Yâsîn Sûresi Açıklamalı Meali

¹Yasin dinle ey insanoğlu. Bak bunu sana Allah söylüyor. Sen bunları Allah sözü olarak dinle, başkalarının sözüne benzetme! Nasıl yaratılan ayetleri yaratmada tüm insanlık âciz kalmışsa, indirilen âyetleri içinde toplayan Kur’an’ın benzerini ortaya koymada da tüm insanlık âciz kalmıştır. İşte Rabb’in, bu harfleri yan yana dizerek, hiçbir beşer tarafından bir benzeri yapılamayacak eşsiz bir kitap gönderdi:

²Ey şanlı Elçi. En güzel öğütleri, en doğru hükümleri içinde barındıran ve senin Peygamberliğinin delili ve yaratılış sebebini apaçık bildirmekte olan bu hikmetli Kur’an hakikatlere şahittir.

³Kuşkusuz sen Allah tarafından seçilip gönderilmiş ve tevhid sancağını elden ele taşıyarak insanlığı vahiy nuruyla aydınlatan ve bütün insanlara örnek olmak için gönderilmiş peygamberlerdensin.

⁴Hem de hiç eğriliği olmayan, insanı hem dünyada hem ahirette kurtuluşa ileten, putperestliğin temeli olan şirkten arınmış dosdoğru bir yola davet üzerindesin. Bu yol, Âdem ile başlayan ve cennette biten İslâm yoludur. İnsanlık tarihi boyunca, bu yoldan cehenneme ayrılan her yol sapağında elçiler görevlendirilmiştir. Sen insanlara karşı özgürlüğünü ilan ederek, sadece Rabbine itaat eden, Rabbinin yasalarına göre hayatını yaşayansın.

⁵Doğru yolun rehberi olan bu Kur’ân, kâinatın yaratıcısı güçlü ve merhamet sahibi Rahmân ve Rahîm olan Allah tarafından indirilmiştir. Emrimiz gereği onlara açıklamaktasın.

⁶Uzun bir süredir ataları uyarılmamış, ya da uyarıldığı halde uyanmamış, gerçeklerden habersizmiş gibi davranan bu yüzden de kendileri küfrün ve zulmün karanlıklarına gömülerek gaflet içinde kalmış bir toplumu onları bekleyen tehlikelere ve cehenneme karşı uyarmak için seni ve bu kitabı gönderdik.

⁷Andolsun ki, Sen, sana muhatap olan müşriklere karşı uyarı görevini yapıyorsun ama onların çoğu hakkında, Allah adına, Peygamber’in Kur’an ile yapmakta olduğu davete inatla karşı çıkıp inkârda ve müşrik kalmakta diretmeleri ve isyana devam etmeleri yüzünden, ahirette vaat edilen ilahi o azap sözü mutlaka gerçekleşecektir. Artık onlar hakikati bildikleri hâlde, uyarsan da uyarmasan da iman etmezler.

⁸Biz kibir ve inat sebebiyle ısrarla hakkı inkâr etmeleri ve Allah’ın davetine boyun eğmediklerinden dolayı böylelerinin boyunlarına kadar dayanan manevi demir tasmalar geçirdik. Çenelere kadar dayanan o tasmalar onları öyle sıkar ki yere bakamazlar burunları havada ve kafaları yukarı kalkıktır. Küstahça böbürlenmeleri yüzünden Hakka boyun eğmezler. Gözlerini kör eden kibir ve inatları, hemen önlerindeki hakikati görmelerine ve Allah’ın hükmüne boyun eğmelerine mâni olmaktadır.

⁹Geçmişlerine ve geleceklerine perde çektik de mal hırsı, dünya sevgisi ile onların gönül ekranlarını karartıp görüş alanını kapattık. Artık imani ve Kur’ani gerçekleri göremezler. Bu tasvire göre, karşında kibrin sembolü olarak, boynu yukarıda, burnu havada ve gerçeği göremeyen insanlar var. Bu durumdaki insanlar daha hayattayken bedenlerini ruhlarına tabut yapmış manevî ölülerdir. Onlar geçmiş olaylardan ders alıp da günahlardan vazgeçmez, gelecekte kendilerini bekleyen tehlikelerden sakınmazlar. Onlar şımarıkça hareketleriyle kendilerini üstün gören, kendilerinden başkasını dinlemeyenlerdir. Adam yerine koymadıkları insanları dinlemezler. Toplumu sınıflara ayırarak zulmederler.

¹⁰Onları uyarsan da uyarmasan da onlar için birdir, onlar durumlarını değiştirmez ve inanmazlar. Aslında senin onlara okuduğun ayetlerde gerçekleri görüyorlar ama vazgeçmiyorlar. O hâlde, onlardan dolayı üzülme, ümidini ve heyecanını yitirme. Bu çağrıya kulak verecek tertemiz gönüllere ulaşıncaya dek, bıkıp usanmadan tebliğe devam et.

¹¹Ey Peygamber! Unutma ki: Sen ancak niçin yaratılmış olduklarını ve nasıl yaşamaları gerektiğini düşünen ve samimiyetle bu maksatla Allah’a yönelen, adı Kur’an olan zikre uyan ve görmediği halde ayetlerine iman edip Rahman’dan korkan, Allah’a yürekten saygı duyan kimseyi uyarabilirsin. Senin uyarıların, ancak iyiliğe, güzelliğe böyle açık olan kimselerde etkisini gösterir. Onlar, Allah’ın, duyu organlarıyla kavranamayacak yüce bir varlık olduğunu bilir, bu yüzden, O’nun bir tek rab ve ilâh oluşu gerçeğinin üzerinde düşünerek, Rablerine iman eder, derin bir saygı ve şükranla O’nun hükümlerine boyun eğerler. İşte böyle kişileri, Rablerine karşı sorumluluklarını yerine getirmeleri halinde bir mağfiret ve güzel bir mükafatla müjdele. Onlar dünyada izzet ve devlete, ahirette ise cennete ulaşacaklardır. Onun için inkâr edenlere ayetlerimi okuduktan sonra fazla üsteleme. Onları kendi hallerine bırak. Belki düşünüp öğüt alırlar.

¹²Şüphesiz maddî-manevî bütün ölüleri hesap vermeleri için yalnız biz diriltiriz ve hayattayken onların sevap ve günah olarak önceden yaptıklarını da arkada bıraktıkları iyi-kötü bütün eserleri de biz yazarız. Zaten biz insanın yapıp ettiği her şeyi Levh-i Mahfuz olarak bilinen apaçık bir kitaba ayrıntılı olarak kaydetmişizdir. Onun için kendilerine çok güvenmesinler. Onların yaptığı hiçbir şey unutulmayacak. Yaptıklarının hesabını vermek üzere huzurumuza gelecekler.

¹³Ey Muhammed; Sen Onlara geride, iyi-kötü iz bırakmak nedir anlasınlar diye İsa’nın gönderdiği elçilerin gönderildiği şu şehir halkının halini ibret verici örnek olarak anlat. Bu olayın nerede, ne zaman yaşandığı ve kahramanlarının hangi isimleri taşıdığı hiç önemli değil. Önemli olan, içinde barındırdığı ve tüm insanlığa ışık tutacak ibret dolu mesajlardır. Bu örnek toplumda üç sınıf insan var: 1-Elçiler, 2-Onlara karşı gelenler, 3-Elçilere destek olmak için bütün varlıklarını ortaya koyan fedakâr insanlar. Bu kıssa size şunu anlatıyor: “Eğer içinde yaşadığınız toplumda sizden önce Allah’ın mesajı duyulmadı ise, hemen işe başlayın, artık Peygamberin göreviyle görevli bir elçisiniz. Birileri size engel olmaya çalışacak fakat korkmayın, Allah mutlaka yardımını gönderecektir. Yok eğer toplumda sizden önce Peygamberin görevini kendilerine görev bilenler varsa, size düşen onların yardımına koşmaktır. Dikkat edin, eğer karşı safta yer alır veya hak ile bâtılın mücadelesinde tarafsız kalırsanız, o zaman sonunuz kesinlikle hüsran ve helâk olacaktır.” İnsanlık tarihinin her devrinde tekrar tekrar yaşanacak olan kıssa şöyle başlıyor:

¹⁴Biz onlara iki elçi davetçi gönderdik. Yaratılışlarının sebebi olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet ettik. Onlar her iki elçiyi de yalanladılar, biz de benzer hakikatleri farklı bir dil ve sima anlatsın diye üçüncü bir elçi daha gönderdik. Üçü de dediler ki: “Ey insanlar Biz size gönderilen elçileriz.” Bizi dinleyiniz ve Allah’a iman ediniz. O’nun size yönelik emir ve talimatları var, onları size bildirmek için geldik.

¹⁵Bunun üzerine şehirliler elçilere dediler ki: “Siz de bizim gibi yiyip içen sıradan birer insansınız. Allah, melekler dururken elçi olarak sizi mi gönderdi? Rahman olan Allah size bir şey bir kitap bir vahiy indirmemiştir. Her şeyi yoktan var eden, sahip olduğumuz bütün nimetleri bize bahşeden yüce bir yaratıcının varlığını kabul ederiz fakat o kitap ve elçi gönderip de hayatımıza kurallar koymaz, bizim yeme içmemizle, basit hayatımızla uğraşmaz. O bizleri tamamen serbest bırakmıştır, dilediğimizi yapar, dilediğimiz gibi yaşarız. Siz sadece yalan söylüyorsunuz.” dediler.

¹⁶Elçiler yakışan bir dille dediler ki: “Siz ne söylerseniz söyleyin sizin bu itirazlarınız, bizi asla yılgınlığa, ümitsizliğe düşüremeyecektir. Çünkü bütün insanlık inkâr etse de Rabbimiz bilir ki biz gerçekten size hakkı tebliğ etmek için gönderilmiş elçileriz.

¹⁷Bizim üzerimize düşen, açık ve net bir şekilde duyurmaktır, Allah’ın ayetleriyle yaratılış sebebiniz olan hayat nizamını size açıkça tebliğden ibarettir. İnkârınızdan dolayı başınıza geleceklerden, sadece kendiniz sorumlusunuz dediler.

¹⁸Gerçekten de o zalimler, isyanlarından dolayı birtakım belalara, felâketlere maruz kaldılar. Bunun üzerine şehirli halk da iyice küstahlaşarak şöyle karşılık verdi “Yeter artık doğrusu siz bize uğursuzluk getirdiniz. Ortaya attığınız iddialarla, insanları birbirine düşürüp fitne çıkardınız. Yoksulları, köleleri, zayıfları, efendilerine karşı kışkırtarak kargaşa çıkardınız. Ayrıca, ilahlarımız aleyhinde ileri geri konuştuğunuz için başımıza musibetler, felâketler yağmaya başladı. Yağmur yağmaz oldu, kıtlığa maruz kaldık. Eğer bu işten ve bizim hayat tarzımızı değiştirmeye çağırmaktan vazgeçmezseniz, her işimizde Allah’ın hayata karışıp durduğunu hatırlatmaya devam ederseniz, gözünüzün yaşına bakmadan mutlaka sizi öldüresiye taşlarız hakaretler ederiz ve bizden size acı bir azap dokunur. Hem sizi hem de size inanacak olan herkesi en korkunç işkencelere mahkûm ederiz. Ya bizimle birlikte bizim gibi aynı hayatı yaşarsınız, ya da çeker gider, ülkemizi terk edersiniz dediler.

¹⁹Elçiler de dönüp onlara dediler ki: “Sizin uğursuzluğunuz seçmiş olduğunuz hayat tarzınızdan kaynaklanıyor. Huysuzluğunuz ve huzursuzluğunuz kendi küfrünüz ve kötülükleriniz sebebiyledir, uğursuzluk sizin kendinizdedir. Size açıklanan gerçekler mi yoksa doğru yola çağrılmanız mı uğursuzluk? Size öğüt verildiği ve doğru olana davet edip uyardığımız için mi uğursuzluğa uğradığınızı söyleyerek bizi suçluyorsunuz? Hayır siz ilâhî buyrukları reddeden, hak hukuk tanımayan, Allah’ın yasalarını çiğneyen, insanların haklarını çalan, helal haram tanımayarak aşırı giden azgınlaşmış ve nankör bir kavimsiniz.”

²⁰Elçilerle topluluk arasında bunlar konuşulurken tartışmanın dozu sürekli artıyordu. İnkârcılar tam şiddete baş vuracakken şehrin en uzak yerinden elçilerin geldiğini ve kavminin onları inkâr ettiğini haber alan yiğit ve vicdanlı bir adam koşarak geldi ve kavmine: “Ey kavmim, elçilere uyun.” Bakın ben onları dinledim. Eğer bu elçiler, herhangi bir menfaat için bu işi yapsalardı, şimdiye kadar çoktan bu işten vazgeçerlerdi. Uğrunda ölmeyi dahi göze aldıkları bir sözün arkasında durmaları onların samimiyetine en büyük delildir dedi.

²¹Gelin artık karşılığında sizden bir ücret istemeyenlere, dünyalık bir beklenti gözetmeyenlere ve Allah adına yaptıkları çağrıya uyun ki dünyada ve âhirette kurtuluşa erin. Belli ki; onlar sizi doğru olana çağırıyorlar ve kendileri de doğru yoldadırlar. Demek ki, Allah’ın dinini tebliğ edenler bu elçilerin sahip olduğu özellikleri taşımalıdırlar. Davetçinin sözleri ve davranışları ilâhî ölçülere uygun olmalı, hem de bu iş karşılığında herhangi bir dünyalık beklememelidir. Tarih boyunca, bu özellikleri taşımayan hiçbir davetçi başarıya ulaşamamıştır.

²²Elçileri desteklemek üzere canını dişine takıp koşarak gelen adam, sözüne devamla dedi ki:

Dinleyin ey halkım hidayet denen nimet, bu elçilerle ayağıma kadar gelmişken ben niçin beni de sizi de nimetlerle donatıp, hiç yoktan yaratana kulluk etmeyeyim? O’na kulluktan kaçınmaya ne hakkım var benim? Bundan daha büyük bir ahlaksızlık, daha büyük bir nankörlük olabilir mi? Unutmayın ki, kimse bu dünyada kalıcı değil. Hepimiz dünya hayatındaki yaşayış biçiminizden hesap vermek üzere diriltilip sonunda O’na döneceğiz. Elçilerin menfaatlerine istediği bir şey yok. Onlar sadece Yaratıcının yasalarına uymamızı istiyorlar. Bir gün yaşamımızdan hesaba çekileceğiz. Hesap günü başımıza kötülük gelmesin istiyorlar. Hepimiz Yaratan’a dönmeyecek miyiz? Andolsun ki; öldükten sonra Rabbimizin huzuruna çağırılacak, dünya yaşamımızdan hesaba çekileceğiz. Bugünden hazırlıklı olmamız gerekmez mi?

²³Ey kavmim bu gerçek ortada dururken, ben Rabbimi bırakıp O’ndan başka ilahlar edinir miyim, onların nizamlarına ve yasalarına hiç uyar mıyım? Sizler; insanlardan bazılarına ilahlık yetkisi vererek Allah’ın yasalarına uyuyorsunuz. Eğer O Rahman olan çok esirgeyen Allah, bana bir zarar vermek istese, O’nun dışındaki Rab ve ilah edindiklerinizin sözde şefaati bana hiçbir yarar sağlamaz ve onlar beni Allah’ın elinden kurtaramazlar.” Unutmayın ki Allah bana ceza verecek olsa, Allah’tan başka beni kurtaracak yoktur. Hesap günü şefaatiyle bana yardım edeceğine, cezadan beni kurtaracağına inandığım kimseler yoktur. Onlar beni asla kurtaramaz. Zaten onların da başı kendi hesaplarıyla derttedir. Yeryüzünde kendi ilkelerini, kendi yasalarını uygulayarak, Allah’a karşı gelenler, insanların yasalarına uyanlar elbette cezalandırılacaklar.

²⁴Peki, diyelim ki Allah’tan başka ilâhlar edindim, o zaman beni O’nun gazabından kim kurtaracak? Ben de o putlara taparsam, asıl işte o zaman ben göz göre göre kendimi ateşe atarak apaçık bir sapıklık içinde olurum.

²⁵Beni şimdi duyan ve kıyâmete kadar duyacak olanlar; Bir kere daha ilan ediyorum: Ben, hepimizin Rabbi olan Allah’ın davetine iman ettim ve yalnız O’nu ilah edindim, Allah’ın ilkelerine, Allah’ın yasalarına uymaktayım. Allah’ı bırakıp insanların yasalarına uyarak ilahlar edinmeyin. Rabbimizin elçileri bize doğru yolu gösteriyor. Gelin siz de bunun şahitleri olup beni dinleyin ve siz de iman edin. Şu sözde ilahları bırakın. Allah’ın tek ilah olduğunu kabul edin. En sevdiğiniz şeyler dahi olsa, O’nun razı olmadığı her şeyi terk edin. Böylece dünyada ve ahirette ebedi saadete erin. Siz de hayatınıza karışmaya ve program yapmaya tam yetkili, kulu kölesi olacağınız Allah’a inanın ve bu imanın güvencesi altında, dünya ve âhirette huzur ve esenliğe ulaşın.

²⁶Bu sözleri duyunca çılgına dönen zalimler, Onun nasihatlerine rağmen, onu öldürmeye karar verdi ve bu yiğit ve kahraman insanı hemen oracıkta öldürüp şehit ettiler, Rabbi de Ona: “Şehitler için hazırlanmış olan şu cennetime gir” diyerek cennet müjdesini verdi. O ise hâlâ, halkının içler acısı durumunu düşünerek “Keşke, dedi, Beni kanlara bulayarak işi bitireceğini zanneden kavmim şimdi ne durumda olduğumu anlayıp bilseydi.

²⁷Rabbimin beni geçmişteki günahlarımı bağışladığını ve beni ödüllendirerek cennette ağırlananlardan kıldığını keşke görselerdi de inadı bırakıp elçilere iman etselerdi. Hayatımdan ibret almadılar, bari ölümümden ibret alsalardı dedi.

²⁸Peki, onu katleden zalimlerin sonu ne oldu dersiniz? O müminin şehit edilmesinden sonra biz, kavminin üzerine onları helak etmek için, gökteki meleklerden oluşan bir ordu indirmedik, zaten tenezzül ederek indirmeyiz de. O kadar acizlerdi ki, onları helak etmek için ordulara gerek yoktu.

²⁹Sadece şehrin altını üstüne getiren korkunç bir gürültü oldu ve yetti. Hemen çığlık çığlığa helak olup birer saman alevi gibi sönüverdiler. Şeytana uyarak hırsları yüzünden birbirine girdiler. Çıkar peşinde koşarken birçok düşman edindiler. Aralarında çıkan kavgalar, açlıklar, yokluklar, ölümler, dökülen kanlar sonlarını hazırladı. Felaketleri yaşadıkça çığlıkları dünyayı kapladı.

³⁰Yazıklar olsun vahyin mesajına sırt çeviren şu insanlara. Kendilerine gelen ve yaratılış sebeplerine uygun bir hayatı yaşamaya davet eden her elçiyi mutlaka yalanlayarak alay ederlerdi. Bir insan düşünün ki, Allah’ın mesajıyla karşı karşıya gelecek ve alaycı sözleri, umursamaz tavrıyla ondan yüz çevirecek. Yazık ona! Hâlbuki gönderilen her elçi gerçeklerden haber veriyordu. İnkâr edenler gerçeklere karşı gözlerini kapattılar, kulaklarını tıkadılar. Akıllarını boş şeylere harcadılar. Keşke dünyada insana verilen ömrün, ahiretteki ömrün yanında bir hiç olduğunu bilselerdi.

³¹Böyle davranmakla alay edip ısrarla direnen müşrikler, görmediler mi kendilerinden önce benzer tavrı sergileyen nice nesilleri yok ettik; hiç düşünüp de ibret almazlar mı? Onlar bir daha asla kendilerine dönüp gelemezler yerlerinde yeller eser. İnsanlık tarihini inceleyip de nice toplumların yıkılıp gittiğini, bu dünyanın kendilerine de kalmayacağını anlamıyorlar mı? Geçmişte Allah’ın yasalarına karşı çıkanları ve onları destekleyenleri nasıl yok ettik? Tarihe hiç bakmıyorlar mı? Onların hangisi yaşayarak bugünlere geldi?

³²Onlar ve onlardan önceki ve sonrakilerin hepsi de inkâr edip, alaya aldıkları kıyâmet günü yaptıkları her şeyin hesabını vermek üzere huzurumuza toplanıp getirileceklerdir. Bunun için delil mi istiyorlar? Öyleyse gözlerini açıp etraflarına dikkatlice bir baksınlar.

³³Oysa her kış ayında tamamen kuruyan ve ölü hale gelen toprak, onlar için Allah’ın sonsuz ilmi, kudret ve merhametini gösteren bir mucize ve yeniden dirilişi ispatlayan muhteşem delildir. Hiç düşünmüyorlar mı? Biz ölü gönüllere vahiy yağmuru ile hayat verdiğimiz gibi toprağı her baharda yağmurla diriltir ve ondan çeşit çeşit taneler ekinler çıkarırız da onlardan afiyetle yerler. Düşünen insanlara bunlar birer örnektir. Onlar kendileri ölüp toprağa karışınca, yok olup gideceklerini mi sandılar?

³⁴Biz her kışın ardından gelen baharla yeryüzünde nice hurma ve üzüm bahçeleri yarattık; orada çeşmeler pınarlar dereler, çaylar, akıttık ki bunların hepsi Bizim nimetlerimizdir.

³⁵Dünya’yı yarattık ve çeşitli imkânlarla donattık ki, insanlar Onların meyvelerinden ve kendi ellerinizle yaratmadığınız ve hiç kimsenin veremeyeceği bu nimetlerden afiyetle yesinler. Hâlâ şükretmeyecekler mi? Çünkü insanların kendi alın teri ve emeği ile kazanıp helâl lokma yemeleri de kutlu bir bereket ve ibadettir. Hâlâ düşünüp öğüt almayacaklar mı?

³⁶Bitkileri, insanları ve insanların henüz hiçbir bilgiye sahip olmadıkları nice yeni öğrendikleri ve gelecekte bilecekleri birçok şeyi erkekli dişili çiftler halinde yaratan Allah ne yücedir. Her türlü noksanlık, yanlışlık ve haksızlıktan münezzehtir. Hâlbuki insanlar için yeryüzünü bir yasaya bağladık. Yasamız gereği insanların ihtiyacı olan şeyleri yeryüzüne yerleştirdik. Yeryüzüne hâkim kıldığımız yasanın aslını esasını insanlar bilmez. Her şeyi bolca çiftler halinde yarattık. Bütün bunlardan insanların ders çıkarmaları ve yaratılış gerçeğini düşünmeleri gerekmez mi?

³⁷Allah’ın kâinattaki nizamının mükemmel işleyişinde bir delil olan ve istirahatleri için yaratılan gece de onlar için ilim, irade ve kudretimizi gösteren bir mucize ve delildir. Bu mucizelerden alınacak dersler vardır. Güneşin batışı ile gündüzün ışığını ondan çekip alırız da her şey karanlıkta kalıverir. Düşünmüyorlar mı? Elçilerle gerçekleri bildirmeseydik; insanlar yalanlarıyla karanlıkta kalmazlar mıydı? Hâlbuki biz gerekli dersleri alsınlar diye onlara yol gösteriyoruz.

³⁸Hiç güneşe bakmıyorlar mı? Güneşte ve etrafındaki gezegenlerde onlar için bir alamet ve işaret vardır. O da kendine ait bir yasa dâhilinde, sürekli ve sistemli şekilde belirlenmiş yörüngede dönerek akıp gider. Bu muazzam ve muhteşem sistem, kudret sahibi ve her şeyi bilen ilmiyle her şeyi kuşatan Allah’ın iradesinin bir sonucudur. Güneş belirlenen yasayla hareket eder. Mevsimlere göre yer değiştirir. Güneşe koyduğumuz yasayı değiştirebilirler mi? Güneşin hareketlerini bir yasaya bağlamasaydık; onlar ne gündüzü ne geceyi ne de mevsimleri bilebilirlerdi.

³⁹Ve ayda da insanlığa kudret ve merhametimizi gösteren apaçık bir işaret ve alamet vardır ki, biz onu hilal şeklinde kuru ve eğik bir hurma dalını andırır hale gelinceye kadar, hilal, dolunay, yarımay gibi çeşitli safhalardan geçirdik. Güneş ve Ay’ın Allah’ın koyduğu yasalarının sınırları içinde tayin edilmiş olan yörüngelerinde akıp gitmeleri, düşünen kimselere Allah’ın nizamının mükemmelliğini gösterir. Ayın doğudan batarak, batıdan doğarak geçirdiği evrelerde düşünenler için hikmetler vardır. Keşke düşünüp akıl edebilseler.

⁴⁰Evrendeki sistem öyle mükemmel bir ölçüyle ayarlanmıştır ki, Ne güneşin, aya yetişip çarpması mümkündür, ne de gece gündüzün önüne geçer. Bütün yıldızların ve gezegenlerin her biri bağlı oldukları yasaların sınırları içinde kendileri için takdir edilmiş bir yörüngede, dönmeye devam eder. İşte, hayat programınızı çizen Allah böylesine güçlü, böylesine bilgilidir. Yasamız ortadan kalkarsa hepsi birbirine girer. Hiç düşünmüyorlar mı? Yasamıza uymadıklarında neler olduğunu görmüyorlar mı? Yeryüzü kan gölüne dönüyor. İnsanların evlerini barklarını başlarına geçiriyorlar. İnsanların yaşadıkları ülkelere saldırıyorlar. Haksız yere canlara kıyıyorlar. Aralarında kini, nefreti, intikamı yükseltiyorlar. Böylece yok olup gidiyorlar.

⁴¹Nuh tufanı ve benzerlerinde olduğu gibi denizlerde kurduğumuz nizam sayesinde onların soylarını kendilerine nice fayda verecek yüklerle dolu gemilerde taşımamız da kendileri için Allah’ın varlığına ve rahmetine bir delildir. Onlar suya koyduğumuz yasayla bunu yapabiliyorlar. Bundan hiç ibret almıyorlar mı? Nereye baksalar yasamızı görürler. Yasamız olmasaydı onların hali nice olurdu?

⁴²Biz onlar için, gemiye benzer otomobil tren uçak gibi daha nice binekler nakil vasıtaları yarattık.

⁴³Dilesek kibir ve nankörlükleri sebebiyle suyun kaldırma kuvvetini kaldırarak onları derin sularda batırıp boğarız veya havadan yere çakarız. Kimse de yardımlarına gelemez ne onların imdatlarına feryadına yetişen olur, ne de kendileri boğulmaktan kurtulabilirler.

⁴⁴Ancak onları hâlâ helâk etmediysek, bizden bir rahmet ve bir süreye kadar imtihan için verilen mühletten yararlanarak kalıyorlar. İşte, hayat programınızı çizen Allah böylesine lütufkâr, böylesine merhametlidir. Her insan için bir ömür tayin ettik. Ömürleri bitinceye kadar yeryüzündeki nimetlerimizden yararlanırlar. İnançları ne olursa olsun ecelleri gelinceye kadar yeryüzünden yararlanmalarına izin veririz. Belki düşünüp öğüt alırlar.

⁴⁵Onlara, yani Allah’ın daveti olan nizam ile yaşamayı inatla reddedenlere “Önünüzde sizi bekleyen hesap gününden dünyada Allah’a karşı gelmekten ve arkanızda bırakmış olduğunuz tövbesi yapılmamış geçmiş günahlarınızdan, korkup sakının. Sizden öncekilerin başına gelenlerden ibret alın da ileride başınıza gelebilecek felâketlerden kendinizi koruyun. Rabbinizden de af dileyin. Belki esirgenirsiniz” denildiğinde bunları boş bir tehdit sayıp alay ederler ve dinlemeyip aldırmazlar ve küfre saparlar.

⁴⁶Zaten, ne zaman onlara Allah adına yapılmakta olan davete uyun diye Rablerinin ayetlerinden bir ayet gelse, ders almak yerine, sırtlarını dönüp yüz çevirirler ve atalarının uydurduğu yolları izlerler. Niçin yüz çeviriyorlar? Belki kendilerine gönderilen ayet onların hayrına olacak. Belki onlara lazım olan bir gerçeği hatırlatıyor.

⁴⁷Onlara: “Allah’ın size verdiği rızıktan bir miktarını Allah’ın daveti yolunda ve Allah için, muhtaçlara da verin!” dendiği zaman, nankörler, dünya hayatının bir imtihandan ibaret olduğunu görmezlikten gelerek çok bilmiş bir dille mü’minlere şöyle derler: “Ne yani, Sizin inancınıza göre dilediği takdirde Allah’ın doyuracağı mal mülk sahibi yapacağı kimseyi biz mi doyuracağız? Allah fakir edecek, biz besleyeceğiz, öyle mi? Biz Allah’tan ne daha zenginiz ne de daha merhametli. Ey Müslümanlar, doğrusu siz şaşırmışsınız bu kafayla apaçık bir sapıklık içindesiniz.” derler.

⁴⁸Onlar biraz daha ileri giderek mü’minlere şımarıkça derler ki: “Yok biz ölümden sonra diriltilecekmişiz, yok hesap-kitap varmış, ne saçmalık. Eğer doğru söylüyorsanız bu tehdit ettiğiniz yeniden diriliş, hesap ve vaat edilen azap ne zaman gelecek?” diyorlar.

⁴⁹Onlar, birbirleriyle çekişip dururlarken Rabbinin belirlediği vakit gelip de o belalı günde, dehşet verici bir gürültüyle patlayıp kendilerini ansızın yakalayacak korkunç bir çığlık ve ses bekliyorlar fakat farkında değiller. Onların işi sadece Azrail’in hayat fişini çekmesine veya İsrafil’in sûra üflemesiyle duyulacak korkunç bir sese bakar.

⁵⁰Bekledikleri azap başlarına gelse onlar hiçbir şey yapamazlar. O çığlık duyulduğunda Artık ne bir vasiyette ve tavsiyede bulunabilirler, ne de geriye evlerine ailelerine dönebilirler. O saatle aniden karşılaşacaklar. Hâlbuki düşünseler; Rabbin onlara, aranızdaki fakirleri, yoksulları, yetimleri, yolda kalmışları doyurun derken onların ahiretteki konumlarını yükseltmek istiyor. Onlara mükâfatlar vermek istiyor. Onlar ise dünyaya dalıp gittiler. Bencillikleri yüzünden kayboldular.

⁵¹Ve İsrâfîl tarafından ikinci patlama olarak Sur’a üflenir. İşte onlar kabirlerden yeniden diriltilip hesap vermek üzere Rablerine doğru akın akın koşarlar.

⁵²Hepsi birden kabirlerinden çıkarak korku ve şaşkınlıkla şöyle derler: Vay başımıza gelene! bizi yattığımız yerden kim niçin kaldırdı? diyecek ve sorduklarına da kendileri cevap vererek: Eyvah nimetlerine şükretmeyip saygısızlık ettiğimiz Rahman olan Allah’ın mutlaka olacak diye hesap için vadettiği gün işte bu olsa gerek. Demek ki peygamberlerin söyledikleri doğruymuş!” diyecekler.

⁵³Ve ardından, sura son kez üflenecek İşte O Gün sadece bir tek çığlık ve gürültü olur, hemen onların hepsi o sesle diriltilip, hesap vermek üzere huzurumuza getirilirler. O zaman sesler kesilecek, başlar öne eğilecek ve ilâhî ferman duyulacak.

⁵⁴O gün dünyada yaptıkları her şey en hassas terazilerde tartılır hiç kimseye zerre kadar bir haksızlık yapılmaz. Ey insanlar siz ancak yaptıklarınızın ve yapmanız gerekirken de yapmadıklarınızın karşılığını bulursunuz. Amelleriniz iyi ise mükâfata, kötü ise cezaya hak kazanırsınız.

⁵⁵Şüphesiz cennetlikler o gün sevinçli bir telaş içinde en güzel nimetlerle meşguldürler, keyif ve mutluluk içinde zevk sürerler. Dünyadaki amellerinin mükâfatlarına karşılık huzurlu hayatlarına başlarlar.

⁵⁶Kendileri ve vaat edilen eşleri vaat edilen cennetteki serin gölgelerde koltuklara kurulup yaslanmışlardır.

⁵⁷Orada onlar için canlarının istediği, çeşit çeşit meyveler ve ne isterlerse istesinler istedikleri her şey vardır.

⁵⁸Onlara, koruyup gözeten esirgeyen Rabbinin selâmı vardır. Bundan sonra sizin için acı, keder yok, ebedi mutluluk ve saadet var sözü ile hitap edilecektir. Bu onlara rahmeti sonsuz Rablerinin bir ödülüdür. Rablerinin bu iltifatıyla öylesine büyük bir mutluluk duyacaklar ki, diğer bütün nimetler geride kalacaktır.

⁵⁹Ama Allah’ın ayetlerini inkâr edip davetinden yüz çevirenlere “Hayat benimdir, dilediğim gibi yaşarım” diyenlere gelince, o Gün onlara denilecek ki: “Ey günahkâr suçlular, bugün artık müminlerden şöyle ayrılın bakalım” başka bir alana toplanın denir.

⁶⁰Ey Âdem oğulları, vaktiyle gönderdiğim mesajlar ve elçiler aracılığıyla, ben size şu sözleşmede bulunmamış mıydım: Şeytan sizin düşmanınızdır. Sakın şeytana uyup kulluk ve itaat etmeyin; vesveselerini dinlemeyin! “Lâ ilâhe” deyin. Yani Emirlerine kayıtsız şartsız itaat edilmeye lâyık hiçbir güç, hiçbir otorite yoktur deyin. Çünkü o sizin mahvolmanız için elinden geleni yapmaya ant içmiş apaçık düşmanınızdır. Yoksa cehennemi hak edersiniz demedim mi?

⁶¹Söz verdiğiniz gibi yalnızca bana kulluk edin, sadece benim emirlerimi yerine getirin. İllallah deyin Yani, Kulluk edilecek, hükmüne boyun eğilecek olan yalnızca Allah’tır! deyin. Ayetlerimle bildirdiğim ilkelere, yasalara göre yaşayın. Rabbinizin davetine uyun ki nankörlerden, zalimlerden, müşriklerden olmayasınız, İşte sizi dünyada ve âhirette kurtuluşa iletecek dosdoğru yol budur diye emretmemiş miydim?

⁶²Ama işin doğrusu Şeytan sizden önceki pek çok milleti kandırıp saptırdı. Bunu gördüğünüz halde Niçin şeytanın peşine düşenlerin başlarına gelenlerden ibret alıp dersler çıkarmadınız? Halâ akıl erdiremiyor musunuz? Aklınızı başınıza almanız gerekmez miydi?

⁶³O gün, bütün bu uyarılara kulak tıkamış, şeytana tâbi olarak yaşamış olanlara şöyle denir: Ey kâfirler İşte şimdi onunla karşılaştınız İşte size söylenen elçilerim tarafından tekrar tekrar uyarıldığınız halde hak ettiğiniz cehennem budur. Oysa Rabbinizin davetine uyun ki nankörlerden, zalimlerden, müşriklerden olmayasınız diye de peygamberler ve kitaplar gönderip uyarmıştık

⁶⁴Orayı fazlasıyla hak ettiniz. İnkarınızdan dolayı bugün oraya girin bakalım. Size vaat edilen de zaten burası idi.

⁶⁵O gün cehennemliklerin mazeretler uydurup sızlanıp yakınmalarının hiçbir önemi yoktur. O zalimlerin ağızlarını mühürleriz. Ardından şahitlerin dinlenmesine geçilir. Önce elleri dile gelip bize konuşur ve yaptığı kötülüklerini, işlediği günahlarını söyler. Ayakları da yaptıklarına ve gittiği her yer hakkında şahitlik eder.

⁶⁶Ahirette kimsenin haklı bir mazereti olmayacak. Şayet insanların gerçeği kavrayıp davetimize yönelmemelerini dileseydik dünyada iken onların gözlerini maddî-manevî büsbütün kör ederdik. Ve gördüklerini duyduklarını anlama yetenekleri ile yaratmazdık. O zaman şaşırıp kalırlar doğru yolu bulmak için sağa sola koşuşurlar, ama onlar bir düşünsünler bakalım bu durumda gerçeği nasıl göreceklerdi?

⁶⁷Yine doğru ile yanlış arasında seçim yapma özgürlüğünden yoksun olmalarını dileseydik onları farklı bir amaç için farklı bir tabiatla yaratarak şekillerini konum ve durumlarını değiştirirdik. Ve onları oldukları yerde sabitleştirip zamanlarını dondururduk, arzularını gerçekleştirmek için ne ileri gidebilir ne de önceki hallerine geri dönebilirlerdi. Geçmiş ve gelecek düşünceleri ve hareket yetenekleri köreltilirdi. Öyleyse, kendilerine görme, işitme, hareket etme ve benzeri yetenekleri bahşeden Allah’a kulluk etsinler. Ayrıca, bu nimetlerin ebedî olmadığını, bir gün mutlaka ellerinden alınacağını da unutmasınlar.

⁶⁸Ey insan! Bu gerçekler ışığında hayatını programla. Gençlikte yapman gerekenleri, ihtiyarlığa öteleme. Bil ki; Biz kime uzun ömür verirsek, onu yaratılış itibariyle tersine çeviririz, yaşlandıkça güç ve yeteneklerini azaltırız. Hiç düşünmüyorlar mı? İnsan bakıma muhtaç bir bebek olarak doğuyor, büyüyor! Sonra bakıma muhtaç ihtiyar olarak ölüyor. Yaşlandığında bir bebek kadar zayıf olur ama bir bebek kadar sevimli olmaz. Onlar şöyle mi zannediyor? Biz ilelebet güçlü kuvvetli kalacağız. Kimse bize güç yetiremeyecek. Hayır gençlik denen nimetin hakkını vermeyenler bu gerçeklere rağmen, hâlâ akıllarını kullanmayacaklar mı? Güç ve kudretin yalnızca Allah’a ait olduğunu idrak edip O’na kul olmayacaklar mı? O halde elden ayaktan düşmeden, Allah adına yapılan davete icabet ederek kurtulanlardan, ödüle layık olanlardan olmaya gayret edin.

⁶⁹Yoksa bu kitabı bir şâirin bir kâhinin sözü diye ciddiye almıyorlar mı? Varsa böyle düşünen bilsin ki; Muhammed bir şâir değildi. Biz Peygamber’e şiir öğretmedik, O, Kur’an ile öğüt verip uyaran bir elçidir, şiir ona yakışmaz da. Muhammed’e vahyettiğimiz ayetler, insan ruhunu okşayan, yürekleri sarsıp derinden etkileyen muhteşem güzelliğine rağmen, asla şiir değildir! O, sizi bir şairin sözüne değil, Rabbinizin kitabı ile yaratılışınızın amacı olan hayat nizamı ile yaşamaya davet ediyor. Ona âlemlerin Rabb’i tarafından vahyedilen tüm insanlığa sadece bir öğüt ve insanın bulunduğu her yerde okunsun, anlaşılsın ve hayata hükmetsin diye gönderilen, gerçekten okunmaya değer ve daima okunması gereken apaçık bir Kur’an’dır.

⁷⁰Bu kitabı okuyanlar iyi bilsinler ki, bu kitap kabirlerde uyarılmalarına gerek kalmayan ölülere okunsun diye inmemiştir. Peygamber ve İslam davetçilerinin Kur’an ile yaptığı tebliğ, kalpleri diri olanları, aklını kullanıp düşünenleri, uyarıp korkutmak ve gerçeği yalanlayan kâfirlerin de hak ettikleri azap sözünün gerçekleşmesi ve hiçbir bahanelerinin kalmaması için indirilmiştir. Peygamber’in Kur’an ile yaptığı uyarılardan diri olanlar, aklını kullanıp düşünenler yararlanırlar. Kur’an bunun için indirilmiştir. Yoksa sen ayetlerimizi ölülere mi okuyorsun? Ayetleri ölülere okuduğun için mi işitmiyorlar? Ölülere okuduğun için mi ders çıkarmıyorlar? Andolsun ki ayetlerimize karşı gözlerini körleştiren, kulaklarını sağırlaştıran, kalbini soğutanlar var ya; onlar kabirlerdeki ölüler gibidir. Onlara ayetlerimi okusan işitmezler. Sanki onlar mezarların başına gidip ayetlerimi arkalarından okuduğunuz ölülere benzer. Onun için onlara gerçekleri göstersen görmezler. Hani hiç düşünmüyorlar. Sor onlara. Mezarların başına gidip ayetlerimi okumanızın ölülere faydası ne? Andolsun ki böyle yapanların mezardaki ölülerden farkı yoktur. Bilin ki Kitap diriler için gönderildi. İşte Kur’an’ın varlık sebebi ve temel görevi budur.

⁷¹Nimetlerimizden istifade edip de Allah’a kulluktan kaçınan o gâfiller, görmediler mi kudretimizin ve rahmetimizin bir eseri olarak nice hayvanlar yarattık da kendileri etinden, sütünden ve gücünden faydalanmaları için onlara sahip olmaktadırlar? Rabbiniz sizden başka hiçbir canlı yaratmayabilirdi. Sadece otlarla, bitkilerle, meyvelerle, sebzelerle beslenmek zorunda kalırdınız.

⁷²Bu hayvanları onların, emrine verdik. Onların bazısını binek olarak kullanırlar, bazılarını da kesip etlerini yerler.

⁷³Kendileri için onlarda süt-yumurta deri ve yün gibi daha birçok yararlı şeyler ve içecekler var. Bütün bunlardan istifade edip de hala şükretmiyorlar mı?

⁷⁴Bütün bunlara rağmen insanlardan bir kısmı, Allah’a şükür yerine kendilerine yardım edecekleri ümidiyle, Allah’tan başkasına dinî ve siyasi önderlere taparcasına bir bağlılıkla yönelir ve onların hizmetine girerek zalim tağutları ve işbirlikçi iktidarları kendilerine ilahlar edinirler. Edindikleri ilahların ilkelerine yasalarına uyarak onlara taptılar. Allah’ın yasalarına uymadılar. Onlar yasalarımıza uyarak hem dünyada hem ahirette kazanacaklardı. Bunu anlayamadılar. Yeryüzünde insanlardan edindikleri ilahlara uyarak; uydurdukları ilahların yardımlarını umdular.

⁷⁵Ne var ki o sahte İlâhların gerçek anlamda onlara yardım edecek güçleri yoktur. Aksine insanların yardım bekledikleri yalancı ilahlar; hep insanlardan yardım bekler. Tam Aksine kendileri, AB, ABD ve NATO gibi hain ilâhlara yardıma hazır, görevli askerler durumunadırlar. Bu halleri ile hepsi birbirine muhtaç, hepsi birbirinin yardımını bekleyen güçsüz ve âciz varlıklardır.

⁷⁶Ey peygamber, ey Müslüman sen duruşunla doğru yoldasın. Artık Onların, o nankör, azgın ve küstahların, inkâr ve hakaret dolu sözleri seni üzmesin. Hiç endişelenme, Biz onların niyetlerini ve kalplerinde gizlediklerini de dilleriyle açığa vurduklarını da biliyoruz. Hangi niyetle sana karşı çıktıklarını, hangi nedenle ayetlerimizi inkâr ettiklerini ve onların elindeki imkânı da biliriz. Sen her şeye rağmen tevhid delillerini anlatmaya insanları diriliş gerçeği üzerinde düşündürmeye devam et Onların Allah’tan başka kaçacakları yer yoktur! İşte o zaman gerçeği anlayacaklar.

⁷⁷O edepsiz insan, kendisini basit görünümlü bir damla meniden yarattığımızı ve şekil verip bunca nimetlerle donattığımızı görmüyor mu? Şimdi o, bize ve elçilerimize karşı, aklınca deliller ileri sürerek apaçık bir düşman kesilmiştir. Yaratılışlarını unutup haddi aşıyorlar. Kendilerini yaratana düşman kesiliyorlar. Onlar kendilerini ne zannediyor? Bize nankörlük edip başkaldırarak isyan etmeye kalkmasını yanına bırakır mıyız?

⁷⁸Kendi yaratılışını unutuyor ve nasıl yaşaması gerektiğini düşünmeden, bize örnek getirmeye kalkışıyor ve “Her şeye kadir olan Yaratıcıyı, yaratılanlarla bir tutup hiç utanmadan, Şu toprağa karışmış çürümüş kemiklere kim yeniden diriltip can verecekmiş?” diyor.

⁷⁹Ey Resûlüm! O müşrik ve kâfire De ki: “Onları ortada hiçbir şey yokken ilk defa yaratan günü gelince tekrar diriltecek. Allah’ın ilmi ve gücü dilediği her şeyi en mükemmel şekilde yaratmaya yeter. O’nun ilminin sınırı yoktur.

⁸⁰O size çöldeki yeşil ağaçtan kuru ateş yarattı da siz, toprak altında binlerce yıl kalarak kömüre ve petrole dönüşen maddeleri hayatın birçok alanında yakıp kullanıyorsunuz. Fotosentez yoluyla da yeşil bitkilerden çıkan oksijenle ateşi tutuşturup yakmaktasınız. Hâlâ düşünmez misiniz?

⁸¹Gökleri ve yeri yaratan Allah, sonsuz ilim ve kudretiyle onları aynı şekilde yeniden yaratamaz mı? Elbette yaratır. Çünkü O her şeyi kusursuzca Yaratan ve her şeyin gerçeğini bilendir.

⁸²Allah, eşsiz yaratma ilmi ve gücü ile bir şeyi yaratmak istediğinde O’nun emri sadece ona: “Ol” demesidir. O da hemen oluverir. Düşünüp öğüt alsınlar. Dünya hayatı için doğduk, yaşadık, öldük, mesele bitti demesinler.

⁸³Ne yaparsanız yapın her şeyin mülkü, yönetimi mutlak hüküm ve hükümranlığı, kendisinde olan yüceler yücesi Allah’ın şanı ne kadar da yücedir. Ve hepiniz bir gün ölecek, dirilecek ve kesinlikle bütün bir hayatın hesabını vermek için eninde sonunda O’na döndürüleceksiniz. İster emirlerimize uyar, yasalarımıza göre yaşar, yüzünüzün akıyla hesaba gelirsiniz. İster ayetlerimi inkâr eder, aklınızdan uydurduğunuz yasalara göre yaşar, yüzünüzün karasıyla hesaba gelirsiniz. Hala öğüt alıp kendinizi düzeltmeyecek misiniz?