Sâffât Sûresi Açıklamalı Meali

¹Meleklerden ve mü’minlerden kulluk şuuruyla saflar halinde dizilenlere, cephede sıra sıra dizilip Allah’a yolunda cihat edenlere, namazda saf tutan müminlere andolsun

²Gerçekleri Haykırıp şeytanların vahye müdahalesine engel olanlara ve halkı kötülükten menedenlere, yeryüzünde fitne kalmayıncaya kadar zâlimlere karşı mücâdele için savaşmaya ant içmiş mücahitlere, bulutları sürükleyip götüren meleklere, iyiliği emredip, kötülüğü yasaklayanlara andolsun.

³İnsanlara yaratılışlarının sebebini ve buna uygun nasıl yaşanacağını bildirmek üzere birbiri ardınca indirilen âyetlere ve zikir olarak Kur’an okuyup anlamaya çalışanlara ve âyetlerin gereklerini yerine getirmek için öğüt ve uyarıda bulunanlara, hakîkati tüm insanlığa duyurmak ve muhtaç gönüllere taşımak için seferber olan İslâm dâvetçilerine ve doğru bilginin peşinde olanlara andolsun ki;

⁴Evet, bütün bunlara yemin olsun ki, ey insanlar! Hiç şüphesiz ki sizin ilâhınız tek bir İlah olan Allah’tır.

⁵Allah göklerin, yerin ve bu ikisinin arasındakilerin Rabbidir. Güneşin ve doğup battığı her yönün, bütün gündoğumu noktalarının, doğu ve batı arasındaki bütün diyarların tek ve gerçek Rabbi de Kâinatın tek sahibi de O’dur. Bu gündoğumu ve günbatımlarıyla aydınlığı karanlığa, karanlıkları aydınlığa çeviren Allah, gönderdiği Kur’an sayesinde zulüm ve cehâlet karanlıklarını paramparça edecek ve ışığa susamış gönülleri iman ve İslâm nuruyla aydınlatacaktır. Rabbin bildiğiniz bilmediğiniz, gördüğünüz görmediğiniz bütün varlıkların sahibidir. Çünkü O, bütün zamanların ve mekânların Hâkimidir.

⁶Şüphesiz biz dünyaya en yakın gökyüzünü insanların yön bulmalarında yardımcı olan yıldızlarla bezeyip süsledik. Gökyüzü bir kısım müşriklerin inandığı gibi cin şeytanlarının yeryüzünde olacakları ve insanların başlarına gelecekleri, meleklerin konuşmalarından duyup da insanlardan bazılarına ulaştırdığı bir yer değildir.

⁷Ve biz o göğü itaat dışına çıkıp, vahyin kaynağını bulandırmak için dinleme yapacak her türlü azgın ve isyankâr şeytani güçlerden ve asılsız inançlarından koruruz. Levhi Mahfuzdan gönderilen ayetlerimiz; Resulümüz Muhammed aracılığıyla size ulaşıncaya kadar korumamız altındadır. Şeytanların veya bilmediğiniz varlıkların hiç biri ayetlerimize dokunmaya cesaret edemez.

⁸O şeytanlar mele-i a’la adı verilen yüce melekler meclisini asla dinleyemezler ve ne zaman yaklaşıp o alemi dinlemeye teşebbüs etseler her yandan bombardımana tutulup atılırlar. Böylesi hurafeler, âyetlerimiz ve onlara iman edenler tarafından kovulurlar.

⁹Bu gerçeklere rağmen, göklerden bir haber aldık diyen ve onun kırıntısına bile inananlar rahmetten uzaklaştırılırlar. Onlar için ahirette yakalarını bırakmayan kesintisiz bir azap vardır.

¹⁰Ancak her şeye rağmen o yüce topluluktan, herhangi bir söz kırıntısı çalıp kapan olursa, onu da alıcılara ulaştırmadan önce parlak bir yakıcı ve delici bir ateş topu peşlerine düşüp yok eder. Şu hâlde: Geleceği bildiğini iddia eden kahinler, medyumlar, falcılar kesinlikle yalan söylüyorlar.

¹¹Ey Peygamber! Müşrikler öldükten sonra dirilmeyi akıldan uzak görüyorlar. O Allah’a eş koşanlara bu ayetleri oku ve sor bakalım: Kendilerini tekrar yaratmak mı daha zor yoksa yarattığımız göklerle, yer ve arasında olan diğer varlıkları yaratmak mı?” Onların yarattıkları mı daha güçlüdür yoksa bizim yarattığımız mı? Doğrusu Allah için hiçbir zorluk yoktur ama düşündüğünüzde gökleri ve yeri yaratan için, insanı yaratmanın hiç de zor olmadığını anlarsınız. Hâlbuki Biz insanı ilk önce basit görünümlü yapışkan ve dayanıklı bir çamurdan yarattık. Âhirette diriltmek ise bundan daha kolaydır. Bu gerçeği görüp Allah’ın ilmine şahitlik etmelerine rağmen, yeniden diriltileceklerine nasıl olup da inanmamakta direniyorlar?

¹²Bak ey inanan insan, sen Allah’ın yarattıklarına hayran kalırken; onların ahirete inanmayışlarına, Allah’ın kudretini inkâr etmelerine ve ilgisizliğine de şaşırıyorsun. Fakat onlarsa yaratılıştaki bu güzellikleri görmezden gelip hâlâ seninle ve Allah’ın âyetleriyle alay ediyorlar. Madem basit görüyorlar. Öyleyse yoktan bir şey yaratsınlar da görelim?

¹³Alay edenler o kadar şartlanmışlar ki dönüp de kendi yaratılışlarına bir bakmıyor. Ve akıllarını kullanmayanlar, kendilerine Kur’an ile öğüt verildiği halde düşünüp öğüt almıyorlar. Hâlbuki onlar için en büyük yaratılış gerçeği kendileri değil mi?

¹⁴Müşrikler, gerçeği gösterenbir mucize ya da ayet gördüklerinde ve doğru olan hayat tarzını yaşamaya davet edildiklerinde ya görmezden gelirler ya da alaya alırlar.

¹⁵Bununla da kalmazlar “Bu gördüğümüz Kur’an bizleri büyülemek için söylenmekte olan apaçık bir sihirli sözlerdir ” derler.

¹⁶Ne yani, şimdi biz “ öldükten, toprak ve kemik yığını haline geldikten sonra gerçekten mi kabirlerimizden çıkarılıp tekrar diriltileceğiz?

¹⁷Ve bizden önceki ölmüş olan atalarımız da mı diriltilecekler?“ Mümkün değil, inanmayız derler.

¹⁸Ey Resûlüm! Sen onlara de ki: “Evet hem de hepiniz müşrik ve kâfir olarak ölmeniz sebebi ile küçük düşürülmüş olarak perişan bir vaziyette diriltileceksiniz.”

¹⁹O Kıyâmet ve ölümden sonraki diriliş günü ancak korkunç bir ses ve bir tek çığlıktan ibarettir. Ki Sur’a üflendiğinde onların hepsi kabirlerinden dirilerek gerçeklerle yüz yüze gelirler ve gözleri fal taşı gibi açılarak, neler oluyor diye dehşet içinde etraflarına bakar dururlar.

²⁰Olanları fark ettiklerinde “Eyvah vay bizim halimize! İşte bu, inkâr ettiğimiz ve amellerimizin karşılığını göreceğimiz hesap gününün ta kendisiymiş ve gerçekmiş ” diyecekler.

²¹Melekler de kâfirlere şöyle seslenecek: “ Evet İşte yalanlayıp durduğunuz gerçeklerin ortaya çıkacağı, iyiyi kötüden ayırma ve nihaî hükmün verilme günüdür bugün. Allah’ın davetine uyan mü’minlerle, uymayan kâfirlerin birbirlerinden ayırt edileceği gün bu gündür.“

²²Allah O Gün görevli meleklere şöyle buyuracak: Allah’a şirk koşarak en büyük zulmü işlemiş bulunan müşrikleri ve onlar tarafından ilah kabul edilen bütün inkârcı Zalimleri, onların zulümlerine destek veren taraftarlarını ve Allah’ın dışında putlaştırıp ibadet ettiklerini, Allah’tan başka yasalarına uyarak taptıklarını gruplar hâlinde bir araya toplayın.

²³Allah ile aralarına koyduklarını ve Allah’ın yanı sıra ilah kabul edip kulluk ettikleri o ilâhlık taslayan liderlerini cehennemin yoluna yöneltin. Hepsine cehennemin nerede olduğunu gösterin!

²⁴Cehennemin kapısına geldiklerinde durdurup bekletin orada onları. Çünkü onlar dünyada iken yaptıkları zulüm ve haksızlıklardan dolayı sorguya çekilecekler.

²⁵Hani, dünyada ilahlaştırıp ardından gittikleriniz sizi kurtaracaktı. Şimdi söyleyin bakalım. Size ne oldu ki azaptan kurtulmak için niçin dünyada olduğu gibi burada da birbirinize yardım etmiyorsunuz? Hâlbuki dünyada iken birbirinize arka çıkardınız. Birbirinizin yalanına şahitlik ederdiniz. Elbirliğiyle gerçeklerimizi inkâr ederdiniz denildiğinde söyleyecek söz bulamazlar.

²⁶Hayır, kimse kimseye yardım edemez! Onlar bugün en küçük bir kibir ve direniş ortaya koyamadan mecburen Allah’ın hükmüne boyun eğip tamamen teslim olmuşlardır. Artık gerçek karşısında başlarını eğip teslim olmaktan başka yapacakları hiçbir şey de kalmamıştır.

²⁷Ancak buraya gelmemize, sizler sebep oldunuz diye kendi aralarında çekişip birbirlerini ve bir zamanlar arkalarından gidip kulluk ettikleri liderlerini düşmanca suçlamaya başlarlar.

²⁸Kötülükte kendilerine uyanlar, peşlerinden gittikleri önderlerine şöyle derler: “Doğrusu siz bize hep Allah’ın adını kullanıp, güya doğrudan yana ve iyilik yanlısı olduğunuzu söyleyerek en sağlam taraf olan sağdan geliyordunuz ve doğru din budur, diyerek yanıltıyordunuz.” Sanki iyiliğimizi istiyormuşçasına bize yaklaşır ve bâtılı hak göstererek, bizi ona çağırırdınız.”

²⁹Buna karşılık önderleri de onlara “Hayır aslında siz peygamber ve kitaplarla, Allah adına yapılan davete inanmak istemediniz ve zaten Allah’ın âyetlerine samimiyetle inanmıyordunuz. O nedenle bizim söylediklerimiz hoşunuza gitti. Siz sadece inkârınızı bizimle güçlendirmek istediniz derler.

³⁰Üstelik bizim sizin üzerinizde zorla sapıklığa götürmek gibi bir gücümüz de yoktu. Aksine siz zaten azgın nankör, kibre kapılmış ve kendi isteğinizle, gerçeği inkâr eden ve Rabbinizin emrine asi olmuş sapık bir topluluktunuz.

³¹Önderlerle uyanlar, hep birlikte: Artık ne desek boş, şimdi birbirimizi suçlamamızın kimseye bir faydası yok, Rabbimizin hepimizi ihtar ettiği azap hükmü sizin için de, bizim için de kesinleşip üzerimize hak oldu. Çaresi yok hep birlikte bu azabı mutlaka çekeceğiz. Bunu tatmak zorundayız.

³²Ama şöyle veya böyle biz sizi de yoldan çıkarıp dünyada isyana, azgınlığa teşvik ettik ve azdırdık. Çünkü biz zaten yoldan çıkan azgın kimselerdik diyecekler.”

³³Karşılıklı suçlamalar bir şeyi değiştirmeyecek. Artık o gün onların hepsi dünyada inkârda ortak oldukları için azapta da ortak olacaklar.

³⁴İşte biz davet edildikleri Allah merkezli hayat nizamından yüz çevirip, müşrik ve kâfir olmayı tercih eden ve tevbe etmeden gelen suçlulara ahirette böyle davranırız.

³⁵Neden böyle davranmayalım ki! Çünkü onlar, kendilerine: “La ilahe illallah” yani tevhide dâvet edilip “Allah’tan başka gerçek ilâh yoktur” gelin Allah’ın davetine uyun dendiğinde iman etmek yerine bu tebliği yapanlara karşı çıkıp kibirlenir ve büyüklük taslarlardı. Kendilerine bile faydası zararı olmayan aciz insanların çıkardıkları yasalara uyarak; onlara taparlardı. Süslü hayat, mevki, makam ve gösteriş peşinde koşarlardı. Onlara sadece Allah’ın yasalarına uyun denildiğinde öfkelerinden çılgına dönerler, alaylı bir şekilde; “Biz gökten indirildiği sanılan kitaplara uymayız!” derler; aciz akıllarını, yalanlar üzerine kurulu bilimsel teorilerini kendilerine yol edinir, zulmü, haksızlığı topluma dayatırlardı.

³⁶Hatta peygambere karşı hakarete varan sözlerle şöyle derlerdi: Ne yani biz cinlerin etkisindeki delirmiş mecnun bir şairin söylediklerine inanıp da bunun için atalarımızın taptığı ilâhlarımızı terk mi edelim diye, üste çıkmaya çalışırlardı.

³⁷Allah, onların bu sözlerini ret için buyurdu ki: Hayır asla! Gerçek onların dediği gibi değil. Peygamber deli değildir. Onlara yaratılış sebeplerini ve ona uygun nasıl yaşamaları gerektiğini bildiren hak kitap Kur’ân ile gelmiştir. O Kur’an kendinden önce gönderilmiş olan ilahi kitaplardan kalmış olan gerçekleri ve elçilerin tebliğ ettiği evrensel inanç sistemini doğrulamıştı.

³⁸Ey müşrikler! Şüphesiz siz yaptığınız bu hakaretler, ayetlerimi yalanlamanız ve isyanınız sebebiyle müstahak olduğunuz acıklı azabı tadacaksınız.

³⁹Ve sadece yaptığınız kötülüklerin cezasını çekeceksiniz. Allah adaleti mutlaktır. Her ne yapıyor iseniz, ancak onun karşılığını görürsünüz. Bizim katımızda haksızlık yoktur. Kim ne yaptıysa onun karşılığıyla cezalandırılır.

⁴⁰Ancak Allah’ın davetine iman edip, ona uygun yaşamak için ellerinden gelen çabayı gösteren ihlaslı ve samimi kulları müstesna olup bu cezanın dışındadır ve yaptıklarının karşılığını kat kat fazlasıyla alacaktır. Onlar Allah’a inanmış, ayetleri kabul etmiş, Allah’ın yasalarına göre hayatını yaşamış, kötülüklerden uzak durmuş, hakkı, adaleti savunmuş, sevgiyi, saygıyı, paylaşımı toplumda esas almışlardır.

⁴¹İşte onlar için cennette özel hazırlanmış tadı ve özellikleri bizce bilinen sayısız nimetler vardır.

⁴²Çeşit çeşit meyveler eşliğinde onlar orada en güzel şekilde ağırlanırlar.

⁴³Bu ağırlama nimetleri bol cennetlerde yapılır.

⁴⁴Onlar mutluluk tahtları üzerinde ikramlara mazhar olurlar ve birbirlerine karşı sevgi ve saygı ile bakışıp sohbet ederek otururlar.

⁴⁵Hizmetçileri tarafından cennet pınarlarından doldurulmuş lezzetli, tertemiz içecekler, billur kadehlerle ikram edilip çevrelerinde dolaştırılır.

⁴⁶O içecekler bembeyaz ve berraktır, içenlere tarifsiz bir lezzet verir.

⁴⁷Onda ne bir sersemletme vardır ne de onunla başları ağrıyıp sarhoş olurlar.

⁴⁸Yanlarında gözlerini ve bakışlarını yalnız kendilerine dikmiş iri gözlü yumuşak huylu ve ceylan bakışlı eşler vardır.

⁴⁹Onlar adeta kumda gizlenmiş, gün yüzü görmemiş devekuşunun sarılmış yumurtası ve saklanmış inciler gibidirler. Her türlü lekeden uzak bembeyazdırlar.

⁵⁰Cennet ehli dünyadaki eski günleri yâd etmek için sohbet ederken, sohbet döner dolaşır ve dünyada yaşananlara gelir. Birbirlerine dönüp dünyadaki maceralarını sorarlar.

⁵¹Sohbet sırasında içlerinden söz alan bir mümin şöyle diyecek: “ Bir zamanlar benim dünyada öldükten sonra dirilmeyi inkâr eden bir müşrik yakın arkadaşım vardı.

⁵²O dostum bana dünyada iken hep alay ederek derdi ki: ” Sen âhiret hayatına ve burada yaptıklarının karşılığını öldükten sonra alacağına, gerçekten inanıyor musun?

⁵³Yani, senin inancına göre; biz ölüp kemik, sonra da toprak haline geldikten sonra tekrar diriltilip hesaba mı çekileceğiz? “ Bu masala sen demi inanıyorsun diyerek âhireti inkâr ederdi.

⁵⁴Bu konuşmayı aktaran mü’min böyle diyenin durumunu görmek için yanındaki cennet arkadaşlarına dönüp diyecek ki: “Siz bahsettiğim arkadaşımın başına ne geldiğini ve bu zâlimin şimdi cehennemin neresindedir görmek ister misiniz?”

⁵⁵Derken O da bahsettiği arkadaşını görmek için diğerleriyle beraber cehenneme baktı ve onu dehşetli cehennem alevlerinin tam ortasında cezasını çekerken gördü. Dünyada alay ederek inkâr eden kişi cehennemin ortasındaydı. Cennettekiler cehennemdekileri görüyor, onları tanıyorlardı.

⁵⁶Mümin olan, ateşteki arkadaşına seslenip şöyle der: “Allah’a yemin olsun, eğer senin aklına uysaydım az kalsın beni de mahvedip helâke götürecektin.

⁵⁷Eğer Rabbimin gerçekleri anlatan ayetleri ve hidayet edici nimeti olmasaydı da, Allah’ın davetine iman edip yönelmeseydim ben de senin gibi feryat edip cehennemde eli–kolu bağlı hazır edilenlerden olurdum.

⁵⁸Bu sözlerin ardından cennetteki arkadaşlarına dönüp konuşmasına şöyle devam eder: Ne mutlu bize. Artık bir daha bize ölüm yok burada ebedi kalacağız değil mi?

⁵⁹Dünyadan ayrılırken tattığımız o ilk ölümümüzden başka ölüm yüzü görmeyecek ve azap da görmeyeceğiz öyle mi?

⁶⁰Meleklerde cennetliklere diyecek ki: Allah’a hamd olsun. Dünyada Allah’a inanıp hayırlı davranışlarda bulunanlar, cehennemden uzakta cennettedirler. Muhakkak ki bu, gerçek zafer ve büyük kurtuluştur.

⁶¹Hiç kuşkusuz budur o çok büyük kazanç, o çok büyük başarı. Öyleyse çalışıp çabalamak isteyenler asıl böylesi bir mükâfat için çalışsınlar.

⁶²Ey cennet ve cehenneme ait bu manzaraları izleyen insanlar! Şimdi siz karar verip gerçekçi olarak düşünün. Allah’ın yasalarına göre yaşadığınız hayatın karşılığı ziyafet ve ikram olarak bu cennet nimetleriyle ödüllendirilmek ve bahtiyar yaşamak mı daha hayırlıdır. Yoksa inkârınızdan dolayı Allah’ın yasalarına karşı çıkıp, kulların uyduruk yasalarına göre yaşadığınız hayatın karşılığı olan cehennemdeki zakkum ağacının zehirli olan meyvesini yemek ve ateşe mahkûm olmak mı? Aklınız varsa kıyasını yapın!

⁶³Bu soru üzerine müşrikler; “Cehennemde alevlerin arasında ağaçlar da mı yetişiyormuş?” diyerek seninle alay edecekler. Farkında değiller ama Biz o ağacı Allah’ın âyetleriyle alay etmek için sürekli bahane arayan zalimleri azaptan uyarmak için bir fitne ve sınama vesilesi kıldık. Onlar Rabbinin gücünü, kudretini anlamazlar.

⁶⁴Muhakkak ki o cehennemin dibinde çıkan acı, dili damağa yapıştıran, kötü kokulu ve dünyadaki ağaçlara benzemeyen bir ağaçtır.

⁶⁵Onun meyvesi olan tomurcukları sanki onları aldatan şeytanların başları gibi çok çirkin ve tiksindiricidir.

⁶⁶Muhakkak ki müşrik ve kâfirler, karınları tıka basa doluncaya kadar ondan zorla yiyeceklerdir.

⁶⁷Bu zakkumu yemeğini yedikten sonra, üzerine bağırsakları parça parça eden kaynar su ile karıştırılmış kusmuk ve irin türünden içecekler vardır. Onlar korkunç bir ümitsizlik cezasına çarpılacaklardır!

⁶⁸Davet edildikleri hayat nizamına sırt dönüp, Rablerine nankörlük edenlerin sonunda dönüp dolaşıp varacakları yer elbette cehennemedir ve yaşayacakları hayat azap olacaktır. Peki, onları bu acı sona götüren süreç nasıl başlamıştı?

⁶⁹Çünkü onlar dünyada atalarını yanlış yolda ve sapıtmış halde bulmalarına rağmen, kendilerine ayetlerimizle gönderdiğimiz gerçekleri, babalarının sapık yollarına uyarak terk ettiler.

⁷⁰Ne var ki kendileri de atalarının şirk düzeni ve ahlakı ile yaşamayı tercih edip, körü körüne onların peşinden gitmek için akılsızca koşturanlardır ve onların Allah’la birlikte ilah edindiklerini ilah edinenlerdir. Babaları suçlarının cezalarını nasıl çekiyorlar, onlarda suçlarının cezalarını çekeceklerdir.

⁷¹Hiç şüphesiz onlardan önce, gelip geçen milletlerin çoğu da Allah adına yapılan daveti reddederek sapıtıp doğru yoldan çıkmıştı.

⁷²Yemin ·olsun ki biz kendilerini uyarmak için onların içlerinden, kitaplarla birlikte kendileriyle aynı dili konuşan uyarıcı peygamberler göndermiştik. Onlara başlarına gelebilecek her şeyi açıklayan ayetlerimizi gönderdik. Resullerimiz onları yeterince uyardı.

⁷³Geriye dönüp de uyarılanların ve uyarıldığı halde atalarının izinde gidip kula kulluk edenlerin sonlarının nasıl olduğuna şöyle bir bak ve felakete uğramış akıbetlerini bir düşün!

⁷⁴Ancak uyarılara kulak veren Allah’ın ihlâslı ve samimi kulları bu sondan müstesnadır. Allah adına kendilerine yapılan davete iman edip, onun gerektirdiği hayat nizamına sarılanlar, dünyada ve âhirette kazananlardan oldular. Onlar Allah’a inanarak, Allah’ın yasalarına göne yaşayarak hayatlarını sürdürdüler.

⁷⁵Andolsun, Nuh ihlaslı kullarımıza en güzel örneklerden biridir. Hani, Bize gece gündüz kavminin hidayeti için yalvarıp yakarmıştı Onlar yola gelmeyince de bu sefer de şirk ve küfürden vazgeçmeyen kavminin helaki için dua etmişti. Biz de onun duasınane güzel cevap vermiştik!

⁷⁶Hanımı ve oğlu hariç, kendisini ve davetine icabet eden mümin ailesini tufan gibi o büyük felâketten kurtardık, gerisini de helak ettik.

⁷⁷O tufandan sonra yeryüzündesadece Nûh’un soyunu yeryüzünde kalan ve O’ndan türeyip çoğalan bir toplum olarak kıyamete kadar kalıcı kıldık. İnkâr edenlere gelince onların yıkıntılarından başka hiçbir şeyleri kalmadı.

⁷⁸Sonra gelenler arasında örnek duruşundan dolayı, Nûh’un övgüyle anılmasını, adının geçtiği yerde sevgi ve saygı ile hatırasından bahsedilmesini sağlayıp ona iyi bir nam ve isim bıraktık.

⁷⁹Alemler içinde Nuh’a selâm olsun. İnsanlığın soyunun devamına vesile olduğu için Cümle âlem onu “Nûh’a selam olsun” diye övgü ve sevgi ile anar.

⁸⁰İşte biz kulluğunu en güzel şekilde yapmaya çalışıp Allah’ı görürcesine iyilik edenleri ahirette cennetle mükâfatlandırmadan önce, dünyada da böyle güzel bir şekilde mükâfatlandırırız.

⁸¹Çünkü o Nüh en zor zamanlarda duruşunu değiştirmeyen, Rabbine yürekten bağlı, imanında samimi ve teslim olan mü’min kullarımızdandı.

⁸²İyileri ödüllendirirken O’nun gemisine binmeyip inkâr ve isyan eden diğerlerini yaptıkları yüzünden tufanda suda boğup helak ettik.

⁸³Doğrusu İbrahim de Nûh’un dini ve milletinden gelen ve tevhidde Nûh’un yolunu izleyen biriydi.

⁸⁴Çünkü o da her türlü günahın kirinden arınmış olarak tertemiz bir kalple Rabbine yönelmişti. Rabbinin huzuruna sağlam bir yürekle çıkmıştı ve O’nun davetini ömrünün sonuna kadar devam ettirmişti. Ey Mekke müşrikleri! Neden putlar karşısında “atamız” diye övündüğünüz İbrâhim’in duruşunu sergilemiyorsunuz?

⁸⁵Hani İbrahim babasına ve kavmine bir gün şöyle seslenmişti: “Siz nelere kulluk ve ibadet ediyorsunuz?

⁸⁶Sizleri ve bunca nimetleri yaratan Allah’ı ilah edinmek yerine, katıksız yalan ve iftira ile Allah’la aranızda düzmece ilâhlar olmasını mı istiyorsunuz? Uydurma ilahları Allah’a mı tercih ediyorsunuz? Birtakım yalanlar uydurarak Allah’ın peşi sıra atalarınızın uydurduğu sizin gibi yaratılmış kimseleri ya da nesneleri ilah edindiğinizin farkında mısınız?

⁸⁷Peki o zaman Allah’ın üzerinizdeki hakkı ne olacak? Öyle ise bütün varlıkların ve alemlerin Rabbi hakkındaki kanaatiniz nedir?” Madem ki evreni yoktan var eden, yöneten, yönlendiren ve tüm canlıları besleyen bir Yaratıcının varlığına inanıyorsunuz, o hâlde neden yalnızca O’na kulluk etmiyorsunuz? Sizi yaratmasının sebebini hiç düşünmez misiniz?” Bu yaptığınızı cezasız bırakacağını mı düşünüyorsunuz? İbrâhim’in kavmi, bu sorulara cevap veremedikleri gibi rahatsız da oluyorlardı. İbrâhim onları daldıkları bu çok derin gaflet uykusundan uyandırmak için sıra dışı bir yöntemi izlemeye karar verdi. İbrâhim’in kavmi bir bayram günü şehir dışında yapacakları kutlamalara İbrâhim’i de çağırmışlardı.

⁸⁸Müşrikler, bayram günü evlerinden yiyecekler getirir ve onları, —o yılki mahsullerin bereketlenmesi için— putların önüne bırakarak kırlara çıkıp eğlenirlerdi. Yıldızlara bakarak manalar çıkaran bir toplumda yaşayan İbrahim bir bayram günü kavmin dinî törenlerine katılmaya çağrılınca başını gökyüzüne doğru kaldırıp her biri birer tevhid delili olan yıldızlara kehânet yapıyormuş gibi şöyle bir baktı.

⁸⁹Bir de bu delillere rağmen gaflette olan kavminin haline baktı ve yanında bulunanlara “ Siz bu asılsız, düzmece putlarla Allah’ın yarattığı yıldızları, ayı, güneşi de hurafelerinize alet ediyorsunuz. Ben sizin bu tutumunuzdan rahatsızım ” dedi ((Bende tâün hastalığı gibi bir şey görünüyor. Bunun için muhakkak ben hastayım” dedi)

⁹⁰Kavminden ayrı bir yerde dinlenmeye çekildi. Bunun üzerine yanında bulunanlar da İbrahim’e arkalarını dönüp şehir dışına eğlenmeye gittiler.

⁹¹Karanlık iyice çökmüş, putların olduğu alan tamamen boşalmıştı. Yalnız kalan İbrahim kavminin putperestliğini, onlara başka bir yol ile de göstermeyi düşündü ve kalkıp gizlice putların yanına gitti. Putperest halkın onların önüne koydukları yemekleri de görünce alaycı bir tavırla putlara: “ Haydi buyursanız ya önünüze kutsallaştırılmak üzere konulmuş olan şu leziz yemekleri niçin yemiyorsunuz?” dedi.

⁹²“Size ne oluyor ki niçin bana konuşmuyorsunuz yoksa beni duymuyor musunuz?” dedi. Hâliyle, putlardan bir cevap çıkmadı.

⁹³Sonunda gizlice üzerlerine yürüyüp sağ elindeki baltayı bütün gücüyle vurarak putlara bir darbe indirdi. En büyüğü hariç, hepsini parçaladı. Baltayı da en büyük putun boynuna astı.

⁹⁴Bunun üzerine kavminden birçok insan sabahleyin telâşla ve süratle koşarak İbrâhim’e geldiler ve etrafını sarıp onu sorgulamaya başladılar. Ona bu işi yapıp yapmadığını sordular, o da onları düşündürmek için kırmadığı tek putu göstererek “belki o yapmıştır” dedi.

⁹⁵İbrahim de onlara dönüp can alıcı şu soruyu yöneltip dedi ki: “Kendi ellerinizle yonttuğunuz meydanlara heykellerini diktiğiniz, kendilerini benden korumaktan da aciz, size de hiçbir yararı dokunmayan şu cansız, ruhsuz şeylerden sorunlarınızın çözümünü bekleyip onlara mı ibadet edip tapıyorsunuz?

. Oysa sizi de ellerinizle yaptığınız ve ilah diye putlaştırıp taptıklarınızı da, yasalarına uyarak taptığınız insanları da Allah yaratmıştır. Hiç yaratılan, yaratılana tapar mı?” dedi. İbrâhim’in fikirlerine yenik düşen kavmi, onun bedenini ortadan kaldırmak için uyduruk bir mahkeme kurdular.

⁹⁷İbrahim bunları söyleyince orada toplananlar İbrahim’i nasıl cezalandırılacaklarını aralarında görüştüler ve dediler ki: “ İlahlarımıza dil uzatan bu adamın derhal öldürülmesi gerekir! Ona yakmak için fırın gibi büyük bir bina yapın ve odun toplayın da kendisini yakıp putlarımıza yaptığı bu saygısızlığının cezasını vermek için oradan alevli ateşe atın dediler.“

⁹⁸Böylelikle ona bir tuzak kurup zarar vermek istediler. Ama biz İbrahim’i kurtarıp onların bu heveslerini kursaklarında bıraktık ve planlarını boşa çıkarıp, hayal kırıklığına uğratarak rezil ettik. İnandığı davada İbrâhim’in önüne ateş çıkmıştı. Ya dönecek zelil olarak yaşayıp ölecek ya da ateşe girecek izzetle ölecekti. O davasından dönmedi. Bunun üzerine Allah, şartları İbrâhim’in lehine değiştirdi ve ateşi yakmaz hale getirdi

⁹⁹Biz İbrahim’i o zalimlerin elinden kurtarınca, İbrahim de dedi ki: “Ben küfrün egemen olduğu bu toprakları terk edeceğim ve Rabbim beni ne tarafa yönlendirirse, oraya gideceğim. Şüphesiz ki O beni yaratılış sebebim olan hayat nizamı ile yaşayabileceğim doğru yola iletecektir.

¹⁰⁰İbrahim inkâr edenlerin arasından ayrılıp Filistin’e yerleşen İbrâhim’in yaşı bir hayli ilerleyince: Rabbim bana seni hakkıyla tanıyacak ve seni tanıtıp sevdirmeyi en büyük dert ve dava edinecek hayırlısından güzel ahlaklı bir evlat nasip et.” diye dua etti.

¹⁰¹İbrahim’in duasından sonra Biz de ona İsmâil adında güzel huylu halim selim ve ağır başlı bir erkek evlat müjdeledik. İlahî müjde gerçekleşti ve İbrâhim’in ikinci hanımı Hacer’den İsmâil adı verilen çocuk dünyaya geldi.

¹⁰²Çocuk büyüyüp babasıyla beraber iş yapacak çağa yani doğru ile yanlışı birbirinden ayırabileceği ergenlik çağına erişince İbrâhim bir baba olarak, hayatının en zor konuşmasını yaptı: “ Yavrucuğum! Ben üst üste rüyamda seni boğazlayıp kurban ederken görüyorum. Bir düşün bakalım, bu işe ne dersin?” diye sordu. İsmail de babasından aldığı terbiyenin bir sonucu olarak hiç tereddüt etmeden dedi ki: “Ey babacığım! Sen rüyanda görüp te emrolunduğun şeyi yap. Benim için endişelenme. İnşallah beni buna itiraz etmeyip tüm sıkıntılara sabredenlerden olarak bulacaksın.”

¹⁰³Böylece her ikisi de içtenlikle Allah’ın emrine teslim olunca, İbrahim onu kesmek için şakağı üzerine yatırdı ve yüzüstü bırakıp mağdur etti.

¹⁰⁴Tam kesecekti ki son Biz de anda ona: “Ey İbrahim! diye seslendik.

¹⁰⁵Sen gerçekten sadakat gösterip rüyanda gördüğünü gerçekleştirmeye kalkıştın. Rüyadan beklenen sonuç gerçekleşti, siz sınavı kazandınız. İşte biz teslimiyet gösteren ve emrimize itaat edip iyilik yapan kullarımızı yanlışlar yapmaktan koruyup böyle mükâfatlandırırız.” diye vahyettik

¹⁰⁶Doğrusu bu herkesin dayanamayacağı pek büyük bir imtihandı. Bu, İbrahim’in kendi kendini imtihan ettiği, yanlış ve çok zor bir sınama idi. Sözünü yerine getirmek için harekete geçtiğinde imtihanı kazanmıştı.

¹⁰⁷Biz rahmet hazinelerimizin kapısını sonuna kadar açtık ve çocuğunu kurban etmek yerine İbrahim’e Kurtuluş bedeli yani, fidye olarak manâ itibariyle çok büyük bir kurbanlık verdik ve onu kesmesini emredip, yanlışından kurtardık. İşte o günden beri müminler, Allah yolunda her şeylerini seve seve fedâ etmeye hazır olduklarını göstermek üzere, Kurban Bayramı’nda kurban keser, böylece ataları İbrahim’in izinden gittiklerini gösterirler.

¹⁰⁸Sonra verdiği söz oğlunu kesmek bile olsa; verdiği sözü yerine getirmeye azmettiği için, Kıyamet’e kadar arkasından gelecek nesiller arasında hayırla yâd edilmesi için, İbrahim’in adını yüceltip ona iyi bir saygı ve ün bıraktık. Gelecek nesiller arasında İbrahim, bu yanlışının Allah tarafından düzeltilmesi ile de anılacaktır. İbrahim’in ismiyle birlikte kurban ibadeti de devam etti.

¹⁰⁹İbrahim’e ve ailesine selâm olsun. Dileğimiz İbrahim’in esenliğidir.

¹¹⁰Biz Allah’ı görürcesine layıkıyla iyilik yapanları ve Rabbine yürekten bağlı olup kulluğunu en güzel şekilde yapmaya çalışanları, O’nun davetinin yaşanması ve yaşatılması uğrunda bütün gücüyle çaba harcayanların zor zamanlarında imdadına yetişir, onları sıkıntısından kurtarır ve böyle mükâfatlandırırız.

¹¹¹Çünkü İbrahim’de, bize tüm kalbiyle inanıp güvenen mü’min kullarımızdandı. Onun bize yönelişleri hep içtendi.

¹¹²Biz ayrıca Ona İsmâil’den sonra zamanı gelince Sâlihlerden bir peygamber olacak olan İshak’ı evlat olarak müjdeledik.

. Ona ve oğlu İsmâil İshak’a bereketler ihsan ettik ve onları onurlandırıp mübarek kıldık. Fakat böyle mübarek bir Peygamberin soyundan gelmek, kişiye Allah katında özel bir statü, bir ayrıcalık kazandırmaz. Her ikisinin neslinden Allah’a gönülden teslim olup davetine koşarak iyilik yapanlar da oldu, Allah adına yapılan davete ihanet edip inkâr ve isyanla kendilerine açıkçayazık eden nankör, müşrik, kâfir ve zalimler de oldu.

¹¹⁴Andolsun ki, biz Musa’ya ve Harun’a da İbrâhim’in neslinden gelen iyi kimseler olmanın yanında peygamberlik vererek lütufta bulunduk.

¹¹⁵Onları da kavimlerini de Firavun ve adamlarına köle olmak ve işkence gibi büyük sıkıntılardan kurtardık.

¹¹⁶Üstelik zorda kaldıklarında ve doğru yolda oldukları sürece yardımımızla desteklemiştik. Böylece zâlimlere karşı üstün gelenler onlar oldu.

¹¹⁷Onlara da açıklayıcı delillerle doğru ile yanlışı apaçık ortaya koyan ve hükümlerimizi açıklayan Tevrat adındaki ilahi kitabı verdik. Ona sımsıkı sarılıp başarıya kavuşmuşlardı.

¹¹⁸Böylece onları vahyin rehberliğinde her konuda dosdoğru yola iletmiştik.

¹¹⁹Kıyamet’e kadar gelecek sonraki nesiller arasında kıyâmete kadar hayırla yâd edilmeleri ve övgüyle anılmaları için onlara da iyi bir saygı ve ün bıraktık.

¹²⁰İbrâhim’e olduğu gibi onun tevhid çizgisini takip eden Musa’ya ve Harun’a da selâm olsun. Dileğimiz. Mûsa ve Harun’un esenliğidir.

¹²¹İşte biz Rablerine karşı sorumluluklarını bilinçle ve gayretle yerine getirmek için çaba harcayıp iyilik edenleri ve kulluğunu en güzel şekilde yapmaya çalışanları her türlü sıkıntıdan kurtarıp böyle mükâfatlandırırız.

¹²²Şüphesiz Musa ile Harun da bize içten yönelmişti. Onlar insanları Allah adına yaratılış sebeplerine bütün güçleriyle davet edip gönülden inanan ve bu inanç doğrultusunda hayat programlarını çizen kullarımızdandı.

¹²³Şüphesiz Mûsâ ve Hârûn’dan uzun bir zaman sonra gelen İlyas da, Allah’ın dinini tebliğ için İsrâiloğulları’na gönderilmiş peygamberlerdendi.

¹²⁴Hani o kavmine ayrılığa düşmekten sakının diye şöyle demişti: “Sizleri yaratıp bunca nimetlerle donatan Allah’ın azabından korkup O’na karşı gelmekten sakınmaz mısınız ve Allah’a karşı sorumluluklarınızın olduğunu hiç düşünmez misiniz?

¹²⁵Kâinatı ve içinde ne varsa her şeyi en mükemmel şekilde yaratan, nizamlarını kurup yaşatan Allah’a aracısız olarak yalvarmayı bırakıp da atalarınız Fenikelilerin bereket ve yağmur tanrısı ve sizin gibi yaratılmış bir varlık olan Baal denilen puta mı dua edip yalvarıyorsunuz? Siz, yaratıcınızı hayalinizde şöyle ya da böyle kurgulamış olabilirsiniz. Sizin hayaliniz sınırlıdır. O, sizin hayalinizdekinden sonsuz derecede daha güzeldir.

¹²⁶Oysa Sizin de sizden önceki atalarınızın da Baal dediğiniz putlarınızın da gerçek Rabbi ve ilahı Allah’tır

¹²⁷Ancak onlar bütün uyarılarına rağmen ne yazık ki İlyas’ı da yalanladılar ve onun Allah adına yaptığı daveti reddettiler. Bundan dolayı elbette onlar da hak ettikleri azap için hesap vermek üzere yakalanacak veAllah’ın huzuruna çıkarılıp, aşağılanmış olarak Cehennemce getirileceklerdir.

¹²⁸Ancak davet edildikleri yaratılış sebeplerine iman edip onu yaşamak için ellerinden geleni yapıp Allah’ın rızasını arayan samimî ve ihlâslı kullarının yeri bir başkadır. İhlaslı kullar, hakkı kabul ettiler, uyarıları dinlediler, asıl hayat için hazırlık yaptılar, sonunda cenneti kazandılar. Onlar bu azabın dışında kalıp ödüllendireceklerdir.

¹²⁹Kıyamet’e kadar gelecek sonraki nesiller arasında İlyas için övgüyle söz edilen güzel bir nam bıraktık.

¹³⁰Selâm olsun İlyas’a ve onun yolundan gitmeye çalışanlara.

¹³¹İşte biz kulluğunu en güzel şekilde yapmaya çalışıp iyilik edenleri ve Allah’ı görüyor ve huzurunda imtihan veriyor gibi yaşayan kimseleri böyle mükâfatlandırırız.

¹³²Şüphesiz ki İlyas tüm kalbiyle ve layıkıyla inanan kullarımızdandı.

¹³³Muhakkak ki İbrâhim’in yeğeni olan Lût da Allah’ın dinini tebliğ için Sedüm halkına tarafımızdan gönderilmiş elçilerimizden birisiydi.

¹³⁴Vaktiyle Biz onu ve ailesinden iman edenlerin hepsini o suçlular memleketinden çıkarıp helak olmaktan kurtarmıştık.

¹³⁵Ancak geri kalanların içindeki azgınlarla iş birliği yapan ve bedeninin kalıntısı kalacak olan yaşlı karısı da müşrik kavmi ile birlikte kalıp helak oldu. Lut’un hanımı olan bu kadın, müminlerle birlikte şehri terk etmek yerine, inkârcılarla kalmayı tercih etmişti.

¹³⁶Sonra gökten yağmur gibi yağan taşlarla diğerlerini yerle bir ettik. Azgın ve zalim olan o kavmin de kökünü kazıdık.

¹³⁷Muhakkak ki siz yolculuklarınız sırasında onların yaşadıkları helak edilen yıkıntıların yakınlarından sabahleyin geçip gidiyorsunuz;

¹³⁸Ve geceleyin de yolunuz üzerindeki kalıntılarını görüp durmaktasınız. Yalanlayanların başlarına gelenlerden dersler almanız gerekmez mi? Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız? Onları bu sona götüren sebepler hakkında hiç düşünmüyor musunuz?

¹³⁹Şüphesiz Yunus da Allah’ın dinini tebliğ için kavmine gönderilmiş peygamberlerdendi.

¹⁴⁰Hani o davetinden yüz çeviren kavminden umudunu kesip vaadettiği azap hemen gelmeyince, otuz küsur yıl tebliğ yaptığı kavminin bulunduğu yerden Rabbinden izinsiz ayrılmış ve kaçak bir köle gibi halkını terk edip yolcularla dolu bir gemiye binmişti.

¹⁴¹Gemi fırtınaya yakalandı ve batma tehlikesi geçiriyordu. O zamanın inancına göre buna sebep, gemide bir kaçak köle ve günahkâr bir kişinin bulunması idi. Gemide uğursuz birinin olduğuna inananlar, gemi ağırlığından batmasın diye denize atılmak üzere yolcular arasında kura çekmişti. Kura üçüncü defa da Yunus’a çıkmış ve kaybedenlerden olmuştu.

¹⁴²Bunun üzerine Allah’ın emrini beklemeden izinsiz kaçan benim diye kusurunu itiraf ederek kendi kendini suçlarken onu denize attılar. Yunus, Allah’ın verdiği görevi bırakıp kaçmanın pişmanlığı içinde Dev dalgalarla boğuşurken, balina cinsi büyük bir balık onu hemen yutmuştu.

¹⁴³Eğer o Allah’a yürekten bağlı boyun eğenlerden ve O’nun yüceliğini aklından çıkarmayıp tövbe ederek tesbih edenlerden olmasaydı;

¹⁴⁴Balığın karnı ona mezar olacak ve insanların diriltilecekleri Kıyamet ’gününe kadar mutlaka onun karnında yahut zindanda bunalımın içinde kalacaktı.

¹⁴⁵Yûnus derin bir pişmanlık yaşadı. Nefsine zulmettiğini itiraf etti. ‘Yalvardı, bizi andı, biz de tevbesini kabul ettik ve onu, bitkin bir halde ağaçsız çıplak ıssız bir sahile bıraktık.

¹⁴⁶Güneşten korunup gölge yapması ve üzerine örtünmesi için asmaya sarılmış bal kabağı türündengeniş yapraklı korunaklı bir ağaç yetiştirdik. Böylece, iman etmeyecek zannedilen çorak gönüllere nasıl hayat verebileceğimizi göstererek, asla umutsuzluğa, yılgınlığa düşmemesi gerektiğini ona öğrettik.

¹⁴⁷Ve kendini toparlayınca sayısı yüz bin kişiye hatta daha fazlasına ulaşan Musul’daki Nineva şehrine onu bir kez daha peygamber olarak gönderdik.

¹⁴⁸O da kavmini tekrar yaratılış sebepleri olan hakikate çağırmaya devam etti. Bu sefer tehdit olundukları azabın geleceğini anlayınca Yunus’un çağrısına uyup iman ettiler. Biz de azabı geri çevirdik ve onları yaşayacakları bir süreye daha dünya nimetlerinden bol bol yararlandırıp huzurlu bir hayat yaşattık.

¹⁴⁹Ey Peygamber! Şimdi sen meleklerin Allah’ın kızları olduğuna inananlara ve yeniden diriltilip hesap vereceklerine inanmayıp hâlâ şirklerine devam eden ve kendilerine lâyık görmedikleri sıfatları Allah’a yakıştırmaya kalkışan putperest Mekkelilere sor bakalım: Değersiz görüp, utanç duydukları kız çocukları senin Rabbinin de babaları olmakla övündükleri erkek çocuklar onların öyle mi? Bunu neye dayanarak söylüyorlar? Hâlbuki biz onlara kızları da oğlanları da birer evlat olarak verdik. Kızları oğlanlardan ayırmadık. Onlar hangi hakla kızların haklarını çalıp oğlanlara veriyor?

¹⁵⁰Bu ayrımı neye göre yapıyorlar? Yoksa biz onlar gibi dişileri hor ve hakir gördüğümüz için melekleri dişi olarak yarattık da Biz yaratırken onlar da buna şahit mi olmuşlar? Meleklerin yaratılışıyla ilgili olarak hiçbir şey bilmedikleri halde; melekler dişidir diyorlar!

¹⁵¹İyi bilin ki onlar düpedüz Allah’a iftira atarak diyorlar ki:

¹⁵²“Allah erkek çocuk sahibi oldu. O’nun da çocukları vardır“ diyorlar. Hâşâ! Onlar var ya kesinlikle yalan söylemektedirler. Bu onların kendi boş, anlamsız ve asılsız hayallerinin ürünü uydurduklarıdır. Üstelik, kızları erkeklerden değersiz gören bu zâlimler, utanç ve alçaklık sebebi saydıkları bir durumu Allah’a yakıştırarak, ne büyük bir cehâlet içinde olduklarını gösteriyorlar.

¹⁵³Üstelik bir de Allah, cinsiyet ayırımı yapmış da kızları oğullara tercih mi etmiş, öyle mi? Ne kızlar ne de oğlanlar Rabbinizin evladı değildir. Rabbin kız erkek bütün insanları yaratmıştır. Allah sizin bu iftiralarınızdan münezzehtir.

¹⁵⁴Ey müşrikler! Size ne oluyor, nasıl ve neye dayanarak böyle saçma sapan hüküm veriyorsunuz! Nasıl oluyor, neye dayanarak, hangi cüretle Allah’a böyle iftiralar atabiliyorsunuz?

¹⁵⁵Size bildirilen Allah’ın âyetleri üzerinde düşünüp öğüt almaz mısınız? Siz Allah’ı layıkıyla tanımıyor, tanımak da istemiyorsunuz.

¹⁵⁶Yoksa meleklerin, Allah’ın kızları oldukları hakkında sizin iddialarınızı ispatlayacak apaçık bir deliliniz mi var?

¹⁵⁷Eğer doğru söylüyorsanız Allah’tan gelmiş olması gereken kitabınızdan iddianızı ispat edecek yazılı kanıtlar varsa ortaya koyun da görelim.

¹⁵⁸Bazıları da cinlerde esrarengiz ilâhî güçler olduğunu iddia ederek iftirada sınır tanımıyorlar. Allah ile cin ve melekler gibi görünmeyen varlıklar arasında melekler Allah’ın kızlarıdır” diyerek bir soy bağı uydurup onları Allah’ın aile fertleri gibi göstermeye çalışıyorlar. Oysa andolsun ki, cinler de bu asılsız iddia sahiplerinin Cehennemlik olduğunu ve kendilerinin de insanlar gibi Allah’ın kulu olduklarını ve hesap yerine yakalanıp getirileceklerini çok iyi bilirler.

¹⁵⁹Hâşâ! Allah onların hayal ürünü olan uydurduklarından uzak ve uluhiyete yakışmayan her türlü noksanlık ifâde eden tanım ve tasavvurlarının üstünde, tek yücedir.

¹⁶⁰Ancak Allah’ın âyetlerine ve peygamberlerine gönülden iman eden ihlaslı kulları bunların dışındadır. Allah’ın içtenlikli kullan yakalanarak getirilmezler. Onlar, müşrikler gibi inanmaz ve o tür iddialarda bulunmazlar. Allah’ı en güzel isimleri ile anarlar ve yalnızca O’na kulluk ederler. Onlar her türlü küfür ve kötülükten sakınmaktadır ve bu yüzden azaba ve haksızlığa uğratılmayacaklardır.

¹⁶¹Size gelince ey müşrikler! Artık ne Allah’a iftirada bulunan sizler ne de ilahlaştırıp ibadet ederek kulluk ettikleriniz.

¹⁶²Hiçbiriniz, hiç kimseyi kandırıp Allah yolundan saptıramazsınız ve Allah’ın seçkin ve samîmî kullarından bir tekini bile zorla peşinizden sürükleyip ortak koşmaya bulaştıramazsınız.

¹⁶³Ancak şirkte ısrar edip kendi ayakları ile cehenneme koşanları azdırabilirsiniz. Aklı başında olan size uymaz. Fakat sizin arkanızdan ateşe girmeye hevesli olup sapmak isteyenler koşup gelirler.

¹⁶⁴Müşrikler tarafından haklarında “Allah’ın kızları iftirası atılan melekler ve Allah’ın davetine iman edip, ilâhî nizam ile ahlakı yaşamak uğrunda canla başla gayret edenler derler ki: “Bizim her birimizin Rabbimizin katında bilinen belli bir makamı ve güzel bir yeri vardır. Biz müminler, bir ailenin bireyleri gibi, düzenli bir şekilde birbirimize kenetlenmişizdir. Herkes hizmet ve görev sınırının farkındadır.

¹⁶⁵Şüphesiz, Rabbimizin emirlerini yerine getirmek için omuz omuza verip sıra sıra saflar halinde dizilenler biziz. Biz melekler hem kendimiz onun huzurunda diziliriz hem de varlıkları düzene sokarız.

¹⁶⁶Ve biz şüphesiz Allah’ın yüceliğini idrak edip O’na teslim olanlar ve sürekli tesbih edenleriz.” Rabbimizin yasalarına uyanlar bizleriz!” derler. Onlar Rabbine isyan etmez, ilahlık taslamazlar ve yaratılmış olduklarının bilincindedirler.

¹⁶⁷Doğrusu Allah ve meleklere attıkları iftiraların cevabını alan Kureyş müşrikleri Kur’an gönderilmeden önce hakikati inkâr ederek ısrarla şunu söylerlerdi:

¹⁶⁸“Eğer bizim elimizde de önceki kavimlere gönderilen Tevrat ve İncil gibi Allah’ın mesajlarının ulaştığı ilahi bir kitap olsaydı, ya da atalarımızdan bize böyle öğüt verici bir kitap miras kalmış olsaydı,

¹⁶⁹Muhakkak biz de Allah’ın emirlerine uyan, yasaklarından sakınan kalbi temiz ihlâslı kullarından olurduk.”

¹⁷⁰Hep böyle derler. Fakat şimdi ise gerçek yüzleri ortaya çıktı. Kendilerini gerçeğe davet eden ilahi kitap gelince hem Kitabı hem de onu tebliğ eden peygamberi kabule yanaşmayıp inkâr ettiler. Yakında bu tutumlarının yanlış olduğunu hak ettikleri ceza ile karşılaştıklarında sonlarının ne olacağını anlayacaklar.

¹⁷¹Andolsun ki, geçmişten bugüne peygamber olarak gönderdiğimiz kullarımıza ve onlarla birlikte iman edip imanlarının gerektirdiği hayatı yaşamak uğrunda gayret eden davetçilere geçmişte verilmiş şu sözümüz vardır:

¹⁷²Onlar Allah’ın kitabına bağlı kaldıkları sürece Mutlaka zafere ulaşmak için kendilerine ilâhî yardım yapılacak ve mutlaka zafer kazanacaklardır.

¹⁷³Ve bizim mücadele eden ordularımız ve askerlerimiz olma liyakatini kazanan mü’minler, hiç şüphesiz vakti saati geldiğinde galip gelecektir.

¹⁷⁴Ey Peygamber ve ey Müslüman! Sen şimdilik onların çirkin sözlerine, baskı ve eziyetlerine şimdilik sabret, söylediklerine de kulak asma. Sana zafer vaad olunan Bedir Günü veya Mekke’nin fethi gibi bir vakte kadar o müşriklerden yüz çevir. Bu çağrıya kulak verecek tertemiz gönüllere ulaşıncaya dek, bıkıp usanmadan tebliğine devam et.

¹⁷⁵Başlarına gelecekleri bekle. Gözün, üstlerinde olsun. Nitekim onlar da davete karşı gelmelerinin cezasını anlayacaklar yakında mü’minlerin üstün geldiğini göreceklerdir. Onlar için hiçbir şey; inkâr ederken şişindikleri, kibirlendikleri, birbirlerine arka çıktıkları gibi olmayacak.

¹⁷⁶Yoksa onlar azabın bir an önce başlarına gelmesini mi istiyorlar?

¹⁷⁷Fakat bilmiyorlar ki azap onların kapılarına dayanıp da ansızın başlarına geldiğinde, şunu çok iyi bilsinler ki uyarılan fakat uyarılara kulak asmayanların sabahı ne kötü olur o zaman anlarlar. Artık uyarılarımızın kendilerine hiçbir yararı olmaz ve pişmanlıkları da bir fayda vermez.

¹⁷⁸Sen müşriklerin baskı ve eziyetlerine biraz daha sabret. Şirk ve küfür nizamlarından uzak durmaya devam et ve sakın duruşundan taviz verip isteklerine uyma. Şimdilik bu sebeple onları kendi hallerine bırak ve bir süre onlardan yüz çevir.

¹⁷⁹Nitekim hezimetleri yakındır onlar da kendilerini bekleyen acı akıbeti yakında görecekler. Başlarına geleceği bekleyip gözetle ve gör hallerini. Sen de buna şahit olacaksın

¹⁸⁰Müşrikler Allah’ın kudretini, izzetini, azametini ve yüceliğini layıkıyla kavramak, O’nun insanların gerçek ve tek ilahı olduğunu anlamak istemiyorlar. Senin izzet güç, şeref ve kudret sahibi yüceler yücesi Rabbin, onların hayal ürünü uydurmalarından ve her türlü asılsız yakıştırmalarından son derece uzaktır. Allah, âlemlerin Rabbidir.

¹⁸¹O hâlde, hep birlikte deyin ki: Allah’ın selamı tüm peygamberlere ve onları adım adım izleyen fedakâr müminlerin üzerine olsun.

¹⁸²Hamd ve şükür, yalnızca alemlerin Rabb’i ve ilahı olan yolunda mücadele eden kullarını da yardımsız bırakmayan her şeyi yerli yerince yaratan Allah’adır. Bütün övgüler, şükürler varlık türlerini koruyup gözeterek terbiye eden Allah içindir.