden, erdemli, güzel ahlak sahibi olan ki)mse demektir. Ali İmran suresi 3/134. Ayetinde Muhsinler şöyle tarif edilmektedir: Bollukta ve darlıkta (Allah için) harcarlar, (kızdıklarında) öfkelerine hâkim olurlar ve kendilerine karşı kusurlu davranan insanları bağışlarlar.) (Duâ: Küçüğün büyükten, âcizin güçlüden, ihtiyaç ve arzusunu sözle, davranışla ve hal diliyle talep ve ricâsı demektir. Duâ’nın ihlâs ve ciddiyet içerisinde, çalım satmadan, saygısızlık etmeden, bağırıp çağırmadan, gösteriş yapmadan ve şikâyet etmeden sadece Allah’a, gönülden ve yalvararak yapılması gerekir. Allah, duâları ancak bu şartlarla kabul eder. Duâda lâyık olmayan ve günâh olan şeyleri talep etmek duâya tecavüz ve onu kötüye kullanmaktır.)

⁵⁷Yeryüzündeki yaşama iyice bakın! Doğa her an Allah’ın koyduğu yasaya göre hareket ediyor. Unutmayın! Rüzgarları Yağmur rahmeti öncesinde yağmurla gelecek nîmet ve bereketleri müjdeci olarak gönderen O’dur. Nitekim bunlar bu rüzgarlar, su taneciklerinden oluşan ve kendisinden çok daha ağır olan yağmur yüklü bulutları tonlarca su buharı taşıdıklarında, onları kuraklıktan ölmüş susuzluktan toprağı çatlamış, bitki örtüsü kurumuş ölü bir beldeye iletiriz. Yağmur yüklü bulutları bir araya toplayıp onları çorak bölgeye sürükler ve yağmuru yağdırırız, Onlardan o çorak topraklara hayat veren yağmurlar yağdırır, su indirir toprağı canlandırır, ve onunla her tür ürün çıkarırız, çeşit çeşit ürünün yeşerip boy vermesini sağlarız. İşte Biz su ile genetik şifrelerini harekete geçirerek bitkilere hayat verdiğimiz gibi, İnananları, yasalarımıza göre yaşayanları mükâfatlandırmak, inkâr eden, yasalarımıza aykırı davrananları cezalandırmak için öldükten sonra ölüleri de Kıyâmet Günü böyle diriltip çıkarırız ve mahşere toplarız. Böyle canlı ve anlaşılır misâllerle hakkı ortaya koyuyoruz. İsteriz ki hiçbir haksızlık olmasın! Keyfine göre yiyip içen, keyfine göre yaşayan ile yasalarımıza göre yiyip içen, yasalarımıza göre yaşayanların farkı olsun! Allah için fedakârlık yapıp yasalarına uyanlarla, çıkarlarına göre hayatı yaşayıp yasamızı tanımayanlar ayrılsın! Hiç kimse biz yaptık oldubitti demesin. Hiç kimse dünya hayatı bitince her şey bitecek diye sorumsuzca davranmasın! İşte biz gerçekleri böyle açıklarız. Umulur ki düşünüp öğüt alırsınız diye bunları anlatmaktayız. Âyetlerimiz, düşünüp ders almak isteyenler için rahmetimizin önündeki müjdecileridir.( Burada: “Peygamberlerin,” Allah’ın rahmetinin müjdecisi olarak rüzgârlara, “getirdikleri emir ve yasakların” tertemiz sularla dolu ağır bulutlara, “Allah’ın dininden uzaklaşan toplumların” ise çorak ve susuzluktan ölmüş memlekete benzetilmesi düşünülebilir. Gönlünü hakikate açık tutanları verimli toprağa, onu inkara kalkışanları da çorak toprağa benzetirken aynı meselin uzantısı durumundadır. Yağmur suyu aynı su olduğu halde, topraktaki tanelerden çıkan bitkilerin kimi şifalı olur, kimisi de zehirli. Tanelerin ne vereceği ise ancak, topraktan çıktıktan sonra belli olur.. ekinin tanesi ekmek olur, sofralara konulur, samanı ise ocaklarda yakılır… Bunun gibi, Rablerinin ayetlerini Peygamberlerinin hak davetini, o belde halkının tümü işitir ama, kimi imana gelir, kimi ise daha fazla azar, şirk ve küfürde direnir. Kulların dünyadayken yaptığı iyi- kötü ameller tarla sahibinin ekini ekmesine benzer – ekinin sonu hasat zamanı belli olacağı gibi- işlenen amellerin mükafat ve cezası da, ancak kıyamet gününde belli olur! Kimi cennete gider sofralara kurulur, ağırlanır, kimi ise cehennemin odunu olur. Havanın, sırf hareketten aldığı kuvvetle su taneciklerinin toplanmasından ibaret olan o ağır bulut kütlelerini kaldırıp yüklenmesi, bir harikadır. Zira tabiata göre hafif, çok ağır yükü kaldırıp taşıyamaz. Fakat, Rabbimiz bu harika özellikleri tabiata kanun olarak yerleştirmek suretiyle muazzam kudret ve rahmetini tanıttırmak istemiştir. Hareketin, hafiflik ve ağırlık hükmünü tersine çevirdiğine işaret eden bu mânayı öğrenme neticesinde uçaklar yapılmıştır. “Ağır bulut kütlelerini yüklenip kaldıran hava” cümlesi, Kur’ân’ın fennî mûcizelerinden birini ihtiva etmektedir. Bu işaretle Kur’ân, cisimlerin havada uçacaklarına ima ve teşvik etmektedir. İşte Kur’an ayetleri de, tıpkı rahmet yağmurları gibi ölü kalplere hayat verir. Fakat gönlünü hakîkate kapamış, kibir ve bencilliğin kölesi olmuş insanlar, bu rahmet hazinesinden bir şey alamazlar. Nitekim:

⁵⁸Etrafınıza bir bakın! Görmüyor musunuz? Toprağı güzelce işlenmiş, tohumu ekilmiş ve iklim şartları Güzel arazinin ve verimli bir beldenin bitkisi yağmuru görür görmez Rabbinin izniyle bereket ve bollukla ürünler çıkar. Bereketli toprak, üzerine yağmur yağınca canlanır ve ürün vermeye başlar. Yaratılış sebebini bilmek ve ona göre yaşamak isteyen insan da bereketli toprak gibidir. Allah’ın âyetleriyle karşılaşınca o da hemen canlanır ve ondan da doğru, güzel ve anlamlı davranışlar ortaya çıkar. ekime elverişli olmayan Çoraklaşmış bakımsız olan beldeden ise ne kadar yağmur yağarsa yağsın; ancak çok zorlukla çalı, diken gibi cılız veya yararsız otlar bitki çıkar. Allah’ın davetini umursamayıp yüz çevirenler ise taşlaşmış verimsiz toprak gibidir. Onun üzerine ne kadar yağmur yağsa da orada hiçbir şey yetişmez. Güzel ülkelerin bitkileri güzeldir. Kötü, kurak, iklimi güzel olmayan ülkelerin bitkileri güzel olmuyor. Kötü kurak yerlerde işe yaramaz faydasız bitkiler çıkıyor. Size bu örnekleri veriyoruz ki bazı gerçekleri anlayasınız. İşte Biz gönülden kulluk ederek Şükreden doğruyu arayan bir topluluk için ayetleri işte böyle herkesin anlayacağı çeşitli ve zengin misallerle genişçe açıklarız. Yani; hayırlı insanlar verimli topraklar gibidir. Ki orada hoş ve yararlı bitkiler kolaylıkla ve bollukla yetişir. Hayırsız insanlar ise çorak araziye benzer. Dikenlerden ve acı otlardan başka bir şey yetişmez ve üretmez durumdadır. Unutmayın ki iyi güzel toplumlardan, Allah’ını bilen, Allah’ın yasalarına uyan toplumlardan güzel insanlar çıkar. Kötü çirkin toplumlardan iyi güzel insanlar nadiren çıkar. Oralardan genelde kötü insanlar çıkar. Onlar birbirine zulmeder. Etraflarına zarar verir! İnsanların haklarına saldırır. Barış, esenlik, huzur içinde yaşamak yerine, sürekli savaş halindedirler. Kin nefret, intikam kılavuzlarıdır. Toplumlarından kan gözyaşı eksik olmaz. Dünyada ulaşabildikleri her yeri kana bularlar. (Burada ders alınması gereken ciddi bir teşbih vardır. İnanan ve inandığını hayata geçiren erdemli insan verimli toprak gibi Allah’tan aldığı buyruklarla hayatını inşa ederek faydalı eylemler ortaya koyar. Bu faydalı eylemlerle dünyanın düzelmesine, insanlığın huzuruna ve saadetine vesile olur. Ama Hakk’a karşı direnmeyi âdet haline getirmiş ve Kur’an mesajına olan inancını bütünüyle yitirmiş olan kimse ise kötü toprak gibi kötü ve zararlı şeyler üretir. Bu da üretmiş olduğu kötülüklerle toplumu yozlaştırır, dünyanın düzenini bozar ve hayatı yaşanmaz hale getirir. Rahmet rüzgârları gibi Peygamberler de ilâhî rahmetin müjdeleyicileridir. Tebliğine memur oldukları semavî kitaplar yağmur yüklü bulutlar gibi kalplerin can suyudur. Toprak gibi insanların da iyisi, kötüsü vardır. İyiler verimli toprak gibi, topluma yararlı olurlar. Kötüler ise çorak toprağa benzerler. Topluma faydaları dokunmaz. Mümin, toprağı verimli olan güzel memlekete benzetilmiştir ki o hak sözü işitince onu kabul ederek faydalanır ve güzel ameller ortaya çıkar. Münafık da kötü topraklı yere benzetilmiştir ki o, hak sözü işittiği halde onu kabul etmez ve ondan faydalanmaz. İyiler, iyi ve verimli toprak gibi, topluma faydalı olurlar; kötüler de çorak ve verimsiz toprak gibi topluma hiç faydaları olmaz. Bilakis zararları olur. Saf su ile dolu ağır bulutlar gibi, Kur’an’ın muhatap olduğu kalplerin sahibi insanlar da iki kısımdır: Topraklar gibi insanların da iyisi ve kötüsü, mümini ve kâfiri vardır. İyiler iyi düşünür, peygamberlerin tebliğ ettiği ilahi mesajlardan istifade eder, ayetleri [tefekkür] ve [tezekkür] ederek onlardan ibret alırlar; iman eder, hayat bulur, ilahi nimetler için şükrederler. Ahiret için sâlih ameller yapar ve güzel ürünler verirler. Çorak yer gibi fena olanlar ise Yüce Allah’ın nimetlerine karşı küfür içerisinde bulunur, nankörlük yaparlar ve bunlardan yararlanmaktan da mahrum kalırlar. Güzel iş üretmediklerinden ilahi irade onlar için olumlu şekilde tecelli etmez. Toprağı yeşerten su misali, vahyin prensiplerine kulak vermeyen bu kişiler için çorak benzetmesi gayet yerindedir. Toprakta verim kapasitesi yoksa su ne yapsın.) Nitekim, insanlık tarihi boyunca her Peygamber bu gerçeği dile getirmişti:

⁵⁹Biz Nuh’u kendi kavmine ilâhî mesajı getiren bir Resul olarak doğruları bildirmesi için gönderdik. O da dedi ki: “Ey kavmim yalnızca Allah’a kulluk ve ibadet edin. Allah’ın yasalarına daveti olan hayat nizamı ve ahlakına uyun. Sizi Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur. Allah yarattığı varlıklar üzerinde tek hükümdardır. Sizin O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz ilahınız yoktur. Doğrusu Allah’ın yasalarına uymayarak Allah’la birlikte başka ilahlar edinmeye kalkarsanız ben sizin başınıza büyük bir azabın geleceğinden korkarım.

⁶⁰Bunun üzerine Halkın alın terini sömürerek kurdukları kölelik sisteminin yıkılacağından, yıllarca kandırdıkları insanların uyanmasından böylece de alışageldikleri lüks ve refah dolu yaşantının sona ereceğinden endişe eden Kavminin ileri gelenleri Nûh’un yapmış olduğu bu tebliğden oldukça rahatsız oldu. Nuh’a senin söylediklerine inanmıyoruz ne söylediğini bilmiyorsun “Biz seni açık bir sapıklık ve yanılgı içinde görüyoruz” dediler ve karşı çıktılar.

⁶¹Nûh da onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Beni yeni tanımıyorsunuz. Ben şaşkın, ne söylediğini bilmez, sapıtmış ve aklından zoru olan biri değilim. Bende herhangi bir art niyet yanılgı sapıklık yok, tam aksine ancak ben yaratan, yaşama gücü veren, alemlerin Rabbinden bir elçiyim diye hatırlatmıştı. Ve bu durumda siz beni değil, bana bu görevi veren Rabb ’imi suçlamış oluyorsunuz,

⁶²Zira: Ben Size, kendi görüşlerimi, kuruntu ve saplantılarımı değil, doğrudan doğruya Rabbimin vahiyle bildirdiklerini ulaştırıyorum, tebliğ ile sorumlu tuttuğu hükümleri tebliğ ediyorum. Ayrıca size öğüt veriyorum, O’nun bana bildirdikleri ile öğüt verip uyarmaktayım. Ve ben Allah katından bana vahiy aracılığıyla bildirilen ilim sayesinde sizin bilmediğiniz kıyâmet, âhiret, cennet, cehennem gibi gerçekleri Allah tarafından gelen vahiy ile biliyorum

⁶³Hz. Nuh, kavmine: Ey halkım! “Siz, küfür ve kötülükten Olur ki ilâhî lütuf ve merhamet olunursunuz diye aklınızı başınıza alıp inkârdan, zulümden, ahlâksızlıktan sakınmanız için sizi dehşet verici bir günün azâbına karşı uyarması için aranızdan bir adam vasıtasıyla Allah adına yaratılışınızın sebebi olan doğru yola, onurlu ve erdemli bir hayata çağıran birine ve size bir uyarı bir Kitap zikir gelmesine hayret mi ettiniz?” Allah’ın azabından sakınıp mükâfata kavuşmanız ümidiyle, içinizden sizi uyaracak bir adam vasıtasıyla size kitap gelmesine mi şaştınız? Bunun böyle olması benim takdirim değil. Takdir eden sizleri yaratan Allah’tır. Hiç kimse kendisi isteyerek görev yüklenemez. Hiç kimse de Allah’ın ilminde olan bilgileri kendi başına elde edemez. Ancak Rabbim görevlendirir, Rabbim bilgilendirir. Niye buna şaşıyorsunuz? Sanki ben üstüme vazife olmayan bir işe karışmışım, başınıza musallat olmuşum muamelesini yapıyorsunuz. Hayır! Ben sadece Rabbimin bana emrettiğini yapıyorum!” Evrenin her zerresini kontrol ve idare eden, tüm ihtiyaçlarınızı gözeterek yeryüzünü sayısız nîmetlerle donatan Allah’ın, ruh dünyanızı ve toplumsal hayatınızı şekillendirmek üzere, seçtiği elçileri aracılığıyla size kanun ve ilkeler göndermesini niçin yadırgıyorsunuz?”

⁶⁴Kavmi, bütün bu öğüt ve uyarılara rağmen Nûh’u yalanladı, söylediklerinden yüz çevirdi. Biz de tüm ülkeyi sular altında bırakan büyük bir tufan gönderdik. Nûh’u ve onunla birlikte olan mü’minleri gemiye bindirip boğulmaktan kurtardık. Nuh’un Allah adına yaptığı daveti reddedip, ayetlerimizi yalanlayan Allah’la birlikte başka ilahlar da edinmiş olan kavmini de suda boğduk, helak ettik. Şüphesiz onlar kalpleri katılaşmış, gönül gözleri kör olmuş, gerçekleri görmek istemeyen, akılsız ve azgın bir topluluk idiler. Ve aradan yıllar geçti, yeni nesiller geldi. İsimler ve şekiller değişti, fakat değişmeyen tek şey vardı; hak ile bâtılın amansız mücadelesi:

⁶⁵Ad’ kavmine de kardeşleri Hud’u gönderdik. O onlara: “Ey kavmim! Yalnız Allah’a kulluk edin. sizin O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz bir efendiniz ilahınız yoktur. O’nun daveti olan hayat nizamına tabi olup kula kulluktan kurtulun. Yaratıcınız olduğunu bildiğiniz Rabbinizin, sizi yönetmesine başkalarını ortak etmeyin. Hâlâ korkup küfür, zulüm ve kötülükten Sakınmaz mısınız?” dürüst ve erdemlice bir hayat yaşayarak kötülüğün her çeşidinden korunmayacak mısınız? Hâlâ Allah’a sığınmayacak, emirlerine yapışmayacak, günahlardan arınıp, azaptan korunmayacak, kulluk ve sorumluluk şuuruyla, haklarınıza ve özgürlüklerinize sahip çıkmayacak şahsiyetli davranmayacak, dinî ve sosyal görevlerinizin bilincinde olmayacak mısınız? dedi. (Âd kavmi, Güney Arabistan’dan başlayarak Doğu Arabistan’dan Irak’a kadar uzanan çok geniş bir coğrafyada hüküm süren bir devlet kurmuştu. Âd kavmi, Nuh kavmi gibi isyanları yüzünden Allah’ın gazabına uğrayarak yok olan eski bir Arap kabilesidir. Âd, Hz. Nuh’un torunlarından olan Avs’ın oğludur. Hz. Nuh’un oğlu Sam, Sam’ın oğlu İrem, İrem’in oğlu Avs, Avs’ın oğlu da Âd’dır. Âd kavminin putperest bir millet olduğu “Semud” ve “Hetar” adında iki büyük putları bulunduğu söylenir. Umman ile Aden’in doğusuna düşen Hadramut arasında yaşadıkları sanılmaktadır. Hadramut, Yemen’in doğusunda yer alan bir bölgedir.) (Âd Kavmi; haksız yere büyüklük taslayan, güçlü-kuvvetli, muhteşem sarayların süslediği İrem (Fecr: 6-8) diye anılan büyük bir şehirleri olan, heykellere tapan, zorba, zalim, yeryüzünde kendilerinden daha güçlü bir şeyin bulunmadığına inanan bir toplum idi. Bu toplumun liderinin Şeddâd olduğu rivâyet edilir. Bu topluma Hûd (a.s.) peygamber olarak gönderilmiş fakat bunlar, Hûd (a.s.)’ın peygamberliğini kabul etmemişlerdi. Hûd (a.s.)’ın tebliği karşısında iyiden iyiye hırçınlaşan Âd kavmi, heykellerinin kendilerini koruyacaklarından oldukça emin idiler. Hâkimiyetin kayıtsız-şartsız kendilerine ait olduğu iddiasına iman etmişlerdi. Sürekli olarak; “Biz azâba uğratılacak da değiliz” (Şuara: 138) diyerek kendi kendilerini ikna etme yoluna gidiyorlardı. Hûd (a.s.)’ın tebliğini kabul eden müminlere, işkence etmekten asla çekinmeyen Âd kavmi, alay ederek: “Haydi tehdit ettiğin azâbı getir” sloganına sarılmıştı. Kısa bir süre sonra azâbın belirtileri görüldü. Akarsular kurumaya, yeşillikler sararmaya başladı. Ünlü İrem bağları birer birer yok oluyordu. Kuraklık etrafı kasıp kavuruyordu. Sonunda Âd kavmi üzerlerine doğru gelen ve yağmur bulutu zannettikleri korkunç bir rüzgârla helak olmuşlardı. Böylece şirk’in ve zulmün cezasını bu dünyada gördüler.)

⁶⁶Halk, bu davete sıcak bakarsa, kaybedecekleri şeylerin çok büyük olacağını bilen Kavminden ileri gelen ve Allah’tan gelen gerçeği tanımaya yanaşmayan kâfirler ve zalimler ise dediler ki: Doğrusu “Biz seni dar kafalı boş hayaller peşinde koşan akli yetersizlik içinde birisi olarak görüyoruz. Ve Sen saçmalamakta olan yalancı birisin, söylediklerine de inanmıyoruz.

⁶⁷Hûd Peygamber de onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Bende herhangi bir akli yetersizlik şaşkınlık, şaşırmışlık yoktur. Ancak ben alemlerin Rabbi tarafından gönderilen sizi yaratılış sebebine davet eden bir elçiyim deyip ikaz etmişti. Ve bu durumda siz beni değil, beni görevlendiren Rabb ‘imi suçlamış oluyorsunuz.

⁶⁸Ben Size kendi görüşlerimi, kuruntu ve saplantılarımı değil, doğrudan doğruya Rabbimin vahiyle bildirdiklerini ulaştırıyorum. Ancak böylece Allah’a kulluk edebilir, kula kulluktan kurtulabilirsiniz ve emin olun ki ben sizin için güzelce öğüt veren ve iyiliğiniz için çırpınan gerçek bir dost, güvenilir bir öğüt verenim. Uyarılarımı niçin yadırgıyorsunuz?

⁶⁹Dehşet verici bir günün azabına karşı Sizi uyarması için içinizden bir adam vasıtasıyla Rabbinizden size bir uyarı İlahi öğüt ve prensipler gelmesine hayret mi ettiniz? Siz elçiyle uğraşmak yerine elçinin mesajına kulak verin. Düşünün ki Allah’ın yok ettiği Nuh kavminin yerine sizi geçirip halifeler kıldı. Bu topraklarda egemen olmanızı sağladı, bunca nimetlerle donattı. Sizin yaratılıştaki gücünüzü özel yeteneklerinizi daha da artırdı. Allah’ın saymakla bitiremeyeceğiniz nimetlerini hatırlayın. Allah’a nankörlük etmeyin, Allah’ın davetine yönelin Rabbinize gereğince kulluk edin ki kurtuluşa mutluluğa erersiniz diyerek, onları imana ve İslam’a çağırmıştı.

⁷⁰Bunun üzerine Onlar bu güzel çağrıya karşılık, Hûd Peygamber’e dedi ki: “Sen bize, bundan sonra yalnızca Allah’ı ilah edinmemizi babalarımızın taptığı şeyleri geleneksel tutumlarını bırakmamız atalarımızdan beri uymakta olduğumuz nizam ile ahlakımızı terk etmemiz ve onlarla bütün bağlarımızı koparmamız, ilahlarımızdan vazgeçmemiz ve bize her istediğimizi yapma imkânı sağlayan, üstelik can sıkıcı emirlerle keyfimizi bozmayan; gerektiğinde kendileri adına hükümler uydurup halkı çıkarlarımız doğrultusunda yönlendirebileceğimiz tanrıları bırakmamız ve yalnız Allah’a kulluk etmemiz için mi geldin? Bir de kalkmış, öğütlerini dinlemediğimiz takdirde dünya ve âhirette cezaya çarptırılacağımızı söylüyorsun. Sen sadece Allah’ın yasalarına uymamızı istiyorsun? Bizim atalarımızdan gelen yasaları terk etmemizi istiyorsun? Hâlbuki bizler atalarımıza bağlı bir topluluğuz. Andolsun ki bizler atalarımıza hainlik yapıp Allah’ın yasalarına uymayız. Böyle bir sapıklığın içinde bulunmayız. Biz bildiğimiz yoldan şaşmayacağız. İşte Allah’ın yasalarını inkâr ediyor, kendi atalarımızın yasalarına uyuyoruz. Eğer doğru sözlülerden isen bize, seninle yapılan daveti kabul etmememiz halinde, başımıza gelebilecek tehdit ettiğin şeyi getir de görelim ” dediler. (Âd kavminin tevhidi reddetme sebebi “atalar dinini taklit”tir. İnkarcılar bir hatası olduğunda yani herhangi bir çirkinlik işlediğinde bahane olarak A‘râf 7:28’de belirtildiği gibi “atalarını böyle buldukları”, dahası “Allah’ın böyle emrettiği” yalanına sarılmışlardır. Mekkeli müşrikler işte bu ateşe çağıran hatalı yolu izleyenler olmuştur ancak mesaj onlarla sınırlı değildir. Şeytanın izini takip eden herkesin bu noktada muhatap olduğu unutulmamalıdır.)

⁷¹Hûd örnek ve cesaretli bir tavırla onlara Dedi ki: Ben, bana düşen tebliğ görevini elimden geldiği kadar yaptım. Sergilediğiniz bu tavır karşısında artık Siz inkârcılara, Rabbinizden vadedilen lânet bir azap ve dehşet verici bir gazap kesinleşti. Aklınızı başınıza almak yerine Allah’ın haklarında bunlara inanabilirsiniz şeklinde kendilerine ilâhî bir yetki verildiğine dair hiçbir delil indirmediği, sizin ve atalarınızın uydurduğu ve sizin gözünüzde büyüttüğünüz birtakım ilahlar, ilahlaştırıp izinden gittiğiniz hayal ürünü isimler hakkında benimle tartışıyorsunuz öyle mi? Atalarınızın uydurduğu yalan yanlış yolları kendinize din mi ediniyorsunuz? Madem inkârda ısrar ediyorsunuz küstahlıkta bu kadar ileri gittiniz, O halde başınıza gelecekleri bekleyin bakalım. Bu inadınızdan vazgeçmeyecekseniz kaçınılmaz olan büyük felaketinizi ben de sizinle birlikte bekliyorum.

⁷²Nitekim biz Hûd ve beraberindekileri, yani müminleri tarafımızdan bir rahmet ile zâlimlerin elinden kurtardık. Ayetlerimizi hüküm ve haberlerimizi yalanlayarak iman etmeyenlerin, zulme ve haksızlığa devam edenlerin, yasalarımıza uymayanların, davetimizi yalan sayıp sırtını dönenlerin de sonlarını getirdik, azabımızla yakalayıp köklerini kazıdık ve yerin dibine batırdık. (Âd kavminin helâki, Hakka 69/6-7. âyetlerinde şöyle anlatılmaktadır: Âd kavmi, yedi gece, sekiz gün kesintisiz olarak salıverilen uğultulu ve dondurucu bir kasırga ile helâk edilmiştir. Âd kavminin inkârcılarının akıbetiyle ilgili olarak da Kur’an’da çeşitli bilgiler yer almaktadır. Bu bağlamda “kendilerine köklerini kesen bir kasırga gönderildiği” (A‘râf 7:72; Zâriyât 51:41), “dünyada olduğu gibi kıyamet gününde de lanete uğratılacakları” (Hûd 11:60), “korkunç bir gürültünün onları yakaladığı, sel süprüntüsü haline getirildikleri” (Mü’minûn 23:41), “helak edildikleri” (Şu‘arâ 26:139), “üzerlerine uğursuz, uğultulu ve her şeyi alt üst eden kasırgaların gönderildiği” (Fussilet 41:16; Ahkâf 46:25) ve “köklerinden sökülmüş hurma kütükleri gibi oldukları” (Kamer 54:19-20), “üzerlerine azap kamçılarının salındığı” (Fecr 89:13) bildirilmektedir.)

⁷³Semud kavmine de yakından tanıdıkları kardeşleri soydaşları Salih’i elçi olarak gönderdik. Salih onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! saygıyla Allah’a gönülden boyun eğin, yalnızca O’na kulluk ve ibadet edin. Allah’ın yasalarına uyun! Sizin Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur. Sizi yaratıp bunca nimetle donatan Allah’tan başkasını ilah edinmeyin. Sizin Rabbiniz O’dur Zira sizin, O’ndan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz bir efendiniz, gerçek ilahınız yoktur. Size Rabbinizden benim Peygamberliğimi kesin olarak ispatlayan açık bir belge mucize geldi. Peygamberliğimin ve daveti Allah adına yapmakta olduğumun bir delili olmak üzere, Allah sizlere ait olmayan, bugüne kadar görmediğiniz Şu Allah’ın devesi, sizin için samimiyetinizi sınayan bir imtihan vesilesidir/delildir mucizedir. Bu sahipsiz deveye karşı tavrınız, kaba kuvvete baş vurarak zayıf ve çaresiz insanları ezme huyundan vazgeçip geçmediğinizi ortaya koyan bir ölçü olacaktır. Onu kendi haline bırakın Allah’ın toprağında otlasın ve Sakın ona bir kötülükte bulunmayın. Sakın nefsinize ve şeytani heveslerinize kapılmayın, Yoksa sizi acıklı bir azap yakalar diye uyarmıştı. (Semud kavmi, Ad kavminden az bir zaman sonra gelmiş ve Ad kavminin topraklarına sahip olmuş saygın bir toplumdur. Öyle ki; eski Yunan ve Rum tarihçileri de Semud halkından bahsederler. Söylendiğine göre; Kuzeybatı Arabistan’da Hicr denilen bölgede yaşamış bu insanlar, Salih Peygamberden bir mucize isteyerek: “Eğer sen gerçekten peygambersen bizim için Allah’tan dişi bir deve iste” dediler. Salih peygamber de dua etti ve Kamer suresinin 54/27. ayetinde ifade buyrulduğu gibi Allah da onlara dişi bir deve gönderdi. Bu mucize karşısında inananlar olduysa da Hakkı inkâra şartlanmış olanlar inanmadılar. Hz. Salih deveye dokunmamalarını istedi ama onlar inadına deveyi ayaklarını keserek öldürdüler. Hz. Salih’in Kur’an’da muhtelif yerlerde sözü geçen bu sahipsiz hayvana kavminin iyi davranması yönündeki özel ısrarı; zayıf durumda olan herkese kaba kuvvet kullanan despot ve bozguncu kavminin kalplerinin yumuşaması, küstahlıklarının azalması yönünde bir gayreti olduğunu göstermektedir. Semûd Kavmi ’ne kardeşleri Salih (a.s.) peygamber olarak gönderilince, dediler ki: «Eğer sen hakikaten bir peygamber isen dua et de şu taşın içinden bir dişi deve çıksın. O zaman senin peygamber olduğuna inanırız.» Hz. Salih de dua etti, o taştan istedikleri gibi bir deve çıkıverdi. Bu mucizeyi görenlerden bir kısmı ona iman etti, diğerleri ise kâfirliklerinde devam ettiler. Hz. Salih kavminden, deveye dokunmamalarını, devenin serbestçe yeyip-içip dolaşmasını istediği halde onlar deveyi, ayaklarını keserek öldürdüler. Bunun üzerine Salih Peygamber bulunduğu bölgeden hicret etti, kavmi ise şiddetli bir deprem ile helâk oldu.)

⁷⁴Salih kavmine dedi ki: Düşünün ve unutmayın ki Allah sizi yok edilen Ad kavminden sonra Âd kavminin yerine dünya düzenini kurmaya, ilâhî hükümleri icraya, yeryüzünü imara yetkili halifeler yetkili temsilci ve takipçiler kıldı ve sizi yeryüzünde Şam-Medine arası HİCR bölgesine yerleştirdi. Size güç kuvvet verdi. Öyle ki, ülkenin geniş ovalarında, Düzlüklerinde muazzam saraylar köşkler yapıyor, dağlarında kayaları yontarak güvenli evler inşa ediyorsunuz. Şu halde Allah’ın nimetlerini hatırlayın ve şükredin, yeryüzünde inkârı, zulmü, ahlâksızlığı yaygınlaştırıp bozguncular olarak karışıklık çıkarmayın.” O’na nankörlük etmeyin, bilakis davetine icabet edin dedi. (Semûd kavmi Şam ile Hicâz arasında «Hicr» denilen bölgede yaşamış güçlü bir kavim idi. Dağlarda, vadilerde kayaları, mermerleri keser ve biçerlerdi. Yontma taşlardan evler, saraylar, havuzlar ve istedikleri binaları yaparlardı. Âyet-i kerimede «O’nun düzlüklerinde saraylar yapıyorsunuz; dağlarında, evler yontuyorsunuz» meâlindeki bölüm buna işaret etmektedir. Kaya ve mermerleri ilk defa yontanın Semûd kavmi olduğu ve bu şekilde bin yediyüz kadar şehir yaptıkları rivayet edilmektedir. Âd kavminin yaşadığı bölge Arabistan’ın güneyinde Ahkâf adıyla bilinen Umman ve Hadramevt taraflarıydı. Semûd kavmi ise Arabistan’ın kuzeyinde yaşamıştı. Semûd kavminin yaşadığı bölge bugün Medâin-i Sâlih adıyla bilinen ve Arabistan’ın kuzeyindeki Hicr bölgesidir. Kastedilen yöre Hz. Salih’in kavminin yaşadığı ve kayalardan oyularak şekillendirilen kaya şehirdir. Burada yaşamaları Yüce Allah’ın bir lütfuydu ve Hz. Salih de onlara bu nimeti hatırlamalarını öğütlemekteydi. Demek ki Semûd kavmi Âd kavminin yaşadığı topraklara yerleştirilmemişti; onların helakinden sonra yaşadıkları bölgenin sorumluları oldukları hatırlatılmaktadır.)

⁷⁵Salih’in bu çağrısına karşılık, Semûd Kavminin emeğini sömürerek elde ettikleri güç ve servetle küstahça büyüklük taslayan müstekbir yöneticiler ve Allah’a boyun eğmeyi kibirlerine yediremeyen ileri gelenleri bunları işitmelerine rağmen içlerindeki ezilmiş, sömürülmüş zayıf düşürülmüşlerden toplum içindeki zayıf gördükleri mustaz’aflardan iman edenlere sataşıp onlarla şöyle alay ettiler: “Siz Salih’in peygamber olarak görevlendirildiğine inanıyor musunuz, Rabbi tarafından gönderilmiş biri olduğunu kesinlikle biliyor musunuz?” Sakın o, sizi kullanarak iktidarı ele geçirmek isteyen bir mâceraperest olmasın? dediler. Müminler de: “Biz O’nun peygamberliğine ve davet ettiğinin Allah’ın kullarına önerdiği hayat tarzı olduğuna onunla gönderilene dosdoğru inanç sistemine yürekten iman edenleriz” dediler. (Bu ve benzer örneklerde sözü edilen “zayıf düşürülenler” her zaman bu baskıya boyun eğmiş de değillerdir. Nitekim Firavun’un karşısına dikilen büyücüler son derece net bir iman duruşu ortaya koymuş ve Firavun’un tehditlerine aldırış etmemişlerdi. İşte bu ayette de durum aynıdır. Semûd kavminin azgın yöneticileri içlerinden iman etmiş ve zayıf düşürülmüş müminlere soru sormuşlar ve belki de hiç tahmin etmedikleri bir cevapla karşılamışlardı) (Müstekbir, kendisi büyük olmayıp bilakis zayıf ve aciz olduğu halde kendisini başkalarından üstün gören, kendisini Allah’tan müstağni sayarak Allah’ın emirlerine itaat etmeyen kimse demektir. Allah’a karşı gelerek müstekbir olan ilk varlık, İblis’dir. Allah her peygamberi gönderdiğinde davete ilk karşı çıkanlar bu, toplumun güya seçkinleri ve mevki sahipleri durumunda olan müstekbirler olmuştur. Müstekbirler kendilerindeki iyiliklere değil de dünya hayatında sahip oldukları kuvvet, mevki, sermaye gibi geçici şeylere güvenirler. Müstekbirler, halkı çeşitli hile ve baskılarla hak yoldan döndüremeyince en son aşama olarak da davetçileri ve inanmış halkı yok etmek ve türlü işkencelerle ortadan kaldırmak için çalışırlar. İmtiyazlarını korumak için bütün hak ve şuurlu davetlere karşı amansız bir mücadeleye girişirler. Çünkü bu mücadele onların ölüm kalım mücadelesidir. İslâm dışı toplumlarda toplum, sistematikleri farklı olsa da baskı altına alınan ve ezilen büyük çoğunluk ve onlara baskı yapan ve ezen küçük azınlıktan oluşur. Bu toplumlarda kişilerin liyakatleri ve kabiliyetleri hiç önemli değildir. Hiç liyakatleri olmasa da hâkimiyeti elinde bulunduranlar daima yetenekli kişiler olarak kabul ettirilmeye çalışılmıştır. “Müstekbir” kelimesi Kur’an-ı Kerim’de “müstez’af” kelimesinin karşıtı olarak kullanılır. Her iki kelime de “istif’al babından” geldiği için bu kelimelerin anlamı içerisinde, “aslında öyle olmadıkları halde öyle görünme” içeriği yatar. Yani müstekbirler büyüklüğü hak etmedikleri halde büyük sayılanlar, müstez’aflar da ezilmeyi hak etmedikleri halde ezilenler, sömürülenler.” demektir. Müstekbirler, Hz. Âdem’den bu yana hak dinlerin, haklı davasının ilk çilekeşleriyle alay etmişler, onları küçük görmüşler ve sömürü aracı olarak kullandıkları kendi sözde kutsallarını ve kutsallaştırdıkları sistemlerini bu kimselere kabul ettirmek için tüm güçleriyle zulmetmişlerdir ve hâlâ da zulmetmeye devam etmektedirler. Peygamberlere ilk inananlar genelde müstez’aflardır. Allah’ın peygamberleri ile gönderdiği hak nizamların temel amaçlarından birisi de bu müstekbirlerle mücadele yöntemlerinin en güzelini göstermektir. Zira Allah’ın koyduğu kurallarla yapılmayan mücadelelerin sonunda mutlaka yeni müstekbirler ortaya çıkmış yani zulüm, zalimlerle mazlumlar arasında el değiştirmiştir. Asrımız, müstaz’aflara ezilmişliklerinin de unutturulduğu çağdaş ve teknik bir zulüm asrı haline getirildiği için öncelikle bu insanlara ezildiklerini, daha sonra da uyanmaları gerektiğini hatırlatma ve müstekbirlere başkaldırıya hazırlama çağıdır. Eğer müstaz’aflar Allah yolunda gerçekten mücadele ederlerse Allah onları yeryüzüne önderler yapacağını ve müstekbirlerin de cezasını vereceğini Kitabında iman eden kullarına va’detmektedir. 2 Müstez’af: Zayıf buldu, zayıf gördü, zillete duçar etti anlamındaki (ضَعُفَ) fiilinden edilgen sıfat fiilidir. Cahiliyye toplumlarında toplumun çoğunluğunu meydana getiren, ezilen, hor görülen, güçsüz bırakılmış halk tabakası demektir. İslâm dışı toplumlarda toplum, sistematikleri farklı olsa da baskı altına alınan ve ezilen büyük çoğunluk ve onlara baskı yapan ve ezen küçük azınlıktan oluşur. Müstez’af kelimesi Kur’an-ı Kerim’de müstekbirler (büyüklük taslayanlar) kelimesinin karşıtı olarak kullanılır. Her iki kelime de istif’al babından geldiği için bu kelimelerin anlamı içerisinde, aslında öyle olmadıkları halde öyle görünme içeriği yatır. Yani müstekbirler büyüklüğü hak etmedikleri halde büyük sayılanlar, müstez’aflar da ezilmeyi hak etmedikleri halde ezilenler, sömürülenler demektir. Genelde Peygamberlere ilk inananlar müstez’aflardır ve Hz. Âdem (a.s.)’den bu yana hak dinlerin, haklı davasının ilk çilekeşleri bunlardır. Müstekbirler ise bu inananlarla devamlı alay etmişler, onları küçük görmüşler ve sömürü aracı olarak kullandıkları kendi sözde kutsallarını ve kutsallaştırdıkları sistemlerini bu kimselere kabul ettirmek için tüm güçleriyle zulmetmişlerdir. Allah’ın peygamberleri ile gönderdiği hak nizâmların temel amaçlarından birisi de bu müstekbirlerle mücadele yöntemlerinin en güzelini göstermektir. Eğer bu müstez’aflar Allah yolunda gerçekten mücadele ederlerse Allah onları yeryüzüne önderler yapacağını Kitabında îman eden kullarına va’detmektedir. 3 Bu toplumda sadece Müslümanlar değil, diğer insanlar da eziliyordu. Ancak Müslümanlar, ileri gelen adamlardan değil bu ezilen insanlardandı. Bu anlamı vurgulamak için tercüme yukarıdaki şekilde yapılmıştır. Ancak, “îman etmiş olanlar,” Müslümanlardan bedel olarak düşünülürse; âyetin anlamı “kavminin büyüklük taslayan ileri gelenleri, ezilenlere, yani îman etmiş olanlara” şeklinde olur. Bk. (Kasas: 5)

⁷⁶Bunun üzerine büyüklenen müşrik ve kâfirler “Biz de sizin iman ettiğinizi inkâr edenleriz, kesinlikle reddediyoruz. Çünkü evrensel adâlet, doğruluk, erdemlilik, fedakârlık, hak, hukuk gibi safsatalarla keyfimizi bozmaya hiç niyetimiz yok dediler. Bununla da kalmadılar. Halkın Sâlih peygamberin yanında toplanmasına vesile olan ve Allah tarafından “dokunulmaz” ilan edilen deveye olan düşmanlıkları her geçen gün artıyordu.

⁷⁷Nihayet uyarılmalarına rağmen Allah’a itaatin simgesi olan dişi deveyi işkence ederek hunharca boğazladılar. Rablerinin emrine başkaldırdılar ve: Salih’e de meydan okuyan bir dille “Ey Salih! Eğer dediğin gibi gerçekten peygamber olarak gönderilenlerden isen bizi tehdit ettiğin azap gelsin de görelim” dediler. Deveyi normal şartlarda değil de işkenceyle öldürdüler. Böylece hem Allah’a büyük bir saygısızlık gösterdiler hem de peygamberlerini aşağılamak konusunda kendilerince bir eylem ortaya koydular.

⁷⁸Bunun bu haksızlıkları ve ahlâksızlıkların üzerine ansızın onları kuvvetli dehşet verici bir gürültüyle patlayarak şehrin altını üstüne getiren korkunç bir sarsıntı aldı ve düne kadar güven içinde oturdukları yurtlarında cansız diz üstü çöküp kaldılar. Deprem onları yakaladı ve bulundukları yerde helak edildiler. Kestikleri dişi develer onların hayat kaynağıydı. Develeri kestikleri için onları besleyecek hayvanlar yok oldu. Yurtları yaşanmaz hale geldi. İnat uğruna yaşam kaynaklarını kesmişlerdi. Suya sahip çıkarken yiyecekleri etleri, içecekleri sütleri kaybettiler. Böylece yurtlarında açlıktan yok olup gittiler. Hâlbuki Allah onlara doğal denge olarak deveyi işaret etmişti. Yaşam yasası gereği Allah onlara develeri vermişti. Yaşam kaynağı olarak verdiği develere dokunmamalarını emretmişti. Allah’ın emrini çiğnediler! Develeri keserek yaşamlarını yok ettiler. Farkında değillerdi. (Semûd kavmi dişi deveyi hunharca katlettikten sonra pişman olmuşlardı; ancak iş işten geçtiği için bunun kendilerine hiçbir faydası dokunmamış, hak ettikleri azapla buluşturulmuşlardı.)

⁷⁹Salih de onların ardından bakarak şöyle dedi: “Ey kavmim! Ben size Rabbimin âyetlerini tebliğ ettim, size öğüt vererek doğru olana çağırdım ama siz bunlardan hiç hoşlanmadınız.” dedi.

79. Salih bu müthiş olaydan sonra oradan ayrıldı. Onlardan üzülerek yüz çevirip uzaklaşırken kendi kendine söylenerek şöyle dedi: “Ey isyankâr kavmim ne olurdu da sözümü dinleyip zulüm ve haksızlıklardan vazgeçseydiniz. Oysa, Ben size Rabbimin bildirdiğini ulaştırdım, âyetleri tebliğ ettim ve bu korkunç akıbetten kurtarmak için size elimden geldiği kadar içtenlikle doğru olana çağırıp öğüt verdim. Fakat ne yazık ki siz öğüt verenlerden hoşlanmıyorsunuz.”

⁸⁰Lut’u da erkek erkeğe sapık ilişkilere giren azgın bir toplumu uyarması için peygamber olarak gönderdik ve kavmine şöyle dedi: Siz nasıl insanlarsınız? Dünyada “Sizden önce hiçbir toplumun yapmadığı eşcinsellik gibi iğrenç bir hayasızlığı mı yapıyorsunuz? 81. Aman Allah’ım! Demek siz kadınları bırakıp cinsellik arzunuzu tatmin etmek için erkeklere şehvetle ve sapıkça yanaşıyorsunuz. Erkek erkeğe cinsel ihtiyaçlarınızı gidererek apaçık aşırı gidiyorsunuz. Doğrusu siz sınır tanımayıp kuralları çiğneyerek çok ileri giden isyankâr ve azgın bir topluluksunuz.” Rabbiniz bu iş için erkeği ve kadını yaratmıştır. Allah’ın yaratılış yasası budur. Sizler yaptığınız şeyle Allah’ın yasasını çiğniyorsunuz.”

⁸¹Aman Allah’ım! Demek Siz apaçık aşırı gidiyor, Allah’ın yasasını çiğniyorsunuz, Siz kadınları bırakıp cinsellik arzunuzu tatmin etmek için şehvetle erkeklere sapıkça yanaşıyorsunuz. Erkek erkeğe cinsel ihtiyaçlarınızı gideriyorsunuz. Doğrusu siz sınır tanımayıp çok ileri giden kuralları çiğneyen, cahil, isyankâr azgın bir topluluksunuz.” Taşkın bir milletsiniz. Rabbiniz bu iş için erkeği ve kadını yaratmıştır. Allah’ın yaratılış yasası budur. Sizler yaptığınız şeyle Allah’ın yasasını çiğniyorsunuz.” (Bu ayetlerle Lût kavminin kıssası anlatılarak, hayvanlar dünyasında bile eşine rastlanmayan erkekle erkeğin ilişkisi (homoseksüellik-eşcinsellik) ağır bir dille kınanıyor. İmandan mahrum ve vahiyden kopuk olarak fıtrat bozulması yaşayan, yaratılış safiyetinden bütünüyle uzaklaşan insanların her an ne yapacağının belli olamayacağına, hayvanların bile ortaya koymadığı davranışlar (Furkan 25/44) sergileyebileceğine dikkat çekiliyor. Bugün bile kalıntılarına rastlanan bu kavmin yaptıklarını Kur’an, yaşayan milletlere ibret olsun diye 27 yerde anlatmaktadır. Bugün, eşcinsellik dünyanın geneli tarafından kabul görmese de bu işi normal karşılayanların ve hatta destekleyenlerin sayısı her geçen gün çığ gibi büyümektedir. Lut kıssalarında farklı versiyonlarla sık sık dile getirilen felaketler; yaşadığımız dünyada bu tip ahlaksızlıkların hayata geçirilmesi durumunda aynı felaketlerin tekrar edebileceği konusunda uyarı niteliğindedir. Batı toplumlarında yaygınlaştıktan sonra İslâm toplumları içinde de yayılmak ve yerleştirilmek istenen anlayış ise, bu fiili iğrençliğinden soyutlayarak normal bir davranış biçimi olarak benimsetmeyi amaçlamakta ve, ne yazık ki, bu yönde belirli bir mesafe de almış bulunmaktadır. Bunda, sadece ahlâksızlığı yaymak isteyenlerin değil, onları hoşgörmek, doğal karşılamak, benimsemek veya tehlikeyi küçümsemek suretiyle buna çanak tutanların da payının bulunduğu dikkatten uzak tutulmamalıdır. 4:140 ve 6:108 gibi âyetler, günahı hoşgörmenin veya günaha sebep olmanın da onu işlemek gibi vebal teşkil ettiğini bildirmektedir.)

⁸²Bu uyarıya karşı Kavminin cevabı ise Lût ve ona iman eden yandaşlarını kast ederek, alaycı bir dille: “Onları sürüp memleketinizden çıkarın. Onlar pek fazla temiz olmaya çalışan insanlarmış, ahlak polisi gibi başımıza dikildiler bize namus dersi vermeye kalkışanların aramızda yeri yok” dediler. Böylece, Lut ile halkı arasında, yıllar sürecek zorlu bir mücadele başladı. Fakat inkârcılar, tüm uyarılara rağmen ilâhî dâvetten yüz çevirdiler, azıttıkça azıttılar.

⁸³Lût’un çabaları sonucu değiştirmedi. Biz de onu ve karısı hariç diğer aile fertlerini ve Lût’a inananları bir gece vakti şehirden çıkararak, gelecek olan azaptan kurtardık. O karısı ise azap içinde kalanlardandı. Çünkü o, bir peygamber eşi olmasına rağmen, Lût’a düşmanlık edenlerle gizlice iş birliği yaptı. Fuhuş yapanları hoş karşılayıp, kâfirlerin zulmünü onayladı ve o zalimlerle birlikte hareket etti

⁸⁴Geride kalanların, Onların üzerine zalimleri kırıp geçiren taşlardan şiddetli bir azap yağmuru yağdırdık. Yağmur gibi taş yağdırıp hepsini helak ettik. İşte, Suçluların utanmaz günahkârların, İslâm’a planlı cephe alarak, müslümanlığı, müslüman nesilleri yozlaştırma, yok etme suçu işleyen güç ve iktidar sahibi âsilerin, sonlarının nasıl olduğuna, bu ibret verici olaya bir bakın! Suçluların cezası nasılmış, görün! Allah’ın davetine başkaldıranlara ders olsun. (Hz. İbrahim’in kardeşinin torunu olan Hz. Lût, Humus’ta bulunan «Sodom» şehri halkına peygamber olarak gönderilmişti. Bu şehir halkı başka hiçbir milletin yapmadığı bir fuhuş (homoseksüellik) yapıyorlardı. Lût (a.s.)ın nasihatlerini dinlemediler, kötülüklerine devam ettiler. Nihayet Lût Peygamber kendine inananlarla beraber geceleyin şehri terketti. Kavmi ise zelzele, başlarına yağan müthiş taş ve yağmur ile helâk olup gittiler. İşte küfür ve fuhşun sonu böyle neticelendi.) [Not: Bu asırda da, eşcinselliği ve başka cinsi rezaletleri meşrulaştırıp yaygınlaştıran Batı ülkelerinin ve işbirlikçi takipçilerinin aynı korkunç sonuçlara uğratılmayacağını sananlar aldanmaktaydı.]

⁸⁵Sina Yarımadası’nda yaşayan Medyen kavmine de kardeşleri gibi yakından tanıdıkları Şuayb’ı peygamber olarak gönderdik. Şuayb Mûsâ’nın hem kayınpederi hem de hocası idi. O da her peygamber gibi tebliğ öncesi yapılması gerekenleri yaptıktan sonra onlara şöyle dedi: “Ey kavmim! Allah’ın yasalarına uyun, Sizin Allah’tan başka yönetecek hükümdarınız yoktur. Yalnız Allah’a gönülden boyun eğin ve yalnızca O’na kulluk edin. Sizin Allah’tan başka otoritesine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz bir ilahınız yoktur. İşte Size benimle beraber Rabbinizden hakikati tüm berraklığıyla ortaya koyan apaçık âyetler deliller mucizeler geldi. Artık siz de hayatınızı Allah’ın bildirdiği yasalarına göre yaşayın. İnsanlar arasındaki ilişkilerde hakkı hukuku koruyun! Alışverişlerinizde Ölçüyü tartıyı tam yapın adâleti gözetin ve insanların hakları olan mallarını ve eşyasını değerinden eksik vermeyin. Hiç kimsenin hakkını çiğnemeyin, Her zaman adil olun! Hırsızlık haksızlık ve haksız rekabet yapmayın. Aldatarak hile yaparak, fırsat kollayarak, gasp ederek insanların haklarını yemeyin. Yeryüzünde ilâhî hükümler uygulanarak düzene sokulmasından sonra sakın yeryüzünde bozgunculuk yapmayın. İnsanı vahyin rehberliğinden uzaklaştırarak onu inkâr, zulüm ve ahlâksızlık bataklığına sürüklemeyin. Eğer gerçekten Allah’a inanan mü’minler iseniz bu sizin dünyada ve âhirette kurtuluşunuz için daha hayırlıdır.

⁸⁶Kavmi, Şuayb’ı dinlemediği gibi ona iman edenleri de taciz ediyordu. Sonra da uyarılarına şöyle devam etti. “Ey kavmim! İnananları şantaj baskı ve tehditlerle Allah’ın yolundan alıkoymak ve asılsız iftiralarla dosdoğru olan bu yolu insanların gözünde eğri büğrü göstermek için, öyle her köşe başında pusu kurmayın! İnananları tehdit ederek, Allah’ın yasalarını eğip bükerek adaleti engellemeyin! Unutmayın ki sizin bir zamanlar maddî imkânlarınız bu kadar çok değildi, sayıca da pek azdınız. Allah sizi çoğalttı ve güçlü, zengin bir toplum yaptı. Bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna ibretle bakın ve ona göre davranın. Hepsinin yerinde yeller esiyor.

⁸⁷İçinizden bir grup benimle gönderilmiş olana iman edip onun gereklerini yerine getirmeye çalışırken, bir grup da daveti reddedip kabul edilmesine engel olmaya çalışarak iman etmedi. Yapacak bir şey yok. Kimseyi inanmaya zorlayamam. Ey mü’minler! Siz imanınızda sabır ve sebat ederek müşriklere karşı direnin ve artık Allah aramızda hükmünü verinceye kadar sabredin. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.”

⁸⁸Kavminden kendini beğenip büyüklük taslayan ve iman etmeyi kibirlerine yediremeyen ileri gelenleri dediler ki: “Ey Şuayb! Ya seni ve seninle birlikte iman edenleri yurdumuzdan çıkaracağız. Ya da dinimize, geleneklerimize ve yerleşik düzenimize döneceksiniz. Bizim yaşadığımız hayatı benimseyip yasalarımıza uyarsanız ülkemizde kalırsınız. Ya bunu böylece kabul eder, bizimle birlikte aynı hayatı yaşarsınız, ya da ülkemizi terk edersiniz. Şuayb de şöyle dedi: “Biz İstemesek de mi, zorla mı yapacaksınız bunu. Hayır, bizi zorla küfre ve kötülüğe sokamazsınız.

⁸⁹Allah bizi sizin kokuşmuş, zulme dayalı, insanı insana kul eden nizamınızdan, şu bâtıl dininizden bizi kurtardıktan sonra eğer yeniden sizin dininize tekrar dönersek, bu Allah’a güvenmemek, âyetlerini yalanlamak, nankörlük ve iftira etmek demektir. Allah asla bundan razı olmaz. O yüzden sizin talebinizi kabul etmemiz mümkün değildir. Doğru ile yanlışı birbirine karıştırmış ve açıkça Allah’a iftirada bulunmuş oluruz. Rabbimiz Allah sizin dininize dönmemizi dilemedikçe de zaten sizin dininize dönmemiz söz konusu olamaz. Doğrusu Allah bizi sizin düzeninizden kurtardıktan sonra, tekrar sizin düzeninize dönersek, Allah’a karşı yalan uydurmuş oluruz. Çünkü sizler Allah’ın yasalarını bırakıp, kendi uydurduğunuz yasalara göre yaşıyorsunuz. İnsanları kandırarak haklarını yiyorsunuz. Eğer bizim sizin düzeninize tekrar dönmemizi Allah dilemiş olsa zaten döneriz. Zaten Allah inkâra dönmemizi asla dilemez Ancak böyle bir şey mümkün değil. Bizler Allah istemedikçe asla sizin düzeninize dönmeyiz. İnsanoğlunun bilgisi sınırlıdır, fakat Rabbimiz sonsuz ilmiyle her şeyi kuşatmıştır. Bu yüzden Biz yalnızca Allah’a güvendik. Şuayb Peygamber hakikati bile bile reddeden bu inatçı kâfirlerin imana geleceğinden iyice ümit kesince, Allah’a el açıp yalvarmaya başladı: Ey Rabbim Bizimle şu müşrik zalim kavim arasında gerçek olan neyse onu ortaya çıkar ve aramızda hükmünü ver. Ne olur, gönüllerini fethetmek için bizimle kavmimiz arasındaki engelleri kaldır. Sen hüküm verenlerin en hayırlısısın. Her türlü engel arasından en iyi en güzel yolları açansın” diye dilekte bulundu.

⁹⁰Medyen Kavminden ileri gelen yöneticiler ve bile bile inkâr eden kâfirler müminleri ikna yoluyla bu yoldan çeviremeyeceklerini anlayınca, bu kez yaptıkları tehdidin dozunu artırarak dediler ki:” Şuayb’e uyup peşinden giderseniz kaybeden ve hüsrana uğrayanlardan olursunuz sonuçlarına katlanırsınız” diyerek tehdit ettiler.

⁹¹Bunun üzerine onları ansızın dehşet verici bir gürültüyle patlayan ve şehrin altını üstüne getiren korkunç müthiş bir depremle kuvvetli bir sarsıntı aldı ve yurtlarında cansız bir hâlde diz üstü çöküp kaldılar. Hepsi helak oldular. (Bu felaketlerin yaşandığı Akabe körfezi kıyısında yer alan bölgenin jeolojik yapısı incelendiğinde, söz konusu bölgenin geçmişte volkanik hareketlere maruz kaldığı anlaşılmaktadır.)

⁹²Sonunda Musibet öyle bir geldi ki, adeta bir pisliği temizlercesine, geride hiçbir iz bırakmadı. Şu’ayb’ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamış gibi yok olup gittiler. Böylece Asıl zarara ziyana uğrayanlar Şu’ayb’ı yalanlayanlar oldu.

⁹³Şu’ayb da onlardan yüz çevirip arkalarından bakıp şöyle dedi: “Ey isyankâr kavmim! Ne olurdu, sözümü dinleyip zulmünüzden vazgeçseydiniz! Oysa Ben size Rabbimin bildirdiklerini ulaştırdım ve bu korkunç âkıbetten kurtarmak için size öğüt verdim ve uyardım. Artık sizin gibi hakkı ve hakikati inkar eden, böylesine azgın sizin gibi nankör inkarcılar topluluğuna nasıl üzülürüm? Nasıl yas tutup kederlenirim. Çünkü herkesin hak ettiği akıbete uğraması gerekir. Yani evvel emirde Şuayb (a.s) kavminin helâkinden bir hüzün duydu. Fakat onların teessüfe lâyık olmadıklarını ve küfürleriyle azabı hak ettiklerini düşünerek onlardan bütün alâkasını kesti. Hâsılı “oh olsun!” demedi fakat “vah!” demenin de caiz olmayacağını mülâhaza etti ve “artık kâfir bir kavme nasıl acırım?” diyerek onlardan tamamen sarf-ı nazar eyledi. (Bu âyetten, helâk edilen kâfir toplumlara acımanın yasak olduğu anlaşılmaktadır. Hümanistlik adına, bu kâfirlere acıma hastalığı, Müslümanların Müslümanlara acımasını bile unutturup, Filistin’deki Müslümanlar yerine İsrâil’deki Yahudilere acıma şaşkınlığına kadar düşürmüştür.) (Buradaki “nankörlük”, içerisinde ısrarlı inkârı barındıran bir nankörlüktür. Bu ifade, kavmi topluca helâk olan bir rasulün iç dünyasını ele vermesi açısından hayli anlamlıdır.)

⁹⁴Bütün bu kıssalardan alınacak derse gelince, ey insan! Adına musibet dediğiniz şeyler bile, bizim rahmetimizin farklı bir tecellisidir. Biz hangi topluma ülkeye peygamber ve kitap gönderdiysek, onlara kurallarını Allah’ın belirlediği hayatı yaşamaya davet ettik. Bir yandan da oranın inanmayan halkını, gaflet uykusundan uyanırlar, aciz olduklarını anlarlar ve gönülden yalvarıp yakarırlar, pişman olup iman ve itaate yanaşırlar diye sıkıntı ve darlıkla sınadık. Yokluklarla, şiddet, hastalık ve ekonomik darboğazlarla, mallarına ve kendilerine gelen zararlarla karşı karşıya getirdik. Onlara bakarız. Başlarına gelen darlıkta yoksullukta Allah’a mı yalvarıyorlar yoksa başka şeylere mi? 95. Sonra da o sıkıntı ve kötülüğün yerine iyilik, bolluk verdik. Nihayet refah seviyeleri iyice yükseldi varlıkları arttı ve: Allah’ın her iki durumu da yaşatmasına rağmen birçoğu Allah’a yönelip şükretmek yerine, yavaş yavaş azgınlaşmaya başlayarak, “Atalarımız da bazen darlığa uğramış bazen de bolluk ve refah içinde yaşamışlardı. Demek ki, bu olaylar ilâhî bir uyarı, imtihân veya ceza filan değil, tamamen tesadüflere bağlı basit olaylarmış dediler. Ahlâksızlık nankörlük ve azgınlıklarına devam ettiler Bunun üzerine onları hiç beklemedikleri bir zamanda ve farkında olmadıkları bir sırada ansızın yakaladık. Ve hak ettikleri azapla cezalandırdık.

⁹⁵Sonra da o sıkıntı ve kötülüğün yerine iyilik, bolluk ve refah verdik. Derken hayli çoğaldılar, varlıkları arttı ve: Allah’ın her iki durumu da yaşatmasına rağmen birçoğu Allah’a yönelip şükretmek yerine, Nihâyet, refah seviyeleri iyice yükselince yavaş yavaş azgınlaşmaya başlayarak, “Babalarımıza da böyle bazen darlık ve bazen de rahatlık dokunmuştu” Atalarımız da tıpkı bizim gibi, bazen yokluk, sıkıntı çekmiş, bazen de bolluk ve refah içinde yaşamışlardı, Demek ki, bu olaylar ilâhî bir uyarı, imtihân veya ceza filan değil, tamamen tesadüflere bağlı olarak öteden beri süregelen basit tabîat hâdiseleri ve sosyal olaylarmış dediler ve haksızlıke, ahlâksızlık, nankörlük ve azgınlıklarına devam ettiler Bunun üzerine onları hiç beklemedikleri bir zamanda farkında olmadıkları bir sırada ansızın yakaladık. Ve hak ettikleri azapla cezalandırdık. Doğal yasalarımız gereği bazen kuraklıklar, bazen verimli zamanlar yaşanır. Salgın hastalıklar toplumları yakalar, sonra iyileşirler. Başlarına depremler, doğal felaketler gelir. Bunlar hep doğal yasalarımızdan kaynaklanır. Dünyada yaşayanlar bunları bilir. Yasalarımız gereği başları sıkıştığında ne yapıyorlar bakarız. Onların çoğu: “Atalarımız da böyle sıkıntı ve sevinç yaşamışlardı” diyerek başlarına gelenlerle denendiklerini anlamazlar. Hâlbuki onlara yaşadıkları dünyanın sağlam bir yer olmadığını gösteririz. İsteriz ki dünyaya dalıp gitmesinler, yasalarımıza uyarak yaşasınlar. Ama onların çoğu başlarına gelenlerden ibret almazlar. Tam tersine yasalarımıza uymaz, dünyaya daldıkça dalarlar. Aralarında haksızlık yapar, insanları sınıflara ayırırlar. Biz de onları ansızın yakalarız. Ölümleri başlarına gelince neye uğradıklarını şaşırırlar. Çünkü onlar hiç ölmeyecekmiş gibi yaşıyorlardı. (Önceki nesillerdeki kâfirlerin peygamberlerine yönelik olarak birbirine benzer tepkiler vermeleri nedeniyle Kur’an’da onların bu durumu aynı anda yaşanmış gibi sunulmakta, küfrün tek millet olduğuna dikkat çekilmektedir.)

⁹⁶Eğer, helâk edilen bu toplumlar kasabaların halkı, ileri gelenleri, idarecileri, elçilerinin getirdiği hakîkate iman etmiş ve dürüst ve erdemlice davranarak her türlü küfür ve kötülükten sakınmış olsalardı, davet edildiklerine yönelselerdi, günahlardan arınıp, azaptan korunsalar, kulluk ve sorumluluk şuuruyla, haklarına ve özgürlüklerine sahip çıkarak şahsiyetli davransalar, dinî ve sosyal görevlerinin bilincinde olsalar, takvâya dayalı düzeni benimseselerdi, onları elbette helâk etmezdik; tam tersine, onlara göklerin ve yerin bereketlerini, kapılarını sonuna kadar açardık. Ve üzerlerine bolluk ve bereket yağdırırdık. Ancak onlar yasalarımızı, dünyalık çıkarlarına ve nefsi arzularına kapılıp Hakkı ve daveti, hakîkati bile bile inkâr ettiler, yalanladılar biz de onları kazandıklarına karşılık zulüm ve kötülükler nedeniyle kıskıvrak yakalayıverdik. Ve helak ettik, yerin dibine geçirdik. (Yüce Allah insanlığı doğru yola iletmek için zaman zaman onların içinden seçtiği yüksek şahsiyetleri peygamber olarak göndermiştir. Fakat bazı memleketlerin halkı, şeytana ve nefislerine uymada son derece ileri gittikleri için peygamberlerin uyarılarını kabul etmemiş ve onları reddetmişlerdir. Cenab-ı Allah böyle davrananların kimini hemen cezalandırmış, kimini de bir müddet mühlet verip müreffeh bir hayattan sonra ansızın yakalamış ve helâk etmiştir.)

⁹⁷Bu cezalandırmalar her zaman olabilir. O halde davetimize sırtını dönmesi halinde hangi toplum ve gaflet içinde olan insanlar bir gece uyurken aniden kendilerine azabımızın gelmeyeceğinden emin olabilir?

⁹⁸Yahut şu anda yeryüzünde hüküm süren hangi toplum bir gündüz vakti iş güçle oyalanıp dururken ya da dünyanın zevk ve nimetlerine dalıp eğlenirken kendilerine azabımızın gelmeyeceğinden emin olabilir? Var mı garantisi olan?

⁹⁹Onlar Allah’ın davetinden yüz çevirip, O’nun Rabliği ve ilahlığını örtmeye çalışan böyleleri, Allah’ın önceden kestirilemeyen kurduğu plan ve tuzağından ve bu plân uyarınca mutlaka gelecek olan azabından kendilerini nasıl güvende hissedebilirler ki güvende miydiler? Zarara uğrayan hüsrana mahkûm olmuş bir topluluktan başka kimse Allah’ın tuzağından ve plânına karşı güvende olamaz. Azabın kendilerine hiç gelmeyeceğini zannedenler, büyük bir gaflet içindedirler. Ne yazık ki onlar azabımızın gelmeyeceğini sandılar! Bilsinler ki ancak düşüncesiz, uyarılara kulak asmayan, öğütlerden gerekli dersleri almayanlar azabımızın gelmeyeceğinden emin olurlar. Hâlbuki biz hatalarını anlasınlar diye onlara süre vermiştik. Onlar verilen süreye güvenip aldandılar.( Allah’ın tuzağı” demek, onların hile ve tuzaklarını karşı bir tuzakla Allah’ın bozması demektir. inkârcılara mühlet verip, sonra onları ansızın yakalaması”, “inkârcıların inkârlarına karşılık vermesi” gibi anlamlar ifade eder. Tuzak kurmak insanlar için bir acizliğin ifadesidir; mertçe yapılamayan bir mücadelenin kaçamak yolunu tercih etmektir. Yüce Allah ise her gücün üstündedir. Tuzak, karşıdakinin bilemeyeceği bir şekilde kurulur. Oysa Yüce Allah’ın bilemeyeceği, O’na gizli olan hiçbir alan ve hile söz konusu olamaz. Ayetlerde Yüce Allah için kullanılan bu tür ifadeler, O’nun cezalandırmasını ve yapılanlardan haberdar olduğunu bildirmesidir.)

¹⁰⁰Önceki halklar helâk olup gittikten sonra bugün bu topraklarda hayat süren müşrikler yaşadıkları ülkelerin ibret dolu tarihlerini, hâlâ anlayamadılar mı? Öncekilerden sonra yeryüzüne halife yaptıklarımızın, kendilerine bildirilen bu olup bitenlerden dersler çıkarması gerekmez mi? Şayet biz dileseydik daveti reddetmeleri ve günahlarından dolayı öncekiler gibi onları da azaba uğratırdık. Ve kalplerine mühür vururduk da kulakları olduğu halde hakkı duymazlardı gözleri olduğu halde gerçeği görmezlerdi. İsteriz ki insanlar gerçekleri kendi gözüyle görsün, kendi kalpleriyle tasdik etsinler. Böylece hiçbir zorlama olmadan gerçeklere sahip çıksınlar. Unutmayın ki inanmak da inanmamak da insanın kendisine kalmıştır. Rabbiniz inanana da inanmayana da baskı yapmaz. Sadece inanmak isteyenlerin yolunu açar. İnkâr edenlere başlarına gelecekleri açıklar.

¹⁰¹Ey Peygamber ve onu adım adım izleyen Müslüman! İşte o geçmişte helâk edilmiş yok olup giden memleketlerin toplumların kasabaların başlarına gelen felâket haberlerinden ve tarihi hadiselerinden bazılarını sana anlatıyoruz. Şüphesiz onlara peygamberleri hakîkatin bütün delillerini ortaya koyarak yaratılış sebeplerinden apaçık belgeler ve deliller getirmişlerdi ki onları doğru yola davet etmişlerdi. Ancak daha önce kibir ve inatları yüzünden peşinen yalanladıklarına iman etmeye yanaşmadılar, daveti yalan saydılar, umursamayıp sırtlarını döndüler. İşte Allah, akıllarını doğru kullanmadıkları için hakîkati bile bile reddeden bu gibi kâfirlerin kalplerini böyle mühürler. ( Allah, insanlığın saadeti için her devirde peygamberler göndermiştir. İnsanlardan bu peygamberlere inananlar olduğu gibi karşı çıkanlar da olmuştur. Hiçbir gerekçeye dayanmadan sırf bozgunculuk olsun ve insanların doğru yola gitmesi engellensin diye peygamberleri alaya alarak ortalığı karıştıranların cezası çok ağır olmuştur. “Allah inkarcıların kalbine mühür basar” ifadesi mecazi olup, inkara şartlanmış olanların hakka direnmesine karşılık “kalp gözlerini köreltir ve böylece kendi kendilerini gerçeği göremez hale getirirler” demektir.)

¹⁰²Oysa Biz insanı yaratıp, doğru ile yanlışı birbirlerinden ayırt etme kapasitesi ile donatıp, Rabbinin de Allah olduğunu ona bildirmiştik. Fakat buna rağmen Onların çoğunda doğruluk, dürüstlük, Rablerine ve peygamberlerine verdikleri söze bağlılık görmedik. Çoğunu iman ve itaatten çıkan sözünde durmayan yoldan çıkmış kimseler ve nankörlük ederek yüz çevirenler olduğunu gördük. Maalesef her asırda çoğunluk kendi arzusuna ve dünyalık hesabına dalan insanlardı

¹⁰³Bu kavimlerin ardından Musa’yı Peygamberliğini ispatlayan mucizeler ve hakikati açıkça ortaya koyan ayetlerimizle, Firavun’a ve onun ileri gelenlerine gönderdik. Ancak onlar da davet edildikleri hayat nizamına karşı çıktılar. Mucizeler karşısında düştükleri acizliği idrak etmelerine rağmen, buyruklarımıza karşı gelerek ayetlerimize ve elçimize haksızlık ettiler. Allah’ın kitabını kendilerine tebliğini engellediler. Bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna başlarına nelerin geldiğine bir bak! Ve muhataplarına anlat ki, inananlar bundan ders çıkarsınlar. Şimdi sana Musa’nın hayatından örnekler vereceğiz.

¹⁰⁴Musa Firavun’a şöyle demişti: “Ey Firavun! Ben alemlerin Rabbi gerçek sahibi, yöneticisi tarafından size gönderilmiş gönderilmiş bir peygamberim diye uyardı. (Bu ayette Hz. Musa risaletle ilgili konumunu açıkça ortaya koymakta, söylemlerinin kendisine ait olmadığını, aksine âlemlerin Rabbi olan Yüce Allah tarafından gönderilmiş bir elçi olduğunu Firavun’un yüzüne baka baka adeta haykırmıştır.)

¹⁰⁵Bana yaraşan, Allah’ın davetini duyurmaktır, Allah’ın bana bildirdiği hakîkati dile getirmekten başka bir şey değildir. Allah hakkında gerçek olandan başkasını söylememektir. Size sözlerimin doğruluğunu ispatlamak üzere, Rabbinizden açık bir belge açık mucizeler getirdim, delillerle ve bilgilerle geldim. Artık İsrailoğullarının hürriyetlerinin kısıtlanmasına son ver benimle birlikte gönder.” Buna rağmen inanmıyorsan hiç olmazsa köleleştirdiğin esir olarak muamele ettiğin şu İsrailoğullarının, benimle birlikte Mısır’dan çıkıp gitmesine izin ver. Mısır’dan çıkıp atalarının yurduna, Filistin’e gelsinler. Onları serbest bırak şeklinde davetini yaptı. (Bilindiği gibi Firavun kendisini ilâh diye tanıtmakta, İsrailoğulları’nın kendisinden başka ilahının bulunmadığını onlara dikte etmekteydi. İşte böyle korkunç bir kibrin sahibi olan Firavun’a ve yöneticilerine Yüce Allah’tan başka ilah olmadığını, üstelik Yüce Allah’ın onların da Rabbi olduğunu kendilerine bildirmiştir. Bu haliyle hem bu tebliği yapmış hem de tevbe etmeleri halinde Yüce Allah’ın onları da sahipleneceğini onlara hatırlatmış olmaktaydı. ) (Hz. Yusuf Mısır’da bakan olunca, babası Hz. Yakup ve oğulları (İsrailoğulları) Filistin’den çıkıp Mısır’a yerleşmişlerdi. Daha sonraki zamanlarda, Mısır Firavunları İsrailoğullarını esir gibi ağır işlerde kullanmaya başlamıştı. Mısır firavunları İsrailoğullarını parya sınıfı olarak geri ve ağır işlerde istihdam ettiler, bunlara birçok zulüm ve işkenceyi reva gördüler. Hz. Musa da onları hem İslam’la şereflendirmek hem de Firavunların esaretinden kurtarıp, atalarının vatanı olan Filistin’e yerleştirmek istemişti.)

¹⁰⁶Bunun üzerine Firavun istese güç kullanarak Mûsâ’yı hemen etkisiz hale getirebilirdi ama hem onu kavmi önünde küçük düşürmek hem de kendisinin meydan okumadan kaçmadığını göstermek için teklifine karşı Musa’ya dedi ki: “Eğer peygamberliğinin tasdiki ile ilgili bir mucize getirdiysen; doğru söylüyorsan hadi onu ortaya koy” da gerçekten peygamber misin görelim dedi.

¹⁰⁷Bunun üzerine Musa arkasında Allah olanın önünde hiçbir gücün duramayacağını gösteren bir sembol olan asasını yere bıraktı ve Allah’ın dilemesiyle bir anda gerçek bir yılan oluverdi. Firavuna gönderilen ayetleri okumaya başladı. Ayetler Firavunun inancını sorguluyor. O’na insan olduğunu hatırlatıyor. Allah’a inanmasını, yasalarına uymasını istiyordu. Okuduğu ayetler Musa’nın inancının dayandığı esaslardı. Kendini İlah zanneden Firavun ne yapacağını şaşırdı. Okunan ayetler sarayın her yanını bir ejderha gibi sarmış, Firavunun sarayının sütunları sarsılmıştı. Firavunun kurduğu ilahlık düzeninin sallanmaya başladığını anladı. Çünkü Musa’nın elindeki güç (asa) çok kuvvetliydi! Firavun inancının temelini allak bullak etmişti.

¹⁰⁸Ardından koynuna sokmadan önce normal olan elini koynuna sokup çıkardı. O da bakanların gözünü hayranlık verecek derecede kamaştıran bembeyaz bir ışık kaynağına dönüştü. Bembeyaz olan bu el; geçmişinde kazara adam öldüren bir elin, gelecekte Allah yolunda hizmet eden bir ele dönüşebileceğini gösteren bir semboldü. Böylece Firavunun ve adamlarının, Mûsâ’nın doğru söylediğine dair en ufak bir kuşkuları kalmadı. Fakat kibir ve ihtirasları onları imandan alıkoydu. Musa eline güç veren bütün ayetleri ortaya koymaya başladı. Musa yeni bir düzeni anlatıyordu. Musa insanların önüne bembeyaz bir sayfa açıyor, insanlığın kimliği, kişiliği, yaşamı yeniden çiziliyordu. Bu yüzden, Mûsâ’nın dâvetini etkisiz kılmak amacıyla plânlar kurmaya başladılar:

¹⁰⁹Hiç kimse Musa’nın elinin bu kadar güçlü olduğunu tahmin etmemişti. Herkes şaşkınlık içindeydi. Bu mucizeleri gören Firavunun adamları Mûsâ’nın doğru söylediğini hemen anladılar. Fakat bunu halka söyledikleri zaman Mûsâ’nın halk nezdinde kahraman olacağını da biliyorlardı. Firavunun kavminden ileri gelenler ortaya atıldılar. Musa’nın etkisini silip süpürmek, oluşan havayı dağıtmak istiyorlardı. Şaşkınlığa uğrayan Firavun toplumundan ileri gelenler Mûsâ’yı halkın gözünde küçük düşürmek için dediler ki: “Bu Musa bu işleri iyi öğrenen usta bir sihirbazdır. İnsanları sözleriyle etkiliyor. Gözlerimizi boyuyor.

¹¹⁰Firavun etrafındakilere: Anlaşılan o ki, O’nun asıl amacı toplumu ayaklandırıp Sizi toprağınızdan çıkarmak, sisteminizi yıkıp, yerine kendi nizamını kurup tahtınıza oturmak istiyor. Firavun adamlarına, Peki Buna göre engel olmak için ne yapalım ne öneriyorsunuz ne buyurursunuz?” dedi. (“Sizi, yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Ne dersiniz?” sözü, her iki âyette de Firavun’a aittir. Çeviri yapanları yanıltan Arapça’daki bir kurala dikkat etmemeleridir. Arapça’da, kim olursa olsun tek kişiye “siz” diye hitap edilmez. Firavun tek kişi olduğu için ayetlerdeki “siz” kelimeleri ve “Ne dersiniz?” sözleri, ancak Firavun tarafından çevresinde yer alan kişilere hitaben söylenebilir. “Bu, bilgin bir sihirbazdır” sözünü ise Araf’ta Firavun, Şura’da ise çevresindekiler söylemektedirler. Bunları bütün halinde düşündüğümüz zaman Firavun ve çevresinin ciddi bir telaşa düştüklerini görürüz. Çünkü onlar, onun yaptığının sihir olmadığını anladıkları halde sihir diyerek birbirlerini teselli etmektedirler. Sihirbazlıkla uğraşan kimselerin Firavun gibi güçlü bir hükümdara bir şey yapamayacağı açık olduğu halde onun; “Sizi, yaptığı sihirle, yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Ne dersiniz?” diyerek çevresini yanına çekme çabası, büyük bir korkuya kapıldığını da gösteriyor. Onun bu korkusu, davranışlarını anlatan bütün ayetlerde görülebilir. Üstelik Musa’nın (a.s.) en baştan itibaren Firavun ve halkını o ülkeden çıkartmayı değil, aksine İsrailoğullarını alıp kendisi oradan gitmeyi talep ediyor. Fakat Firavun yalan söyleyerek, ileri gelenleri ve halkını kandırıp onların korkuya kapılmasını arzu ediyor ki peşinden ayrılmasınlar. Bu tavrı Dünya siyasi tarihinde ve günümüzde de gözlemleyebiliriz. Modern zamanlarda bu türden faaliyetlere “propaganda” deniyor ve toplumsal algıyı yönetmek veya bozmak için ustaca kullanılıyor. Kur’an ile kendini geliştiren ümmetler(toplumlar) bu müdahaleye karşı bağışık ve güçlü duruş sergileyebilir, üstelik o ümmetin (toplumun) liderine siyasal açıdan bağlı olmakla birlikte kişisel hürriyetlerinin kısıtlanmasına neden olabilecek her türlü faaliyeti sezerek (furkan ile), hür ve adil sosyal yapılarının bozulmasına engel olabileceklerdir.)

¹¹¹Onlar da Yılana dönüşen bu asa Mûsâ’nın elinde olduğu sürece, onu öldürmemize imkân yok. Hadi öldürdük diyelim, o zaman da İsrail Oğulları isyan edecektir ki, bunu asla göze alamayız. Sen “Musa ve kardeşi Harun’u öldürmek yerine şimdilik bir süre oyala ve beklet. Başkaları ile görüşüp konuşmasına engel ol. Eğer onları öldürürsen, halkın gönlünde birer kahraman olarak yaşarlar. Sonra sihirbazları toplayıp huzuruna getirmek için, vereceğin cezayı erteleyip etraftaki şehirlere çağrıcı (toplayıcı) denilen adamlarını gönder.

¹¹²Böylece Bütün usta ve maharetli sihirbazları toplayıp sana getirsinler. Sonra onları ve Mûsâ’yı halkın huzurunda yarıştıralım. Nasıl olsa halk, sihirbazların göz boyaması ile Peygamberin mucizesi arasındaki farkı ayırt edemez. Mûsâ’nın taraftar toplamasına, ancak bu şekilde engel olabiliriz. Musa’nın ortaya koyduklarının mucize değil birer sihirbazlık olduğunu gösterip Musa’nın oluşturduğu etkiyi silsinler dediler. Bu teklif kabul edildi ve plân uygulanmaya başlandı:

¹¹³Şehirlerden toplanan en ünlü sihirbazlar olayı haber aldıklarında Firavunun kendilerine olan ihtiyacını da anlamışlardı. Bu durumu fırsata dönüştürmek için Firavun’a gelip: “Eğer yapacaklarımızla Musa’yı mağlup edip üstün çıkan biz olursak herhalde bize yüklü bir mükafat olacak değil mi?” dediler.

¹¹⁴Firavun’ da: “Evet siz kazanacak olursanız o zaman siz, bana yakın makam sahibi saygın ve varlıklı kimselerden olacaksınız” dedi.

¹¹⁵Nihayet Musa ve sihirbazlar, belirlenen yer ve zamanda Firavun, Firavun’un önde gelen adamları ve halkın da toplandığı meydanda bir araya geldiler. Gösteri için halkın en kalabalık olacağı bir bayram günü belirlendi. Firavunun vaadiyle iyice motive olan sihirbazlar: “Ey Musa! Maharetini göstermek için Önce Sen mi hünerlerini ortaya koyup asânı yere atacaksın, yoksa önce atan biz mi olalım?” dediler.

¹¹⁶Musa: hiç korkmadan “önce siz başlayın asanızı Atın” dedi. Bunun üzerine, onlar sihirbazlık sanatlarını kullanarak asaları ve ipleri yere Attıklarında insanların gözlerini boyayıp büyülediler, onları dehşete düşürdüler büyük ve etkileyici bir sihirbazlık gösterisi ortaya koydular. Zira attıkları sopalar ve ipler, ortalıkta hareket eden korkunç yılanlara, çıyanlara dönüşmüşlerdi. Bu manzara karşısında, Mûsâ bile korku içerisinde donakalmıştı. 117. Mûsâ içinde bir korku hissetti. Bunun üzerine biz de Musa’ya: “Sen de Asanı meydandaki yılanların ortasına at ve bırak” diye vahyettik. Mûsâ da yeniden cesaret kazanarak asasını attı. Bir de baktılar ki o, Musa’nın yere bıraktığı asası dev bir yılana dönüştü. Büyücülerin gerçek gibi gösterip uydurdukları yılan, çıyan türünden şeyleri yutuverdi. Hepsi birden şaşkınlığa uğramışlardı. Musa’ya “Sen de dayandığın esasları (asanı) ortaya koy!” diye vahyettik! Bir de baktılar ki Musa’nın okuduğu ayetler, onların bütün yalanlarını ortaya çıkardı. Sihirbazlar ve dinleyenler Firavunun tanrı olmadığını, Firavunluk düzeninin ve yasalarının uydurma olduğunu, Firavunlar tarihinin kan, zulüm, gözyaşı olduğunu, insanları sınıflara ayırarak kölelik düzeni getirdiğini öğrendiler.

¹¹⁷Mûsâ içinde bir korku hissetti. Bunun üzerine biz de Musa’ya: “Sen de Asanı meydandaki yılanların ortasına at ve bırak” diye vahyettik. Mûsâ da yeniden cesaret kazanarak asasını attı. Bir de baktılar ki o, Musa’nın yere bıraktığı asası dev bir yılana dönüştü. Büyücülerin gerçek gibi gösterip uydurdukları yılan, çıyan türünden şeyleri yutuverdi. Hepsi birden şaşkınlığa uğramışlardı. Musa’ya “Sen de dayandığın esasları (asanı) ortaya koy!” diye vahyettik! Bir de baktılar ki Musa’nın okuduğu ayetler, onların bütün yalanlarını ortaya çıkardı. Sihirbazlar ve dinleyenler Firavunun tanrı olmadığını, Firavunluk düzeninin ve yasalarının uydurma olduğunu, Firavunlar tarihinin kan, zulüm, gözyaşı olduğunu, insanları sınıflara ayırarak kölelik düzeni getirdiğini öğrendiler.

¹¹⁸Böylece Musa’nın peygamber olduğuna dair gerçek tüm berraklığıyla ortaya çıktı. Ve sihirbazların birer düzenbaz ve yaptıklarının birer aldatmacadan ibaret olduğu anlaşıldı. Ayrıca gerek Firavun’un gerek sihirbazların yaptıkları işler, kurdukları bunca hile ve entrikalar, boşa çıkarak ortadan silindi. Sihirbazların oluşturduğu olumsuz hava dağıldı. Halk Musa’ya hak vermeye başladı. Halkın gözünün önünde olan bu görüşme Firavunun aleyhine oldu. O güne kadar hiç kimse Firavuna, Firavunun düzenine karşı ciddi bir eleştiri getirmemişti. Halk gösterilen bu cesarete, anlatılan gerçeklere karşı hayranlığını gizleyemedi. , Firavun ve taraftarlarının bütün itibarları yerle bir oldu. İşte o anda Firavun ve adamları burada küçük düşerek yenildiler. O hâlde, ey müminler; siz de zamanınızın Mûsâ’sı olup zalimlerin karşısına Mûsâ’nın asasından çok daha büyük bir mucize olan Allah’ın ayetleriyle çıktığınız takdirde, emin olun ki, benzer firavunların her türlü sihirbazları, düzenleri ve sistemleri, Allah’ın ayetleri karşısında eriyecektir. Böylece zâlimler bir kez daha yenilgiye uğrayıp küçük düşecek, hatta onların “sihirbazları” bile, hakikatin gücü karşısında teslim olacaklardır.

¹¹⁹Böylece Firavunun güvendiği dağlara karlar yağdı. Sihirbazlar karşılaşmayı kaybedince, Firavun ve taraftarlarının bütün itibarları yerle bir oldu. İşte o anda Firavun ve adamları burada küçük düşerek yenildiler. O hâlde, ey müminler; siz de zamanınızın Mûsâ’sı olup zalimlerin karşısına Mûsâ’nın asasından çok daha büyük bir mucize olan Allah’ın ayetleriyle çıktığınız takdirde, emin olun ki, benzer firavunların her türlü sihirbazları, düzenleri ve sistemleri, Allah’ın ayetleri karşısında eriyecektir. Böylece zâlimler bir kez daha yenilgiye uğrayıp küçük düşecek, hatta onların “sihirbazları” bile, hakikatin gücü karşısında teslim olacaklardır.

¹²⁰Evet, apaçık mûcizeleri görmesine rağmen, Firavun hakîkati kabule yanaşmadı. Fakat hakîkati görür görmez kalbinden vurulan birileri vardı: Neyin sihir, neyin sihir olmadığını en iyi bilen ve Musa’nın yaptığının apaçık bir mûcize olduğunu anlayan Büyücüler, Mûsâ’nın sihirbaz olmadığını, tam tersine, göstermiş olduğu mucizeler ile peygamber olduğunu anlayınca hemen diz çöküp secdeye kapandılar.

¹²¹Hepsi birden: Bizler “Alemlerin Rabbine, Musa’nın peygamberliğine ve davetine iman ettik, çünkü bu gördüklerimizi ancak gerçek Rabbimiz olan Allah yapabilirdi. 122. Ve Musa ile Harun’un Allah adına yaptığı davete ve tüm varlıkların gerçek sahibi, yöneticisi olan âlemlerin Rabbine” iman ettik dediler.

¹²²Ve Musa ile Harun’un Allah adına yaptığı davete ve tüm varlıkların gerçek sahibi, yöneticisi olan âlemlerin Rabbine” iman ettik dediler.

¹²³Bu manzara karşısında çılgına dönen Firavun da iman eden sihirbazlara dönüp şöyle dedi: “Ben size izin vermeden önce ona yani Hz. Mûsâ’nın peygamberliğine iman mı ettiniz? Demek siz, ta başından beri Mûsâ adına çalışan birer ajan idiniz! Nasıl da akıl edemedim? Bu bir hiledir. Bu, halkı buradan sürüp çıkarmak ve İsrailoğullarıyla birlikte beni devirip iktidarıma son vermek amacıyla bana kendi şehrimde Mûsâ ile birlikte kurmuş olduğunuz bir tuzaktır. Öyleyse siz buna karşılık ne yapacağımı Yakında göreceksiniz. Ben size bunun bedelini ödeteceğim. Firavun kendisine karşı tuzak kurulduğunu, düzenine yapılan büyük bir başkaldırı olduğunu düşündü. Zaten Musa sarayda büyümüştü. Saraydan kovulmasaydı, Risalet göreviyle görevlendirilmeseydi, belki de Firavun’un yerine geçecekti. Firavunun kafasında oluşan şey iktidarına karşı yapılan bir ayaklanmaydı. Ona göre Musa ile sihirbazlar önceden anlaşıp tuzak kurmuşlardı.

¹²⁴Otoriteme başkaldırma cüretinde bulunduğunuz için yemin olsun ki, önce Sizin ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama kesecek sonra hepinizi asacağım diye tehdide başlamıştı. (Firavun’un sihirbazları toptan Hz. Musa’ya iman edince, Firavun bu işin bir komplo olduğunu sandı ve halkın da toptan iman edeceğinden korktu. Bunu önlemek maksadıyla sihirbazları tehdit ederek hem onlara, hem de halka gözdağı verdi. Ayrıca Hz. Musa ve ona inananlara karşı halkı tahrik etmek ve kendi durumunu korumak maksadıyla da halkın yurtlarından çıkarılmak istendiğini ileri sürdü. Bunun bir başka nedeni de, Firavun’un, baskı altında tuttuğu İsrailoğulları’nın savaşabilecek erkekleri çoğalınca iktidarını tehdit etmeleri korkusudur.)

¹²⁵Bu tehditler karşısında zerre kadar sarsılmayan Sihirbazlar da Firavun’a şöyle dediler:, “Hiç önemli değil!” “Muhakkak ki biz nasıl olsa sonunda Rabbimize döneceğiz diye cevap verdiler, Bu ha üç gün önce, ha üç gün sonra olmuş, ne fark eder? Artık senin tehditlerine boyun eğecek değiliz diyerek dik durmuşlardı. (Bu ayet: “1- Biz nasıl olsa öleceğiz, sen istesen de öleceğiz istemesen de… Binaenaleyh başımıza gelmesi muhakkak olan ölüm, ölüm olmak itibariyle ha senin tarafından olmuş ha olmamış bizce müsavidir. 2- Sen bizi keser, asarsan biz şehit olur ve Rabbimizin rahmetine kavuşuruz. Binaenaleyh bu tehdidinden korkmak şöyle dursun hak uğrunda can vermeyi canımıza minnet sayarız. 3- Biz ölüp de sen sağ kalacak değilsin, şüphesiz gerek biz ve gerek sen hepimiz ölüp Rabbimizin huzuruna varacağız, binaenaleyh o aramızda hükmünü verir.” şekillerinde de anlaşılabilir.)

¹²⁶Sihirbazlar Firavun’a: Belli ki Sen sırf, Hz. Musa aracılığıyla Rabbimizin ayetleri ve daveti bize geldiğinde onlara iman ettiğimiz için ve başka iman edeceklere engel olup, onların gözlerini korkutmak ve iktidarını korumak için bizden intikam alıyorsun. Yoksa iddia ettiğin gibi bir komplo içerisinde olmadığımızı sen de adın gibi biliyorsun dediler. Ve bu kılıçtan keskin sözlerden sonra ellerini açıp Allah’a yalvararak: Ey Rabbimiz! bu zalimin zulmüne karşı Bize bolca dayanma gücü sabır ver ve canlarımızı sana yürekten bağlanmış Müslümanlar olarak al diye duaya sığınmışlardı. Böylece, Firavunun saltanatını koruma adına Mûsâ’ya meydan okuma cüretini gösteren sihirbazlar, ruhlarında müthiş bir devrim gerçekleştirerek müminler kervanına katılmış ve aynı günün akşamı şehâdet şerbetini içerek en yüce makama ulaşmışlardı. Onların bu “şehadeti” Firavun’un bütün suçlamalarını anlamsız kılmış ve Hz. Mûsâ’nın Peygamberliğini açıkça gözler önüne sermişti.

¹²⁷Bunun üzerine Firavun toplumundan ileri gelenler ve kurmayları toplanıp Firavun’a: “Sen Musa’yı ve kavmini, senin Rabliğini ve ilahlığını terk etsinler ve insanları buna çağırıp birlik ve beraberliğimizi bozarak bu ülkede karışıklık çıkarsınlar diye kendi başlarına mı bırakacaksın?”. Şimdi hepsinden kurtulacak bir çare bulmalısın dediler. Firavun da onlara dönüp dedi ki: Merak etmeyin “Genç nüfusun kökünü kurutmak için Onların erkeklerini, erkek çocuklarını öldürecek ve kadınlarını da her türlü hizmetimizde kullanmak üzere sağ bırakacağız. Biz onların üstünde ezici bir güce sahibiz” dedi.

¹²⁸Firavunun bu kararından sonra, Mısır’da acı ve ızdırap dolu, çok zor günler başladı. Bu günlerde Musa da kavmine inanç ve kulluğun esaslarını öğreterek şöyle diyordu: “Ey kavmim! Bütün güç ve kudret Allah’ın elindedir ve O dilemedikçe, hiç kimsenin size bir şey yapamayacağını bilin! Sakın ürküp gevşemeyin, telaş etmeyin ümitsizliğe düşmeyin, yalnız Allah’tan medet umarak yardım dileyin ve O’nun yolunda zalimlere karşı mücadele verirken, tam bir direnç göstererek sabredin. İyi bilin ki bütün Yeryüzü Allah’ındır, dilediği kullarını ona mirasçı ve egemen kılar. Unutmayın, dünyada da âhirette de mutlu Sonuç ve nihai zafer, Allah’a saygıyla bağlanarak kötülüklerden sakınan dürüst ve erdemli kimselerin, günahlardan arınıp azaptan korunanların ve takva sahiplerinindir. Allah’ın davetine uyup da sorumluluklarını bilinçle yerine getirenler mutlaka kazanacaktır dedi.

¹²⁹Bu sözler üzerine vahiy terbiyesi ile henüz istenen kıvama gelmemiş olan İsrailoğulları, Hz. Musa’ya dönüp sitem ederek: “İyi hoş söylüyorsun da Bize, sen Peygamber olarak gelmeden önce de Firavun’un zulmüne maruz kalıp eziyet çektik. Sen geldikten sonra da eziyet devam ediyor!” Hakk dine ve davaya uyduk diye umduğumuz rahata ve menfaate bir türlü kavuşamadık. Güya bizi kurtarmaya gelmiştin, fakat uyuyan fitneyi uyandırdın ve Firavunu iyice azdırarak başımıza belâ ettin değişen bir şey yok dediler. Musa da onlara: Hele biraz daha sabredin, kardeşlerim! “Allah belki de düşmanımızı yok edip sizi onların yerine halife kılıp yerleştirecek. Ama öncelikle sizin nasıl hareket edeceğinize, sizin O’nun davetine olan inancınızdaki samimiyet ve gayretinizle buna ne kadar layık olduğunuza bakacak. İşte asıl zor imtihân o zaman başlayacak. Allah, sizi güç ve servet ile imtihân edip sadıklarla sahtekârları ayıracaktır “dedi. Derken ilâhî plân, aşama aşama gerçekleşmeye başladı.

¹³⁰Şüphesiz biz Firavun’un kavmini ailesini belki öğüt alırlar düşünüp de akıllarını başların alırlar, gerçeği görüp Rablerinin davetine yönelirler diye kuraklık, kıtlık vererek ve orada yetişen meyveleri azaltarak defalarca cezalandırarak uyardık ki, belki düşünüp ibret alırlar. Fakat ibret alamadılar. Şöyle ki: (Allah, insanları bollukla ve toklukla imtihan ettiği gibi yoklukla ve yoksullukla da dener. Kuraklık yoluyla gelen kıtlık, tamamıyla helak olmaktan çok daha ehvendir. Allah, insanlar felaketi hak etseler de önce onlara yoksulluk ve kıtlık gibi hadiselerle tevbe imkânı sunar. Yani artçı musibetlerle akıllarını başlarına devşirmelerini ister. Tevbe edip kendilerine geldikleri takdirde helak olmaktan kurtulurlar. Ama azgınlıklarına ısrarla devam ederlerse helak olup giderler. Nitekim Kur’an’da bunun çokça örneklerini görmekteyiz.)

¹³¹Onlara bir iyilik geldiğinde, bolluk ve refaha kavuştuklarında: “Bu zaten bizim hakkımızdır, bizim doğru yolda olduğumuzu açıkça gösteren bir delildir ve sırf bizim bilgi ve becerimiz sayesinde gerçekleşmiştir” derlerdi. Başlarına bir kötülük geldiğinde de Musa ve beraberindekilerin uğursuzluk getirdiğine, uğursuzluğuna yorarlardı. İyi bilin ki, onların uğursuzluğu aslında kendi kötülükleri yüzünden hak ettiklerinin bir karşılığıdır, Allah katındandır, asıl uğursuz olanlar kendileridir ve uğradıkları felaketler, kendi fesatlıkları nedeniyledir ancak çoğu bu gerçeği bunu bilmez ve kabul etmez. İnkâr edenlerin yaptıkları hiçbir zaman değişmiyor. Muhakkak ki inkâr edenler başlarına gelenlerden hiç ders almaz. İşlerine gelen bir şey olursa hemen sahip çıkarlar. Onların başına bir iyilik gelse; “Bu bizim hakkımızdır” der, eğer kendilerine bir fenalık gelirse Musa ve onunla beraber olanları uğursuz sayarlardı. Bilesiniz ki onlara gelen uğursuzluk da iyilik de Allah katındandır, fakat onların çoğu bunu bilmezler. Hepsi yasalarımız doğrultusunda cereyan eder. Biz yeryüzünü gökyüzünü yasalarımızla yönetiriz. Yasalarımızda bir değişiklik bulamazsınız. Dünyada yaşarken yasalarımız gereği gökyüzünden yeryüzünden sizin bazen bolluk dediğiniz, bazen felaket dediğiniz olaylar meydana gelir. Bolluk dediğiniz olaylar hoşunuza gider. Felaket dediğiniz olaylardan hoşlanmazsınız. Buna rağmen yasalarımız gereği başınıza gelen bolluklar için biz yaptık bizim sayemizde geldi der, felaket dediğiniz olaylar başınıza geldiği zaman başkalarını suçlarsınız. Hâlbuki Rabbinizin yasalarıyla meydana gelen olaylar, yaşadığınız dünyanın size ait olmadığını hatırlatır. Sizler bolluğuna, yokluğuna, iyiliğine, felaketine egemen olamadığınız yeryüzünde yaşarsınız. Bunu fark edip haddinizi bilerek yaşayacağınıza şımararak azarsınız. Etrafınızdaki olaylardan ders çıkarmazsınız. Olayları kendi çıkarlarınıza göre yorumlayarak zanlarda bulunursunuz. (Firavuncuların yaşadıkları kuraklık ve kıtlık belasının Musa’nın ve onun yanında yer alanlarla bir ilgisi yoktur. Bu belalar, kendi yaptıklarının karşılığı olarak Allah tarafından bir cezalandırılmadır.)

¹³²Başlarına gelenlerden ders almayarak Musa’ya dönüp: “Bizi senin peygamberliğine davet ettiğin hayat nizamına inandırmak ve etkileyip büyülemek için, Sen ne kadar mucize ve ayet getirirsen getir biz yine de sana inanmayacağız.” Bu küfür ve zulüm düzenini bile bile tercih ettik dediler. Keşke ayetlerin anlattığı gerçekleri anlayıp, dünyanın sahibi olmadığınızı, dünyada geçici bir hayat yaşadığınızı anlamış olsanız. Bunları akıl edip düşünmez misiniz?

¹³³Bunun üzerine Biz de kudretimiz ayrı ayrı alametler mucizeler ve musibetler olarak üzerlerine günlerce sel suları boşaltan tufan, her yeri kaplayarak hayatı felç eden sürü sürü çekirge, ürünleri mahveden zararlı haşarat, buğday güveleri gökten nehirleri ve şehirleri dolduran kurbağalar ve içme sularını kızıla boyayan kana dönüştürdüğümüz suyu –kan- musallat edip gönderdik. Bunlar onlara Allah’ın apaçık mesajları idi. Ama bütün bu uyarılara karşılık onlar yine de büyüklük tasladılar, kibirlenmeyi serkeşliği, zorbalığı, diktatörlüğü terk etmediler ve suçlular toplumu oldular. Müşrik ve kâfir olmaktan vazgeçmediler. İslâm’a planlı cephe alarak, müslümanlığı, müslüman nesilleri yozlaştırma, yok etme suçu işleyen, güç ve iktidar sahibi âsi, suçlu ve günahkâr bir kavim olmaya devam ettiler. Yaşadığınız zamanlara bir bakın! Ayrı ayrı zamanlarda başınıza neler geldi. Tufanlar yaşadınız. Ürünlerinize çekirgeler saldırdı. Yaşadığınız yerleri haşereler bastı. İçtiğiniz kullandığınız suları kurbağalar istila etti. Kendi içinizde huzursuzluklar oluştu. İç isyanlar yaşadınız. İç savaşlarda birçok insan öldü. Birlikte yaşadığınız toplumlarla, başka toplumlarla aranıza kan girdi. Bunlar sizin istediğiniz şeyler miydi? Bunlar için başımıza gelen felaketler demediniz mi? Başınıza gelen bütün felaketler üzerinde düşünmeniz gereken, aklınızı başınıza getirecek delillerdi. Unutmayın ki; bizim koyduğumuz, her an dinamik bir şekilde aksamadan işleyen yasalarımızın gereği başınıza bolluk veya felaket getiren her şey, yine bizim değişmez yasalarımızın sonucudur. Bizim yasamız sizin için önemli ayetlerdir. Sizler ayetlerimizi doğru değerlendirip kendinize çeki düzen vereceğinize yanlış yorumlar yapıyorsunuz. Halâ gerçekleri anlamıyor musunuz? Dünyanın yasasını yönetmek sizin elinizde değildir. Dünyanın da, şu gördüğünüz gökyüzünün de yasasını biz yönetiriz. Öyleyken niçin bireysel toplumsal hayatınızın yasasında da Rabbinizin yasasına uymuyorsunuz? (Mısırlılar Hz. Musa’ya inanmadıkları için Allah Teâlâ onlara yağmur ve sel tufanı gönderdi, bilahare sırasıyla çekirge, haşere, kurbağalar gönderdi ki bu hayvanlar onların ağızlarına ve gözlerine girecek derecede çok idiler. Daha sonra gökten kan yağdırdı, bütün sular kan oldu ve kan içtiler. Bu belâların kalkması için Hz. Musa’ya baş vurdular, o da Allah’a dua etti ve belâlar kalktı; fakat onlar, «Ey Musa, sen gerçekten büyük bir sihirbaz imişsin!» diyerek inkâr etmekte ısrar ettiler. Firavun halkına gönderilen bu felaketlerin gerek nitelikleri, gerek süreleri hakkında, Kur’ân’da hiçbir bilgi ve işaret bulunmuyor. İsrailiyat kaynaklı ayrıntılı hikayeler bazı tefsirlerde yer almıştır. Yaşadığımız çağda da bu uyarıcı işaretleri alıyoruz. Cinsel ilişkilerde sınır tanımamamızın sonucu ortaya çıkan, kandaki bağışıklık sistemini etkisiz hale getiren AİDS hastalığı; kimyasal maddelerle kirlettiğimiz göllerde rastlanan deforme olmuş kurbağalar; kömür, petrol ve orman gibi doğal kaynakları sorumsuzca kullanmamız sonucu oluşan “greenhouse” nedeniyle artan sel felaketleri, aşırılıklarımıza karşı tanrısal uyarılardır.)

¹³⁴Sonunda Başlarına dayanılmaz bir felaket geldiğinde Musa’ya gelip: “Ey Musa! Sana olan peygamberlik ahdine dayanarak bizim bu musibetten kurtulmamız için Rabbine dua et. Eğer üzerimizden bu felaketi kaldırırsan sana iman edecek, senin Allah adına yaptığın daveti kabul edip ona uyacağız ve İsrailoğullarını temel hak ve hürriyetlerinin kısıtlanmasına son vererek seninle birlikte göndereceğiz” diyorlardı. Hâlbuki sizin felaket diye başınıza gelen her şey sürekli değildir. Sürekli olsaydı sizin dünyada yaşamanız mümkün olmazdı. Bunlar gelip geçicidir. Musa olsaydı da olmasaydı da; doğal yasalarımız gereği bu tür felaketler başınıza gelecektir. Musa ile mücadele ederken gelince mi felaketlerin Rabbinizden geldiğine inandınız? Musa size ayetlerimizi getirmeden bu tür felaketler yaşamadınız mı? Ne biçim akıl ediyorsunuz? Musa sizin için dua etse ne olur etmese ne olur? Felaketler sizi uyarmak için sürekli gelecek! Size yasalarımızı hatırlatacak. (Demek ki Allah insanları her şekilde imtihan ediyor. Şu anda içinde bulunduğumuz, Çin’den başlayarak dünyanın 195 ülkesini kasıp kavuran ve yüzbinlerce kişinin ölümüne sebep olan ve herkesi evlerinde karantinaya aldıran ve hâlâ devam etmekte olan, ister doğal isterse laboratuarda üretilsin küresel salgın coronavirüsün (Covid-19)’un; dünyayı yaşanmaz hale getiren, ekolojik dengeyi bozan, alabildiğine kibir ve gurur içinde yüzen, fakir ve yoksulları, hayvanları ezen, ahlak, merhamet ve adaletten uzak hâle gelmiş insanlık için bir nevi imtihan olduğunu düşünebiliriz. İnsanoğlu bu gibi felaketlerden, ders çıkarmalı, eksik ve yanlışlarını görüp düzeltmeli, gerekli tedbirleri almalı ve bu gibi felaketlere karşı her zaman hazır olmalı, insanlığa ve çevreye zulümden vazgeçmeli ve kendine gelmelidir. Başta temizlik olmak üzere, ahlaki ve insani değerleri, adaleti, eğitimi, eşitliği, ilim ve irfanı ön plana almalı ve içinde yaşadığımız dünyanın ve atmosferin vb kıymetini bilmeliyiz.)

¹³⁵Biz verdikleri sözü yerine getirebilecekleri samimiyetlerini gösterebilecekleri bir süre için musibeti üzerlerinden kaldırınca sözlerinden hemen dönüyorlardı ve eski hallerini devam ettiriyorlardı. Felaketler ortadan kalkınca ne yapıyorsunuz? Ayetlerimizi inkâr edip yalanlamıyor musunuz? Elçimiz Musa ile mücadeleye girmiyor musunuz?

¹³⁶Biz de ayetlerimizi yalanladıklarından, Rablerinin davetine karşı küstahlıklarından ve onları umursamadıklarından ikiyüzlülüklerinden dolayı kendilerinden öç aldık ve tümünü denizde boğduk ve helak ettik. Musa ile gönderdiğimiz ayetleri hep yalanladılar. Başlarına gelen olayları çıkarlarına göre yorumladılar. Peki! Ne oldu? Elçimizle yaptıkları mücadele sonunda denizde boğulup gittiler. Şimdi arkalarından sanki bir masal gibi söz ediliyor. Bir zamanlar Mısır’da Firavunlar yaşardı deniliyor. Hâlbuki onlar masal değil, hayatı gerçekten yaşayanlardı. (Yüce Allah için kullanılan ve [intikam] kökünden gelen kelimelerin geçtiği bütün ayetlerde, zalimlerden, haddini aşanlardan, suçlulardan, suçtan beslenenlerden, yoldan çıkanlardan, kısaca azabı hak edenlerden söz edilmekte, işledikleri haksızlığın karşılığında Yüce Allah’ın onlardan intikam alacağı, hesap soracağı, bunların işlediği fiillerin karşılıksız bırakılmayacağı, kötülüklerinin yanlarına kâr kalmayacağı ifade edilmektedir. Çünkü hiç kimsenin Allah’a zarar vermeye gücü yetmez. Bu ayette onların denizde boğulmalarının iki sebebi yer almaktadır: İlki Allah’ın ayetlerini yalanlamaları, diğeri ise o ayetlere karşı ilgisiz davranıp gafleti tercih etmeleriydi. Onlar haksız bir cezalandırmayı değil, hak edilmiş bir sonu yaşamışlardı.)

¹³⁷Sonra da Firavun ve yandaşlarının zayıf bırakıp zulmettiği insanları zayıf düşürülen, Hor görülen baskıcı, zâlim idareler tarafından kahır altında ezilmekte olan mü’min ve mücahit topluluğu ise, (mustaz’afları) bereketlendirdiğimiz yerin doğularına ve batılarına yani Filistin diyarına ,bütün dünyaya mirasçı ve hükümran kıldık. Böylece Rabbinin İsrailoğullarına olan vaadi ,güzel sözü sabırla, sebatla direnmeleri sebebi ile, her türlü sıkıntı ve zorluklara karşı sabretmelerine karşılık gerçekleşmiş olarak tam yerine geldi. Firavun ile toplumunun yapmakta olduklarını ve yükselttiklerini saraylarını köşklerini de helak ettik ve yıktık. Bu hak ettikleri bir akıbetti. Yani onları denizde boğduktan sonra, âhireti kaybetme pahasına uğrunda mücâdele ettikleri malı, servet, şan, şöhret ve saltanatlarını yıkıp yok ettik. Onların hor gördüğü, ezdiği, köle olarak kullandığı toplum onlardan kurtuldu. Batı taraflarında bereketli topraklara ulaştılar. Rabbin onlara söz vermişti. Sabrederseniz, iyilik, güzellik, doğruluk için mücadele verirseniz, size mükâfat edilecektir denilmişti. Andolsun ki doğruluk üzerinde olanları, özgürlükleri için mücadele verenleri, zulme haksızlığa karşı çıkanları, gösterdikleri mücadele, sabır, azim, kararlılık için başarıya ulaştırırız. Onları mücadelede galip kılarız. İşte biz Firavun kavmini böyle cezalandırdık. Horladıkları topluma hidayetimizi gönderdik. Onlar hidayetimiz doğrultusunda, iyilikler, güzellikler için mücadele verdiler. Özgürlükleri için ellerinden geleni yaptılar. Başlarına gelen her türlü sıkıntıya her türlü belaya karşı azimle karşı durdular. Firavuna boyun eğmediler. Musa ile gönderdiğimiz ayetlere uyarak haklarına sahip çıktılar. Firavun kavmiyle aralarında büyük mücadele oldu. Kanlar döküldü. Ama hidayet edenler zafere ulaştı. İşte, Mûsâ ve arkadaşları için asıl imtihân, bundan sonra başlıyordu: (Firavun, İsrailoğullarını çok ağır şartlarda çalıştırıyor, onlardan cizye alıyor, erkek çocuklarını öldürüyor, hiçbir şekilde onlara sosyal statü tanımıyordu. Yapılan bunca haksızlığa sabırla direnen İsrailoğulları Allah’a ve peygamberine olan iman ve sadakatlerinden dolayı ödüllendiriliyor. Ayette de ifade edildiği gibi Firavunun egemen olduğu Mısır ve Şam’ın doğu ve batısında bulunan verimli topraklar ellerine geçiyor ve o topraklardan elde ettikleri mahsullerle refah seviyeleri yükseliyor. Uzun müddet bu bölgede yaşayan İsrailoğulları daha sonra Kudüs ve Şam bölgelerini hakimiyetleri altına alarak hayatlarına o bölgede devam ediyor. Onun için Bakara suresi 2/47. âyetinde İsrailoğullarına bu nimetler hatırlatılıyor; “Ey İsrailoğulları! Size verdiğim nimetleri ve sizi bir zamanlar diğer kavimlere karşı üstün kıldığımı hatırlayın!” Bazı âlimler burasının, “Şam ve Mısır topraklarının doğuları ve batıları” olduğunu, çünkü bu bölgenin Firavun’un yetkisi altında olan bölgeler olduğunu söylemişlerdir. Bir başka görüşe göre, kastedilen bütün yeryüzüdür. Çünkü Hz. Davud ve Hz. Süleyman da İsrailoğullarından olup, çok geniş bir coğrafyaya hâkim olmuşlardır. Bu da ayetteki [el-ard] “yer” kelimesi ile bütün “yeryüzünün” kastedildiğine delalet eder. Bu bölgenin daha önce Hz. İbrahim ve peygamber çocuklarının yaşadığı, şimdi israil’in işgal ettiği Filistin toprakları olma ihtimali de vardır. Yani İsrailoğulları’nın geçmişte mirasçı kılındığı topraklar Ürdün-Filistin-Suriye topraklarının doğusundan batısına kadar tamamı olabilir)

¹³⁸Mücadelelerinin sonunda İsrailoğullarını Firavun zulmünden kurtarıp denizden geçirdik ve Yollarına devam ederken Allah’tan başka da ilahlar edinen, ağaçtan yontularak, metalden dökülerek yapılan heykellere, tapmakta olan ve putları önünde eğilen ve putlaştırdıkları kimselerin kurdukları nizam ile yönetilen bir topluluğa bir kavime rastladılar. Bunu gören ve Yüzyıllarca putperest bir toplumun esâreti altında yaşamış olan İsrailoğulları da Musa’ya “Ey Musa! Onların ilahları olduğu gibi bize de görebileceğimiz, dokunabileceğimiz bir ilah/ tanrı yap” dediler. (Musa) onlara dedi ki: “Siz gerçekten cahillik eden nankör ve doğruyla yanlışı birbirinden ayırt edemeyen bir topluluksunuz diyerek azarladı. (Ayetin hemen ilk cümlesindeki; “İsrailoğullarını denizden geçirdik” ifadesi, “İsrailoğullarına özgürlük ve zulümden kurtuluş gibi lütufların ihsan edildiğini” gösteriyor. Her türlü sosyal ve siyasi nimetlerin başlangıcını oluşturan “denizden geçme” hadisesi Allah’ın yardımıyla Hz. Musa’nın bir mucizesi olarak gerçekleşiyor. Fakat İsrailoğulları yine de puta tapan ve Amalikalılar olduğu söylenen bir topluluğu görünce onlara özenerek Hz. Musa’dan kendilerine de bir put yapmasını istiyorlar. Demek onca ilahi desteğe ve mucizeye rağmen puta tapma geleneğinin etkisi hala üzerlerinde ve Allah’a olan imanları bu geleneği yıkacak güce tam ulaşamamış. Denizi geçtikten sonra kendilerine ait putlara tapmakta olan kavmin kimlerden oluştuğuna dair ayette herhangi bir bilgi yoktur. Müfessirlerimiz bu bağlamda çeşitli isimler ileri sürmekte, bir kısmı Lahm, bir kısmı Hz. Musa’nın kendileriyle savaşması emredilen Ken‘âniler olduğunu belirtmişlerdir. Haklarında Kur’an’da bilgi verilmemesinden hareketle, bu kavmin kimlerden oluştuğuna dair net bir şeyler söylemek durumunda değiliz. Bunların tapındığı putların “inek” şeklinde olduğu, daha sonra Sâmirî’nin de bunlardan esinlenerek bir buzağı putu yaptığı ifade edilmektedir. Çeşitli ayetlerde geçen [asnâm] kelimesi ise daha çok madeni bir kaynaktan yapılmış “putlar” anlamına gelmektedir. Burada önemli olan, denizden geçirilen İsrailoğulları’nın onlara bakarak ortaya koydukları çirkin tavırdır. Bu kıssada esas vurgulanmak istenen konu: İsrâil Oğullarının firavundan kurtulduktan sonra, meylettikleri ilk küfürdür. Bu küfür meyli de çok enteresandır. Zîrâ onların; yıllarca Firavunun zulmünden Allah’ın izniyle kendilerini kurtaran bir peygamber başlarındayken, “denizden geçme mûcizesinin” üzerinden fazla bir zaman geçmemişken, böyle bir istekte bulunmaları, gerçekten son derece dikkat çekici bir beyinsizlik örneğidir. Ayrıca bu ve benzeri olaylardan İsrail Oğullarının Hz. Musa’ya samimi bir imanla inanmadıkları anlaşılmaktadır.)

¹³⁹Bu gördüğünüz topluma gelince Şunların putlara tapanların din diye içinde bulundukları şey imrenerek kendinize model aldığınız bu insanların içinde bulundukları inanç sistemi, uydurma ve sapkın din, benimseyip yaşadıkları o hayat onları kaçınılmaz bir biçimde kahredici bir yok oluşa sürükleyecektir ve mahvolup gitmeye mahkumdur; yapmakta oldukları ibadetler da hep boşunadır.” Şüphesiz görüp özendiğiniz putperestlik dini yıkılmıştır. Onların heykellerini yaparak taptıkları tanrıları batıldır. İnandığınız Allah’ın heykelini yapmanıza gerek yoktur. Buna ihtiyacınız da yok. Bizim inancımız gösteriş, şaşa, şatafat dini değildir. (Bu kıssada esas vurgulanmak istenen konu: İsrâil Oğullarının firavundan kurtulduktan sonra, meylettikleri ilk küfürdür. Bu küfür meyli de çok enteresandır. Zîrâ onların; yıllarca Firavunun zulmünden Allah’ın izniyle kendilerini kurtaran bir peygamber başlarındayken, “denizden geçme mûcizesinin” üzerinden fazla bir zaman geçmemişken, böyle bir istekte bulunmaları, gerçekten son derece dikkat çekici bir beyinsizlik örneğidir. Ayrıca bu ve benzeri olaylardan İsrail Oğullarının Hz. Musa’ya samimi bir imanla inanmadıkları anlaşılmaktadır. Firavun ’un zulmünden özgürlüğe kavuşan, Kızıldeniz’i geçtikten sonra Sina Çölünde yaşamlarını devam ettirebilmek için farklı nimetlerle desteklenen İsrailoğullarının hâlâ tapma duygularının canlı ve tapınmaya istekli olduğunu gören Allah, Bakara suresi 2/47 ayetinde olduğu gibi akıllarını başlarına devşirmeleri için onlara bir hatırlatma yapıyor.)

¹⁴⁰Musa Dedi ki: “Allah sizi iman ve hidayet gibi nimetlerle içinde yaşadığınız zulüm nizamından kurtarıp bütün alemlere ve çevrenizdeki gafil ve kâfir kavimlere üstün kılmışken hâşâ ben sizin için Allah’tan başka hükmüne boyun eğilecek bir otorite, kulluk ve ibadet edilecek ilah mı arayacağım!” Sizler başka bir zulüm nizamına yönelerek Allah’tan başka ilah mı arıyorsunuz? Bana nasıl böyle şaşkın ve sapkın bir teklif yaparsınız? Bunu yaparsam inandığım değerlere ihanet etmiş olurum.

¹⁴¹Ve onlara, Allah’ın şu sözlerini iletti: Ey İsrailoğulları! Düşünün ki, Hani bir zamanlar size en kötü işkenceleri yapan, bir soykırım olarak neslinizi yok etmek için yeni doğanları ve oğullarınızı sizlerin gözleri önünde öldüren, kadınlarınızı utanç verici işlerde köle olarak kullanmak üzere sağ bırakan Firavun hanedanından ve zulüm sisteminden sizi kurtardık. Bunda sizin için Rabbinizin katından sizi eğitip olgunlaştırmak ve böylece insanlığı doğru yola ileten örnek ve öncü bir toplum yapmak adına büyük bir imtihan vardı. Siz bu ağır sınavları geçmişken, şimdi bu yaptığınız size yakışıyor mu?”

¹⁴²Biz Musa ile huzurumda ibadet ve riyazetle vakit geçirmek üzere, insanların yaratılış sebeplerine uygun olan nizam ile ahlakın yasalarını öğretmek için, Tevrat’ın ilk ayetlerini vermek üzere huzurumuza çağırmadan önce, oruç ve benzeri ibâdetlerle bu büyük buluşmaya hazırlanması için otuz günlüğüne Sina Dağı’na çağırdık, otuz gece (münacaatta bulunması) üzere sözleştik. Sonra buna on gece on günlük rûhî hazırlık süresi daha ekledik ve, böylece Rabbinin onun için belirlemiş olduğu süre kırk geceye tamamlandı. Musa, da çağırılan yere gelirken kardeşi Harun’a: “Kavmimim içinde benim yerime geç, halifem ol. Ben dönünceye kadar onlara göz kulak ol, onları ıslah et düzelt ve bozgunculuk çıkarmak isteyenlere izin verme bozguncuların yoluna uyma” dedi ve ayrıldı. (İsrailoğulları hürriyetlerine kavuşunca muvahhid topluluğun uyacakları şeriatı bildirmek üzere Cenab-ı Allah Hz. Mûsâ’yı kırk günlüğüne Sina’ya çağırdı. Sina dağının tepesinde bugün, Hz. Mûsâ’nın kırk gün kaldığı söylenen bir mağara bulunur. Kutsal bir ziyaret yeri olan bu mağara yakınında bir cami, bir kilise, bir de Justinyen zamanında yapılmış bir manastır vardır. İsrailoğullarının Firavun zulmünden kurtulmasından sonra, onlara dinlerinin esaslarını öğretecek bir kitabı Allah tarafından getirmek üzere, Hz. Musa Tur Dağına çıkmış; burada otuz günü oruç ve ibadetle geçirdikten sonra, anlaşıldığına göre, son on gün içinde de kendisine Tevrat indirilmişti.)

¹⁴³Musa belirlediğimiz vakitte Sina Dağına gelip Rabbi kendisiyle konuştu. Bunun verdiği sonsuz zevk ve heyecanla, “Ey Rabbim! ne olur Bana kendini göster sana bakayım dedi. Allah da: “Beni burada ve dünya gözüyle asla göremeyeceksin. Çünkü buna dayanamazsın! Fakat mutlaka beni görmek istiyorsan önce şu dağa bak şimdi o dağa tecelli edeceğim. Eğer o dağ yerinde durursa beni görebilirsin” dedi. Rabbi dağa nurunu gösterip tecelli edince, onu dümdüz etti ve Musa da gördükleri karşısında düşüp bayıldı. Mûsâ ayılınca: Sen pek yücesin. Seni eksikliklerden tenzih ederim Allah’ım Sana yöneldim ve Dünya gözüyle seni görme isteğimden dolayı tevbe ettim. Ben Seni dünya gözüyle görmenin imkânsız olduğuna şahit olup da inananların ilkiyim” dedi.

¹⁴⁴(Rabbi): “Ey Musa! Ben ilahi tebliğlerimle, sana verdiğim elçilik göreviyle ve seninle konuşmamla, seni insanlara karşı seçkin kıldım. Seni özel bir konuma yükselttim, o hâlde Sana verdiğimi al, sana vahyettiklerimin değerini bil ,Vahyin hükümlerine uyarak sorumluluklarını yerine getir, şu levhalarda yazılı olan emirlere sımsıkı sarıl ve Rabb’ine gönülden boyun eğerek şükredenlerden ol!” dedi. (Allah’ın, Hz. Musa’ya konuşmasını bir insanın diğer bir insanla konuşması gibi düşünmemek gerekir. Çünkü Allah’ın elçisi de olsa, insan gözü dünyalık varlıkları görebilmeye programlanmıştır. Güneşe bakmak için bile, katarakta sebep olabilecek ultraviyole ışınlarından korunmak için renkli veya koyu camlardan ve çeşitli biçimlerde yapılan filtreli özel görme cihazları kullanmak gerekirken, aynı gözler Allah’ı nasıl görecek ve buna nasıl dayanacak. Dünya gözüyle ancak Allah’ın yarattıklarında Allah’ı görmek mümkün olur. Kasas 28/30 ve Taha 20/11-14 ayetlerine bakıldığında Allah’ın Hz. Musa’ya konuşmasının mahiyeti daha iyi anlaşılacaktır. Bunlar Hz. Musa’nın aldığı ilk vahiydir ve bunlarla Hz. Musa peygamber olduğunu anlamıştır. Nitekim daha sonraki zamanlarda (Taha 20/17-18) de görüldüğü gibi bu konuşma farklı şekillerde devam etmiştir. “Sağ elindeki nedir ey Musa?” (Musa) Dedi ki: “O, benim asamdır.” Kuşkusuz Allah, Hz. Musa’nın elindekinin asa olduğunu bilmektedir. Fakat Hz. Musa’yı eğitmek, onun heyecanını azaltmak ve ona Kendi gücünü göstermek için böyle hitap etmiştir. Rabbimizin bu ifadesi Hz. Musa’ya risalet öğretileri ve hitabı sayesinde onu peygamber kıldığının bir göstergesidir. Bunu hatırlatmasının sebebi Hz. Musa’nın Yüce Allah’ı göremeyince üzülmemesi gerektiğini, çünkü ona verdiği peygamberlik ve gerçekleştirdiği hitabın çok daha önemli olduğunu teselli cümleleriyle belirtmek istemesidir. Söylenmek istenen şudur: “Sen sana verilen nimetlerle ve büyük görevle meşgul ol; onlara sımsıkı sarıl ve onlar nedeniyle şükret!”)

¹⁴⁵Onun için Musa’ya verdiğimiz ayet ve emirlerimin yer aldığı Tevrat yazılı levhalarda her şeyle ihtiyaçları ile ilgili bilgileri, Allah’ın rıza ve gazap yollarını anlatan Müslümanca yaşamaya dair bir öğüt ve insanlığı dünya ve âhirette kurtuluşa iletecek her şey hakkında, insanların yaratılış sebeplerine uygun Allah merkezli hayatın gerektirdiği her türlü bilgiyi ve hükümleri belirten bir açıklama yazdık. Musa’ya şöyle emrettik: “Bunlara ilahi nizamın hükümleri ve ahlakına titizlikle uy sıkıca sarıl emirlerime sağlam yapış; çünkü kuvvet ve hükümet olmadan, Hakk nizamı uygulamak imkânsızdır ve kavmine de bunlara yani bu hükümlere en güzel şekilde uymalarını emret. Zamanı geldikçe bir ibret ve imtihân olmak üzere Size fasıkların yoldan çıkmışların yurdunu, Allah’ın davetinden yüz çevirenlerin içine düştükleri bataklıkları onların acı ve alçaltıcı akıbetlerini pek yakında göstereceğim.” Onlara da bu mesajı iletecek, hak ve hakîkatin bayraktarlığını yapacaksınız. Fakat inatla karşınıza dikilenler olacak. Zira bu kitap, yalnızca gerçeğe ulaşmak isteyenleri doğru yola iletir: İnananların uyacağı yasaları levhalara yazdık. Sana bildirilen emirleri hayatında uygula! Emirlerimizin dışına çıkma! Kavmine emirlerimizi açıkla! Kavmin emirlerimin dışına çıkmasın! Daima doğruluk, iyilik, güzellik içinde olsunlar! Başka yollara sapmasınlar! Onlara yoldan çıkmışların ülkelerini göstereceğim! Gerekli dersleri çıkarsınlar! Kitaba güzellikle uysunlar, emirleri en güzel şekliyle uygulasınlar. (Bu, Kur’ân’da sık sık tekrarlanan bir öğüttür. Bununla, insanlar sadece birtakım yükümlülükleri üstün körü yerine getirmek veya işleri sadece kitabına uydurmakla yetinmeyip, Allah’ın buyruklarına gönülden yönelerek onu en güzel şekilde uygulamanın yollarını aramaya teşvik edilmektedir. İki şık arasında serbest bırakıldığında en güzelini seçmek de (cezalandırmak yerine affetmeyi tercih etmek gibi) bu öğüt kapsamındadır. )

¹⁴⁶Ey bu âyetlere muhatap olanlar. Siz de Mûsâ’nın kavmi gibi şirkten tevhide çağrılıyorsunuz. “Bizim vahyin rehberliğine, peygamberin örnekliğine ihtiyacımız yok” diyerek yaşayanlar şunu iyi bilin. Yeryüzünde haddini aşarak haksız yere zorbalığa başvurup büyüklük taslayanları, ders almaları için ayetlerimden uzaklaştıracağım. Onlar âyetlerimi anlamaktan ve kâinattaki hikmetli yaratılışların sahibini kavramaktan uzaktırlar. Öyle ki Onlar bütün ayetleri mucizeleri görseler de asla iman etmezler. Onlar önyargı perdesinin ardından ayetlerimi dinleyip okurlar. Perdeden dolayı ayetlerin açıkladığı gerçekleri göremezler. Artık önyargılarıyla gözleri kör, kulakları sağırlaşmıştır. Ta ki ön yargılarını kaldırarak iman etsinler. Ön yargılarını kaldırmadan ayetlerimizde anlatılan gerçekleri anlayamazlar. Hatta dosdoğru yolu görseler de o yola girmezler. Fakat sonu pişmanlıkla biten, Azgınlık yolunu görürlerse hemen onu yol olarak benimserler. Bunun sebebi ayetlerimizi yalanlamaları ve onlara karşı duyarsız davranmaları, yüzündendir.

¹⁴⁷Ayetlerimizi ve ahirete ki o büyük kavuşmayı yalanlayanların İslâm’ı ortadan kaldırmak için gösterdikleri bütün gayret ve çalışmaları ise yaptıkları sonuçsuz kalacak ve onların sözde iyilikleri de amelleri boşa gitmiştir. Onlar, bu fecî âkıbeti bizzat kendileri hazırlamışlardır. İşlediklerinden başka bir şeyle mi cezalandırılıyorlar? yapmakta olduklarının cezasını çekecekler. herkes amellerinin ve niyetlerinin karşılığını görecektir. Bilmiyorlar mı? Ayetlerimizi yalanlayan, hesap gününü unutanların yaptıkları boşa çıkar. Ayetlerimizi yalanlayanları, hesap gününü unutanları mutlaka cezalandıracağız. Boşu boşuna cezalandırılıyoruz demesinler. Uyarılarımızı dikkate almayanları, inkâr ettikleri için cezalandırırız. Yaptıkları kötülükler için cezalandırırız. (Bu ayette Kur’an’ın temel ilkelerinden birisine yer verilmekte, inkarcılığın “sebep”, sonrasında yaşanacakların da “sonuç” olduğuna dikkat çekilmektedir. Âhirete inanmadıklarından, orada da bekleyecekleri hiç bir karşılık olamaz. Mesele bu kadar vazıhtır! Çünkü, âhiretin varlığını hesabına alarak yaşayanlar oraya göre hazırlananlar, oradan faydalanmaya hak kazanırlar. Bir şeyi inkâr edenin, ondan hak taleb etmeye hakkı olamaz.)

¹⁴⁸Musa’nın kavmi, onun vahiy almak üzere Sînâ dağına (Tûr’a) gitmesinin ardından otuz gün sonra topladıkları altın ziyneti ateşte eritip yaptıkları süs eşyalarından yapılmış, buzağı görünümde ve ağzından arkasına kadar açılan borudan girip çıkan havanın çıkardığı ses ve, rüzgârın etkisi ile böğürtü sesi çıkaran, böğürmesi olan bir buzağı heykeli yapıp onu ilah olarak benimsediler. Gerçekten sanatkârane bir iş yapmışlardı. Rüzgâr buzağı heykelinin ağzından geçtikçe heykel böğürüyordu. Yaptıkları işle övünerek büyük bir kibirle işte tanrımız budur dediler. Üstelik Tanrımız ses çıkarıyor diye hava attılar. Görmediler mi? Onun yani taptıkları bu eski Mısır putunun kendileriyle konuşmadığını ve kendilerini bir yola iletmediğini, onlara yol göstermediğini, hidayete erdirmediğini akledip görmediler mi? Evet, görmesine görüyorlardı, fakat işlerine öyle geldiği için, Onu ilah olarak benimsediler ve zalim kimseler oldular. Sadece yaptıkları ustalıkla rüzgârımızı kullanarak buzağıya ses çıkarttılar. Bu onların yaptığı hileden başka bir şey değildir. Buzağı heykelini kendilerinin yaptıklarını bildikleri halde nasıl Tanrımız diye ilan ederler? Bu kadar mı akılları çalışmıyor? Yaptıklarının farkında değiller mi? Buzağıyı Tanrı olarak benimsedikleri için zalimlerden oldular. Cehennemi hak ettiler. (Buradan anlaşılıyor ki; İsrailoğulları tapınma geleneğinden bir türlü kopamıyor. Kendilerini Firavun’un zulmünden kurtararak Allah’ın yardımıyla bulundukları bölgenin en üstün toplumu durumuna getiren peygamberleri Allah’tan vahiy almaya gidiyor, onlar da peygamberlerini hevesle ve heyecanla beklemesi gerekirken, fırsat bu fırsattır diyerek Hz. Musa’nın arkasından buzağıya taparak dönekliklerini ortaya koyuyor. Hz. Musa’ya inanan ve fakat en küçük bir fırsatta onu yalnız bırakan, o günün dönek İsrailoğulları ile, Hz. Muhammed’e inandığı halde çok küçük bir dünyalık çıkar için onu yalnız bırakabilen Müslümanın ne farkı var?)

¹⁴⁹Bir süre sonra ilah edindikleri bu heykelin hiçbir işe yaramadığını, kendilerine doğru yolu göstermek gibi bir özelliğinin de olmadığını görünce yaptıklarına pişman olup sapıklığa düştüklerini anladılar. İşte o zaman, ellerini dizlerine vurup pişmanlıkla “Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsan azabı hak edip zarar edenlerden oluruz dediler.

¹⁵⁰Musa öfkeli ve üzgün bir halde kavminin yanına döndüğünde: üzüntü ve öfkeyle “Benim yokluğumda arkamdan ne kötü işler yapmışsınız! Rabbinizin emrini çiğnemekte olduğunuzu hiç düşünmediniz mi ki, beklemeyip acele mi ettiniz?” Rabbinizin buyruğunun acele gelmesini mi istediniz?” dedi. Allah’ın emirleri yazılı olan Levhaları yere bıraktı ve yerine vekil bırakmış olduğu kardeşinin yani Harun’un kafasından tutup kendine doğru çekti. Bunun üzerine Kardeşi Harun da ona: “Ey annemin oğlu! fırsatçı ve fesatçı olan Bu topluluk hep birlikte bana karşı çıktı, beni iyice zayıf çaresiz görüp hırpaladı ve neredeyse beni öldüreceklerdi. Sakin ol, sen de bana böyle davranarak zalimleri sevindirme, Üzerime Sen de beni böyle hesaba çekerek düşmanları güldürme ve beni zalimler topluluğu ile beraber -bir- tutma” dedi. (Buradaki acele ile neyin kastedildiği konusunda tefsirlerde iki farklı açıklamada bulunulmuştur. Birincisine göre Musa (a.s.) bu sözüyle “Benim münacaattan dönmemi böylece Rabbinizin kesin emirlerini size ulaştırmamı beklemeden aceleyle kendi kafanıza göre bir şeyler mi uydurdunuz?” demek istemiştir. İkinci açıklamaya göre ise: “Bu şekilde buzağı heykeline taparak Rabbinizin azabının çabucak gelmesini mi istediniz?” demek istemiştir. Musa’nın elindeki Tevrat levhalarını bırakması” günümüz Müslümanına ciddi mesaj niteliğindedir. Hz. Musa, Tevrat levhalarını yere bırakarak âdeta şu mesajı veriyor: “İlahi emir ve yasaklarla dolu olan bu levhalara uymak zorundayız. Bizim için esas olan bunların fiziksel yapısı değil, üzerlerine yazılı olan ilahi metinlerin hayata geçirilmesidir. Madem bunlara uymayacağız o halde bunları taşımanın da bir anlamı yoktur.” Bu konuda Cuma suresi 62/5. Ayetinde muhteşem bir benzetme yapılmaktadır. Bugün aynı durum Müslümanlar için de söz konusudur. Kur’an, yaldızlı ve kaliteli sayfalara basılıyor, kaliteli kapaklarla Mushaf haline getiriliyor, kadife kumaşlarla kaplanıyor, pahalı kutularda saklanıyor, torpidolarda korunuyor, dikiz aynalarında asılıyor, sandıklarda muhafaza ediliyor ama maalesef Hz. Musa’nın toplumunda olduğu gibi hükümlerine itibar edilmiyor. Tevrat ve Kur’an ilişkisi konusunda Hz. Musa’nın kavmiyle Hz. Muhammed’in ümmetinin bir bölümü ne kadar da birbirine benziyor.)

¹⁵¹Bunun üzerine Sakinleşen ve yaptığından pişmanlık duyan Musa da kendini toplayıp: “Ey Rabbim! Bu tedbirsizlik ve beceriksizlikten dolayı, Beni de kardeşimi de bağışla ve bizi rahmetine kavuştur ve koru. Sen merhametlilerin en merhametlisisin” dedi. Kardeşini tartaklamasının hata olduğunu anlayan Hz. Musa, bunun için Yüce Allah’tan bağışlanma dileğinde bulunmuştu.

¹⁵²Sonra da onlara dönerek Buzağıyı ve servet putlarını ilah olarak benimseyenler gibi Allah’la birlikte başka ilahlar edinip onlardan kendilerine doğru yolu göstermesini ve yardım etmesini bekleyenler tevbe etmedikleri takdirde Rablerinin gazabına ve dünya hayatında da zillete uğrayıp onursuzluğa mahkûm olacaklardır. İşte tevhitten tekrar şirke dönen iftiracıları hakikati çarpıtarak Allah adına yalanlar uyduranları ve haramları helâl sayanları böyle cezalandırırız.