Sâd Sûresi Açıklamalı Meali

¹Sad. Dinle, ey insan! Rabbin, bu harflerle hiçbir zaman benzeri yapılamayacak mükemmel eşsiz bir kitap gönderdi. Size apaçık öğütler ve uyarılarla gelmekte olan, bu şerefli ibret ve hikmet dolu öğüt veren ve varlık gayesini öğreten Kur’an şahittir ki. İnsanlığı dünyada ve ahirette mutluluğa, kurtuluşa ulaştıracak tek yol, İslâm yoludur.

²Peki, Mekke’nin müşrikleri bu öğütlere kulak veriyor mu? Hayır. O inkâr edenler hem zenginlikten hem de ilk Müslümanları küçük görmekten kaynaklanan bir büyüklenme ve vahyin hakikatleri karşısında âciz kaldıkları için ne yapacakları konusunda tam bir ayrılık içindedirler. Hakikat karşısında daveti inatla reddedenler, anlamsız bir gurur ve nefretle karşı çıkmaktalar. Rablerine karşı düşmanca ve isyankârca tavır takınıyorlar.

³Bu konuda tarihten ders almaları gerekir. Oysa bilmiyorlar mı ve duymadılar mı? Yaşadıkları yerleri görmüyorlar mı? Onlardan önce büyüklenen nice nesilleri, saplantıları ve yaptıkları yüzünden helâk ettik. Kendi sonlarını merak edenler, onların sonlarına baksınlar. Başlarına gelen azap karşısında pişmanlık duyup çaresizce yalvararak feryat ettiler. Ama artık kurtuluş vakti değildi. Çünkü kurtulabilmenin vakti çoktan geçmişti. Emrimiz gelince feryat etmeleri hiçbir işe yaramadı.

⁴İnkârcılara gelince: Onlar gökten inecek ve olağanüstü özelliklere sahip olacak bir melek beklerken, içlerinden hesap ve cezayı hatırlatan ve aynen kendileri gibi insan olan bir uyarıcının gelmesine hayret ettiler. Öğüt ve uyarılarla hakikate davet etmesini içlerine sindiremediler. İnkâr edenler: Kur’an’ın insanlar tarafından benimsenmesini engellemek için, okuduğu o büyüleyici sözlerle vicdanları sarsıp derinden etkileyen bu adam yalancı bir büyücüdür dediler.

⁵Bugüne kadar hayatımıza yön veren, nizam ve ahlakımızın belirleyicisi olan ilâhlarımızı tek bir ilâh mı yaptı? Yani bundan sonra Allah’a yaklaşmada aracılarımız olmayacak mı? Bunun aklından zoru mu var?” Peki o zaman, bizim ibadetlerimizi, yakarışlarımızı Allah’a kim ulaştıracak? Düşünebiliyor musunuz; bütün yetkileri kendi elinde toplayan, yaptığımız her şeyi kontrol eden, hayatımıza ahlâkî sınırlar çizen ve bu kurallara uymadığımız takdirde bizi cezalandıracak olan bir tek ilâh öyle mi? Doğrusu bu şaşılacak bir şeydir diyorlar." Onlara sizi yaratan Rabbinizin yasalarına göre hayatınızı yaşayın demiştik. Ancak kendi ilahları adına yasalar uydurdular. Yasalarımızı inkâr ederek uydurdukları yasalara göre yaşadılar. Kendi yasalarına uymayanları zorladılar. Baskıyla zulümle insanlara egemenlik kurdular.

⁶Onlardan ileri gelen bir grup olan önderleri ve yöneticileri, halkı sömürerek kurdukları kölelik sisteminin yıkılacağı ve alışageldikleri lüks ve refah dolu yaşantının sona ereceği endişesiyle ortaya atılıp dediler ki: " Atalarımızdan beri devam eden hayat tarzımıza sahip çıkmalıyız, düzenimizi korumalı, değiştirilmesine izin vermemeliyiz Gidin ve ilâhlarınıza ve din adamlarınıza sahip çıkın. İlahlarınıza sımsıkı sarılmaya devam ederek bağlılıkta direnin. Bugün sizden istenen budur. Zaman; kendi liderlerimize, kendi ilahlarınıza sahip çıkma zamanıdır. Biz kendi liderlerimizden, kendi ilahlarımızdan, kendi yasalarımızdan vazgeçmeyelim! Bir yalancının peşine düşmeyelim! Bizim yasalarımız Allah’ın yasalarından üstündür, biz kendi yasalarımıza uyalım. Biz bugüne kadar yalnızca Allah’ı ilah kabul ederek, diğer ilahların terk edilmesi gerektiğini atalarımızdan da duymadık dediler.

⁷“Biz Kur’an’ın ortaya koyduğu tek ilah inancını reddediyoruz. Çünkü atalarımızdan bize gelen son dinde ve kendi gelenek göreneklerimiz içinde, böyle bir şey duymadık. Demek ki bu yeni din, içi boş bir uydurmadan başka bir şey değildir. Bunu düpedüz kendisi uyduruyor” dediler.

⁸Haydi Allah bir kitap gönderdi diyelim; Ne yani burada bizim gibi zengin ve soylu insanlar varken bu Kitap, aramızdan özellikle ona mı indirildi. İçimizde peygamberlik verilecek başka biri yok muydu da ona verildi? İçimizde elçiliğe ondan daha layık olanlar var. Allah madem emirlerine uymamızı istiyor, neden hepimize ayrı ayrı melek göndermiyor?" dediler. Hayır müşrikler benim uyarılarım ve Kur’an hakkında şüphe içindedirler. Onların asıl amaçları yalnızca Allah’ın ilah kabul edildiği bir hayat nizamını reddetmektir. Onlar kendilerinden öncekilerin başlarına gelen azabı düşünmeden, bir bilgiye ve delile de dayanmadan konuşup duruyorlar. Daha doğrusu onlar henüz azabımı tatmadılar. Bu yüzden küstahça başkaldırıyorlar. Yaptıklarından dönmezlerse azabımızı hak edecekler.

⁹Bu cesareti nereden alıyorlar, neye güvenerek böyle konuşuyorlar? Yoksa güçlü mutlak kudret ve lütuf sahibi Rabbinin rahmet hazineleri o inkârcıların yanlarında mıdır? Kime neyin verileceğini, kimin neye layık olduğunu ve kimin peygamber olacağını onlar mı belirleyecek? Rabbin kime peygamberlik vereceğini onlara soracak değildir. Yoksa onlara elçi tayin etme yetkisi mi verdik ki diledikleri kişileri Peygamber yapma yetkisini kendilerinde görüyorlar? Böyle bir yetki verdik de biz mi hatırlamıyoruz? Eğer öyleyse delillerini getirsinler ve verdiğimiz yetkiyi yüzümüze çarpsınlar.

¹⁰Yoksa göklerin, yerin ve bu ikisinin arasındakilerin sahibi, hükümranlığı, mülkü ve yönetimi onlara mı aittir ki, hükmümüzü kabul etmiyorlar? Gökyüzünden nelerin kendilerine gönderileceğine onlar mı karar veriyor? Madem fakirlerin, garibanların arasında yaşayan bir “yetime” Peygamberliği yakıştıramıyorlar? Öyle bir güçleri varsa her türlü vasıtayı kullanarak gökyüzüne yükselsinler de ilahlık makamına oturup yönetmeyi denesinler. Ve oradan âlemi yönetip, kimin peygamber olup olamayacağına karar versinler. Andolsun ki yeryüzü ve gökyüzü onların isteklerine göre hareket etmez. Göklerin, yerin ve bu ikisi arasında bulunanların mülkü, onları yoktan var eden, Allah’a aittir. Yoksa inkârcılar, sahip oldukları sosyal, siyasal ve ekonomik güce mi güveniyorlar?

¹¹Şunu iyi bilsinler ki: Onlar parti ve ülke gibi çeşitli gruplardan oluşan, Allah’ın karşısında hakikati kabule yanaşmayan ve daima bozguna uğrayacak derme çatma bir ordudur. Bu kendini bilmez ve Allah’ı yeterince tanımayan azgın, başıbozukların bir araya gelmesinin hiçbir önemi yoktur. Onların gücü ancak birbirlerine yeter. Onlar Allah’ın azabına uğramaya ve mağlup olup yok olmaya mahkûmdurlar.

¹²Onlardan önce Nuh kavmi, Ad kavmi, piramitler ve saltanat sahibi olan zalim Firavun da benzer küstahlıkları yapıp peygamberleri yalanlamıştı. Allah’ın ilahlığının üstünü örtmeye çalışıp davetine ve davetçilerine savaş açmışlardı. (Ayette, Firavun için «kazıklar sahibi» denmesi, onun saray ve saltanat sahibi olmasını belirtmesinin yanı sıra, gazap ettiği kimselerin ellerini, ayaklarını dört kazığa bağlayarak işkence ettiğini de ifade etmektedir.)

¹³Semud kavmi, Lut kavmi ve Eyke halkı da onlar gibi yalanlamışlardı. İşte onlar da Rablerine ve peygamberlerine karşı güç toplayıp birleşen ve akıbetleri benzer olan perişan olmuş kâfir gruplardı. İşte onlar, kötülük amacıyla örgütlenmiş birer şer çetesiydi.

¹⁴Onların hepsi de peygamberleri yalanladılar ve Hakk’tan ayrıldılar, böylece cezam azabım hak oldu. Bunlardan ibret almayan çağdaş zalimlere gelince:

¹⁵Bugünkü zalimler ve işbirlikçileri de vakti geldiğinde geri dönüşü olmayan bir tek çığlıktan bir beladan başka ne bekliyorlar? Bunlar da tıpkı geçmiştekiler gibi uyarılarımızı ciddiye almıyorlar. Allah’ın azabını üzerlerine çekmeye çalışıyorlar. İyi bilin ki vakti geldiğinde Allah’ın azabı asla ertelenmez. İllaki kendilerini cezalandıracağımız korkunç bir ses mi bekliyorlar? Hiç düşünmüyorlar mı? Cezamız başlarına gelince geri dönüşü yoktur.

¹⁶Öyle bir gaflet bataklığına gömülmüşler ki; bu gerçeği yeterince kavrayamadıkları için alaylı bir şekilde: "Rabbimiz! Eğer yeniden dirilme ve yargılanma iddiası gerçekse, gücün yetiyorsa ve vaad ettiğin azap doğruysa Hesap gününden önce bizim payımıza düşeni çabucak ver de görelim neymiş o " derler. Böylece onlar başlarına geleceklerini hesap etmeden atıp tutarlar. (Mekke kâfirleri, «Amel defterleri sağ yanından verilenlere gelince...» ayeti indirildiği zaman, ayette belirtilen alaylı ifadeyi sarfetmişlerdi.)

¹⁷Gündem oluşturmaya tek yetkili olan Kur’an ise konuyu belirliyor: Ey Muhammed Ey Müslüman! Bu kafirlerin gündemine takılı kalma. Onların söylediklerine karşı azimli ol. Üzülme, kararlı dur. Sen onların cahilliklerinden dolayı söyledikleri çirkin ve incitici sözlerine de aldırma. Hakaretlerine şimdilik sabret. Senin büyük hedeflerin var. Sen bugünden yarınları inşa edeceksin. İşte bu yüzden, sen her şeye rağmen vahyin gündemini takip et. Vazifene devam et ve bize itaat konusunda çok güçlü bir iradeye sahip olan kulumuz Davud’u hatırla ve onu kendine örnek al. Çünkü o servete, makama, güce esir olmayan, sahibi olduğu her şeyi emanet bilen ve her tutumunda sabırla ve tam bir teslimiyetle Allah’a yönelen biriydi. Şimdi sana gelen âyetlerden yola çıkarak, Dâvûd’u farklı yönleriyle tanı ve tanıt.

¹⁸Davud, ruhları okşayan o tatlı sesiyle Zebur’dan ayetler okurken, Biz bu içli nağmelerle yankılanıp çınlayan dağları ve o dağlardan çıkan demir ve benzeri madenleri onun buyruğuna verdik. Akşam ve sabah onunla birlikte hepsi Allah’ı tesbih ederlerdi. Davud, Allah’a teslimiyet konusunda yaratılışındaki sebebe, dağlar gibi teslim olur, sapasağlam dururdu.

¹⁹Ve seher vakitlerinde Allah’ı anarken, Davud’un etrafında toplanan kuşlar da ahenkli cıvıltılarıyla ona eşlik ettirerek ona zikir yoldaşı yapmıştık. Davud ve ona eşlik eden kuşlar da yaratılışının sebebine uygun hareket eder, Her biri dua ve yakarışlarla Rablerine yönelirdi. Sabah akşam Allah’ın sınırsız kudretini, kâinattaki nizamını, hükümranlığının mükemmelliğini düşünüp O’na yürekten itaat ederdi. Sen de insanlardan bunaldığında Davut gibi yap. Onu örnek al. İnsanlardan bir müddet uzaklaşarak doğayla kendini bütünleştir. O zaman bütün sorunlardan kurtularak, görevine dönersin.

²⁰Biz de Davud’un bu teslimiyetine karşılık onun hükümranlığını saltanat ve devlet otoritesini güçlendirmiştik. Ona ilim, sorunları adil ve kesin çözümlere kavuşturmaya dair kesin hüküm verme anlayışı, hikmet ve güzel bir konuşma kabiliyeti vermiştik. Böylece bilgisiyle adaleti sağladı. Toplum arasında hak hukuk tanıyan adil biri olarak ün yaptı. Toplumun sevgisini saygısını kazandı. Toplum onunla hak ve adalet içinde yükseldi.

²¹Ey Resulüm güzel bir örnek olarak sana Dâvûd’un huzuruna izinsiz giren ve birbirinden davacı olanların kıssası sana anlatıldı mı? Bu haber bütün zamanlarda, bir hukuk devletinin nasıl olacağını gösterme adına çok önemli bir örnektir. Bir gece vakti, Dâvûd bir devlet adamı olarak yapacağı işleri yapmış ve evinde dinlenmeye çekilmişti. O esnada Dâvûd’un bulunduğu eve, dünyada nasıl imtihan olacaklarını haşa Allah yerine kendileri karar veren ve aralarında anlaşmazlık olan iki davacı geldi. Davud (a.s.), mescitte ibadet ettiği için, muhafızlar gelenlerin girmesine izin vermiyorlardı. Hani onlar kapıdan içeri giremeyince yüksek duvardan tırmanarak mihraba yani Davud’un makamına girmişlerdi. Sözü edilen iki davacı, Hz. Davud’a suikastta bulunmak isteyen iki düşmandı. Çevrelerinde Hz. Davud’un muhafızlarını görüp, maksatlarına erişemeyeceklerini anlayınca bu yapmacık dâvayı uydurmuşlardı.

²²Onlar İslâm’dan sapmanın eşiğinde, ekonomik ve sosyal düzeni alt-üst edecek, toplumsal kıyameti koparacak düşüncelerle Davud’un yanına girdiklerinde Dâvûd ibadetle meşguldü. Onları gördüğünde suikast ihtimalini düşünerek onlardan yani birbirlerinden davacı olan o iki kişiden korktu ve heyecanlandı. Dâvûd’a dediler ki: " Bizden korkma. Biz iki davacıyız. Birimiz ötekine haksızlık etti. Biz kapıdaki nöbetçiye, içinde bulunduğumuz durumu anlattık. O bizi içeri almadı. Biz de yaşadığımız problemi yarına bırakırsak, daha da büyüyeceğini bildiğimiz için bu şekilde girdik. Kusurumuza bakma. Adil bir yönetici olarak bizi dinle ve sen aramızda adaletle hükmet diye sana geldik. Doğrudan ayrılma ve haksızlık etmeden aramızda adaleti sağlayarak bize doğru yolu göster dediler. Dâvûd, bilge bir yöneticiydi. Devletin imanının adalet olduğu, geciken adaletin de adalet olmayacağı, adaletin olmadığı yerde, yüksek duvarların arkasında yaşansa bile güvende olunmayacağı gerçeğini biliyordu. Bu yüzden onlara kızmadı.

²³Davud, “Buyurun derdinizi anlatın davanız nedir!” deyince, O iki kişiden biri müsaade isteyerek söz aldı ve şöyle dedi: Bu benim kardeşimdir. Onun doksan dokuz koyunu var, benimse sadece bir tek koyunum var. Buna rağmen: gözünü hırs bürümüş olmalı ki, kardeşim elindekilerle yetinmeyerek, ona göz dikti. Onu da bana ver böylece ortak oluruz gelişir, ilerleriz dedi ve tartıştığımız konuşmada bana üstün geldi. Şimdi gücünü kullanarak bir şekilde onu da elimden almak istiyor. Söyle, nedir bu adamın yaptığı?

²⁴İki tarafın da konuşmasını dikkatle dinleyen Davud, ilk konuşmacıya, Dedi ki: "Andolsun, o senin koyununu senin rızan olmadığı halde kendi koyunlarına katmak istemekle sana haksızlık etmiştir. Güçlünün zayıfı ezdiği, zayıfın haklarının gözetilmediği bir ortaklık, doğru bir ortaklık değildir. Zaten bu şekilde ortaklık yapıp, mallarını birbirine karıştıran ortakların çoğu birbirlerine maalesef haksızlık ve zulüm ederler. Sadece gerçek anlamda iman edip de iyi işler yapanlar, bu imana yaraşan güzel davranış gösterenler, işini yaparken de Allah’ın huzurunda olma şuuruyla yapanlar müstesna diyerek onları uzlaştırıp yatıştırdı. Ancak Allah merkezli düşünüp yaşayan mü’minler, böylesi zulüm ve haksızlıktan uzak durur, doğru ve güzel olanı yaparlar. Ama onların sayısı da ne kadar azdır! ki" Davud bir hükümdar olarak tüm ekonomik ve toplumsal düzenden sorumlu idi. Ama o öncelikle bir Peygamberdi. Hayatın her bölümünde Allah’ın huzurunda imtihanda olduğunun bilincindeydi. Davud bu davayı halledince kendi konumunu yeniden düşündü. Allah’ın izni ile hükümdar olarak böyle bir görevdeydi. Aslında bu, onun bir kulluk göreviydi. Her zaman olduğu gibi şu anda da duvardan tırmanan kimselerle kendisini uyarıp imtihan ettiğimizi anladı da Rabbinden bağışlanma diledi. Rükû ederek başını yere eğdi yere kapandı ve gönülden Rabbine yöneldi. İnsanlar çoğunluğun kararlarına uyarak azınlıkların haklarını yer. Bir toplumda çoğunluk ne derse desin gerçekler değişmez. Çoğunluğun bir şeye karar vermesi orada hakkın olduğuna delil değildir. Davut’un huzuruna gelenler dolaylı olarak Davut’u sorgulamışlardır. Yani Davut’a şunu demek istediler. Sen etrafındaki çoğunluğa uyarsan, doksan dokuz koyunu olduğu halde benim bir koyunuma sahip çıkan kişiye benzersin! Sen bize doğruyu hükmettin. Ancak kendi hayatına bak! Kendi hayatında sanki çoğunluğa uyuyorsun! Onun için kendini düzelt! Çoğunluğa değil gerçeklere uy. Doğru neyse ona hüküm ver. Eğer çoğunluğa uyarak hüküm verirsen zalimlerden olursun. Haksızlık ne kadar çok olursa olsun haksızlıktır. Hak ne kadar az olursa olsun haktır. İnsanlardan bazıları vardır ki, ellerindeki iktidar gücünü haktan adaletten ayrılma nedeni yapar. Gerçeklere göre hüküm vereceklerine, yalanlara göre hüküm verirler. Hakkı adaleti arayacaklarına çoğunluğun isteklerine göre hareket ederler. Çoğunluklar adına azınlıkların haklarını yerler. Unutmayın ki ne olursa olsun adaletli hüküm Rabbinizin hükmüdür. Kendi aranızda çoğunluk esasına göre Allah’ın yasalarına aykırı yasalar yaparsanız adalet doğmaz. Oluşturduğunuz yasama meclislerinde Rabbinizin yasalarına aykırı yasalar yapıyorsanız, Rabbinize isyan etmiş, Rabbinizin yasalarına karşı çıkarak suç işlemişsinizdir. Davut meclisini toplayıp meclisinin çoğunluğuna göre hareket etseydi, doksan dokuz koyuna bir koyunu katardı. Ancak Davut hak ile hüküm verdi. Hükmü verdikten sonra anladı ki; çoğunluğa uyarsa zalimlerden olacaktır.

²⁵Hatasının farkına vardığı ve hatada ısrar etmediği için Biz de bu samimiyetinden dolayı onun bu hatasını bağışladık. Şüphesiz Davud’un bizim yanımızda bir değeri bir yakınlığı, yüksek bir makamı ve güzel bir geleceği vardır. Âhirette onu güzel bir akıbet beklemektedir.

²⁶Allah Davud’a şöyle buyurmuştu: "Ey Davud! şunu da unutma ki, Biz seni bütün insanlar gibi yeryüzüne halife, gayretin ve liyakatin sebebiyle de kavmine hükümdar, adâleti gerçekleştirmekle yükümlü bir yönetici ve ümmetinin peygamberi olmak üzere yarattık. Ve sana, bu göreve uygun güç, yetki ve yetenekler bahşettik. O halde insanlar arasında adaletle hükmet ve hukukun, delilleri toplamak, tarafları dinlemek, onlara savunma hakkı vermek gibi objektif ve evrensel normları varken sakın keyfine, kendi heva ve hevesine, başka insanların heva ve heveslerine de uyma. Eğer uyarsan seni Allah’ın yolundan, Allah’ın nizamı ile ahlakının gerektirdiği adaletten saptırırlar. Şüphesiz Allah’ın yolundan umursamayıp sapanlar için hesap gününü unutmalarından dolayı âhirette şiddetli bir azap vardır. Sen insanlar arasında hak ile hüküm ver. Çoğunluğun arzularına çoğunluğun heveslerine de uyma. Çoğunluğa uyarsan seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Allah’ın yolundan sapanlar için hesap günü şiddetli bir azap vardır." Ey resulüm! Sen de bunlardan kendine ders çıkar. Unutma Hakkın karşısında zulüm ne kadar çok olsa da hak olanı değiştiremez. Davut’u kendine örnek al. Onun gibi seni şaşırtmak için gelenlerden ders çıkar! Zulmedenlerden olmamak için Rabbine yönel.

²⁷Biz insanları başıboş yaratmadığımız gibi gökleri, yeri ve bu ikisinin arasındakileri de amaçsız ve boş yere yaratmadık. Bunlar bir tesadüf eseri de değildir, Bazıları der ki; “Bu dünya boş. Biz boşu boşuna bir hayat yaşıyoruz. Ölünce toprak olup gideceğiz.” Bu iddia, inkâr edenlerin kendilerinin ve yaratılan şeylerin amaçsız olduğunu düşünmeleri sadece kendi kuruntularıdır. Hayır! Hiçbir yaratılış boşuna değildir. Her yaratılışın bir nedeni vardır. Her şey ve herkes bir hikmet ve hizmet için vardır. Allah’a karşı sorumluluklarının olduğunu düşünmek, bilmek ve yerine getirmek istemeyenler, peygamberlerini yalancılıkla suçluyorlar. Oysa, evrenin tesadüfen yaratıldığı ve insanın başıboş bırakıldığı inancı, kaçınılmaz olarak bütün ahlâkî ve insani değerlerin yozlaşması sonucunu doğurur. Öyleyse, gayesiz yaşadıkları için hak ettiği cehennemi boylayacak olan o kâfirlerin vay hallerine!

²⁸Yoksa biz Allah’ın davetine iman edip sorumluluklarını yerine getirenleri ve salih ameller işleyenleri yeryüzünde bozgunculuk edenlerle bir mi tutacağız? Ya da günahtan sakınan takva sahiplerini günaha girip yoldan çıkanlar gibi değersiz mi tutacağız? Elbette ki hayır. Rabbine karşı gelmekten sakınarak yasalarımıza uyanlarla, inkâr eden, yasamıza uymayan, kendi uydurdukları yasalara göre yaşayanları bir tutmayız. Böyle bir haksızlık Bizim adaletimize yakışmaz. İşte bu yüzden size, doğruyu yanlıştan ayırt etmenizi sağlayacak Kuranı gönderdik:

²⁹Ey Peygamber! Bu mübarek Kur’an ayetlerini hakikat arayışında olan insanlar kendi düşüncelerini din yapmasınlar, yaratılış sebeplerini ve kendilerine neler kazandırabileceğini iyice düşünsünler, yasalarımıza uyarak yaşasınlar ve akıl sahipleri onu okuyup doğruya ulaşmak için öğüt alsınlar diye sana indirdik.

³⁰İşte, ibret verici bir kıssa, örnek bir Peygamber daha: Biz, iman edip sorumluluklarını yerine getiren Davud’a mükâfat olarak hayırlı bir evlat olarak Süleyman’ı bahşettik. O da sürekli Bize yönelen ne güzel bir kuldu! Her tutumunda Allah’a sığınan ve yasalarına yönelen biriydi. Yolunu ve yönünü hiç değiştirmedi.

³¹Hani Süleyman’a bir akşam üstü savaş için hazırlanan ordusunun gücünü, kuvvetini ve ihtişamını sembolize eden, bir ayağını tırnağı üstüne dikip toprağı kazıyan, öbür üç ayağıyla da yerin üzerinde çalımlı duran safkan, yağız ve soylu koşu atları gösterilmişti.

³²Bunun üzerine Süleyman, “Muhakkak ki dünya malı atlar ve hayırlı güzel olan her şey bana Rabbimi hatırlamamı ve anmamı, verdiği her nimeti O’nun yolunda vermemi sağlar. O’na ibadet ve hizmetime vesile olmasından dolayı ben de onları severim. Bu atları da yalnızca Rabb’imin rızası için seviyorum. Onlar bana Allah yolunda cihat etme, zalimlere korku salma, mazlumlara ümit olma, yeryüzünde hak, hukuk ve adaleti tesis etme gibi gayelerime giden yolda vasıta oluyorlar” dedi. Hatta Süleyman Rabbinin yüceliğini, atlar koşmaya başlayıp gözden kayboluncaya kadar atları hayranlıkla seyrederek tekrarladı.

³³Hz. Süleyman; “Atları tutup bana geri getirin” dedi. Atlar, yanına getirilince hemen ayaklarını ve boyunlarını okşamaya yelelerini taramaya başladı.

³⁴Andolsun biz Süleyman’ı, dünyadaki saltanatın, servetin, güzelliklerin gelip geçici birer imtihan vesilesi olduğunu ve ölümü unutmaması gerektiği konusunda hastalıkla imtihan ettik. Hükümranlığını zayıf düşürdük ve onu tahtının üzerine yaşayan ölüye benzeyen bir ceset gibi bıraktık. Süleyman hükümdardı. Tahtını öyle başıboş bırakamazdı. Çünkü onun görevi hakkı adaleti gerçekleştirmekti. Tahtını boş bırakırsa, tahtına hâkim olamazsa, hak adalet kaybolur, zulüm doğardı. Bir hükümdarın görevi her ne olursa olsun, mal sevgisini öne çıkarmak değil, tahtında oturup adaleti gerçekleştirmekti. Bilin ki tahtında mal sevgisiyle oturan hükümdarlar tıpkı birer ceset gibidirler. Süleyman ulaştığı bu hükümden dehşete düştü. Nitekim Allah’ın yasası da buydu. Kimine vererek kiminden de alarak imtihan ederdi. Fakat bu benzersiz saltanatı onu şımartmadı. Sonra kendine dönüp toparlandı ve Rabbine sığınıp yöneldi. Zaten hep O’na yalvarıyordu. Süleyman (a.s.), şiddetli bir hastalığa yakalanmak suretiyle imtihan edilmiş, hastalığı sırasında, «cansız ceset» denecek kadar zayıflamış, sonra tekrar sağlığına kavuşmuştu.

³⁵Hz. Süleyman: Dua makamında ellerini açtı ve dedi ki: " Sana kulluğumun bilincindeyim. Zulme ve küfre karşı gücüm yettiği kadar çalıştım. Yine de Sana layık bir şekilde hakkıyla kul olamadım. Eksik ve noksanlarım, kusur ve kabahatlerim var. Affınla, lütfunla, rahmet ve merhametinle mağfiretini isterim. Rabbim ne olur Beni bağışla davet ettiğin hayatı yaşamayı nasip eyle. Ve benden sonra kimseye nasip olmayacak bir mülk ve hükümranlığı senin yolunda hizmet etmek için, yeryüzünde hakkı, hukuku, adaleti tesis etmek için bana lütfet. Ki, sürekli fitne ve kargaşa çıkaran bu şer odakları karşısında dimdik ayakta durabileyim. Şüphesiz, sen tövbeleri kabul eden çok ihsan sahibisin, lütuf sahibi ve cömert olansın karşılıksız bol bol verensin" diyerek yalvarmıştı.

³⁶Böylece biz de onun duasını kabul edip, çok büyük hükümranlık verdik. Rüzgârları ve rüzgârı arkasına alan yelkenli gemileri, kısa zamanda hedefine ulaştırmak üzere onun emrine verdik. Allah’ın emriyle gemileri dilediği yöne yumuşak bir şekilde akıp yüzdürebiliyordu. Devleti büyüdükçe büyüdü. Rüzgârların başladığı bittiği yerler Süleyman’ın hâkimiyeti altındaydı. Ona rüzgârlardan yararlanmayı öğrettik. Değirmenler, yelkenler, gemiler, çok değişik araçlar, binalarının, evlerinin soğuması, ısınması, Süleyman’ın rüzgârları kullanma bilgisiyle mükemmel bir seviyeye ulaştı.

³⁷Ayrıca, hizmetinde kullanmak üzere şeytan gibi kibirli, dik başlı inşaat ustaları ve denizcilikte mahir çok zeki, her şeyin altından kalkan cin gibi dalgıçları da onun emrine verdik.

³⁸Ve kötülük yapmamaları için, esir edip zincirlerle bağlanmış halde daha başkalarını da ülkesine getirerek ona hizmetkâr yaptık. Sanki hepsi zincirle bağlanmış görevliler gibi Süleyman’ın emrindeydiler. Hâlbuki görünürde hiçbir zincir yoktu. Süleyman’ın adil davranışları, hakkı adaleti sağlayışı onları gönülden bağlamıştı. Süleyman’a tutkuları, bağlılıkları, zincirlerle bağlanmış kölelerden daha üstündü. Bütün hükümdarlar onları gördükçe kıskanırdı.

³⁹Sonra da Süleyman’a şöyle vahyettik: Bu insanların emrinde olması, sana nasip ettiğimiz iktidar ve güç sayesindedir, bizim ihsanımızdır. Artık dilediğini serbest bırak veya bir kısmını elinde tut, bu da senin bileceğin iştir. Bunun bir hesabı yoktur.

⁴⁰Şüphesiz geçmişten bugüne servetle sınanan birçokları, servete kul, köle olurken, Süleyman serveti verenin kulu olmayı başardı. İşte bu yüzden Süleyman’ın bizim katımızda, büyük bir değeri ve âhirette de dönüp geleceği güzel bir yer vardır. Verdiğimiz her yetkiyi, her nimeti, her zenginliği bize güzel işler yaparak döndürürdü. O’nun tövbesi, Rabbine yakınlığı böyleydi. Sen de O’ndan ders al. Sana verdiğimiz yetkileri, nimetleri, zenginlikleri güzel bir şekilde bize döndür.

⁴¹Ey hak yolunun yolcusu! Mücadelende sana yol gösterecek bir örnek olarak kulumuz Eyyub’u da hatırla. O da vaktiyle Allah adına yaptığı davete kavminin karşı çıkıp direnmesinden yaptıkları eziyetlerden kendini yorgun, bezgin, hasta hissetmeye başlamıştı Hani malını, ailesini ve sağlığını kaybederek büyük bir imtihandan geçen Eyyub, Rabbine şöyle dua etmişti: "Doğrusu Eyyûb gerçekten peygamber olsaydı, Allah onu hasta etmezdi diyerek, insanlara vesvese veren şeytan, bana tarifsiz bir yorgunluk, terk edilmişlik duygusu ve azap dokundurdu, Âdeta mecali tükenmiş bir hastayım, aciz ve çaresiz kaldım. Allah’ım Sen bana yardım et.” demişti. İşte Eyyüb, yıllar süren dayanılmaz acılara sabırla katlanmış; bir kez olsun Rabb’ine isyan etmemişti.

⁴²Biz de çektiği dert ve sıkıntılara sabırla göğüs geren bu kulumuza, “Ey Eyyub!” diye müjdeyi verdik, “Artık sıkıntılarından kurtulmanın zamanı geldi. Ayağını yere vur katımızdan bir mûcize olarak yerden bir pınar fışkırsın. İşte hem yıkanmada kullanılacak hem de şifa verici, içilecek soğuk bir su çıkacak, onunla sağlığına ve huzura kavuşacaksın. Ya da Kendini toparla, hareket et, ayağa kalkıp yola koyul. Önüne çıkan soğuk suda hem yıkan hem de içip kendine gel.” diye vahyettik. İşaretimizle doğada verdiğimiz şifaları keşfetti. Kendisine azap veren hastalıklardan kurtuldu. Böylece hem kendine hem gelecek nesillere örnek oldu. Andolsun ki; yarattığımız dünyada insana şifa verecek çok şey vardır. Sulardan, bitkilerden, sebzelerden, rüzgârlardan, dağlardan, ovalardan, ormanlardan, nehirlerden, pınarlardan, güneşten, geceden, gündüzden, ders alıp düşünenler için bütün bunlar da şifalar vardır.

⁴³Böylece o da kendini toparlayıp eskisinden daha güçlü ve sabırla kavmini Allah adına, yaratılışının sebebi olan hayata davete başladı. Hastalığından dolayı, mal ve evladı azalan Eyyub’a eski zenginliğini, sağlığını, katımızdan bir rahmet ve akıl sahiplerine bir öğüt olmak üzere uzun zamandır ona sırtını dönmüş olan ailesini, malını mülkünü ve onlarla birlikte bir o kadarını daha bahşettik. Eyyubun davetine icabet edip, etrafında toparlanarak kenetlendiler ve böylece Allah’ın lütfu ile sayıları da giderek arttı. Böylece Hz. Eyyub’u sağlık, huzur ve rahata ulaştırdık.

⁴⁴Bundan önce Eyyub, Allah adına yaptığı daveti kabullenmeyen ailesini cezalandırmak için hanımına yüz değnek vuracağına dair düşünmeden yemin etmişti. Ardından vereceği cezanın fazla olduğunu anladı. Pişmanlık içindeydi. Yaptığı haksızlığın farkına varmış tövbeyle bize yaklaşmıştı. Tarafımızdan sağlığına kavuşturulduktan sonra, hanımı hakkında ettiği yemin ile ilgili olarak ona şöyle bir çözüm yolu bildirmiştik. "100 buğday sapını bağla, Eline bir demet ekin sapı al da onunla hanımına b ir kere hafifçe vur. Böylece hem vefakâr eşini incitmemiş hem de yeminini bozmadan yerine getirmiş olursun dedik." Gerçekten biz onu zorluklara, sıkıntılara karşı çok sabırlı bulduk. Ne iyi bir kuldu. O her şeye rağmen Allah’a yönelen, O’na teslim olmuş güzel bir kuldu. Unutma ki; kim yaptığı hatalardan kurtulmak için kolaylaştırıcı bir yol arıyorsa Rabbine yönelsin. Rabbin hiçbir insana zorluk çıkarmaz. Rabbin gönülden, samimiyetle, kendisine yaklaşanlara mutlaka yol gösterir.

⁴⁵Ey Müslüman! Mücadelende sana yol gösterecek birer örnek olarak, hepsi de güçlü bir iradeye ve basiretli bir kavrayış yeteneğine sahip kullarımız İbrahim’i, oğlu İshak’ı ve torunu Yakub’u da ibret ve hikmetle hatırla.

⁴⁶Biz elbette Allah’ın davetine teslim olmuş Müslümanları, sabırla, tavizsiz bir gayretle âhireti düşünen ihlaslı ve samimi kimseler kıldık.

⁴⁷Şüphesiz onlar bizim katımızda erdemli, faziletli seçkin ve hayırlı kimselerdendir.

⁴⁸Ey Müslüman! Yine sana örnek olarak İsmail’i, Elyasa’ı ve Zülkif’i de unutma. Onların hepsi de insanları yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet eden, zorluklar karşısında yılmadan görevlerini yerine getiren, çevresine ve ümmetine karşı en hayırlı kullarımızdandı.

⁴⁹Ey insanlar! Bu Kur’an ve anlatılanlar Allah tarafından sizlere bir uyarı öğüt ve hatırlatmadır. Allah’a karşı sorumluluklarının bilincinde olan ve bu uyarıları dikkate alıp Allah’ın razı olmadığı şeylerden sakınan takva sahiplerini elbette güzel bir gelecek beklemektedir.

⁵⁰Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşıyan ve gereklerini yerine getirmek için canları ve malları ile gayret edenler için, kapıları ardına kadar kendilerine açılmış daimî güzelliklerin, mutlulukların yurdu olan, iman, itaat ve cihad ehli için hazırlanmış her türlü güzelliğin kaynağı Adn cennetleri vardır.

⁵¹Orada koltuklara yaslanmış olarak huzurla uzanıp dinlenerek, canlarının çektiği pek çok meyvelerle, içeceklerle nimetlenirler.

⁵²Yanlarında bakışlarını yalnız eşine çevirmiş kendileri ile yaşıt yumuşak başlı eşler bulacaklar.

⁵³Ve Rableri onlara şöyle seslenir: İşte hesap günü için, Allah’a karşı sorumluluklarını bilinçle yerine getirmek için ellerinden geleni yapan sizlere vaat edilen Allah’ın verdiği söz budur.

⁵⁴Bunlar bizim sonsuza kadar bitip tükenmeyecek olan nimetlerimizdir.

⁵⁵İşte güzel davranan müminlerin ödülü böyledir. Ve bunlar aynen yaşanacaktır. Rablerine başkaldıran, yasalarımıza uymayan azgınlar ve haddini aşanlar için ise kötü bir gelecek vardır.

⁵⁶O doğruluk ve dürüstlük sınırlarını aşanlar tepetaklak cehenneme girecekler. Orası ne kötü bir zindan ve orada onları bekleyen yatak; altında ateş olan üzerindekini de yakan ne kötü bir yataktır

⁵⁷İşte onların cezası susadıkça içecekleri, içtikçe de midelerini delecek olan kaynar su ve kendi yaralarından akan pis kokulu irindir. Hadi bakalım onu tatsınlar.

⁵⁸Durun daha bu ne! Burada ona benzer daha başka daha beter çeşit çeşit azaplar da vardır.

⁵⁹Müşrik olan zalim güçlere ve küfrün elebaşlarına şöyle denir: "İşte bunlar da sizinle birlikte sizi takip ettikleri için küfürde körü körüne direnenlerdir ve şimdi cehenneme girenlerdir. Dünyada birbirlerini kandıranlar. Birbirlerini pohpohlayanlar. Birbirlerine alkış tutanlar. Biz Allah’ın yasalarına karşıyız diyerek birbirine arka çıkanlar. Ordularını mahkemelerini Allah’ın yasalarıyla yaşamak isteyenlerin üzerine gönderenler. Cehennemi boyladıklarında birbirlerini suçlarlar. Şirke ve küfre önderlik yapmış elebaşları, vaktiyle kendilerini destekleyerek şımarıp azgınlaşmalarına sebep olan insanlara beddua eder ve kendilerini suçlayan takipçilerine şöyle derler: Onlar rahatlık görmesinler. Elbette bizim davetimize körü körüne koşup gelmeniz sebebi ile bu cezayı bizim gibi hak ettiler. Çünkü onlar da hakikati araştırmadan, bizi körü körüne takip ettikleri için ateşe gireceklerdir derler "

⁶⁰Bu defa önderlerinin arkasından gidenler dönüp onlara öfke ve hışımla derler ki: Buraya gelmemizin asıl sorumluları sizlersiniz, şirk nizamlarını sizler kurdunuz ve bizlere dayattınız. Bizi kandırdınız. Bizi Allah’a inanmaktan, Allah’ın yasalarına göre yaşamaktan alıkoydunuz. " Hayır, asıl size bir merhaba yok. Aksine siz rahatlık görmeyin. Buraya gelmemizin asıl sorumluları sizlersiniz, dünyada bizi aldatıp peşinizden siz sürüklediniz, sizi adım adım izledik fakat bizi getirdiğiniz yere bakın. Bu azabı bizim başımıza siz getirdiniz. Sizin yüzünüzden buraya girdik. Burası ne kötü bir yerdir derler.

⁶¹Manzaranın dehşeti, dünyada her türlü kötülükte yandaş olanları, ahirette birbirine düşürür ve en sonunda, her biri diğerine lânetler yağdırarak derler ki: "Ey Rabbimiz! Bu küfür ve kötülük yolunu bizim başımıza kim getirdiyse, cehenneme girmemize kim sebep olduysa onun ateşteki azabını kat kat arttır." Hâlbuki onlar yeryüzünde yaşarken birbirine destek olmuşlar. Birbirlerine alkış tutmuşlar. Çoğunluklarıyla, iktidarlarıyla, ordularıyla, yasalarıyla Allah’a karşı çıkmışlardı.

⁶²Cehennemdeki kâfirler ve münafıklar da birbirlerine dönüp, şöyle derler: "Ne oluyor da putlara tapmadıkları için kendilerini kötü ve değersiz saydığımız, horladığımız alay ettiğimiz mü’min ve mücahit adamları cehennemde göremiyoruz?

⁶³Biz onları dünyadayken küçük görüp, aşağılayıp alaya almıştık. Onlar bizi Allah’ın yasalarına uymaya çağırdıkça onlarla dalga geçiyorduk. Onların hayatını cehenneme çeviriyorduk. Onları yasalarımızla cezalandırıyor, zindanlarımıza atıyorduk. Yoksa onlar burada da biz gözden mi kaçırdık? Sahi nerede bunlar dikkatlerimizden mi kaçtı?

⁶⁴Ey bu dünyada, yalanlarıyla birilerini arkalarına takanlar ve dünyada birilerinin yalanlarına kolayca kananlar. Dinleyin, ey insanlar! Elbette cehennem halkının birbiriyle olan bu tartışması aynen Kur’an’ın haber verdiği gibi gerçekleşecektir.

⁶⁵Ey Peygamber! Ahirette bu kötü sonu yaşayacak olanlara de ki: "Ben ancak sizi seven, size gelecek zarardan endişe eden bir uyarıcıyım. İnanıp inanmamak size kalmış bir şeydir. O hâlde, uyarıyorum: İyi bilin ki: Kâinatın tek ve mutlak üstünlük sahibi dilediğini, dilediği zaman yerle bir edecek gücün sahibi olan Allah’tan başka emrine kayıtsız şartsız boyun eğeceğiniz hiçbir otorite ve ilâh yoktur. Yarattıklarını yönetme hakkı yalnızca tek ve gerçek ilah olan Allah’a aittir." Sizi O’na kulluğa çağırmaktayım. Kim haksızlık yaparak hükümranlık taslarsa cehenneme atarız.”

⁶⁶Çünkü O düzeninin hâkimi göklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin Rabbidir. Gökyüzünü Allah yönetsin, yeryüzünün yönetimi bize ait demeniz sadece şımarıklıktır. Allah’a isyandır. Rabbiniz çok güçlüdür, sonsuz kudret sahibidir, çok ama çok bağışlayandır ve kimi bağışlayacağını da yalnız O bilir.

⁶⁷Ey peygamber De ki: " Kur’an’ın bildirdiği bu gerçekler, yeryüzünde bütün zamanların en önemli, en büyük haberini insanlığa taşıyan muazzam bir mesajdır.

⁶⁸Siz ise onu size getirenin olağanüstü güçlere sahip bir melek olmadığı ve benim gibi içinizde doğan, büyüyen biri olduğu için hâlâ Kur’an’a gereken ilgiyi göstermemekle, ondan yüz çeviriyorsunuz. Kur’an size kesin olan gerçeği bildirmesine rağmen ondan yüz çevirmekle de birbirinizi ilah edinip, kula kulluk ediyorsunuz. Neden inkâr edip yüz çeviriyorsunuz? Niçin Rabbinizin yasalarına uymayıp insanların uydurduğu yasalarla hayatınızı yaşıyorsunuz? Bakın işte doğru dürüst adaleti sağlayamıyorsunuz. İki de bir yasaları değiştiriyorsunuz. Yazboz yasalarla hayatınızı mahvediyorsunuz. Siz Rabbinizin yasalarında bir değişiklik bulamazsınız.

⁶⁹Ey Peygamber! De ki: Şunu iyi bilin: Ben de sizin gibi bir insanım. Aralarında tartışan yüce bir topluluktan söz ediyorsunuz. Allah’ın insanı yaratmaya karar verdiği ve meleklerle birlikte İblis’in de bulunduğu o yerde, aralarında konuştuklarından, peygamber olmama rağmen bana bildirilenlerin dışında bir bilgim yoktur ve olamazdı da. Bunları nereden uyduruyorsunuz?

⁷⁰Rabbim bana sen sadece bir uyarıcısın diyor. Ben bunun ötesinde bir şey bilmem. Bana ancak benim apaçık bir uyarıcı olmamdan dolayı bu Yüce Toplulukta olup bitenleri anlatan bu âyetler vahyediliyor." Ben sadece Rabbimin bana bildirdikleriyle sizi uyarırım.

⁷¹Onlar bilmedikleri konularda ileri geri konuşuyorlar. Onlara aldırış etme. Hani Rabbin o yüce mecliste, aralarında İblis adındaki cinin de bulunduğu meleklere demişti ki: "Ben çamurdan, bir insan olan Adem’i yaratacağım demişti

⁷²Ben ona insan şeklini ve doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme kabiliyetleri verdim. Ve kendisini yeryüzünün halifesi konumuna yüceltmek için ruhumdan üflediğim zaman siz onun hizmetinde olduğunuzu göstermek için hemen secdeye varın, O’nu yüceltin. Çünkü O Rabbinizin yarattığı varlıktır. " dedim.

⁷³Bunun üzerine İblis dışındaki meleklerin tümü hürmet kastı ile Âdem’e topluca secde ettiler. Allah’ın emrine boyun eğdiler.

⁷⁴Yalnız aslen cinlerden olan İblis hariç. O kıyâmete kadar ona düşmanlık yapacağını ilan ederek büyüklük tasladı. Kibirlenerek Allah’ın bu emrine itaat etmeyip secde etmedi. Âdem’in üstünlüğünü kabullenmedi. Çünkü bunu gururuna yediremedi ve emrimize karşı çıkarak itaat etmeyip inkâr edenlerden oldu.

⁷⁵Allah bunun sebebini çok iyi bilmesine rağmen şeytanı azarlamak için dedi ki: " Söyle bakalım, kendini bir şey zanneden Ey İblis! Seni kudretimle yarattığıma secde etmekten alıkoyan ne oldu, verdiğim emre niçin uymak istemiyorsun? Başka bir yaratık önünde boyun eğmeyecek kadar kibirli misin? Söyle; kendini bir şey zannederek büyüklük mü tasladın yoksa kendini üstün görüp hiç kimsenin önünde boyun eğmeyecek kadar yüce bir varlık mı oldun?

⁷⁶Şeytan küstahlaşıp dedi ki: " Sen bile emretmiş olsan, insanın önünde asla eğilemem. Çünkü ben o insandan daha üstünüm. Çünkü beni daha üstün olan ateşten onu ise değersiz bir çamurdan yarattın." Hürmet ve itaat bana layıktı.

⁷⁷Yaratılanlar arasında üstünlük hastalığı ve ırkçılığın ilk öncüsü olan İblis’in bu küstah tavrı karşısında Allah dedi ki: " Sen böyle bir makamda bulunmaya layık değilsin. Melekler arasında yaşamaya hakkın yok senin. Öyleyse çık o cennetten, sen artık gözden düşmüş, gazabımı hak etmiş ve rahmetimden kovulmuş birisin.

⁷⁸Ceza yani Kıyamet gününe kadar lanetim senin ve sana benzeyenlerin üzerinedir. Kıyametten sonra, lânet ile birlikte en şiddetli azaplar ile karşılaşacaksın.

⁷⁹İblis de tevbe etmek yerine hatasında ısrar ederek: "Ey Rabbim! Öyleyse insanların tekrar diriltilecekleri güne kadar, onları saptırıp azdırmam için bana süre ver de önünde eğilmemi istediğin şu varlığın ne kadar değersiz ve önemsiz olduğunu göstereyim dedi.

⁸⁰Allah ona dedi ki: "O halde şu imtihan dünyasında sen Benim belirleyip bildiğim bir vakte kadar süre tanınanlardansın.

⁸¹Ancak Benim tarafımdan Bilinen zamanın dolacağı güne yani Kıyamete kadar sana fırsat tanınmıştır. Allah dileseydi İblisi oracıkta yok edip işini bitirebilirdi. Fakat sonsuz ilim ve hikmeti gereğince, İblis’e istediği süreyi verdi.

⁸²Bunun üzerine İblis dedi ki: "Senin yüceliğine kudretine yemin olsun ki, muhakkak Senin davetini umursamayanları ve onların tümünü, Sana başkaldırmalarını sağlayıp azdıracağım. Bil ki sana inanmakta şüpheye düşmüş, aklına, nefsine uyarak kendi ilkelerine, kendi yasalarına göre yaşayan, senin yasalarına karşı çıkanların hepsini azdıracağım. Onlar her fırsatta sana isyan edecekler. Azgınlıklarının doruk noktasına ulaşacaklar. Ordularıyla, mahkemeleriyle, yasalarıyla, adamlarıyla birlik olup, yoluna karşı çıkacaklar. Kendi ilkelerini, kendi yasalarını toplumlara dayatarak zorla hâkim kılacaklar. İnsanların haklarını çalıp zulmedecekler.

⁸³Ancak onlardan sana yürekten bağlanan yalnızca Seni Rab ve ilah edinen ve davetine iman eden, dininde ve davasında sadık olan ihlasa erdirilmiş kulların hariç. Onların üzerinde benim bir etkim ve yaptırım gücüm olamaz. Onlar benim tuzaklarıma düşmezler, onları yoldan çıkaramam.

⁸⁴Allah da İblis’e dedi ki: "İşte bu gerçektir ve ben gerçeği söylerim. Bir başka doğruyu daha söyleyeyim:

⁸⁵Ey İblis! Andolsun ki, ben cehennemi seninle ve onlardan sana uyanlarla dolduracağım. Sizler yarattığım varlıklara değer vermediniz. Yasalarımı çiğneyerek zulmettiniz. Şımarıklığınız, azgınlığınız, toplumlara zulüm, kan, gözyaşı oldu. Elbette bunun cezası büyük olacaktır. Topunuzu cehenneme atacağım! Ateşte yanacaksınız!” dedi. O halde Ey insan tarafını seç. Şu imtihan dünyasında iki yol vardır. Âdem ve diğer bütün peygamberlerle sembolize edilen yol; Allah’ın razı olduğu ve sonu cennete çıkan yoldur. İblis ve onun etkisinde kalan Firavun ve nemrutlarla temsil edilen yol, Allah’ın razı olmadığı ve sonu cehenneme çıkan yoldur.

⁸⁶Ey Peygamber! Bütün uyarılara rağmen hakikatten yüz çeviren zalimlere ve senin hâlâ maddî bir beklenti içinde olmadığını anlayamayanlara gelince onlara De ki: "Ben bana vahyedilen bu gerçekleri size iletmemden dolayı, sizden bir ücret, hiçbir karşılık istemiyorum. Ayrıca kendiliğimden peygamberlik iddiasıyla ortaya çıkarak, bana vahiy gelmediği halde, geldi diyerek, liderlik hırsıyla sahte iddialar peşinde koşan ve sizleri zorla yükümlülük altına sokan sahtekâr birisi de değilim. Olduğumdan başka türlü de görünmüyorum. Görevim sadece tebliğ etmektir. Aranızda geçirdiğim bir ömür ve size tebliğ ettiğim bu eşsiz kitap, bunun en açık delilidir.

⁸⁷Benimle gönderilmekte olan Bu Kur’an bütün insanları yaratılışlarının sebebi olan Allah merkezli bir hayatı yaşamaya davet eden bir kitap ve kıyâmete kadar bütün insanlık için bir öğüt bir hatırlatma ve temel anayasadır. Eğer bu uyarıya kulak vermeyecek olursanız, o zaman şunu iyi bilin:

⁸⁸Onun haberlerinin doğruluğunu onun davetinin ne kadar önemli olduğunu bugün olmasa bile yarın kimini dünyada, kimini âhirette ama bir süre sonra muhakkak öğrenip bileceksiniz. Ama iş işten geçmiş olacaktır. Sizler istediğiniz kadar yalanlayın. Anlatılanlar başınıza geldiği gün eyvahlarınız hiçbir işe yaramayacaktır.