En’am Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Bütün övgüler ve şükürler; gökleri, yeri ve arasındakileri, karanlığı ve aydınlığı yaratan Allah’a mahsustur. Şirk ve küfürde inatla direnenler, Allah’ın yarattığı ve sahibi olduğu kulları üzerinde kendilerini hak sahibi görüp ilahlık iddiasında bulunuyorlar.

Hâlbuki insanı balçıktan yaratan, sonra da hem insana hem de dünyaya bir ömür tayin eden, öldükten sonra diriltip hesap soracak olan da Allah’tır. Bu gerçeğe rağmen davet edildiğiniz hayat nizamına uymakta niçin tereddüt ediyorsunuz?

Hiç şüphe yok ki göklerde olanları da, yerde olanları da yaratan ve nizamlarını kurup yaşatan Allah’tan başka gerçek ilah yoktur, ibadet ve itaat edilmeye layık olan yalnızca O’dur. O, sizin içinizde sakladıklarınızı da, açığa vurduklarınızı da ve nasıl yaşamak istediğinizi de bilir.

Kendilerini bu gerçeği inkâra şartlandırmış olanlar ne zaman Allah’ın âyetlerine uymaya çağırılsalar hemen ondan yüz çevirir, duymazdan gelirler. Oysa artık yaratılışlarının sebebini açıklayıp, onları onurlu, erdemli ve özgür bir hayata davet eden Kur’an gelmiştir fakat buna rağmen Kur’an’ın âyetlerini yalan sayıp, onlarla alay etmekteler. Günü gelince alay ettiklerinin gerçek olduğunu anlayıp pişman olacaklar.

Bu müşrikler kendilerinden önce Allah’ın davetini reddeden toplumların başlarına gelenleri bilmiyorlar mı? Size verdiğimiz nimetleri onlara da vermiş, üzerlerine gökten bol yağmurlar indirmiş, ayaklarının altlarından ırmaklar akıtmıştık. Buna rağmen nankörlük ederek günah işlemeye devam ettiler. Bu yüzden Biz de onları azaba uğratıp helak ettik ve yerlerine başka nesilleri mirasçı kıldık.

Ey Peygamber! Şayet Biz sana Kur’an’ı yazılı bir metin halinde gönderseydik ve onlar da ona elleriyle dokunsalardı, yine de inkârcılığa kendilerini şartlandırmış olanlar inanmaz, “Bu bir aldatmaca, bir sihirbazlık işidir.” derlerdi.

Ardından da, “Madem Peygambersin, o halde sana yardımcı bir melek gönderilsin ki biz de onu görüp inanalım.” derler fakat melek de göndersek yine inanmazlardı. Bundan sonra da tevbe etmeye fırsat bile bulamadan helak edilmek üzere haklarında hüküm verilirdi.

Şayet Biz, Peygamber’le birlikte bir melek göndersek, elbette onu da insan şeklinde gönderirdik. Davete iman etmek istemeyenlerin bahaneleri bitmez, şüphelerinin önüne de geçilemez.

Senden önceki peygamberlerin de öğüt ve uyarıları ile alay edilmişti. Bu yüzden alay edenler hak ettikleri azap ile helak edildiler.

De ki: “Yeryüzünü dolaşın da davet edildikleri ilâhî nizam ile ahlakı reddedip nankörlük eden küstahların sonlarının nasıl olduğunu görüp anlayın.”

Ey Peygamber! O müşriklere “Göklerde ve yerde olanlar kimin?” diye sor ve de ki: “Elbette Allah’ındır. Merhametli ve şefkatli olmak da O’nun sıfatlarındandır.”

Geleceği kesin olan Kıyamet Günü, Allah hepinizi bir araya toplayıp davetine karşı tutumunuzdan hesaba çekecek ve hak ettiğinizin karşılığını verecektir. Kaçınılması mümkün olmayan bu gerçeğe, şirk ve küfürde inatla direnenler inanmazlar.

Gecenin ve gündüzün barındırdığı her şeyin tek ve gerçek sahibi Allah’tır. Her şey O’nun bilgisinin ve kudretinin eseridir, O her şeyden haberdardır.

De ki: “Gökleri ve yeri bir bütün olarak yaratıp, sonra da bir çekirdeği yarar gibi birbirinden ayıran, kusursuz işleyen nizamlarını kuran ve yarattıklarını yedirip içirip rızıklandıran, kendisinin de hiçbir şeye ihtiyacı olmayan Allah dururken, ben O’nun davet ettiği nizam ile ahlaktan başkasına mı yöneleceğim?”

De ki: “Ben Rabbimin beni davet ettiğine teslim (müslüman) olanların ilki ve öncüsü olmakla emrolundum. O’ndan başkasını ilah edinmem, Rabbime nankörlükle isyan edersem Kıyamet Günü’nün o çetin azabına mahkûm olmaktan korkarım.”

O Gün kim salih amelleri sebebi ile azaptan esirgenmişse, Allah’ın şefkat ve merhametine nail olup bahtiyar olacaktır.

Eğer Allah sana imtihan etmek için ya da ellerinle işlediklerinden dolayı bir zarar dokundurmak isterse, onu yine Allah’tan başkası gideremez ya da sana bir hayır dilerse ona da kimse engel olamaz. Şüphesiz Allah dilediğini yapmaya kâdirdir.

Kulları üzerinde hükümranlık hakkı yalnızca Allah’a aittir. O, her hükmünde hikmet olan, her şeyin en doğrusunu bilendir.

Ey Peygamber! O şirk ve küfründe direnenlere de ki: “Benimle sizin aranızda en güvenilir ve en büyük şahit kimdir? Elbette ki Allah’tır. Bu Kur’an bana, sizin ve sizden sonra ulaşacağı kimselerin uyarılması için indirildi, buna rağmen davet edildiğinizden yüz çevirip de Allah’tan başka ilah mı edineceksiniz?” De ki: “Ben asla Allah’tan başkasını ilah edinmem, tek ve gerçek ilah Allah’tır ve ben, sizin O’na ortak koştuklarınızdan uzağım.”

Kendilerine daha önce kitap verdiklerimiz kendi kitaplarında kalmış olan gerçeklerle, Kur’an’ın ilahi bir kitap olduğunu kendi çocuklarını tanıdıkları gibi tanıyıp bilirler fakat birçoğu zararlarına olmasına rağmen yine de yüz çevirip inanmazlar.

Gerçekler apaçık bildirilip ortaya konulduğu halde kabullenmeyip, kendi uydurdukları hurafeleri Allah’a isnat ederek iftira edenlerden daha cahil, daha zalim kim olabilir? Bunlar asla iflah olmazlar.

Kıyamet Günü bunların hepsini bir araya toplayacağız ve onlara “Allah’a ortak koşarak, ilah edinip peşinden gittikleriniz nerede?” diye soracağız. Onlar da o zaman, “Rabbimiz! Yemin ederiz ki niyetimiz, onları ilah edinerek Sana şirk koşmak değildi.” demekten başka mazeret uyduramayacaklar. Bakın işte uyarıldıkları gerçeklerle karşılaşınca nasıl da yalana sarılıp suçlarını inkâr ediyorlar. Artık ilahlık yakıştırdıkları da onları terk edip yok olmuşlardır.

Ey Peygamber! Müşriklerin bir kısmı, sen Kur’an’ı okurken dinliyormuş gibi yaparlar. Onlar âdeta Kur’an’ı anlamamak için kalplerini perdeleyip kulaklarına tıkaçlar yerleştirmişlerdir. Onlar gerçeği tüm delilleriyle görüp, her türlü mucize ile karşılaşsalar da yine inanıp iman etmezler. Üstelik seninle tartışıp, “Bunlar eskilerin masalları.” demekten de geri durmazlar. Ayrıca başkalarının da Kur’an’ı dinleyip anlamasına engel olmaya çalışırlar ve böylece kendilerini cehenneme sürüklerken onları da peşlerine takarlar ama bunun farkında değiller.

Sen onların ateşin karşısına getirildiklerinde yaşadıkları aczi ve pişmanlık içinde, “Ah keşke dünyaya dönmek için bize bir fırsat daha verilse de Rabbimizin davetine iman edip sarılan mü’minlerden olabilsek.” deyişlerini bir bilsen.

Fakat artık çok geç, daha önce başlarına geleceklerle uyarılmalarına rağmen, umursamayıp yüz çevirmişlerdi. Onlar yeniden dünya hayatlarına döndürülseler yine Allah’la birlikte başka ilahlar edinip, müşrik olmayı seçerlerdi. Çünkü onlar dünya hayatından başka bir hayatın, ölümden sonra dirilişin ve Hesap Günü’nün olmadığına kendilerini şartlandırmış yalancılardır.

Bir de sen onların Rablerinin karşısına çıkarıldıklarında, “Ölümden sonra diriltilme ve Hesap Günü gerçek değil miymiş?” diye kendilerine sorulduğundaki hallerini bir görsen! İşte o zaman onlar hep bir ağızdan, “Rabbimize andolsun ki ölümden sonra diriltilmek ve Hesap Günü gerçeğin ta kendisiymiş.” diye seslenirler. Allah da onlara, “Bu gerçeği inkâr ederek yaşamanızın cezasını çekin.” diyecektir.

Son Saat’in ve Hesap Günü’nün geleceğine inanmayanlar o günlerle karşılaşınca “Dünyada iken öğüt ve uyarıları dikkate almadığımız için yazıklar olsun bizlere, çok hazırlıksız yakalandık.” diyerek omuzlarındaki günah yüklerinin altında inim inim inleyecekler.

Dünya hayatı yaratılışının sebebini düşünmeyenler için yalnızca geçici bir oyun ve eğlenceden ibarettir. Oysa asıl olan âhiret hayatıdır. Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirmek için ellerinden gelen gayreti gösterenleri âhirette ebedî mutluluk, huzur, güven ve sayısız nimetler beklemektedir. Bu gerçeği ancak Allah’ı layıkıyla tanıyan temiz akıl sahipleri anlar.

Ey Peygamber! Allah adına yaptığın davete karşı çıkıp, seni yalancılıkla suçlamalarına üzüldüğünü biliyoruz. Aslında onların yalanladıkları, yüz çevirip reddettikleri Allah’ın âyetleridir.

Onlardan öncekiler de kendilerine gelen peygamberleri yalanlayıp eziyet etmişlerdi. Peygamberleri de, Bizden kendilerine yardım gelinceye kadar yapılan eziyetlere, iftiralara sabırla direndiler ve sonunda Allah’ın yardımı imdada yetişti. O’nun peygamberlerine ve mü’minlere yardım vaadi haktır ve bunun önüne hiç kimse geçemez. Sana o peygamberlerle ilgili bir kısım kıssaları da ulaştırdık.

Ey Peygamber! Allah’ın kitabına uymaya davet ettiğin kimselerin yüz çevirmeleri ve saldırıları ağırına gidiyor, onlar adına üzülüyor olsan da iyi bil ki, onların doğru olanı kabullenmeleri için bir delik açıp yerin dibine insen, göğe bir merdiven dayayıp çıksan, daha başka mucizeler de ortaya koyup göstersen onlar yine de inkârlarından vazgeçmezler.

Allah dileseydi, insanları iradelerini kullanarak hayat tarzlarını belirleme özellikleri ile yaratmaz ve onları yaratılış sebeplerine uymaya mecbur olacakları bir yaratılışla var ederdi. O halde sen de sakın bu gerçekten habersiz biri gibi davranma.

Gerçek şu ki, Allah adına Kur’an ile yapılan daveti ancak yaratılışlarının sebebini anlamak ve samimiyetle ona uygun yaşamak arzusunda olanlar anlayıp kabullenirler.

Gözleri dünya hayatından başka bir şey görmeyen, kalplerini karartmış, kulaklarını gerçeklere kapatmış ve sırtlarını dönmüş olanları da Allah, günü gelince Kıyamet’le birlikte diriltip bu davranışlarının hesabını soracak.

Ey Peygamber! Müşrikler sana, “Şayet gerçekten peygambersen neden Rabbin tarafından verilmiş bir mucizen yok, bize bir mucize göstermen gerekmez miydi?” diye soruyorlar.

Sen onlara de ki: “Elbette Allah her türlü mucizeyi göstermeye muktedir olandır.” Fakat onlar mucizeler gösterilmesine rağmen yine de davete yönelmezlerse, dünya hayatlarında da azapla helak edilmeyi hak etmiş olacaklarını bilmiyorlar.

Hâlbuki yeryüzünde yürüyen hayvanlar, kanatlarıyla uçan kuşlar, sizin yaratılışınız, içinde yaşadığınız kâinat ve nizamı apaçık mucizeler değil mi? Hem onların her birinin bir yaratılış sebebi olduğunu görmüyor musunuz? Bizim nizam ve yasalarımızın işleyişinde ve gönderdiğimiz Kitap’ta hiçbir eksik, hiçbir kusur bulamazsınız. Sonunda sizler de tekrar diriltilip, Allah’ın huzurunda toplanacak ve daveti olan hayat nizamına karşı tutumunuzdan hesaba çekileceksiniz.

Kur’an ile apaçık yapılmakta olan bu çağrıya duyarsız davranıp kıymetini takdir etmeyenler, zifiri karanlıklara gömülmüş körler, kulaklarını gerçeklere tıkamış sağırlar ve gerçekleri söylemeyen dilsizlerdir.

Allah doğru olandan sapmak isteyenleri sapıklıkta bırakır, doğru olanı yaşamak isteyeni de ona ulaştırır.

Ey Peygamber! O müşriklere de ki: “Bu nankörlük, küstahlık ve azgınlığınız sebebi ile Allah’ın azabı ya da Son Saat aniden gelip çatsa, o zaman sizler Allah’tan başkasına mı yalvarıp yakaracak, yardım isteyeceksiniz?

Hayır, o zaman yalnız Allah’a yalvarırsınız ancak Allah dilerse ondan sizi kurtarır, O’na ortak koştuğunuz ilahlarınız o anda aklınıza bile gelmez.”

Biz sizden önceki toplumlara da peygamberler gönderdik, onlar da Allah adına yapılan çağrıyı reddettiler. Sonra da sıkıntı ve zorluklarla onları imtihan ettik. Fakat başlarına gelen sıkıntılara, musibetlere rağmen davet edildikleri İslami hayat nizamına uymadılar. Şirk onların gözlerini köreltmiş, kalplerini taşlaştırmış, böylece şeytan da onlara yaptıklarını güzel ve doğru olarak göstermişti.

Onlar, kendilerine öğüt ve uyarılarla yapılan daveti umursamayıp, sırtlarını döndüler. Biz de onlara bu defa her türlü nimet kapılarını ardına kadar açtık, kendilerine verilen nimetlerin sarhoşluğu ile şımarıp azgınlaştıklarında, ansızın hiç beklemedikleri bir anda onları azabımızla yakaladık. İşte o zaman bütün hayalleri, ümitleri, hevesleri boşa çıktı.

Sonunda hak ettikleri azap ile helak edildiler. Şükredilmeye ve her türlü övgüye layık olan yalnızca Allah’tır.

De ki: “Düşünün ki Allah sizin işitme ve görme duyularınızı elinizden alıp sağır ve kör etse, kalplerinizi mühürleyip duygusuz ve bilinçsiz kimseler haline getirse, onları size verebilecek Allah’tan başka bir ilah var mı?”

Biz böylece ilmimizin ve kudretimizin delillerini apaçık ve çeşitli biçimlerde ortaya koyuyoruz. Buna rağmen gerçeği inkârı tabiatları haline getirmiş olanlar, Allah’tan başka ilahlar edinmeye inatla devam ediyorlar.

Onlara de ki: “Allah’ın azabı aniden başınıza gelip çatsa, o zaman halinizin nice olacağını bir düşünsenize!”

Biz peygamberleri yalnızca uyarıcı ve müjdeci olsunlar diye gönderdik. Her kim iman edip kendini ıslah ederse, artık böyleleri için âhirette azap korkusu olmayacak, üzüntü de duymayacaklardır.

Âyetlerimizi yalanlayan nankörlere gelince, onlar da bu tutumlarının cezasını azaba mahkûm edilerek çekecekler.

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Ben size Allah’ın hazineleri benim yanımdadır demiyorum, ayrıca ben gaybı bildiğimi de söylemiyorum, kalkıp bir meleğim de demiyorum, ben yalnızca bana vahyedilene uymaktayım ve sizi de ona uymaya davet ediyorum.”

De ki: “Hiç görenle görmeyen bir olur mu, hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”

Öldükten sonra diriltilip hesaba çekileceklerine iman eden ve Allah’a karşı sorumluluklarının bilincinde olanları da Kur’an ile uyar! Hesap Günü onlara Allah’tan başka dost ve şefaatçi yoktur.

Ey Peygamber! Yaratılış sebepleri olan hayat nizamının nasıl yaşanacağını öğrenmek ve böylece Allah’ın rızasını kazanmak için sabah akşam sana gelenleri sakın küçümseyerek huzurundan uzaklaştırma. Onların yapıp ettiklerinden sen sorumlu değilsin, onlar da senin yapıp ettiklerinden sorumlu değiller. Onları geçmişleriyle, toplumdaki konumlarıyla ya da ekonomik imkânlarıyla yargılayıp değerlendirirsen sen de cahil ve zalimlerden olursun.

Biz insanları kendi içlerinde birbirleriyle sınar, imtihan ederiz. Kendilerini Allah’ın davetini inkâra şartlandırmış olanlar, “Allah bizleri bırakıp da bu fakir fukara, güçsüz, toplumda yeri olmayan kimselere mi iman ve hidayet nasip etti?” derler. Hâlbuki hidayete kimin layık olduğunu en iyi bilen Allah’tır.

Ey Peygamber! Allah adına yapılmakta olan davete yürekten samimiyetle iman etmek üzere, sana gelen o insanlara de ki: “Selam olsun size, gözünüz aydın olsun, Rabbim mü’min kullarına şefkat ve merhameti kendisine prensip edinmiştir. Haberiniz olsun, kim günah olduğunu bilmeden günah işler de, sonra onun günah olduğunu öğrenip tevbe ederek doğruya yönelirse, Allah da ona karşı merhametli ve bağışlayıcıdır.”

Biz âyetlerimizi böylece açıklıyoruz ki tevbe edip kendini düzeltenlerin durumu ile günahı hayat tarzı haline getirmiş olanların durumlarının bir olmadığı bilinsin.

Müşriklere de ki: “Ben sizin ilah edindiklerinize tapmam. Böyle yapmak zaten bana da size de Allah tarafından yasak edildi.”

De ki: “Ben sizin mesnetsiz, anlamsız, birilerinin çıkarına ve keyfine göre oluşturulmuş yolunuza uysaydım, o zaman sapıtmış, doğru yoldan ayrılmış cahillerden olurdum. Ben, Rabbimden gelen apaçık delillerle, sizi doğru yola davet ediyorum fakat siz O’nu reddedip yalan sayıyorsunuz. Sizin bir an önce ‘Başımıza gelsin de görelim’ diye alay ettiğiniz azabı başınıza getirmek benim elimde değildir. Onun kararını verip, zamanını belirleyecek olan Allah’tır. O, en doğru hükmü verendir ve hükmüne kimseyi de karıştırmaz.”

De ki: “‘Gelsin de görelim’ dediğiniz azabı getirmek benim elimde olsaydı cezanız çoktan verilmiş, böylece aramızdaki mesele de halledilmiş olurdu fakat müşrik ve kâfirlerin ne zaman ve nasıl cezalandırılacağını en iyi Allah bilir. Çünkü gaybı bilen yalnız O’dur. O; karada, denizde ve gelecekte nelerin olacağına karar verendir, dalından düşen bir yaprak bile O’nun bilgisi dahilindedir, toprağın derinliklerine atılan bir tohum, kuru, yaş, canlı ya da ölü her şey Allah’ın bilgisinin eseri ve yasalarına tâbidir. Allah her şeyden haberdardır.

Nitekim sizi geceleyin ölü gibi uyutan ve gündüzün ne yaptığınızı, ne yapacağınızı bilen de O’dur. Belirlediği ömrü tamamlayacak olanları her sabah hayata döndürür, ölümünüzden sonra da hepiniz tıpkı uykudan uyanır gibi Rabbinize döndürüleceksiniz. İşte o zaman dünya hayatınızda Rabbinizin davetine karşı tutumunuz sizlere apaçık bildirilecek ve hak ettiklerinizle karşılaşacaksınız.”

Kulları üzerinde mutlak hüküm sahibi Allah’tır ve hükümranlık yetkisi yalnızca O’na aittir. Sizden birine ölüm gelinceye kadar, Allah’ın sizin için görevlendirdiği melekler amellerinizi takip edip kayıtlarını tutarlar. Vakti gelince de canlarını alırlar. Hesap Günü ölenler diriltilip gerçek sahipleri olan Rablerinin huzurunda hesap vermek üzere toplanırlar. Allah hüküm verenlerin ve hesap görenlerin en hayırlısıdır.

Ey Peygamber! De ki: “Karada ve denizde hayati bir tehlike ile karşılaştığınızda ‘Rabbimiz! Sen bizi bu tehlikeden kurtarırsan, yemin ediyoruz ki Sana şükredip Senden başkasını ilah edinmeyeceğiz.’ diye yalvarıp yakardığınızda sizi Allah’tan başka kurtaracak olabilir mi?”

De ki: “Sizi her türlü sıkıntı ve musibetten kurtaracak olan yalnızca Allah’tır. Buna rağmen siz hâlâ O’nunla birlikte başka ilahlar mı ediniyorsunuz?”

De ki: “Size gökten ve yerden felaketler göndererek, azapla kuşatma gücüne sahip olan yalnızca Allah’tır. Hak ettiğiniz takdirde sizi muhalif toplumlar halinde bölüp parçalayarak birbirinize düşürüp acılar yaşatmaya da Allah kâdirdir.” İşte Biz mesajlarımızı iyice anlayasınız diye âyetlerimizle tekrar tekrar çeşitli biçimlerde açıklıyoruz.

Ey Peygamber! Senin kavmin Kur’an ile bildirilen gerçekleri yalanladı. Sen onlara de ki: “Ben sizi Allah’tan gelecek olan bir azaba karşı koruma gücüne sahip vekiliniz değilim. Unutmayın ki Allah’ın bildirdiği her haberin bir gerçekleşme zamanı vardır, zamanı geldiğinde siz de bunu öğreneceksiniz.”

Âyetlerimiz hakkında ileri geri konuşanları gördüğün zaman, onlar başka konulara geçinceye kadar oradan uzaklaş. Şayet şeytan bunu yapmayı sana unutturursa hatırladıktan sonra böylesi nankör ve zalimlerle bir arada durma.

Allah’a karşı sorumluluklarının bilinciyle yaşayanlar müşrik, nankör ve zalimlerin tutumlarından sorumlu değiller, ancak onlara öğüt verip uyarmakla ve doğru olana davet etmekle mükelleftirler.

Ey Peygamber! Sen bu dünya hayatının geçici zevklerine, kendini tamamen kaptırıp da, bunu hayat tarzı haline getiren ve Allah’ın davetine sırt dönüp, onu oyun eğlence konusu yapanları Kur’an’la uyarıp başlarına gelecekleri de hatırlattıktan sonra kendi hallerine bırak. Şunu iyi bilsinler ki, şirkleri, küfürleri ve zulümleri sebebi ile Allah’ın azabını hak ettiklerinde, kendilerini Allah’a karşı koruyabilecek bir dost ve şefaatçi bulamazlar, Allah’ın azabından hiçbir güç onları kurtaramaz, orada fidye kabul edilmez. Bunlar yapıp ettiklerinin ve yapmaları gerekirken de yapmadıklarının hesabını, azabın pençesine düşerek verecekler. Onlara cehennemde kaynar sudan bir içecek vardır. Allah’a nankörlük edip, şirk koşmanın cezası pek şiddetlidir.

De ki: “Bizi yaratıp bunca nimetlerle donatan ve yaratılış sebebimizle birlikte nasıl yaşamamız gerektiğini bildiren, Allah’ın daveti dururken insana hiçbir yararı dokunamayacak ilahlaştırılmış kimselerin uydurdukları hayat nizamlarına mı uyalım? Allah’ın rehberliği yegâne rehberliktir.

Allah bize doğru yolu bildirmişken, şimdi tutup da şeytanların ayarttığı kimselerin peşine düşüp, gerçeklerden yüz çevirip topuklarımız üzerinde gerisin geriye dönerek cehenneme doğru koşan ahmaklar gibi mi olalım?”

De ki: “Tek doğru yol Allah’ın gösterdiği yoldur. Bizler âlemlerin Rabbi olan Allah’a teslim olup, namazı hakkını vererek bilinçle kılmak ve böylece hidayet üzere yaşamakla emrolunduk. Hepimiz sonunda O’nun huzurunda toplanıp dünyadaki hayatımızı kime ve neye göre yaşadığımızdan hesaba çekileceğiz.”

Allah gökleri, yeri ve arasındakileri insan için, insanı da yeryüzünde kurallarını Allah’ın belirlediği bir hayat nizamı kurması ve ona teslim olarak yaşaması için yaratmıştır.

Allah bir şeyi yaratmaya karar verdiğinde ona yalnızca “Ol” der ve o da Allah’ın belirlediği yasaların sınırları içerisinde hemen oluş sürecine girerek oluverir. O’nun sözü haktır ve derhal yerine getirilir. Yarattıkları içinde insandan başkasına, Rablerinin emir ve tekliflerine itiraz edip, hayır deme iradesi verilmemiştir.

İnsanların diriltilmeleri için Sûr’a üfürülüp de, hesap süreci başladığında yine hükümranlık ve hüküm yetkisi yalnızca Allah’a aittir. O, insanın gördüğü, göremediği, bildiği ve bilemediği her şeyin iç yüzünü en iyi bilen ve her şeyden haberi olandır. İşte o Hesap Günü insan bu gerçeklerle yüz yüze gelecektir.

Vaktiyle İbrahim, babası Azer’e, “Sen insanların putlaştırdıkları kimseleri ilah edinip onların nizamlarına uymayı doğru mu sanıyorsun? Gerçek şu ki, sen ve halkın böyle yaparak apaçık bir sapıklık içinde yaşıyorsunuz.” demişti.

İbrahim, Allah’ın göklerdeki ve yerdeki yarattıkları üzerindeki hükümranlığını ve kurduğu nizamın mükemmelliğini düşünerek O’nun ilmine, gücüne ve davetine yürekten teslim oldu. Böylece Allah da İbrahim’in gerçeği kavrayışını güçlendirdi.

Gece karanlık basıp da gökyüzünde yıldızlar ortaya çıkınca İbrahim, çevresindeki yıldızlara bakarak onların görüntülerinden, hareketlerinden anlamlar çıkarıp yıldızları kutsayanlara dedi ki: “Demek benim Rabbim (Sahibim) bunlar öyle mi? Dolayısıyla neyi nasıl yapacağıma onlara bakarak karar vereceğim, davranışlarımı ona göre mi düzenleyeceğim?”

Gündüz yıldızlar kaybolunca da, çevresindekilere: “Ben kaybolup, yok olan şeyleri sevmem. Bunlardan Rab olmaz.” dedi. Sonra gökyüzünde ay çıkınca yıldızı, ayı, güneşi kutsayıp, onlardan medet uman kimselere bu anlayışın saçmalığını anlatıp açıklamak için, “Bu ay, yıldızdan daha büyük olduğuna göre asıl Rabbimiz bu olsa gerek.” dedi ve çevresinde bulunanlara dönüp “Rabbim bana gerçeği gösterip, doğru olanı bildirmeseydi ben de sizler gibi yanlışın içinde debelenip bunları Rab edinecektim.” dedi.

Sonra da çevresindekilere güneşi göstererek, “Bu, diğerlerinden daha büyük ve daha da parlak! Ne yani, şimdi kalkıp da Rabbimiz onlar değil de bu mu diyeceğiz? Gördüğünüz gibi bu da batıp gözden kaybolacak.” diyerek kavmini akıllarını kullanıp düşünmeye davet ederek, “Ey kavmim! Ben sizin Allah’tan başka kendisine ilahlık yakıştırıp da O’na ortak koştuklarınızdan tamamen uzağım. Ben yüzümü böylesi bâtıl olan şeylerden Allah’a çevirdim, yeri ve gökleri yaratan Allah’tan başka gerçek Rab ve ilah yoktur.” dedi.

Bunun üzerine kavmi, İbrahim ile tartışmaya başladı. İbrahim de onlara şöyle dedi: “Rabbim beni yaratılışımızın sebebi olan doğru yola iletmişken, siz kalkmış benimle tartışıyorsunuz. Ben sizin Allah’tan başka ilahlık yakıştırdıklarınızdan korkmuyorum. Rabbim dilemedikçe hiç kimse bana zarar veremez, Rabbimin ilmi her şeyi kuşatmıştır. O, her şeyi görüp gözetendir. Sizler hiçbir delile dayanmadan düzmece ilahlar edinip Allah’a ortak koşmaktan korkmazken ben neden sizin ortak koştuklarınızdan korkacakmışım? Şimdi söyleyin bakalım iki taraftan hangisi korkudan emin olmak bakımından kendisini daha güvende hissetmeli, siz mi yoksa ben mi?”

Şüphesiz, Allah’a yürekten iman edip, imanlarına şirk ve küfür karıştırmayan kimseler güvende olmayı hak etmişlerdir. Çünkü bunlar doğru yolda olanlardır.

İşte bunlar, kavmine doğru olanı düşündürmesi ve ona davet etmesi için İbrahim’e vahyettiğimiz âyetlerimizdir.

Biz dilediğimiz takdirde layık gördüklerimizin ilmini artırır, kavrayışını güçlendirip yüksek derecelerle ödüllendiririz. İşte bu yüzden İbrahim’e evlat olarak İshak’ı, ardından da torunu Yakub’u armağan ettik. Daha önce Nûh’u ilettiğimiz doğru yola onları da ilettik ve insanları doğru yola çağıran nebî ve resûller kıldık. Ayrıca İbrahim’in soyuna dayanan Davud, Süleyman, Eyyub, Yusuf ve Musa ile Harun’a da bu peygamberlik nimetini bahşettik.

Biz, Allah’a yürekten yönelip teslim olanları işte böyle ödüllendiririz. Şüphesiz senin Rabbin hüküm ve hikmet sahibi, her şeyi hakkıyla bilendir.

Zekeriyya, Yahya, İsa, İlyas, İsmail, Elyasa, Yunus ve Lût da insanları Allah yoluna davet eden elçilerimizdi. Hepsi erdemli, faziletli, görevlerini canla başla yerine getiren güzel insanlardı. Onları bu vasıflarından dolayı diğer insanlardan üstün saydık. Dahası onların çocuklarından ve kardeşlerinden layık gördüklerimize de peygamberlik bahşedip Kitap ve hikmet vererek seçkin kullarımız arasına kattık.

Allah’ın rehberliği işte böyledir, kim Allah’ı rehber edinirse Allah da onu doğru yoluna iletir ve ödüllendirir. Şayet onlar Allah’tan başka Rab ve ilah edinmiş olsalardı, böyle ödüllere layık görülmez, iyilik adına yaptıkları da boşa giderdi.

Şimdi ey Peygamber! Kavmin senin peygamberliğini ve Allah adına yapmakta olduğun daveti reddeder ve yüz çevirirlerse Biz de onların yerine davetimize sarılan ve Peygamber’i yalanlamayan bir topluluk getiririz.

Ey Peygamber! Sen de, peygamberlik bahşedip doğru yola rehberlikle görevlendirdiğimiz elçilerimizin yolunu izle ve de ki: “Ben Allah adına Kur’an ile yapmakta olduğum davet için sizden hiçbir karşılık beklemiyorum. Hiç şüphesiz bu Kur’an, bütün insanlık için ilahi bir uyarı, öğüt, şeref ve onur kaynağıdır.”

Allah’a karşı sorumluluklarının neler olduğunu öğrenmek ve O’nu yeterince tanımak istemeyen bir kısım Yahudiler: “Allah hiçbir insana vahyedip kitap indirmemiştir.” dediler. Sen onlara de ki: “Peki Musa’nın insanları karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için, bir rehber olmak üzere getirip de, atalarınızın bir kısmını kâğıtlara yazıp bir kısmını gizlediği, zaman zaman da işine gelenleri halka açıkladığı kitaba ne diyeceksiniz? Hâlbuki onda sizlerin de atalarınızın da bilmediği birçok gerçek açıklanmıştı.”

Sen onlara Allah’ın Musa’ya da vahyedip kitap verdiğini söyle ve sonra da kendi hallerine bırak, asılsız iddialar ve boş laflarla bataklıklarında debelenip dursunlar.

Bu Kur’an, kendisinden önce indirdiğimiz ilahi kitaplardan geride kalan gerçekleri tasdik eden ve şehirlerin de anası olan Mekke ile etrafındakileri ve tüm insanları uyarıp yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaya davet etmek için sana indirdiğimiz ilahi bir kitaptır. Âhirete inananlar bu kitaba da inanırlar, böylece Allah’a itaat edip, namazlarını da kılarlar.

Allah hakkında yalan uyduran, uydurduğu yalanı Allah’a isnat eden, yalan yere bana da vahyediliyor diyenden, yahut “Allah’ın indirdiğinin benzerini ben de söyleyebilirim.” diyenden daha sapık, cahil ve zalim kim olabilir? Ölüm melekleri bunların yakalarına yapışıp da, “Haydi bakalım, elinizden geliyorsa canlarınızı kurtarın da görelim. Bugün Allah’a ettiğiniz iftira ve âyetlerine karşı takındığınız kibirli tavırlarınızdan dolayı alçaltıcı bir azaba uğratılacaksınız.” dediklerinde ne hale geldiklerini bir görmelisin.

Allah Hesap Günü onlara şöyle diyecek: “İşte sizi ilk yarattığımızda olduğu gibi Bize yapayalnız geldiniz, dünyada iken size bahşettiğimiz her şeyi geride bıraktınız. Allah’tan başka ilah edinip peşine düştükleriniz de yok olup gittiler, o yardımını umduklarınız sizi terk ettiler.”

Sizler tohumu ve çekirdeği çatlatıp yaranın, filizlendirip yetiştirenin, ölüden diriyi, diriden de ölüyü çıkaranın Allah olduğunu görüp, bilecek özelliklerle donatılıp yaratılmışken nasıl olur da, Allah’ın davetinden yüz çevirirsiniz ve O’nu bırakıp kendileri de yaratılmış olanları Rab ve ilah edinirsiniz?

Karanlığı yarıp tan yerini ağartan, geceyi sizler için dinlenme vakti kılan, güneşi ve ayı belirlediği bir hesaba göre yörüngesinde döndüren, nizamlarını kurup yasalara bağlayan ve hizmetinize sunan Allah dururken, hiçbir bilgiye, delile dayanmadan, O’ndan başkasını nasıl olur da hayatınız üzerinde yetkili kılarsınız?

Dahası, karada ve denizde, gecenin karanlığında yolunuzu bulmaya çalıştığınız yıldızları yaratıp yerleştiren de Allah’tır. Biz sınırsız ilmimizi ve kudretimizi akledesiniz diye bu misalleri vermekteyiz.

O halde bunları görüp aklınızı kullanarak Allah’ın davetine yönelmeniz gerekmez mi?

Allah sizi ilkin tek bir can, tek bir özden yarattı, hepinizin mayası, özü aynıdır. Daha sonra da sizleri bir süreliğine geçici bir mekân olan dünyaya yerleştirdi. Yaratılış sebebiniz ve nasıl yaşamanız gerektiğini Peygamber ve kitaplarla da apaçık bildirdi.

Gökten yağmuru indirip onunla her türlü bitkiyi yetiştiren, çimenleri yeşerten, bağı bahçeyi, hurma, nar, zeytini ve bunlara benzeyen, benzemeyen, tadı, lezzeti birbirinden farklı meyveleri size ikram eden Allah’tır. Allah’ı layıkıyla kavramak isteyenlerin bunlardan alacağı dersler vardır.

Allah’ın ilminin ve kudretinin yüceliği bu kadar açık görülüp, anlaşılır olmasına rağmen yine de birtakım insanlar, kendileri gibi yaratılmış kimseleri yahut bir kısım görünmez varlıklardan olan cinleri ve melekleri, Allah’la birlikte ilah edinip O’na ortak koşmaktan geri durmuyorlar.

Allah erkeğiyle, kadınıyla, insanları, cinleri ve melekleri de yaratandır, hiçbir şey O’na denk değildir. Allah asla çocuk edinmemiştir. O, müşriklerin ve kâfirlerin bu yakıştırmalarından münezzehtir.

Allah gökleri ve yeri mükemmel bir biçimde yaratıp, nizamlarını kurup, yasalarına bağlı yaşatmaktadır. O’nun ilmi ve kudreti sınırsızdır. Allah’ın ne yardıma ne ortağa ne de eşe ve çocuk edinmeye ihtiyacı yoktur. O, her şeyin tek doğrusunu bilendir. İşte Rabbiniz olan Allah budur ve O’ndan başka gerçek ilah yoktur. O halde yalnız O’na kulluk edin. O, her şeyin üstünde bir vekildir.

Her şeyi yaratan, rızıklarını veren, yaşatan, görüp gözeten Allah’tır. Hiçbir beşerî göz, Allah’ı görebilme özelliği ile yaratılmamıştır. O, bu gözlerle görülemez fakat O, her şeyi görüp gözetir. Allah’ın mahiyeti kavranamaz, O her türlü tasavvurun üstündedir. Akıl O’nun ilminin ve kudretinin sınırsızlığını idrak eder ama zatını kuşatıp, çevreleyemez. Allah her şeyin özünü bilen, ilmiyle her şeyi kuşatandır.

Ey insanlar! Rabbinizden size yaratılış sebebinizi açıklayan bu ilahi kitap gönderilmiştir ve size okunanları, söylenenleri anlayıp kavrayabilmeniz için akıl, hissedebilecek gönül, duyacak kulak ve görecek gözle birlikte basiret bahşetmiştir.

Kim gerçekleri görür, duyar, akleder, davet edildiği doğru yola yönelirse, kendi lehine, hayrına bir iş yapmış olur. Kim de gerçeklere gözlerini, kulaklarını ve gönlünü kapatıp, aklını işletmeyip, inkâr ederse kendi zararına bir iş yapmış olur.

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Ben sizi zorla gerçeklere inandırmak için başınıza dikilmiş bir bekçi değilim.”

Biz böylece âyetlerimizi çeşitli biçimlerde ve çok yönlü açıklıyoruz. Müşrikler bunlar üzerinde akıllarını kullanıp düşünecekleri yerde, “Bunları kendin gibi bir kısım insanlardan öğrenmişsin.” diyorlar. Sen onlara aldırma! Âyetlerimizi yaratılışlarının sebebini düşünen ve ona uygun yaşamak isteyenler için ayrıntılı olarak açıklıyoruz. Sen Rabbinden indirilene uy, O’ndan başka gerçek ilah yoktur. Müşriklerden de yüz çevir.

Ey Peygamber! Onların inatla davete karşı çıkmaları seni üzmesin. Allah insanları hak ve bâtıl olanı seçme konusunda irade verip imtihan etmek üzere yaratmamış olsaydı, hiç kimse Allah’tan başkasını Rab ve ilah edinemez, O’na şirk koşamazdı.

Biz seni de insanları zorla inandırmak için başlarına muhafız olarak dikmedik. Sen onların vekili de değilsin.

Ey mü’minler! Siz müşriklerin Allah’la birlikte başka ilah edinip de, yardım umarak peşlerinden gittiklerine sövmeyin ki onlar da size öfkelenip, cahillik ederek Allah’a sövmeye kalkmasınlar.

Her topluma, yaşamayı tercih edip vazgeçmek istemediği nizam ile ahlak sevimli gözükür. Sonunda Rablerinin huzurunda toplanıp tercihlerinden hesaba çekilecekler, o zaman Allah da onları hak ettikleri ile karşılaştıracak.

Müşrikler şayet kendilerine mucize gösterilirse, senin peygamberliğine ve Kur’an’ın Allah’tan gönderilmekte olan ilahi bir kitap olduğuna inanacaklarına dair Allah’a yemin ediyorlar. Sen onlara de ki: “Mucize göstermek Allah’ın elindedir.”

Fakat Allah çok iyi biliyor ve siz de biliyorsunuz ki ey mü’minler! “Onların istedikleri tüm mucizeler gösterilse onlar yine inanmaz ve davet edildiklerine yönelmezler. Biz de onların ikiyüzlülükleri, azgınlıkları, nankörlükleri sebebiyle kalplerini ve gözlerini perdeler, körce ileri geri yalpa yapar halde kendi bataklıklarında bırakırız.”

Biz şirk ve küfrün batağından çıkmayı göze alamayanlara melekleri indirsek, ölüleri konuştursak ve her türlü mucizeyi de önlerine sersek Allah adına yapılan davete karşı kör ve sağır gibi davranırlar. Allah onların ilahi nizam ile yaşamaya layık olmadıklarını bilmektedir. Fakat onlar bu gerçeği de idrak edemezler.

Kendilerini şeytanın akıl çelen yaldızlı, süslü yalanlarına teslim eden insanlar ve bunları insanlara fısıldayan cinlerden şeytanlar, bu eğilimleri sebebi ile peygamberlerin Allah adına yapmakta oldukları davete düşmanlık ederler. Rabbin onları imtihan için serbest bırakmasaydı onlar bunu yapamazlardı. O halde siz onların kışkırtmalarından, aklınızı çelmesinden uzak durun, tuzaklarına düşmeyin.

Bu şeytanlar ve onların izinden gitmekte olanların amacı, âhirete inanmak istemeyenleri, yaldızlı yalanlar ve boş hayallerle kendilerine bağlamak, Allah’tan uzaklaştırıp kendilerine kul köle etmektir.

Sen onlara de ki: “Niçin yaratıldığımızı ve nasıl yaşamamız gerektiğini apaçık ortaya koyan bu ilahi kitap gelmişken neyin doğru, neyin yanlış olduğuna hüküm vermek konusunda ondan başka hakem mi arayacağım?”

Ey Peygamber! Kendilerine daha önce vahiylerimizi içeren kitaplar verdiklerimiz de iyi bilirler ki bu Kur’an, insanları en doğru olanı yaşamaya davet için indirilmiş gerçeğin ta kendisidir. Bundan asla şüpheniz olmasın.

Rabbinin âyetlerinden oluşan bu Kur’an, hem doğruluk hem adalet bakımından, tek ve mükemmel olan hayat tarzının kaynağıdır. Rabbinin sözleri olan âyetlerini geçersiz kılacak söz yoktur. O her şeyin tek doğru olanını bilen, her şeye güç yetiren, her şeyi yerli yerine koyan ve her şeyden haberdar olandır.

İnsanların çoğuna uyarsan, onlar seni doğru olandan saptırırlar. Onların çoğu zanna, asılsız ve bâtıl olana uyarlar.

Hiç şüphesiz Allah, doğru yola uymak için kimin neler yaptığını kimin de yoldan saptığını çok iyi bilendir.

Ey mü’minler! Üzerlerinde Allah’ın adının anıldıkları şeylerden yiyin, bu davranışınızla da müşriklerden ayrılın çünkü sizler Allah’a yürekten iman edenlersiniz. Allah sizlere mecbur kalmanız dışında yenilmesi haram olanları ayrıntılı olarak açıklamışken, bunların dışında olanlardan üzerine Allah’ın adının anılarak kesilenleri niçin yemeyesiniz?

Müşrikler hiçbir bilgi ve delile dayanmadan kendi arzuları doğrultusunda “Şu haramdır yenilmez, şu helaldir yenilir” diyerek insanların kafalarını karıştırıp, kendi hükümlerini doğru olarak göstermeye çalışıyorlar. Hâlbuki yarattıkları hakkında helal ve haram hükümleri koymak hakkı ve yetkisi yalnızca Allah’a aittir. Senin Rabbin haddini bilmezleri çok iyi bilmektedir.

Ey mü’minler! Sizler Allah’ın yasakladıklarından uzak durun, onları açıktan ya da gizli olarak yapmaktan sakının. Unutmayın ki günah işleyenler mutlaka bunun cezasını çekeceklerdir.

Allah’ın sizin için yarattığı ve helal kıldığı nimetlerini yiyip içerken, Allah’ı anmayı unutmayın. Üzerinde Allah’ın adının anılmayıp başkasının adı anılarak kesilmiş hayvanların etlerini yemeyin, böyle yapmak insanı Allah’a karşı duyarsızlaştırır. Şeytan ve şeytanı dost edinmiş insanlar bu konularda sizlerin kafasını karıştırmak, tartışma içine çekmek için size fısıldayıp telkinlerde bulunurlar. Şayet onlara uyarsanız siz de müşriklerden olursunuz.

Hiç manen ölmüş, karanlıklar içinde bocalayan kimse ile Allah’ın kendisini gerçeklerle buluşturup, imanla tanıştırıp, hayata kavuşturduğu kimsenin durumu bir olur mu? Fakat gel gör ki karanlıktan aydınlığa çıkmak istemeyen, bataklıkta yaşamak kendisine güzel görünen kimseyi hakikate inandıramazsın.

Biz bir ülkede halkının istemesi ile o ülkenin önde gelen müşriklerinin şirk sistemleri kurmalarına engel olmayız. Sonra da onlar orada her türlü hile, düzenbazlık, entrika ve zulüm yapmaya başlarlar, aslında onlar böyle yapmakla kendi kuyularını kazarlar fakat bunun farkında olmazlar.

Böylelerine ne zaman Allah’ın âyetleri tebliğ edilip de ona uymaya davet edilseler, hemen “Allah’ın peygamberlerine gelen âyetlerin benzerleri bize de gelmedikçe asla bunlara inanmayacağız.” derler. Oysa Allah, vahyi ve peygamberliği kime vereceğini çok iyi bilir. Bunlar elbette işledikleri suçların cezasını, Hesap Günü Allah’ın huzurunda toplandıklarında, şiddetli bir azapla karşılaşarak çekmeye başlayacaklar.

Allah, layık gördüğü kimsenin kalbini doğru yol olan İslam’a yöneltir. Sapmak isteyeni de sapıklığında bırakır. Böyle kimsenin kalbi de göğe yükseliyormuş gibi daralıp, iç sıkıntısı ile bunalır.

Allah davetine sırt dönen nankörleri, sıkıntılar ve pislikler içinde bırakır.

Rabbinizin kitabı ile gösterdiği yoldan daha doğru yol yoktur. Biz âyetlerimizi aklını kullanıp doğru yolu bulmak isteyenler için apaçık bildiriyoruz.

Allah âyetlerinin ışığında yürümeye çalışanları esenlik, güvenlik ve mutluluk yurduna ulaştıracaktır. Allah bu seçimlerinden dolayı da onların dostu ve yardımcısıdır.

Allah herkesi bir araya topladığı Hesap Günü, şeytan ve izleyicilerine şöyle seslenecek: “Ey şeytan ve şeytanı kendine dost edinmiş olanlar! Siz dünyada kendiniz Allah’ın davetinden yüz çevirdiğiniz gibi, başkalarını da bu günahın pençesine düşürüp peşinize takmak için çok uğraştınız. Birçoğunu da tuzağınıza düşürüp kendinize kul köle edindiniz.” Bunun üzerine şeytanların yoldaşı olan insanlar da Allah’a, “Ey Rabbimiz! Bizler dünyada iken birbirimizden çok yararlandık ve sonunda Senin bizler için tayin ettiğin sürenin sonuna gelip, inanmayıp yüz çevirdiğimiz gerçeklerle karşılaştık.” diyecekler. Allah da onlara şöyle diyecek: “Artık çok geç, bundan sonraki yeriniz yurdunuz ateştir ve Allah’ın dilemesi müstesna orada sürekli kalacaksınız. Allah’ın sizin hakkınızdaki takdiri budur. Allah hüküm ve hikmet sahibidir.”

Allah, davetinden yüz çevirip gerçeklerin üstünü örtenleri ve başkalarını da buna teşvik edenleri birbirine dost eder.

Allah, Hesap Günü de bunlara şöyle seslenecek: “Ey insanlardan ve cinlerden müşrik ve kâfir olmayı seçenler! Size kendi içinizden ve kendi cinsinizden âyetlerimi okuyup duyuran, doğru olana davet eden elçiler gelmedi mi ve onlar sizi bu günün geleceği ile uyarmadılar mı?” Onlar da, “Evet biz kendi aleyhimize şahitlik ederiz ki geldiler ve bizi bu günün geleceği ile de uyardılar, ama biz onları dinlemedik.” diyecekler ve böylece geçici dünya hayatına olan düşkünlüklerinin, kendilerinin müşrik ve kâfir olmalarına sebep olduğunu itiraf edecekler.

Rabbin, peygamber ve kitap gönderip uyarmadıkça, bir belde halkını helak etmez.

İyi bilin ki, her insanın bilerek ve isteyerek yaptığı her işe karşılık bir derecesi vardır ve Allah katında buna göre muamele görecektir. Senin Rabbin onların yaptıklarından habersiz değildir.

Ey insanlar! Sizin Rabbiniz kendi kendine yeten ve hiçbir şeye ihtiyacı olmayan Allah’tır. O, şefkat ve merhamet sahibidir. Dilerse, sizi ortadan kaldırıp yerinize başka bir topluluk getirir, tıpkı sizi başka insanların soyundan getirdiği gibi.

Size vaat olunan Hesap Günü’nün geleceğinden sakın şüpheniz olmasın, kimse ona engel olamaz.

Ey Peygamber! Çağırıldıkları gerçeklere iman etmeyip de düşmanlık edip saldıranlara de ki: “Elinizden geleni ardınıza koymayın, ben de insanları Allah adına davet konusunda elimden geleni yapmaya devam edeceğim. Dünyada üstünlük ve şerefin, âhirette ise cennetin kimin olacağını sonunda göreceksiniz. Şurası kesin bir gerçek ki, zalim, nankör, müşrik ve kâfirler asla kurtuluşa ve mutluluğa ulaşamazlar.”

Bunlar bir de kalkıp Bizim yarattığımız ekinlerden ve hayvanlardan bir pay ayırıp bu Allah’ın hakkıdır diyerek, güya yakınlığımızı umuyorlar. Diğer taraftan da bu da Allah’la birlikte bizi koruyan, yöneten ilahlarımızın hakkıdır diyerek, onlara bir pay ayırıyorlar. İlah edindikleri için ayırdıkları paylar onları putperest yaptığı gibi, Allah için ayırdıkları payın da hiçbir anlamı ve değeri yoktur. Onların bu yaptıkları hurafe ve saçmalıktan başka bir şey de değildir.

Müşriklerin Allah’la birlikte ilah edindikleri ve körü körüne bağlandıkları kimseler, birçoğuna çocuklarını bile öldürmeyi hoş gösterir, böylece hem onları hüsrana sürükler hem de bozuk bir anlayışı dinleri haline getirir. Şu halde ey mü’minler! Siz şirk, küfür ve hurafeye dayalı anlayışlardan uzak durun.

Bunlar ayrıca kendi uydurdukları düzmece, bâtıl inançları sebebi ile bazı hayvanları ve mahsulleri kutsal kabul ederek, “Bizim belirlediğimiz ve izin verdiğimiz kutsal kimselerden başkaları bunları yiyemezler, yine kutsal kabul ettiğimiz hayvanların sırtına da kimse yük vuramaz ve onlara binemez, bunlar bizim helal ve haram sınırlarımızdır.” demekteler. Bununla birlikte bir kısım hayvanlar kesilirken de, özellikle Allah’ın adını anmazlar ve üstelik bunun böyle olmasını, “Allah diledi.” diyerek Allah’a iftira atarlar. Allah onları bütün bu mesnetsiz hurafe ve bâtıl inançları, iftiraları, şirk ve küfürleri sebebi ile hak ettikleri ile cezalandıracaktır.

Bu müşrikler “Şu hayvanların karnından sağ olarak dünyaya gelen her yavru erkeklere helaldir, kadınlara haramdır. Yavru ölü olarak doğarsa, hem erkekler hem de kadınlara helaldir ve onun etini her ikisi de yiyebilir.” diyorlar. Hâlbuki yarattıkları üzerinde helal ve haram hükümlerini belirlemek yalnızca Allah’a aittir. Allah’tan başka hiç kimsenin helali ve haramı belirleme hakkı ve yetkisi yoktur.

Allah’ın sınırlarını tanımayıp, O’nun yarattıkları ile ilgili sınırlar koymaya çalışanları, Allah hak ettikleri çok çetin bir azap ile cezalandıracaktır. O, hüküm ve hikmet sahibidir ve her şeyin en doğrusunu bilendir.

Cehaletleri sebebi ile çocuklarının canına kıyan, Allah’ın yarattığı rızıkları kendi kendilerine helal ve haram ilan eden, O böyle istedi diye bir kısım hayvanları keserken üzerlerine Allah’ın adını anmayıp Allah’a iftira edenler doğru olana sırtlarını dönmüş sapıklardır. Onlar elbette ki Allah’ın âyetlerinden yüz çevirmelerinin cezasını çekeceklerdir.

Ekilip biçilen tarlaları, bağları, bahçeleri, çeşit çeşit mahsulleri, görüntüleri, lezzetleri farklı farklı meyveleri, asmalı, asmasız ürünleri, hurmaları, zeytinleri, narları ve benzeri birçok nimetleri, kulları için yaratan Allah’tır. Bütün bunlardan olgunlaştıklarında yiyin ve hasat edip topladığınızda yoksulların da haklarını verin. Allah’ın sizlere ihsan ettiği nimetleri savurganlıkla da israf etmeyin, Allah israf edenleri sevmez.

Yüklerinizi taşıyan ve taşımayan, etlerini yediğiniz ve yemediğiniz tüm hayvanları da Allah sizler için yaratmıştır. O’nun helal kıldıklarının etlerinden yiyin ve sakın şeytanın davetine uyup, izinden gidip de yoldaşı olmayın. Unutmayın ki şeytan sizin apaçık düşmanınızdır.

Ey Peygamber! Kendi kendilerine Allah’ın yarattığı hayvanlarla ilgili helal ve haram hükümleri koyan o kimselere de ki: “Allah’tan hiçbir bilgi ya da delile dayanmadan nasıl olur da bir çifti koyun, bir çifti keçi, bir çifti deve, bir çifti de sığır olan bu dört çift hayvandan hangisi ile ilgili haram ve helal hükümler koyabilirsiniz! Bunların dişileri mi erkekleri mi yoksa yavruları mı haram kılınmıştır?” Ve de ki: “Allah bunları haram kılarken siz şahit miydiniz?” Hiçbir doğru bilgi ve delile dayalı olmadan, insanları saptırmak üzere kendi uydurdukları yalanları Allah’a isnat edenden daha zalim kim olabilir? İyi bilin ki, Allah müşrik ve kâfirliklerinde inatla direnenlere doğru yoluna uymayı nasip etmez.

Ey Peygamber! De ki: “Allah bana vahyederek bildirdi ki leş, akan kan, domuz eti ve üzerinde Allah’tan başkasının adı anılarak kesilen kurbanın etinin dışında haram olan hiçbir şey yoktur. Fakat kişi çaresizlik içinde açlıktan çok zor durumda kalır da açgözlülükle saldırmadan, ihtiyacı olanın dışına çıkmadan, açlıktan ölmeyecek kadar haram olandan yerse Allah bu durumda merhametini esirgemez.”

Biz Allah’ın davetine karşı başkaldırıp isyan eden Yahudilere tırnaklı hayvanların hepsini haram kıldık. Ayrıca ineğin ve koyunun sırt, bağırsak ve kemik yağları dışında kalan tüm iç yağlarını da haram kıldık. Onları azgınlık, nankörlük ve isyanları sebebi ile işte böyle cezalandırdık. Elbette ki Allah doğru söyler ve sözünde de durur.

Ey Peygamber! Bütün bildirdiklerimize rağmen, yine de seni yalancılıkla itham edip, Allah’ın âyetlerinden yüz çevirirlerse onlara de ki: “Rabbimiz sonsuz merhamet ve şefkat sahibidir fakat müşrik ve kâfirce yaşamakta inatla direnenleri cezalandırması da kaçınılmazdır, vereceği cezayı engellemeye hiç kimsenin gücü yetmez.”

Allah’tan başkasına da ilahlık yakıştırmaya kendilerini şartlandırmış ve bunu tabiatları haline getirmiş olan müşrikler diyeceklerdir ki: “Şayet Allah dileseydi atalarımız da, biz de Allah’a ortaklar koşmaz, O’nunla birlikte başka ilahlar edinmezdik ve kendi kendimize de hiçbir şeyi haram kılmazdık.”

Onlardan öncekiler de böyle şeyler söyleyip, bu sözlerin arkasına sığınıp, Allah’la birlikte başka ilahlar edindiler, sonunda bu inatları sebebiyle hak ettikleri azapla cezalandırıldılar. Ey Peygamber! Sen onlara şunu da söyle: “Bu söyleyip de yapmakta olduğunuz bâtıl ve saçma davranışlarınızın ilahi bir dayanağı, bir delili var mı ki bunlardan vazgeçmiyorsunuz? Gerçek olan şu ki siz sadece zanna dayanıyor ve yalanlar uyduruyorsunuz.”

De ki: “En sağlam, en mükemmel delil ve gerçek olan yalnızca Allah’ın vahyi ile bildirdikleridir. Şayet siz isteseydiniz Allah sizi de doğru yola yöneltirdi.”

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Allah’ın haram kıldığını iddia ettiğiniz hayvanlarla ilgili, Allah’ın yanından şahitleriniz varsa, onları da getirin.” Şayet içlerinden bazıları buna yalancı şahitlik edecek olursa, sakın onların şahitliklerine de inanma. Bizim âyetlerimizi yalan sayan, âhirete inanmayan ve Allah’la birlikte başka ilahlar da edinip boş ve anlamsız hayaller peşinde ömrünü tüketenlerden uzak durun.

De ki: “Gelin Allah’ın neleri yasaklayıp da haram kıldığını size bildireyim. Allah’tan başkasını ilah edinip de O’na ortaklar koşmayın. Anne ve babanıza iyilik etmekten geri durmayın, yoksulluk endişesi ile çocuklarınızı öldürmeyin, zira sizin de onların da rızkını Biz yaratıyoruz. Yüz kızartıcı çirkin fiilleri açık ya da gizli işlemekten uzak durun, haklı bir sebebe dayanmadan Allah’ın öldürülmesini haram kıldığı cana kıymayın.” Allah sizlere işte bunları bildiriyor ki aklınızı kullanıp, düşünüp de öğüt alasınız.

Rüşt yaşına (yetişkinlik) erişinceye kadar onun lehine olmadıkça, yetimin malına dokunmayın, ölçüde ve tartıda adil olun. Biz hiç kimseye taşıyamayacağı bir yük yüklemeyiz. Bir kimse hakkında söz söylemeniz gerektiğinde en yakınınız da olsa doğruyu söyleyin. Rabbinize bunlara uyacağınıza söz verin ve verdiğiniz sözde durun. Allah’a karşı sorumluluklarınızı aklınızdan çıkarmayın, umulur ki bunlardan öğüt alır, ders çıkarırsınız.

İyi bilin ki bunlar, Allah’ın daveti olan hayat nizam ve ahlakına iman edip, onu yaşamak ve yaşatmak isteyenlerin vazgeçilmez, taviz verilmez ilkeleri ve Allah’ın size yüklediği sorumluluk ve emirleridir.

Nitekim Biz geçmişte Musa’ya da, bunlara uyulması gerektiğini ayrıntılı biçimde ilahi kitapla bildirdik. İnsanlar Hesap Günü bunlardan sorulacaklarını bilsinler.

Bu Kur’an ilahi bir nizam ve ahlak kitabıdır. Onu rehber edinip teslim olun ki Rabbinizin rahmet, merhamet ve şefkatine nail olabilesiniz.

Kur’an size indirildi ki, “Yahudi ve Hıristiyanlara kitap verilmişti, bizim o kitaplardaki bilgilerden haberimiz yoktu” demeyesiniz, ya da “Bize de bir peygamber gönderilip, kitap indirilseydi biz onların rehberliğinde Allah’ın bildirdiklerine daha çok sarılır, teslim olurduk” gibi bir bahaneniz olmasın. İşte size Rabbinizden Kur’an ile apaçık bir davet gelmiştir, buna rağmen ona sırt dönüp, duymazdan, görmezden gelenden daha zalim kim vardır? Âyetlerimizden yüz çevirip başkalarını da ondan uzaklaştırmaya çalışanları, şiddetli bir azapla cezalandıracağız.

Bu müşrikler Kur’an ile bildirilenlere iman etmek için kendilerine meleklerin gelmesini ya da Rablerinin görünmesini veya başlarına helak edici bir azabın gelmesini mi bekliyorlar? Fakat o yok edici azap geldiğinde, uyarılıp, davet edildiği halde, iman etmemiş veya iman ettiğini söylediği halde gereklerini yerine getirmemiş kimselere imanlarının hiçbir yararı olmayacaktır. Sen onlara de ki: “Bekleyin bakalım o geleceği kesin olan günü, biz de başınıza gelecekleri görmeyi bekleyeceğiz.”

Allah’ın daveti olan dini bölüp parçalara ayıranlarla senin hiçbir ilişiğin olmaz. Allah onların bu yaptıklarının hesabını elbette soracaktır.

Her kim Allah’ın huzuruna salih amelleri ile gelirse, Allah da yaptığının karşılığının on kat fazlasını mükâfat olarak verecektir. Her kim de doğru olana engel olmaya çalışırsa, onun da yaptığına karşılık cezası verilecektir. Allah hiç kimseye haksızlık etmez.

Ey Peygamber! Sen gerçeğe karşı gözlerini kapayıp kulağını tıkayanlara de ki: “Rabbim beni dosdoğru bir yola (dine), şirkten arınmış olan İbrahim’in yoluna iletti. İbrahim hiçbir zaman şirk koşanlardan olmamıştı.”

Ve de ki: “Benim namazım, bütün ibadetlerim, hayatım ve ölümüm, âlemlerin Rabbi olan Allah içindir. O’nun yaratmasında ve yönetmesinde hiçbir ortağı yoktur, yaratma da, yönetme de Allah’a aittir. O’nun bilgisi ve kudreti sonsuzdur, ben de O’ndan başkasını Rab ve ilah edinmemekle emrolundum. Ben Allah’a teslim (müslüman) olanların ilki ve öncüsüyüm.”

De ki: “Allah her şeyin Rabbi iken, ben O’ndan başka bir Rab mi arayacağım?” Herkesin yapıp ettiği kötülükler ve yerine getirmediği sorumlulukları yalnızca kendisini bağlar. Hiç kimse bir başkasının günahını yüklenmez, sonunda her insan kendi hesabını vermek üzere Rabbinin huzuruna getirilecektir ve orada yaptıklarıyla yüzleşecektir. O, çekişip durduğunuz şeylerin hakikatlerini size açık bir şekilde bildirecektir.

Allah sizi yeryüzünde yaratılış sebebiniz olan Allah merkezli bir hayatı yaşayın diye halifeler olarak görevlendirmiştir ve bahşettiği nimetleri bu uğurda kullanış biçiminizle de imtihan etmektedir. Kiminizi kiminize üstün kıldığı kabiliyetlerinizi kullanış biçiminizle de deneneceksiniz. Şüphesiz Rabbiniz bahşettiği nimetlere karşı nankörlük ederek davetinden yüz çevirenleri şiddetli bir azapla cezalandırır. Tevbe edip de yanlışlarından, doğru olana dönüp, sorumluluklarını yerine getirenlere karşı da Rabbiniz merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır.