A’raf Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Elif. Lam. Mim. Sad. Ey Peygamber! Sana Rabbinizden, dilinizin seslerinden oluşan kelimelerle insanları yaratılışlarının sebebine davet eden bir kitap geldi. Bu kitapla yapmakta olduğun davete karşı çıkanların saldırganlıkları seni bunaltıp üzmesin. Onlar daveti düşünüp öğüt almasalar da, gerçeği arayanlar öğüt alıp doğruya yönelirler.

Rabbinizden size indirilen Kitabı rehber edinin ve unutmayın ki yarattıklarının nizamını kurma ve ahlakını belirleme hakkı ve yetkisi yalnız Allah’a aittir. O’ndan başkasının hayatınız üzerinde belirleyici olmasına rıza göstermeyin ve O’ndan başkasını veli, dost edinmeyin. Lâkin çok azınız bu öğüdü tutuyorsunuz.

Biz uyarılarımızı ve öğütlerimizi dikkate almayan nice toplulukları gazabımızla helak ettik. Azabımız onlardan bazılarına gecenin bazılarına da gündüzün bir vaktinde gelip çatmıştır.

Azabımızla karşılaşınca da, “Yazıklar olsun bizlere! Onca öğüt ve uyarıyı dikkate almayıp, karşı çıkarak cezayı hak edenlerden olduk.” diyerek suçlarını itiraf etmekten başka sözleri de olmadı.

Şüphesiz yaratılış sebeplerine uygun yaşamaya davet edilenleri hesaba çekeceğimiz gibi, onları davet eden peygamberlere de şahit olarak soracağız.

O Gün, her insanın yapıp ettiklerinin kayıtlarının tutulduğu amel defterlerini önlerine koyacağız. Çünkü Biz onların yaptıklarından habersiz değiliz.

O Gün hiç kimseye haksızlık yapılmaz, ölçü ve tartı hakkıyla gerçekleşir, tartıları ağır basanlar kesintisiz nimetlere ve mutluluğa kavuşurlar. Tartıları hafif gelenler ise Allah adına yapılan davete sırtlarını dönmeleri sebebiyle cehennem azabına mahkûm olacaklardır.

Ey insanlar! Sizi yeryüzüne yerleştirip orada yaşamanızı ve geçiminizi sağlayacak şartları oluşturup, sayısız nimetlerle donatan Rabbinizin davetine ne kadar az yöneliyor ve O’na ne kadar az şükrediyorsunuz.

Gerçek şu ki, sizi Biz yarattık ve kullanmakta olduğunuz vücut azalarınızla donatıp şeklinizi verdik. Sonra da meleklere, “Âdem’e (insana) hizmete hazır olun.” diye emrettik. Onlar da emrimiz karşısında hemen Bize secde ederek itaat edeceklerini beyan ettiler. Fakat İblis bu emrimiz karşısında Âdem’e karşı kibirlenip itaat secdesinde bulunmadı.

Bunun üzerine de Allah, İblis’e “Sana emretmeme rağmen, itaat etmeyişinin sebebi nedir?” deyince de İblis, “Ben ondan üstünüm, çünkü beni ateşten onu ise balçıktan yarattın.” dedi. Allah da, “Sana tahsis etmiş olduğum makamdan in aşağı, sen oraya layık değilsin. O makamda ancak Allah’ın emirlerine itaat edilir, O’nun emri karşısında büyüklük taslanıp fikir beyan edilmez. Derhal burayı terk et, sen aşağılık biri olmayı seçtin.” diyerek huzurundan kovdu.

Bunun üzerine İblis, “O halde bana insanların yeniden diriltilecekleri Kıyamet Günü’ne kadar süre ver.” dedi. Allah da ona, “Sen o güne kadar süre verilenlerden oldun.” dedi.

İblis kibri yüzünden Allah’ın emrine itaat etmemekle birlikte dönüp bir de şöyle demeye başladı: “Mademki Sen benim yoldan çıkıp sapmama izin verdin, ben de yeryüzünde Allah merkezli bir hayat yaşaması için yaratıp, onunla imtihan edeceğin insana tuzaklar kuracağım. Onlara açıktan açığa, gizliden gizliye sokulup altlarından girip, üstlerinden çıkarak, haktan, hukuktan yana gözükerek, zaaflarını kullanıp akıllarını karıştırıp doğru yoldan uzaklaştıracağım. Sen de onların çoğunu nankörler ve emrine başkaldıranlar olarak bulacaksın.”

İblis’in bu tavrı karşısında Allah, “Aşağılanmış, dışlanmış, kovulmuş şeytanlaşmış birisi olduğun halde çık git buradan! Kim de sana uyarsa Ben de cehennemi sizlerle dolduracağım.” dedi.

Sonra da Allah, yarattığı Âdem’e (insana) dedi ki: “Ey Âdem! Sen ve eşin şu (has bahçeye) cennete yerleşin, canınızın çektiği her şeyden yiyip için, ama sakın şu ağaca yaklaşmayın, bu yasağı çiğnerseniz emrime itaat etmeyen zalimlerden olursunuz.”

Şeytan, Âdem ve eşine vesvese ile “Rabbinizin bu ağaca yaklaşmanızı yasaklamasının sebebi, melekler gibi ölümsüz ve hep burada yaşayanlardan olmanızı istemeyişinden dolayıdır.” diyerek, söylediklerinin doğruluğuna ve onların hayrına olduğuna dair yeminler edip her ikisini de inandırdı ve böylece onları ağaca yaklaştırıp meyvesinden yedirdi. Bunun üzerine Âdem ve eşi hemen üzerlerindeki elbisenin sıyrılıp edep yerlerinin açıldığını fark ettiler, derhal cennetteki ağaç yapraklarından toplayıp örtünmeye çalıştılar. Bu sırada Rableri de onlara şöyle seslendi: “Ben size o ağaca yaklaşmayı yasaklamış ve şeytanın da sizin düşmanınız olduğunu söyleyerek uyarmamış mıydım?”

Düştükleri bu durumun ardından Âdem’le eşi, “Rabbimiz! Biz kendi kendimize zulmettik, merhamet edip bizi bağışlamazsan kesinlikle ziyana uğrayanlardan, azabını hak edenlerden oluruz.” diyerek pişmanlıklarını dile getirdiler.

Allah da Âdem’e, eşine ve şeytana şöyle seslendi: “Birbirinize düşman olarak çıkıp gidin buradan, yeryüzünde sizin için belirlediğim süreye kadar konaklayacağınız yerler, geçimlikler bulacaksınız ve orada yaşayıp orada öleceksiniz. Sonra da tekrar orada diriltilip Allah’ın size önerdiği İslami hayat nizamına uygun yaşayıp yaşamadığınızdan hesaba çekileceksiniz.”

Ey âdemoğulları! Sizi hem çıplaklığınızı örtecek hem de dış etkilerden koruyacak, aynı zamanda süsünüz olacak giysi yapma becerileri ile yarattık. Bununla birlikte takva elbisesi ile de donanmanız sizin için daha hayırlıdır. Bunlar Allah’ın üzerinde düşünüp ibret almanızı istediği âyetleridir.

Ey âdemoğulları! Şeytan, atalarınızı aldatıp, elbiselerinden soyulmasına ve edep yerlerinin açığa çıkmasına sebep olduğu gibi, sizi de Allah’ın emirlerine uymaktan uzaklaştırıp, ayartmasın. Bu fırsatı ona vermeyin. Şeytan ve taraftarları sizi hiç göremediğiniz, ummadığınız yerlerde tuzağa düşürmek için pusuda beklerler.

Hayatın merkezine Allah’ı koymayanlar şeytanları dost edinirler.

Şeytanın yandaşları yaptıkları kötülükleri örtmek ve savunmak için, “Biz atalarımızı bu işleri yapar bulduk, o yüzden de devam ediyoruz, hem onlara hem de bize Allah bu hayat tarzını emretmiştir.” derler. Sen onlara de ki: “Allah asla pis, tiksinti ve utanç verici bir hayat yaşamanızı emretmez. Siz Allah’ı yeterince tanımak istemediğiniz için O’na iftira ediyorsunuz.”

De ki: “Benim Rabbim yalnızca adaleti ve doğru olanın yapılmasını emretmiştir. O, atalarınızın ya da kendi uydurduklarınızın değil, sizleri yaratmasının amacı olan hayat nizamına uygun, dini yalnızca Allah’a has kılarak dua etmenizi ister. O’na kulluğunuzu ve sadakatinizi ancak davetine iman edip, şirkten kendinizi arındırarak gösterebilirsiniz. Unutmayın ki sizi yaratıp bunca nimetle donatan da, öldükten sonra diriltip kime ve neye göre yaşadığınızın hesabını soracak olan da Allah’tır.”

Allah içinizden doğruya yönelenleri kurtuluşa ulaştıracak, davetinden yüz çevirenleri ise dalalet ve sapıklıkta bırakacaktır. Çünkü onlar Allah’ı bırakıp şeytanları dost edinmişlerdi. Bu tercihleriyle de kendilerini doğru yolda sanıyorlardı.

Ey âdemoğulları! Allah’ın davetini tebliğ ve temsil ederken giyim kuşamınıza dikkat edin, kendinize çeki düzen verin, nezaketi, zarafeti elden bırakmayın, bilgiye dayalı sözlerle edep ve vakarla davranın, pejmürdelikten, miskinlik ve küçültücü davranışlardan uzak durun. Nezaketle yiyip için, açgözlülük etmeyin, saçıp savurmayın çünkü Allah israf edenleri sevmez.

Allah’ın kulları için yarattığı helal, temiz ve güzel şeyleri kim yasaklayabilir? Bu nimetler dünya hayatında bütün insanlar, âhiret hayatında ise dünya hayatını Allah’ın davetine iman ederek yaşama gayreti gösterenler içindir. Allah, davetine yönelmek isteyenler için âyetlerini apaçık bildirmektedir.

De ki: “Allah, davetine karşı açık ya da gizlice saldırıyı, kendisine şirk koşulmasını, başkasının malına göz dikmeyi, utanç verici davranışları ve kendisi hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemeyi yasaklamıştır.”

Allah her toplum için bir vade belirlemiştir. Şartlar oluşup da vadeleri dolunca onu ne bir an geciktirebilirler ne de bir an öne alabilirler.

Ey âdemoğulları! Size kendi aranızdan, sizleri Allah adına gerçeğe çağıran bir elçi geldiğinde, kimler bu çağrıya uyar, sorumluluklarını yerine getirmek için gayret eder, kendini düzeltirse işte böyleleri için âhirette bir korku ve hüzün olmayacak. Fakat âyetlerimizi yalan sayanlar, onu umursamayıp, kibirlenerek önemsemeyenler ise âhirette devamlı kalacakları cehenneme girecekler.

Allah’ın âyetlerini yalan sayıp davetine sırt dönenlerden daha cahil, nankör ve zalim kim olabilir? Onlar hak ettikleri azapla mutlaka karşılaşacaklar, ölüm meleği canlarını almak üzere kapılarına dayandığında onlara, “Hani nerede Allah’tan başka sığınıp güvenerek peşinden gittikleriniz, Allah’ın yasasının önüne geçerek sizi ölümden, Allah’ın elinden kurtarsalar ya?!” diyecek. Ölüm kapısına gelip dayananlar ise, “Peşine takılıp gittiklerimiz bizi yüzüstü bıraktı, işe yaramadıklarını anladık, fakat artık iş işten geçti, geriye dönüş de yok.” diyerek kendi aleyhlerinde şahitlik edecek, müşrik ve kâfirliklerini pişmanlıkla itiraf edecekler.

Allah, dünya hayatını davetinden yüz çevirmiş olarak yaşamış olanlara Hesap Günü, “Siz de, verdiğimiz onca nimetlere nankörlük eden cinlerle insanlar arasına katılıp ateşe girin.” diyecek. Her grup ateşe girerken kendi yandaşlarını suçlayıp onlara lanet edecek. Nihayet hep birlikte ateşe sokulurken, sonra girenler önce girenler için, “Rabbimiz! İşte bunlar bizi Senin davetinden saptırıp uzaklaştırdılar, onların azabını iki kat daha artır.” diyecekler. Allah ise, “Siz de onlara uymakla aynı cezayı hak ettiniz, hepiniz iki kat fazlasını hak ediyorsunuz, bu bakımdan birbirinizden hiç farkınız yok.” diyecek.

Bu defa öncekiler sonra gelenlere, “Sizin bizden ne farkınız var! Allah’ın daveti size de yapılmıştı, kabul ettiniz de biz mi engel olduk? Bize uymayı siz tercih ettiniz. Öyleyse çekin cezanızı.” diyecekler.

Hiç şüphesiz, âyetlerimizi yalan sayıp küçümseyenlerin cennete girmeleri, halatın iğne deliğinden geçmesi kadar imkânsızdır. Cehennemde onların altlarındaki yatak, üstlerindeki örtüleri de ateş olacak. Biz günahında ısrar edenleri ve zalimleri işte böyle cezalandırırız.

Allah’ın davetine iman edip, onu yaşamak ve yaşatmak için ellerinden gelen çabayı gösterenleri de, içlerinde daima kalacakları cennetlerle ödüllendiririz. Allah hiç kimseye gücünün yetmeyeceği yükün sorumluluğunu yüklemez. Cennet Allah’ın yüklediği sorumlulukları bilinçle, severek yerine getirenlerin yurdu olacaktır.

Cennete layık gördüklerimizi oraya sokmadan önce, kalplerinde onları üzecek ne varsa hepsini sileriz. Orada çağıldayan ırmakların, derelerin başlarında otururlarken, bir yandan da, “Bütün övgüler bizi yaratan, vadettiği cennete ulaştırıp, bu bahtiyarlığı yaşatan Allah’a aittir. O, bize dünya hayatımızı niçin ve nasıl yaşamamız gerektiğini, kitapları ve peygamberleri ile bildirip, göstermeseydi, bizler kendi kendimize doğru olanı bulup yaşayamazdık. Bugün Rabbimizin davetine uymuş olmanın ödülüne kavuştuk.” diyecekler ve O Gün onlara “İşte bu cennet, yaratılış sebebinize uygun yaşama gayretinizin mükâfatıdır.” denilecek.

Cennette bulunanlar, cehennem ateşi içinde olanlara seslenip, “Bizler Rabbimizin bize vaat ettiklerine kavuştuk, ya siz? Rabbinizin size vadettiği cezayı buldunuz mu?” diye soracaklar. Cehennemdekiler onlara dönüp, “Evet maalesef.” diyecekler. O sırada içlerinden biri, “Allah tüm zalimlere lanet etsin. O zalimler insanları Allah’ın daveti olan hayat nizamından yüz çevirtip onu anlaşılmaz, çapraşık, dolaşık göstermeye çalıştılar. Âhiretteki bu gerçeğin de üstünü örttüler.” diye feryat edecek.

Cennette olanlarla cehennemdekiler arasında bir ara bölge (engel) olacak. Ve orada arafta kalmış fakat cennete girmek için can atan kimseler olacak. Bunlar her iki tarafa layık olanları yüzlerinden tanırlar ve cennete girecek olanlara “Selam olsun, ne mutlu sizlere.”; cehennemin önüne getirilmiş olanlara da bakıp, “Rabbimiz! Bizi bu zalimlerden uzak tut.” diyecekler ve onlara da “Mal biriktirip övünmenizin, makamınızla böbürlenmenizin size ne faydası oldu?” diye soracaklar.

Cehennem ehline (cennete girmekte olanlar gösterilerek) kendilerini hakir görüp “Allah’ın rahmetine eriştirmeyeceğine yemin ettiğiniz kimseler bunlar mı?” denilecek.

Mü’minlere ise “Girin cennete! Bundan böyle sizlere ne geçmiş ne de gelecek korkusu yoktur” denilecek.

Ateşin yolcuları, cennet yolcularına yalvarıp “Ne olur üzerimize biraz su döküp bizi serinletin, Allah’ın size bahşettiği nimetlerden bize de verin.” diyecekler. Doğru yola davet edilmesine rağmen, bundan yüz çevirenler serinletici sudan ve cennet nimetlerinden mahrum edilmişlerdir.

Onlar, Allah’ın davetini alay konusu edip, âhireti yok sayarak hayatı oyun ve eğlenceden ibaret görmüşlerdi. İşte bugün Biz de onlardan yüz çevireceğiz. Hâlbuki onları, başlarına geleceklerle uyaran kitaplar ve peygamberlerle doğru olana davet etmiştik.

Şimdi de Hesap Gününün geleceği kendilerine bildirilmiş olanlar, başka bir şeyle mi karşılaşacaklarını sanıyorlar? Bugünün kesin olarak geleceği ve Allah’ın davetine karşı olan tutumlarından sorulacakları kendilerine bildirilmesine rağmen bunu dikkate almamış, umursamayıp, sırt dönmüşlerdi. Şimdi ise, “Rabbimizin elçilerinin söyledikleri meğer gerçekmiş, acaba bugün bizi bu azaptan kurtaracak, bize sahip çıkacak, şefaat edecek kimse yok mu? Yahut dünyaya geri dönüp yanlışlarımızdan vazgeçerek, Allah’ın davetine teslim olarak yaşayabilmenin bir yolu yok mu?” diyerek inleyecekler ama nafile... İş işten çoktan geçmiştir, onlar boşuna hayal kuracaklar, artık hak ettikleri son ile yüz yüze gelmişlerdir.

Şüphesiz sizin Rabbiniz (sahibiniz, terbiyeciniz) Allah’tır. O, gökleri ve yeri altı günde (evrede) yaratan, nizamlarını kurup yasalarını oluşturarak hükümranlık makamına kurulandır.

Gündüzü durmadan takip eden geceyle örten, güneşi, ayı ve yıldızları koyduğu yasalarla emrine boyun eğdiren de Allah’tır. İyi bilin ki yaratmak da yönetmek de yalnızca Allah’a aittir. Âlemlerin Rabbi olan Allah çok yücedir.

Rabbiniz ve ilahınızın Allah olduğunu bilip iman ederek, O’na alçak gönüllülükle yüreğinizin derinliklerinden yönelerek dua edip yardım dileyin. O’nun karşısında güçsüzlüğünüzü aklınızdan çıkarıp da haddinizi aşmayın.

Ey insanlar! Allah’ın belirlediği sınırları çiğneyip de yeryüzünde adaleti ve huzuru ortadan kaldırıp bozgunculuk yapmayın. Derin bir ürperti, iştiyak ve umutla Allah’a yönelin. Hiç şüphe yok ki Allah’ın rahmeti, davetine uyup da iyilik yapanlarla beraberdir.

Rüzgârları rahmetimizin önünde müjdeci olarak gönderen Biziz. Yağmur yüklü bulutları bir araya toplayıp onları çorak bölgeye sürükler ve yağmuru yağdırırız. Böylece toprağı canlandırır, çeşit çeşit ürünün yeşerip boy vermesini sağlarız. İşte Biz ölüleri de böyle diriltiriz. Âyetlerimiz, düşünüp ders almak isteyenler için rahmetimizin önündeki müjdecilerdir.

Bereketli toprak, üzerine yağmur yağınca canlanır ve ürün vermeye başlar. Yaratılış sebebini bilmek ve ona göre yaşamak isteyen insan da bereketli toprak gibidir. Allah’ın âyetleriyle karşılaşınca o da hemen canlanır ve ondan da doğru, güzel ve anlamlı davranışlar ortaya çıkar. Allah’ın davetini umursamayıp yüz çevirenler ise taşlaşmış verimsiz toprak gibidir. Onun üzerine ne kadar yağmur yağsa da orada hiçbir şey yetişmez. Biz âyetlerimizi böyle çeşitli misallerle açıklıyoruz. Bunu ancak doğruyu arayanlar kavrarlar.

Vaktiyle Biz, Nûh’u da kendi toplumuna bu doğruları bildirmesi için gönderdik. Nûh da kavmine, “Ey kavmim! Yalnızca Allah’a kulluk edin, O’nun daveti olan hayat nizamı ve ahlakına uyun, sizin O’ndan başka gerçek ilahınız yoktur. Allah’la birlikte başka ilahlar edinmeye kalkarsanız, başınıza Allah’ın azabının geleceğinden korkarım.” dedi.

Bunun üzerine kavminin önde gelenleri Nûh’a, “Biz senin söylediklerine inanmıyoruz! Sen ne söylediğini bilmiyorsun, şaşırmış ve sapıtmışsın.” dediler.

Nûh da onlara, “Ey kavmim! Ben şaşkın, ne söylediğini bilmez, sapıtmış ve aklından zoru olan biri değilim. Ben yalnızca âlemlerin Rabbi olan Allah’ın bir elçisiyim, O’nun bana bildirdikleri ile öğüt verip uyarmaktayım. İçinizden biri olarak sizi Allah adına yaratılışınızın sebebi olan doğru yola, onurlu ve erdemli bir hayata çağıran birine ve onunla gönderilen zikre (Kitaba) neden şaşırıyorsunuz?” dedi.

Kavmi, bütün bu uyarılara rağmen Nûh’u yalancılıkla suçlayıp, söylediklerinden yüz çevirdi. Bunun üzerine Biz de Nûh ve onunla birlikteki mü’minleri gemiye bindirip kurtardık, Nûh’un Allah adına yaptığı daveti reddedip, Allah’la birlikte başka ilahlar da edinmiş olan kavmini suda boğup helak ettik. Onlar gerçekleri görmek istemeyen kalpleri körleşmiş bir topluluktu.

Âd kavmine de içlerinden soydaşları olan Hûd’u peygamber olarak gönderdik. O da onlara, “Ey kavmim! Yalnız Allah’a kulluk edin, sizin O’ndan başka ilahınız yoktur. O’nun daveti olan hayat nizamına tabi olup kula kulluktan kurtulun. Böylece Yaratıcınız olduğunu bildiğiniz Rabbinizin, sizi yönetmesine başkalarını ortak etmeyin.” dedi. Kavminin yöneticileri ve ileri gelenleri ise Hûd’a, “Doğrusu biz seni aklı kıt, saçmalamakta olan bir yalancı olarak görüyor, söylediklerine de inanmıyoruz.” dediler.

Hûd Peygamber de onlara, “Ey kavmim! Ben aklı kıt, ne söylediğini bilmeyen, şaşkın, şaşırmış birisi değilim. Ben yalnızca âlemlerin Rabbi olan Allah’ın, sizi yaratılışınızın sebebine davet eden bir elçisiyim, ancak böylece Allah’a kulluk edebilir, kula kulluktan kurtulabilirsiniz. Ben sizin içinizden çıkmış güvenilir birisiyim, uyarılarımı niçin yadırgıyorsunuz? Hiç değilse Allah’ın sizi, Nûh kavminden sonra onların yerine halife yapıp, bunca nimetlerle donatmış olduğunu unutmayın. Allah’a nankörlük etmeyip, davetine yönelirseniz, zulüm nizamından kurtulur, mutluluğa kavuşursunuz.” dedi.

Bunun üzerine kavmi Hûd Peygamber’e dedi ki: “Demek sen bundan sonra yalnızca Allah’ı ilah edinmemizi ve atalarımızdan beri uymakta olduğumuz nizam ile ahlakımızı terk etmemizi, ilahlarımızdan vazgeçmemizi ve onlarla bütün bağlarımızı koparmamızı istiyorsun, bunun için mi karşımıza dikildin? Madem söylediklerin de doğru, öyleyse seninle yapılan daveti kabul etmememiz halinde, başımıza gelebileceğini söylediğin azabı getir de görelim.”

Hûd da onlara dedi ki: “Zaten siz Allah’tan başka ilah edindiklerinizin kokuşmuş, zulme dayalı hayat nizamı ile azapla kuşatılmış bir durumdasınız. Bir de kalkmış Allah’ın haklarında hiçbir delil indirmediği, yalnızca atalarınızın ve sizin gözünüzde büyüttüğünüz, ilahlaştırıp izinden gittiğiniz bu isimler hakkında benimle tartışıyorsunuz. Bu inadınızdan vazgeçmeyecekseniz, kaçınılmaz olan büyük felaketinizi ben de sizinle birlikte bekleyeceğim.”

Nihayet Biz de Hûd ve beraberindekileri rahmetimizle kurtardık, davetimizi yalan sayıp sırt dönenleri de azabımızla yakalayıp köklerini kazıdık.

Semûd kavmine de soydaşları Salih’i peygamber olarak gönderdik. O da kavmine, “Ey kavmim! Sizi yaratıp bunca nimetle donatan Allah’tan başkasını ilah edinmeyin. Sizin Rabbiniz O’dur ve O’ndan başka gerçek ilah yoktur. Peygamberliğimin ve daveti Allah adına yapmakta olduğumun bir delili olmak üzere, Allah sizlere ait olmayan, bugüne kadar görmediğiniz bir deveyi imtihan vesilesi kılmıştır. Sakın ona zarar vermeye kalkmayın. Bırakın onu Allah’ın arzında istediği gibi otlasın, şayet ona zarar vermeye kalkarsanız sizi çok şiddetli bir azap yakalar. Ve unutmayın ki Allah, sizi helak edilen Âd kavminin yerine halifeler kıldı, size güç kuvvet verdi. Dağları oyarak sağlam konaklar yapıyorsunuz. Allah’ın nimetlerini görmezden gelerek O’na nankörlük etmeyin, bilakis davetine icabet edin.” dedi.

Semûd kavminin yöneticileri ve önde gelenleri bunları işitmelerine rağmen toplum içindeki zayıf gördükleri mü’minlere sataşıp onlarla şöyle alay ettiler: “Sahi siz Salih’in peygamber olarak görevlendirildiğine inanıyor musunuz?” Mü’minler de onlara, “Evet, biz onun peygamberliğine ve davet ettiğinin Allah’ın kullarına önerdiği hayat tarzı olduğuna inanıyor, iman ediyoruz.” diye cevap verdiler. Bunun üzerine o müşrik ve kâfirler mü’minlere dönüp, “Biz sizin inandıklarınıza inanmıyoruz.” dediler.

Nihayet uyarılmalarına rağmen, deveyi hunharca katledip Rablerinin emrine başkaldırdılar, ardından Salih’e, “Ey Salih! Sen gerçekten Allah’ın peygamberi isen, bizi tehdit edip durduğun şu azap gelsin de görelim.” dediler.

Derken ansızın çok şiddetli bir deprem onları yakaladı ve bulundukları yerde helak edildiler.

Salih de onların ardından bakarak şöyle dedi: “Ey kavmim! Ben size Rabbimin âyetlerini tebliğ ettim, size öğüt vererek doğru olana çağırdım ama siz bunlardan hiç hoşlanmadınız.”

Biz Lût’u da peygamber olarak kavmine göndermiştik. O da kavmine şöyle seslendi: “Siz nasıl insanlarsınız? Dünyada sizden önce hiçbir toplumun yapmadığı iğrenç bir hayâsızlık yapmaktasınız. Kadınları bırakıp erkeklere şehvetle yaklaşıp sapıklaşıyor, sınır tanımayıp azgınlaşıyorsunuz.”

Kavmi ise kendi aralarında şöyle konuşmaya başladı: “Bu Lût ve yandaşlarını buradan sürüp çıkaralım, bize namus dersi vermeye kalkışanların aramızda yeri yok.”

Biz de karısı hariç, Lût’u ve ailesini kurtardık. Geride kalanların üzerine yağmur gibi taş yağdırıp hepsini helak ettik. Allah’ın davetine başkaldıranlara ders olsun.

Medyen halkına da soydaşları Şuayb’ı peygamber olarak gönderdik. Şuayb da kavmine, “Ey kavmim! Yalnız Allah’a kulluk edin, sizin Allah’tan başka ilahınız yoktur. Rabbinizden size apaçık âyetler geldi, artık siz de hayatınızı O’nun bildirdiği gibi yaşayın, her işinizde ölçüyü tartıyı gözetin, yeryüzünde fesada sebep olmayın. Gerçekten Allah’a inanıyorsanız bu sizin hayrınızadır.” dedi. Sonra da uyarılarına şöyle devam etti: “Ey kavmim! Allah’ın davetine iman edenleri tehdit, şantaj gibi baskı ve tuzaklarla döndürmeye ve dosdoğru olan bu yolu eğri büğrü göstermeye çalışmayın. Allah’ın sizleri sayınız az ve gücünüz zayıf iken nasıl çoğaltıp güçlü hale getirdiğini unutmayın.”

Bunun üzerine içlerinden bir grup Allah’ın davetine iman edip onun gereklerini yerine getirmeye çalışırken, bir grup da daveti reddedip kabul edilmesine engel olmaya çalıştılar.

“Ey mü’minler! Siz imanınızda sabır ve sebat ederek müşriklere karşı direnin. Allah mutlaka aranızda hükmünü verecektir, çünkü Allah hüküm verenlerin en hayırlısıdır.”

Kavminin yöneticisi ve kendini beğenmiş ileri gelenleri Şuayb’a, “Ey Şuayb! Ya bizim dinimize dönersiniz ya da seni ve beraberindeki iman edenleri yurdumuzdan sürüp çıkarırız.” dediler. Şuayb da onlara: “Biz istemesek de zorla, baskıyla mı yapacaksınız bunu?” dedi ve ardından da, “Allah, sizin kokuşmuş, zulme dayalı, insanı insana kul eden nizamınızdan bizi kurtarmışken, onu tekrar kabul edip dönmek demek, Allah’a güvenmemek, âyetlerini yalanlamak, nankörlük ve iftira etmektir. Allah asla bundan razı olmaz. O yüzden sizin talebinizi kabul etmemiz mümkün değildir. Rabbimizin ilmi her şeyi kuşatmıştır ve her şeyin en doğrusunu da O bilir. Biz yalnızca O’na yönelir ve O’na güveniriz. Rabbimiz! Bizimle şu müşrik ve kâfir kavim arasındaki hükmünü ver, hüküm verenlerin en hayırlısı Sensin.” dedi.

Medyen halkının yöneticileri, Şuayb’ın Allah adına yaptığı davete iman eden mü’minlere, “Şuayb’ın peşinden giderseniz hüsrana uğrayanlardan olursunuz!” diyerek gözlerini korkutup aralarında fesat çıkarmaya çalıştılar.

Sonunda onları da ansızın müthiş bir depremle bulundukları yerde yakalayıp helak ettik. Şuayb’ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamış gibi yok olup gittiler.

Şuayb da onların arkalarından bakıp, “Ey kavmim! Rabbimin âyetleriyle öğütler vererek sizi uyardım. Şu halde ben nasıl (sizin gibi) hakkı ve hakikati inkâr eden bir topluluk için yas tutup kederleneyim?” dedi.

Biz her topluma peygamber ve kitap gönderip yaratılış sebepleri olan kurallarını Allah’ın belirlediği hayatı yaşamaya davet ederken bir yandan da sıkıntı ve yokluklarla sınadık. Sonra da o sıkıntı ve yokluğu bolluk ve refaha çevirdik. Allah’ın her iki durumu da yaşatmasına rağmen, birçoğu Allah’a yönelip şükretmek yerine, “Atalarımız da tıpkı bizim gibi, bazen yokluk, sıkıntı çekmiş, bazen de bolluk ve refah içinde yaşamışlardı.” diyerek nankörlük ve azgınlıklarına devam ettiler. Bu yüzden Biz de böylelerini hiç beklemedikleri bir zamanda yakalayıp hak ettikleri azapla cezalandırdık.

Hâlbuki bu toplumlar, davet edildiklerine yönelselerdi, Biz de onlara göklerin ve yerin kapılarını sonuna kadar açar, üzerlerine bolluk ve bereket yağdırırdık. Fakat onlar daveti yalan sayıp, kabul etmediler, dolayısıyla Biz de onları kıskıvrak yakalayıp helak ettik.

O halde hangi toplum, davetimize sırt dönmesi halinde, azabımızın onları da geceleyin uykularında ansızın yakalamayacağından emin olabilir? Yahut gündüzün iş güçle oyalanıp dururken azabımızın gelip çatmayacağını bilebilir?

Allah’ın davetinden yüz çevirip, O’nun Rabliği ve ilahlığını örtmeye çalışan böyleleri, kendilerini nasıl güvende hissedebilirler? Azabın kendilerine hiç gelmeyeceğini zannedenler, büyük bir gaflet içindedirler.

Öncekilerden sonra yeryüzüne halife yaptıklarımızın, kendilerine bildirilen bu olup bitenlerden dersler çıkarması gerekmez mi? Şayet dilersek, daveti reddetmeleri sebebi ile, öncekiler gibi onların da kalplerini mühürler, gerçeği anlamalarını engeller, azaba uğratırız.

Sana bir kısmının kıssalarını bildirdiğimiz toplumlara da, kendi içlerinden peygamberler gönderip, yaratılış sebeplerini apaçık delillerle bildirip doğru yola davet etmiştik. Fakat onlar da daveti yalan saydılar, umursamayıp sırtlarını döndüler. Bunlar akıllarını doğru kullanmadıkları için kalpleri gerçeğe kapanmış kimselerdir.

Oysa Biz insanı yaratıp, doğru ile yanlışı birbirlerinden ayırt etme kapasitesi ile donatıp, Rabbinin (sahibinin) de Allah olduğunu ona bildirmiştik. Fakat buna rağmen onların çoğunu Rablerine bağlı bulmadık, aksine nankörlük ederek yüz çevirdiler.

Bu kavimlerin ardından da, Musa’yı Firavun ve onun önde gelenlerine gönderdik. Onlar da davet edildikleri hayat nizamına karşı çıktılar. Sonunda başlarına nelerin geldiğine bir bakın!

Musa da Firavun’a şöyle demişti: “Ey Firavun! Ben âlemlerin Rabbinin size gönderdiği bir elçisiyim. Bana düşen Allah’ın davetini duyurmaktır, size apaçık delillerle ve bilgilerle geldim, buna rağmen inanmıyorsan hiç olmazsa köleleştirdiğin şu İsrailoğullarının, benimle birlikte Mısır’dan çıkıp gitmesine izin ver.”

Bunun üzerine Firavun Musa’ya dedi ki: “Şu bize getirdiğin delilleri ortaya koy da, gerçekten peygamber misin görelim.” Musa da bunun ardından asasını yere bıraktı, asa birden büyük bir yılana, sonra elini koynuna sokup çıkarınca, eli de bembeyaz bir ışık kaynağına dönüştü.

Bu durumu görmekte olan Firavun’un önde gelenleri, Firavun’a dönerek, “Musa bu işleri iyi öğrenen bir sihirbaz olmuş. Anlaşılan o ki, onun asıl amacı sisteminizi yıkıp, sizi yerinizden edip, kendi nizamını kurup tahtınıza oturmak.” dediler. Firavun da adamlarına, “Peki buna engel olmak için ne yapalım, ne öneriyorsunuz?” dedi.

Onlar da “Sen Musa ve kardeşinin başkaları ile görüşüp konuşmasına engel ol, bir taraftan da şehirlere adamlarını gönderip, bütün sihirbazları toplayıp huzuruna getirsinler. Musa’nın ortaya koyduklarının mucize değil birer sihirbazlık olduğunu göstersinler.” dediler.

Şehirlerden toplanan en ünlü sihirbazlar, Firavun’un karşısına çıkıp dediler ki: “Şayet biz yapacaklarımızla Musa’ya üstün gelir, onu mağlup edersek, herhalde sen de bizi ödüllendirirsin?” Firavun da, “Evet siz kazanacak olursanız, ben de sizleri yanıma alıp makam sahibi yaparak ödüllendireceğim.” dedi.

Nihayet Musa ve sihirbazlar, belirlenen yer ve zamanda Firavun, Firavun’un önde gelen adamları ve halkın da toplandığı meydanda bir araya geldiler. Sihirbazlar Musa’ya “Önce sen mi hünerlerini ortaya koyacaksın yoksa biz mi?” dediler. Musa da onlara, “Önce siz başlayın.” dedi. Bunun üzerine, onların sihirbazlık sanatlarını kullanarak yere bıraktıkları asaları ve ipleri insanların gözüne korkulacak canlılar gibi gözüktü. Biz de Musa’ya, “Sen de asanı yere bırak.” diye vahyettik. Musa’nın yere bıraktığı asası, sihirbazların ortaya koydukları asıllarından farklı görünen her şeyi toplayıp yutuverdi.

Böylece sihirbazların yaptıklarının birer aldatmacadan ibaret olduğu, Musa’nın ortaya koyduğunun ise peygamberliğinin delili, mucize olduğu ortaya çıktı. Firavun ve avenesi yenilip küçük düştüler. Sihirbazlar da gördükleri bu mucize karşısında diz çöküp, secdeye kapanarak, “Bizler Musa’nın peygamberliğine ve davetine iman ettik, çünkü bu gördüklerimizi ancak gerçek Rabbimiz olan Allah yapabilirdi. Bizler Musa ve Harun’un Allah adına yaptığı davete iman ediyor ve onlara güveniyoruz.” dediler.

Firavun da sihirbazlara dönüp şöyle dedi: “Benden izin almadan O’na inandınız öyle mi? Demek ki siz danışıklı olarak bana kendi şehrimde tuzak kurup, İsrailoğullarıyla birlikte beni devirip iktidarıma son vereceksiniz, ama ben size bunun bedelini ödeteceğim, bir kısmınızın ellerini ayaklarını çaprazlama kestirip, bir kısmınızı da astıracağım.”

Bunun üzerine sihirbazlar da Firavun’a şöyle dediler: “Bizler nasıl olsa sonunda Rabbimize döneceğiz. Sen Rabbimizin daveti bize ulaşır ulaşmaz O’na iman ettiğimiz için bizden intikam almak istiyorsun. Ey Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır ve Sana teslim olmuş Müslümanlar olarak canımızı al.”

Firavun’un kurmayları da toplanıp Firavun’a, “Şimdi sen, Musa ve halkını, senin Rabliğini ve ilahlığını bıraksınlar ve ülkedeki insanları buna çağırarak karışıklık çıkarsınlar diye kendi başlarına mı bırakacaksın?” dediler. Firavun da onlara dönüp dedi ki: “Onların erkeklerini, erkek çocuklarını öldürüp kadınlarını sağ bırakacağız, böylece onlar üzerindeki ezici gücümüzü devam ettireceğiz.”

Musa da kavmine, “Ey kavmim! Allah’tan yardım isteyin, sabır ve sebat edin, iyi bilin ki bütün yeryüzü Allah’ındır. Dilediğini ona mirasçı kılar. Allah’ın davetine uyup da sorumluluklarını bilinçle yerine getirenler mutlaka kazanacaktır.” dedi.

İsrailoğulları ise Musa’ya sitem ederek, “Bizler sen gelmeden önce de eziyet çekiyor, Firavun’un zulmüne maruz kalıyorduk, sen geldikten sonra da eziyet devam ediyor, değişen bir şey yok.” dediler. Musa da onlara, “Rabbimiz belki de düşmanımızı yok edip, sizi yeryüzüne halife kılacak ama öncelikle sizin O’nun davetine olan inancınızdaki samimiyet ve gayretinizle buna ne kadar layık olduğunuza bakacak ve sizi bu konuda sınayacak.” dedi.

Allah, Firavun’un kavmini, düşünüp de akıllarını başlarına alsınlar, gerçeği görüp Rablerinin davetine yönelsinler diye kuraklık ve kıtlığa mahkûm ederek de uyardı.

Onlar dara düşüp zorda kaldıklarında “Bu duruma düşmemiz, Musa ve ona inananların uğursuzlukları sebebiyledir.” derlerdi. Fakat ne zaman da bolluk ve refaha kavuşsalar, bu defa da “Bu, zaten bizim hakkımızdı.” derlerdi. Onların uğursuzluk saydıkları, aslında hak ettiklerinin bir karşılığıdır fakat çoğu bu gerçeği kabul etmediler.

Musa’ya da dönüp dediler ki: “Bizi senin peygamberliğine ve davet ettiğin hayat nizamına inandırmak için hangi mucizeyi getirirsen getir sana inanmayacağız.”

Bunun üzerine Biz de her biri bir mucize olmak üzere selleri, çekirge sürülerini, kurbağa sürülerini, buğday güvelerini, kana dönüştürdüğümüz suyu başlarına musallat ettik. Bunlar onlara Allah’ın apaçık mesajları idi fakat yine de büyüklük taslayıp kibirlenerek müşrik ve kâfir olmaktan vazgeçmediler.

Bu felaketlerle karşılaştıklarında Musa’ya gelip, “Ey Musa! Rabbine sana verdiği peygamberlik adına dua et, şayet bu musibetten bizi kurtarırsa, senin Allah adına yaptığın daveti kabul edip ona uyacağız ve İsrailoğullarının da seninle gitmesine izin vereceğiz.” derlerdi.

Fakat ne zaman o musibeti üzerlerinden kaldırıp da kendilerine sözlerini yerine getirecek kadar süre versek, her seferinde sözlerinden döner eski hallerini devam ettirirlerdi.

İşte bu ikiyüzlülükleri ve Rablerinin davetine karşı küstahlıkları sebebi ile Biz de onları suda boğarak helak edip intikam aldık.

Sonra da Firavun ve yandaşlarının, hor görerek zayıf bırakıp zulmettiği insanları, doğusunu da, batısını da bereketli kıldığımız toprakların tamamına mirasçı kıldık. Böylece İsrailoğullarının, zulme karşı sabırla, sebatla direnmeleri sebebi ile Rabbinin de onlara vaadi gerçekleşmiş oldu. Firavun ve hanedanı ise helak olup gittiler.

Denizin karşı tarafına geçirdiğimiz İsrailoğulları, orada Allah’tan başka da ilahlar edinip, putlaştırdıkları kimselerin kurdukları nizam ile yönetilen bir toplulukla karşılaştılar. Bunu gören İsrailoğulları da Musa’ya, “Ey Musa! Bize de bunların ilahlarına benzer ilahlar buluver.” dediler. Musa da onlara, “Siz gerçekten çok cahil, nankör ve doğruyla yanlışı birbirinden ayırt edemeyen bir topluluksunuz. Bu gördüğünüz topluma gelince... onların benimseyip yaşadıkları o hayat onları kaçınılmaz bir biçimde kahredici bir yok oluşa sürükleyecektir. Allah sizi içinde yaşadığınız zulüm nizamından kurtarmışken, sizler başka bir zulüm nizamına yönelerek Allah’tan başka ilah mı arıyorsunuz?”

“Ey İsrailoğulları! Sizin erkeklerinizi öldürüp, kadınlarınızı sağ bırakan ve sizlere en ağır işkenceleri yapan Firavun’un zulmünden Allah’ın sizi kurtardığını unutmayın. Bununla siz çok ağır bir sınavdan geçirildiniz.”

Biz Musa’yı insanların yaratılış sebeplerine uygun olan nizam ile ahlakın yasalarını öğretmek için otuz günlüğüne Sina Dağı’na çağırmıştık. Sonra buna on gün daha ekleyip, kırk güne çıkardık. Musa da çağırılan yere gelirken kavminin yönetimini kardeşi Harun’a emanet ederek, “Ben dönünceye kadar onlara göz kulak ol, sakın bozgunculuk çıkarmak isteyenlere izin verme ve öylelerine de uyma.” dedi.

Musa, belirlenen yere gelince Rabbi onunla konuştu, bunun üzerine Musa da, “Ey Rabbim! Bana zatını göster de Seni görebileyim.” dedi. Allah da ona, “Beni asla göremezsin fakat şu dağa bir bak. Ona tecelli etmem durumunda o yerinde durabilirse sen de Beni görebilirsin.” dedi. Ve Allah dağa tecelli edince dağ un ufak olup dağıldı, Musa da gördükleri karşısında düşüp bayıldı. Kendine gelince de, “Seni eksikliklerden tenzih ederim Allah’ım. Pişmanlık duyarak Sana yöneldim ve tevbe ettim. Bundan böyle Senin gözle görülemeyeceğine inananların ilki olacağım.” dedi.

Allah, Musa’ya, “Ey Musa! Seninle konuşup sana vahyettiklerimin değerini bil! Böylece seni özel bir konuma yükselttiğimi aklından çıkarma. Vahyin hükümlerine uyarak sorumluluklarını yerine getirip Bana şükredenlerden ol.” dedi.

Biz Musa’ya verdiğimiz levhalarda, insanların yaratılış sebeplerine uygun Allah merkezli hayatın gerektirdiği her türlü bilgiyi ve hükümleri açıkladık, sonra da Musa’ya şöyle emrettik: “Ey Musa! Bu ilahi nizamın hükümleri ve ahlakına titizlikle uy, halkına da bu hükümlere uymasını emret. Zamanı geldikçe Allah’ın davetinden yüz çevirenlerin içine düştükleri bataklıkları size göstereceğim.”

Yeryüzünde haksız yere böbürlenenler, âyetlerimi anlamaktan uzaktırlar. Onlar bütün mucizeleri görseler de iman etmezler. Doğru yolu görseler onu yol edinmezler. Fakat azgınlık yolunu görseler, hemen onu yol edinirler. Bu durum, âyetlerimizi yalanlamış olmalarından ve ondan gafil bulunmalarından ileri gelmektedir.

Âyetlerimizi ve âhirete kavuşmayı yalanlayanların amelleri boşa gitmiştir. Onlar yapmakta olduklarının cezasını çekecekler.

Musa’nın arkasından kavmi, ziynet eşyalarını eriterek içinden rüzgâr geçince böğürmeye benzeyen bir ses çıkaran buzağı heykeli yapıp onu ilah edindiler. Görmediler mi ki o, onlarla ne konuşuyor ne de yol gösteriyor? Buna rağmen onu ilah olarak benimsediler ve böylece zalimlerden oldular.

Bir süre sonra ilah edindikleri bu heykelin hiçbir işe yaramadığını, kendilerine doğru yolu göstermek gibi bir özelliğinin de olmadığını görüp anlayınca ellerini dizlerine vurup pişmanlıkla, “Rabbimiz, bize acıyıp bu sapıklığımızdan dolayı affetmezsen büsbütün ziyana uğrayanlardan, azabı hak edenlerden olacağız.” diyerek pişmanlıklarını dile getirdiler.

Musa halkının yanına dönüp onları bu halde görünce üzüntü ve öfkeyle, “Benim yokluğumda ne kötü, ne berbat bir yol tutmuşsunuz. Rabbinizin emrini çiğnemekte olduğunuzu hiç düşünmediniz mi?” diyerek, Allah’ın davetini içeren levhaları elinden yere bıraktı ve kardeşi Harun’u başından kavrayıp kendine doğru çekmeye başladı. Bunun üzerine Harun da ona, “Ey anamın oğlu! Bunlar hep birlikte bana karşı çıktılar! Neredeyse beni öldüreceklerdi, sakin ol, sen de bana böyle davranarak bu zalimleri sevindirme.” dedi.

Bunun üzerine Musa da kendini toplayıp, “Rabbim, beni ve kardeşimi bağışla, bize merhamet edip şefkatinle koru, Sen merhametlilerin en merhametlisisin.” diye dua etti. Sonra da onlara dönerek, “Hiç şüpheniz olmasın ki Allah’la birlikte başka ilahlar edinip, onlardan kendilerine doğru yolu göstermesini ve yardım etmesini bekleyenler Rablerinin gazabına uğrayacak, dünya hayatlarında da zillete düşüp onursuzluğa mahkûm olacaklardır.” dedi.

Bu gibi nankörlük ve sapıklık içinde yaşıyorken günaha battıklarını fark ederek tevbe edip Allah’ın davetine yönelenlere karşı, Allah merhametli ve bağışlayıcıdır.

Öfkesi yatışan Musa, Rabbinin davetinin yazılı olduğu ve O’nun sevgisini kaybetmekten korkanlara rehberlik eden levhaları yerden aldı ve sonra da kavminin yaptıklarından dolayı af dilemek ve dua etmek için kavmi içinden yetmiş kişiyi seçip alarak Bizim belirlediğimiz yere doğru yola çıktı. Bir süre sonra onları şiddetli bir deprem sarsmaya başladı. Bu sırada Musa, “Rabbim! Dileseydin bunları da beni de daha önce helak ederdin, içimizdeki beyinsizler yüzünden bizleri şimdi mi helak edeceksin? Sen bununla bizi deneyip imtihan ediyorsun, bakalım şimdi ne yapacak, kime sığınıp kimden yardım dileyecekler diye. Bu vesileyle dileyeni doğru yola ulaştırır, dileyeni de sapıklığa mahkûm edersin. Bizim gerçek Rabbimiz ve ilahımız Sensin, bizleri merhametinle bağışla.” dedikten sonra duasına şöyle devam etti: “Rabbimiz! Bize bu dünyada razı olacağın güzellikleri yaşamayı ve âhirette de cennetine girmeyi nasip et, günahlarımızdan pişmanlık içinde tevbe edip Sana yöneliyoruz.”

Allah da şöyle buyurdu: “İçinizden hak edenleri azabımla cezalandırırım; rahmetim, merhametim ve şefkatim de davet ettiğim doğru yolda yaşamak gayretini gösterenleri kapsamaktadır. Bu kimseler Allah’ın rızasını kazanmak için ödenmesi gereken bedelleri severek öderler. Onlar, ellerindeki Tevrat’ta ve daha sonra da İncil’de geleceği bildirilen ümmi Rasûl’e iman ederler, o ümmi Nebî de onlara iyiliği emrederek kötülükten sakındırır, temiz şeylerin helal, pis şeylerin de haram olduğunu bildirir. İnsanların yükünü hafifletip boyunlarındaki zincirleri kırıp atar. O Rasûl’e indirilen Kitaba uyup izinden gidenler, kurtuluş ve felaha ererler.”

Ey Peygamber! De ki: “Ey insanlar! Ben Allah’ın hepinize gönderdiği bir elçisiyim, göklerin ve yerin mülkü de egemenliği de O’na aittir ve O’ndan başka gerçek Rab ve ilah yoktur, hayatı ve ölümü yaratan O’dur. O halde Rabbinizin adına sizleri yaratılışınızın sebebi olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet eden ümmi Peygamber’in çağrısına iman ederek doğru yola ulaşın.”

Musa’nın kavmi içinde insanları doğru düşünmeye ve yaşamaya davet eden ve iman etmek isteyenlere rehberlik eden kimseler de vardı.

Biz İsrailoğullarını on iki boya ayırmıştık. Musa, kavminin su ihtiyacını gidermek için Bize dua edince, ona “Asanı kayaya vur.” diye vahyettik. Musa da asası ile kayaya vurunca, kayadan on iki pınar fışkırttık. Böylece her boy kendisi için bir pınar belirleyip su ihtiyaçlarını karşıladılar. Üzerlerini de sıcaktan korunsunlar diye bulutla gölgelendirdik, ayrıca onlara rızık olarak bıldırcın ve kudret helvası da ikram ettik fakat onlar bütün bu nimetlere karşı yine de nankörlük edip, davetimize yönelmediler. Elbette böyle yapmakla Bize değil kendilerine zarar verip zulmetmiş oldular.

Onlara şöyle de denilmişti: “Şu gördüğünüz şehre gidip yerleşin, nimetlerinden siz de yararlanın, oradaki insanlara alçak gönüllülükle yaklaşın ve tevbe ederek Bize yönelin ki günahlarınızı bağışlayalım. Tevbe edip de samimiyetle doğruya iman edip gereklerini yerine getirenlere nimetlerimizi daha da artırırız.”

Fakat ne yazık ki onlardan şirke ve küfre meyledip zulme sapanlar, kendilerine söylenen bu sözlere uymak yerine, onu değiştirip kendi bildiklerine uydular. Bunun üzerine Biz de onların bu nankörlük ve küstahlıkları sebebi ile üzerlerine belalar yağdırdık.

Ey Peygamber! Sen onlara deniz kıyısındaki o mamur şehre girip yerleşen ve kendilerini cumartesi (sebt) gününün yasağı ile denediklerimizin durumunu da anlat! Onlar kendilerine cumartesi günü avlanmak yasak edilmişken, “Başka günlerde balıklar sahile gelmiyor, biz de onları avlayamıyoruz.” deyip, cumartesi sahile akın akın gelen balıkları avlamak için yasağı çekinmeden çiğniyorlardı. Hâlbuki Biz onları yasaklara karşı tutumları ile imtihan ediyorduk.

İsrailoğullarından bir grup, bu yasağı çiğnemekte olanlara öğüt vermeye çalışırken, bir kısmı da “Allah’ın azabını hak eden bu kimselere neden boşuna öğüt veriyorsunuz?” diyorlardı. Öğüt vermekte olanlar da, “Rabbimiz katında uyarmamaktan dolayı sorumlu olmayalım, belki de bu tutumlarından vazgeçerler, umuduyla böyle yapıyoruz.” diyorlardı.

Onlar kendilerine yapılan tüm uyarıları kulak ardı edince, Biz de içlerinden kötülükten alıkoymaya çalışanları kurtardık. Zulmedenleri yoldan çıkmaları sebebiyle şiddetli bir azaba mahkûm ettik. Kibirlenip kendilerine yasaklanan şeyleri işlemekte direnmelerinden dolayı onlara dedik ki: “Arzularına gem vuramayan aşağılık maymunlar gibi olun.”

Rabbin Kıyamet Günü’ne kadar onların takipçilerinin üzerine şiddetli baskılar uygulayacak ve onları felakete düçar edecek kimseleri başlarına musallat edecek. Unutmayın ki Rabbinizin cezalandırması aniden gelir, O aynı zamanda tevbe edip Rabbine yönelenleri bağışlayan ve esirgeyendir.

Biz o İsrailoğullarını yeryüzünde ayrı ayrı gruplar halinde yaşamaya mahkûm ettik, içlerinde Allah’ın davetine iman edenler olduğu gibi, müşrik, kâfir, zalim kalmakta inatla direnenler de vardır. Böylelerini de belki dönerler diye hem bolluk hem de darlıkla sınadık.

Bunların ardından kitaba mirasçı olduklarını söyleyen, fakat bu dünyanın geçici zevklerine, mal ve mülküne sarılan, saldıran başka bir nesil geldi. “Biz seçkin bir kavimiz. Ne yaparsak ve nasıl yaşarsak yaşayalım, nasıl olsa bağışlanacağız.” diyerek, sınır tanımadan her türlü aşırılığı ve zulmü hayat tarzı haline getirdiler. Oysa onlardan Allah hakkında, Tevrat’ta olandan başka bir şeyi uydurup, Allah’a isnat etmemeleri hususunda, Tevrat üzerine de söz almıştık. Fakat onlar Tevrat’ın hükümlerinin üstünü örtüp, kendilerine göre değiştirdiler. Hâlbuki Allah’ın davetine teslim olup âhiret hayatını kazanmak, aklını kullanıp düşünenler için daha hayırlıdır.

Gerçek şu ki, Allah’ın insanı yaratma sebebi olan hayat nizamı ile yaşamak uğrunda ellerinden gelen gayreti gösterip, namazlarını da titizlikle kılanların Allah emeklerini zayi etmeyip ödüllendirecektir.

Vaktiyle, Sina Dağı’nı İsrailoğullarının üzerine kaldırıp, dağın sanki üzerlerine düşeceğini sandıkları zaman da, yine onlara demiştik ki: “Sizi kitapla davet ettiğimiz hayata sıkıca sarılın, içindekileri aklınızdan çıkarmayıp ona uyun. Dünya ve âhiret hayatında mutluluğunuz, kurtuluşunuz ancak böylece mümkün olur.”

Rabbiniz, âdemoğullarının sulbünden onları çıkarmaya başladığından beri, Rablerinin Allah olduğunu içlerine ilham etmekle birlikte peygamberler ve kitaplarla da, “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” sorusuna “Evet, Sen bizim Rabbimizsin, buna şahitlik ederiz.” cevabını alıp, onları kendi kendilerine de şahit kılmıştı ki, Kıyamet Günü, “Bizim bundan haberimiz yoktu.” demeyesiniz. Yahut, “Bizden önce atalarımız şirk koşmuşlardı. Biz de mecburen onların peşinden gittik, şimdi onların yüzünden bizi helak mı edeceksin?” gibi bir mazerete sığınmayasınız.

İşte Biz âyetlerimizle gerçekleri böylece apaçık bildirmekteyiz, belki düşünür de doğru olana yönelirsiniz diye.

Ey Peygamber! Sen bir de onlara, kendisini âyetlerimizle yaratılışının amacına uymaya çağırmamıza rağmen, onu elinin tersi ile iten kimsenin durumunu anlat. Şeytan ve şeytanlaşmış kimseler, onu yakalayıp peşlerine takarlar, o da büsbütün azgınlaşıp sapar. Hâlbuki davetimize yönelseydi, Biz de onu âyetlerimizle yüceltir, onurlu ve şerefli bir hayata kavuştururduk. Lakin o, ihtiraslarının, keyfi istek ve arzularının peşine düşüp dünyaya sarıldıkça sarıldı. İşte böylelerinin durumu, üstüne varsan da, kendi haline bıraksan da dilini sarkıtıp hırlayan kışkırtılmış köpeğin durumuna benzer.

Âyetlerimizi elinin tersi ile iten, yalan sayıp kibirlenenlerin durumu işte aynen böyledir. Bu kıssaları duysunlar ki belki düşünüp de ibret alırlar.

Allah’ın âyetleri ile tebliğ edilenleri yalan sayanlar, kendi kendilerine zulmetmekte olan bedbahtlardır.

Allah, âyetlerinin rehberliğine yönelenleri doğru yoluna ulaştırır. Kim de sapıklığı tercih ederse, Allah onu tercihiyle baş başa bırakır, böyleleri hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

Gerçek şu ki, Bizim yaratıp, göz, kulak, kalp, akıl, irade ve sayısız nimetlerle donatıp, yaratılış sebeplerini bildirip, kendilerini ona uygun yaşamaya davet ettiğimiz insan ve cinlerden, bu nimetleri görmezden gelerek, davete kulak asmayıp akıllarını kullanmayanlar cehennemi hak etmişlerdir. Bunların kalpleri var fakat düşünmezler. Kendilerine söylenenleri kavramak bakımından da hayvanlar gibidirler, hatta onlardan daha da aşağıdırlar. Zavallı, nankör ve gafildirler.

En güzel isimler ve mükemmelliklerin tümü Allah’a mahsustur. O halde O’na isimleriyle dua edin. Allah insanı da mükemmel bir hayat nizamına uymaya davet etmektedir. O halde O’nun davetine yönelin. Allah, davetinden yüz çevirenlerle, onu bulandırmaya çalışanlardan yaptıklarının hesabını sorup cezalarını verecektir.

Yarattıklarımız içinde davetimize iman edip, sorumluluklarını bilinçle ve adaletle yerine getirenler de vardır. Bunlar başkalarını da doğru olana uymaya çağırırlar.

Âyetlerimizi yalan sayıp, ondan yüz çevirenleri yavaş yavaş cehenneme yaklaştıracağız. Onlara, doğru olanı kavramaları için bir süre tanımaktayız, bu sürenin sonunda hak ettikleri ile karşılaştıracağız.

Onlar kendilerini doğru olanı yaşamaya çağıran arkadaşları Muhammed’in tutarsız, aklından zoru olan biri olmadığını çok iyi biliyorlar. O yalnızca apaçık bir uyarıcıdır.

Göklerin, yerin ve arasında olanların yaratıcısının, sahibinin ve nizamlarının kurucusunun Allah olduğunu ve ölümün kendilerine de ulaşacağını düşünmezler mi? Kendilerini bunu düşünmeye davet eden Peygamber’e ve Kur’an’a inanmayıp da hangi söze inanacaklar?

Allah, davetine icabet etmeyip müşrik olarak yaşamakta ısrarla direnenleri, azgınlıkları, sapkınlıkları içinde körcesine sağa sola sendeler halde kendi hallerine bırakır.

Ey Peygamber! Sana Son Saat’in ne zaman gelip, Kıyamet’in kopacağını soruyorlar. De ki: “Onun vaktinin bilgisi Rabbimin katındadır, onu hiç kimseye bildirmemiştir. Bana bildirilen Kıyamet’in ansızın kopacağı ve O Gün göklerle yerin onun dehşetinden, bütün ağırlıklarıyla çökeceğidir.” O vakti Allah’tan başka kimse bilmemektedir, fakat müşrikler buna inanmak istemiyorlar.

De ki: “Allah dilemedikçe ben de kendime ne bir yarar sağlayabilirim ne de başıma gelebilecek bir zararı uzaklaştırabilirim. Şayet ben, Kıyamet’in ne zaman kopacağını ve buna benzer Rabbimin bana bildirmediği gaybı bilseydim, kötülüklerin bana vereceği zararlar başıma gelmeden önüne geçerdim, tüm güzelliklerden baştan haberdar olur, bahtiyar yaşardım. Ben yalnızca Allah’ı layıkıyla kavramak ve yaratılış sebeplerini öğrenip ona uygun yaşamak isteyenler için uyarıcı bir elçi, iman etmek isteyenler için bir müjdeciyim.”

Allah sizi bir tek candan yarattı. Kendisine ilgi duyup, ona meyletsin, onunla durulup yatışsın diye aynı özden eşini de yarattı. Zamanı gelip de eşine sarılıp, örtüp, bürüyünce eşi de bir yük yüklendi ve bununla bir süre gezindi. Nitekim yükü ağırlaşınca, eşler Rableri olan Allah’a şöyle dua ettiler: “Rabbimiz! Bize kusursuz bir çocuk bahşedersen, andolsun Sana çok şükredenlerden olacağız.”

Allah onlara kusursuz bir çocuk bahşedince, verdikleri sözü unutup Allah’ın bahşettiği çocuğu Rablerine ortak koşup onu âdeta ilah edindiler. Oysa Allah verilen sözlerin unutulmamasını ve kendine ortak koşulmamasını ister.

Peki şimdi siz hiçbir şeyi yaratmaya güç yetiremeyen, kendisi de Allah tarafından yaratılmış olanları Allah’a ortak koşup da ilah mı ediniyorsunuz? Oysa ortak koştuklarınızın ne kendilerine ne de ortak koşanlara Allah katında bir yardımı dokunabilir. Size doğru yolu göstersinler diye bir talepte bulunsanız buna akılları ermez, güçleri de yetmez, karşılarına geçip ister yalvarın, ister boyun büküp bekleyin, elinize hiçbir şey geçmez.

İyi bilin ki, Allah’ın davetine uygun düşünmek ve yaşamaktan başka size hiçbir kimsenin ve hiçbir şeyin faydası yoktur. Çünkü O’ndan başka umut bağladıklarınızın ve yöneldiklerinizin hepsi de sizin gibi yaratılmış kimselerdir.

Dönüp bir de şu putlarını diktiklerinize bakın, onların yürüyecek ayakları, tutacak elleri, görecek gözleri ya da işitecek kulakları mı var ki? Onlardan yardım umuyor, önlerinde eğiliyor ve Allah’a ortak koşuyorsunuz? De ki: “Haydi bana karşı onları yardımınıza çağırın ve hep birden elinizden geleni ardınıza koymayın. Böylece onların hiçbir işinize yaramadığını görün.”

Ey Peygamber! De ki: “Benim velim, koruyucum, dostum Kur’an’ı indirmekte olan Allah’tır ve O’ndan başka gerçek ilah yoktur. Doğru yolu gösteren de, koruyup gözeten de O’dur.”

O putlar ne doğru yolu bilirler ne de gösterebilirler. Sizi duymazlar, bakıyor gibi dururlar ama görmezler, onların ne kendilerine ne de size bir yararı dokunur.

Sen davet olunduğun Allah merkezli hayatı yaşamaya gayret et, insanları bu hakikate davet et. Marufu tavsiye et, uymamakta direnenlere aldırma! Bırak, bataklıklarında oyalanıp dursunlar.

Şeytan seni kışkırtarak öfkeyle bir yanlışa yönlendirmeye çalışınca, hemen Allah’a sığın ve unutma ki Allah her şeyi işiten her şeyi bilendir.

Allah’a yürekten bağlı ve O’na karşı sorumluluklarının bilincinde olanlar, şeytanın vesveselerine karşı hemen Allah’a yönelir, yaratılışlarının sebebini aklına getirir ve ona uygun davranmaya başlayıp toparlanırlar.

Şeytan, ancak kendisini dost edinenleri azgınlığa, Allah’a karşı nankörlüğe sürükler ve onların peşini hiç bırakmaz.