Âl-i İmran Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Elif. Lâm. Mim. Allah, kendisinden başka gerçek ilah olmayan, her zaman diri, ölümsüz, kâinattaki tüm varlıkların yöneteni ve gözetenidir. Onlar üzerinde kendisinden başka hiç kimsenin nizam kurup, hükümler koyma hakkı ve yetkisi de yoktur. Allah bu gerçeği apaçık bir biçimde okuyup yazmakta, konuşup anlaşmakta olduğunuz harflerden oluşan sözlerle size bildirmektedir.

Ey Peygamber! Allah, önceki ilahi kitapların içinde az da olsa kalmış olan gerçekleri tasdik eden bu Kur’an’ı, insanları yaratılışlarının sebebine davet etmek için sana bölüm bölüm vahyetmektedir.

Allah Kur’an’dan önce, Musa’ya indirdiği Tevrat’ta, İsa’ya indirdiği İncil’de ve onlardan önceki elçilerine indirdiklerinde de insanları, sınırlarını Allah’ın belirlediği bir hayatı yaşamaya davet etmiş ve onunla da imtihan edeceğini bildirmiştir. Allah’ın bu davetini reddedip yüz çevirenlere şiddetli bir azap vardır. Allah güçlüdür, intikam sahibidir.

Şüphesiz Allah her şeyin tek ve mutlak doğrusunu bilen, her insana tercih ettiği hayat tarzının tam karşılığını veren üstün kudret sahibidir.

Gökte ve yerde bulunan ve olup biten hiçbir şey Allah’ın bilgisi dışında değildir ve O’na gizli de kalmaz.

Ana rahminde olanları da dilediği gibi şekillendiren O’dur. Allah her işini mutlak mükemmellikte yapan üstün kudret sahibidir ve O’ndan başka gerçek ilah yoktur.

Ey Peygamber! Allah’ın sana indirmekte olduğu bu vahyin bir kısmı, muhkem yani yaşayış biçiminizin ve inancınızın temel ilkelerini apaçık bildirmektedir. İşte bu âyetlerden asla başkaca anlamlar çıkarılamaz, bunlar ilâhi kelamın anasıdır.

Bir kısım âyetler ise müteşabihtir. Yani asıllarını çağrıştıran, benzeşmeli, bir bakıma çift anlamlı âyetlerdir. (Bunlar meleklerin, ruhun, insanın ölümünden sonra Kıyamet’e kadar geçecek süredeki durumunun, cennet ile cehennemin ve İsa’nın yaratılışı gibi) İnsan kavrayışının üstünde ve dışında olan ve fakat benzetilerek ifade edilen âyetlerdir, bunların gerçek mahiyetlerini yalnızca Allah bilir. Allah bu konularda insana bilmesi gereken kadarını bildirmiştir.

Allah’a, Peygamber’e ve ilahi kitap ile bildirilenlere iman eden temiz akıl ve bilgi sahipleri, “Rabbimiz bize sorumlu olduklarımızı ve neyi ne kadar bilmemiz gerektiğini bildirmiştir, müteşabih olanların aslını da yalnız kendisi bilir. Kur’an; gerçeği bilmek, ona uygun yaşamak isteyenler için her şeyi eksiksiz açıklamıştır.” derler.

Davet olundukları, Allah’ın belirlediği sınırlar içinde yaşamak istemeyen, kalbinde maraz (bozukluk) olan sapmaya yatkın kimseler ise mahiyetini yalnız Allah’ın bildiği müteşabih âyetlerle meşgul olup, zihinleri bulandırıp, fitne ve fesat çıkarmaya çalışırlar.

İman edenler şöyle dua ederler: “Rabbimiz! Bizleri davetin olan hayat nizamına kavuşturup yaşamayı nasip ettikten sonra kalplerimizi bozulmaktan koru, gücümüzü artır, bizlere merhamet, rahmet ve şefkatinle muamele et. Şüphesiz Sen sınırsız lütuf sahibisin. Rabbimiz biz biliyor ve inanıyoruz ki, Sen Hesap Günü bütün insanları diriltip bir araya toplayacak, dünya hayatlarını kime ve neye göre yaşadıklarından hesap soracak, herkese hak ettiği karşılığı vereceksin.”

Allah’ın daveti olan İslamî hayattan yüz çevirenler iyi bilsinler ki, ne mal-mülklerinin ne makam-mevkilerinin ne de evlatlarının âhirette kendilerine bir yararı dokunur, onlar ateşin yakıtı olacaktır. Tıpkı Firavun ve hanedanının akıbetleri gibi…

Onlar da müşrik ve kâfir olarak yaşayıp, azabı hak ederek ölmüşlerdi. Allah’ın azabının önüne kimse geçemez, O’nun azabı çok çetindir.

Allah’ın daveti olan hayat nizamına düşman olanlara de ki: “Siz mü’minler karşısında mutlaka yenilecek ve âhirette de toplanıp cehennem ateşine atılacaksınız, orası ne kötü bir duraktır.”

Savaşmak üzere karşı karşıya gelen iki ordunun durumundan sizin için alınması gereken ibretler vardır. O iki ordudan biri Allah’ın daveti olan nizamı yaşamak, diğeri ise o nizamı ortadan kaldırmak uğrunda savaşmak için karşı karşıya gelmişti.

Allah müşriklere savaş sırasında mü’min orduyu kendilerinden iki kat fazla sayıda ve güçlü gösteriyordu. İşte Allah, yolunda cihat edenleri yardımıyla böyle destekler, bundan çıkarılması gereken dersler vardır. Bunu ancak gönülden Allah’a yönelmiş olan basiret sahipleri anlayabilirler.

Kadınlar, evlatlar, biriktirilmiş altınlar, servetler, soylu atlar, sürülerle hayvanlar, ekinler, bağlar, bahçeler insanlara çekici ve güzel gözükmektedir. Bütün bunlar aslında geçici dünya hayatının nimetleri, zevkleridir. Kalıcı ve güzel olan ise Allah’ın cennette mü’minlere ikramı olan nimetlerdir, asıl mutlu yaşanılacak yer orasıdır.

De ki: “İçlerinden ırmaklar akan cennete layık olanlar, orada köşklerde, tertemiz eşleriyle mutluluklar içinde yaşayıp, Allah’ı razı etmiş olmanın karşılığını görecekler.”

Allah kullarının yapıp ettiklerini bilen ve karşılığını eksiksiz verendir.

Allah, “Ey Rabbimiz! Bizler yalnız Sana iman ettik, bizi ateşin azabından koru.” diye dua ederek daveti uğrunda zorluklara göğüs gerip, imkânlarını seferber edenleri, seher vakitlerinde bağışlanmak için gönülden kendisine niyazda bulunanları içinde daimi kalacakları cennet nimetleriyle ödüllendirecektir.

Melekler, aklını kullanıp gerçeği görenler ve bizatihi Allah da şahittir ki kendisinden başka gerçek ilah yoktur ve insanlar üzerinde hüküm koyma yetkisi yalnızca O’na aittir.

Hiç şüphesiz Allah nezdinde tek ve gerçek din (nizam) hükümlerini, yasalarını ve ahlakını Allah’ın belirlediği İslam dinidir (nizamıdır).

Geçmişte kendilerine peygamber ve kitap gönderilen toplumların çoğu İslam’ı yaşamaya davet edilmelerine rağmen kibirlenmeleri ve aralarındaki kıskançlıkları sebebi ile farklı görüşler ileri sürerek şirk nizamlarını sürdürmeye devam ettiler. Her kim Allah’ın davetini görmezden gelir, ondan yüz çevirir ve üstünü örterse, iyi bilsin ki çok geçmeden Allah onu hesaba çekecektir.

Ey Peygamber! Müşrik ve kâfirler seninle tartışmaya kalkarsa, sen onlara de ki: “Ben gönülden Allah’ın davetine teslim oldum, bana uyanlar da O’na teslim oldular. Siz ey Kitap Ehli ve kendini onlardan ayrı tutanlar! Siz de İslâm nizamına teslim olsanız ya.”

Şayet bu daveti kabul ederlerse gerçeği ve doğru yolu bulmuş olurlar, fakat kabul etmeyip yüz çevirirlerse, sen üzerine düşen çağrıyı yapmış olursun.

Allah kullarının neyi kabul edip, neyi kabul etmediklerini çok iyi bilir.

Allah’ın peygamberleri ve kitapları ile davet ettiği hayat nizamını kabul etmeyenlere, peygamberleri ve onlarla birlikte adaleti emredenleri alçakça öldürenlere ve böylelerinin takipçilerine acıklı bir azabı haber ver. İşte bunlar dünya hayatlarını boşa geçirmiş, âhirette de azabı hak etmişlerdir. Allah’ın azabından bunları hiç kimse kurtaramaz.

Kur’an âyetleri ile yaşamaya çağırılan Yahudilerden bir kısmı da, “Zaten ateş bize birkaç günden fazla dokunmayacak.” diyerek davetten yüz çevirdiler. Uydurdukları yalanlar ile Allah’ın gönderdiği dinin üstünü örtmeye çalışıyorlar.

Geleceği kesin olan o Kıyamet ve Hesap Günü, uydurdukları yalanları ortaya çıkıp da hak ettikleri azapla karşılaştıklarında ne hale geleceklerini hiç düşünmediler.

De ki: “Ey mülkün gerçek ve tek sahibi Allah’ım! Sen mülkünün hükümranlığını imtihan için, kime ne zaman vereceğini bilirsin. Dilediğine verdiğini, dilediğinden de çekip geri alırsın. Layık olanı yüceltir, layık olmayanı da zelil edersin. Sen her şeyi olması gereken mükemmellikte yaparsın, iyilik Senin elindedir. Senin her şeye gücün yeter.

Allah’ım! Gündüzü kısaltarak geceye katan, geceyi kısaltarak gündüze katan da Sensin! Sen ölüden diriyi, diriden de ölüyü çıkarırsın ve dilediğine hesapsız rızık verirsin.”

Mü’minler, mü’minleri bırakıp da müşrik ve kâfirleri dost ve müttefik edinmesinler. Kim onları dost edinirse Allah ile bağlarını koparmış, O’ndan uzaklaşmış ve yardımından mahrum kalmış olur. Ancak çok zorda kalır da onların zulmünden kurtulmak mecburiyeti ile karşı karşıya kalınırsa bu durum değişinceye kadar sessiz ve tarafsız kalınabilir. Böylesi bir mecburiyette bile Allah kendisine karşı duyarlı, dikkatli davranılmasını ve aşırı gidilmemesini ister. Çünkü sonunda huzuruna varılıp hesap verilecek olan Allah’tır.

De ki: “Düşündüklerinizi saklasanız da açığa vursanız da Allah aslını bilir. Gökte ve yerde olup biten her şey Allah’ın bilgisi dahilindedir. Allah âlimdir ve her şeye kâdirdir.”

Her insan, dünya hayatını kime ve neye göre yaşadığının hesabını karşısında bulacağı O Gün, amel defterlerindeki kötülükleri ile yüzleşmek istemez, onunla arasında uzun bir mesafe olsun ister. Allah sizin bu duruma düşmenizi istemediği için, dünya hayatınızda uyarmaktadır, çünkü Allah kullarına karşı merhametli ve şefkatlidir.

Ey Peygamber! Allah’a iman edip, O’nu çok sevdiklerini söyleyenlere de ki: “Allah’ı gerçekten seviyorsanız, Allah adına yaptığım davetten dolayı bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah, resullerine uyanlara karşı çok merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır. O halde Allah’ın daveti olan İslam ahlakına teslim olup bana uyun. Şayet yüz çevirirseniz, iyi bilin ki Allah gerçeğin üstünü örtenleri sevmez.”

Allah insanlar içinde Âdem’i, Nûh’u, İbrahim’i, İmran ailesini ve bunların soyundan gelen peygamberleri de insanlara önderler, rehberler kıldı. Bunların hepsi insanları yaratılış sebeplerine uygun yaşamaya davet etti. Böylece Allah onların makamlarını yükseltti.

Allah kimin neye layık olduğunu bilen ve her şeyi işitendir.

Vaktiyle İmran’ın karısı Allah’a şöyle dua etmişti: “Rabbim! Karnımdaki çocuğu yalnız Seni Rab ve ilah edinerek yaratılışının sebebine uygun yaşamak ve onu yaşatmak uğruna gayret eden bir kul olması dileğiyle, Sana hizmete adıyorum. Benden bunu kabul eyle, şüphesiz Sen duaları işiten, niyetleri bilensin.”

İmran’ın karısı doğan çocuğunun kız olduğunu görünce, “Rabbim kız çocuğu doğurdum, hâlbuki erkek olmasını istiyordum. Erkek çocuk, kız çocuk gibi değildir. Adını da Meryem koydum, onu ve soyunu şeytanın şerrinden korunmak üzere Sana emanet ediyorum.” dedi.

Tabii ki Allah, İmran’ın karısının erkek evlat beklerken kız doğurduğunu biliyordu. Rabbi, İmran’ın karısının duasını kabul ederek, onu bir çiçek gibi yetiştirmek üzere Zekeriyya Peygamber’in himayesine yönlendirdi.

Zekeriyya ne zaman mabette Meryem’in bulunduğu bölüme girse, Meryem’in yanında yiyecekler olduğunu görüyordu. “Ey Meryem, bu yiyecekler sana nereden geliyor?” deyince, Meryem de “Bunları bana Rabbim lütfediyor. O, dilediğine hesapsız rızık bahşeder” diyordu. Bunları duyan Zekeriyya o sırada şöyle dua etti: “Rabbim bana da katından lütfunla güzel bir nesil bahşet! Şüphesiz Sen duaları işitir ve karşılık verirsin.” Sonra da mihrapta namaza durunca melekler ona şöyle seslendiler: “Ey Zekeriyya! Allah sana adı Yahya olacak bir erkek çocuk lütfedeceği ve onun da çok iffetli ve faziletli salih bir peygamber olacağı müjdesini veriyor.”

Bunun üzerine Zekeriyya büyük bir şaşkınlıkla şöyle dedi: “Rabbim! Ben yaşlanmış biriyken ve üstelik karım da kısır olduğu halde benim nasıl bir oğlum olabilir?” Ona müjdeyi veren melekler de Zekeriyya’ya “Elbette olur! Allah dilediğini yapar.” dediler. Sonra da Zekeriyya, “Rabbim bana bu olacakların bir delilini göster.” diye dua etti. Allah da ona: “Senin insanlarla üç gün boyunca işaretleşme dışında konuşamaman bunun alametidir. Sen üç gün boyunca, Rabbinin yüceliğini düşünüp bahşettiği bu nimete durmadan şükret.” diye vahyetti.

Melekler Meryem’e de “Ey Meryem! Allah seni seçti, günahlardan uzak tutup tertemiz kıldı ve tüm kadınlardan üstün bir makama yükseltti. Ey Meryem! Sen de Rabbine yürekten bağlan, layıkıyla kulluk edip secde ve rükû edenlerle birlikte secde ve rükû et” diyerek Allah’ın emirlerini ilettiler.

Ey Peygamber! Bunlar senin önceden bilmediğin fakat Bizim sana vahiy yoluyla bildirdiğimiz haberlerdendir. Onlar Meryem’in sorumluluğunu kim alıp da bakımını üstlenecek diye mabette tartışıp kura çekmeyi kararlaştırdıklarında sen yanlarında değildin.

Melekler Meryem’e: “Ey Meryem! Allah sana adı Meryemoğlu İsa Mesih diye anılacak bir erkek evlat müjdesi vermemizi emrediyor. O, dünyada da âhirette de seçkin, şerefli, onurlu, saygın ve Allah’a yakın biri olacak. Beşikte de yetişkin biri gibi insanlarla konuşacak, sonra da onları yaratılış sebepleri olan hayatı yaşamaya davet edecek” dediler.

Bunun üzerine Meryem telaşla “Rabbim benim elime bir erkek eli bile değmemişken nasıl bir çocuğum olabilir?” deyince melekler de “Allah dileyince pekâlâ olur, elbette ki Allah dilediğini yapar. O, bir şeyin olmasını dileyip de karar verdiğinde, ona yalnızca ‘ol’ der ve o da hemen oluş sürecine girer” dediler. Ardından da sözlerine şöyle devam ettiler: “Allah İsa’yı, İsrailoğullarına peygamber olarak görevlendirecek, o da insanları Tevrat’tan geride kalan gerçekler ve İncil ile Allah adına hakikati yaşamaya çağıracak.”

İsa insanlara şöyle seslenecek: “Ben, Rabbimden size gönderilmiş bir peygamber olduğumu gösteren mucizelerle geldim. Gözlerinizin önünde çamurdan bir kuş heykelciği yaparım ve ona üflediğim zaman Allah’ın izniyle canlanıp kuş oluverir, ayrıca körleri ve cüzzamlıları Allah’ın izniyle iyileştiririm. Yine Allah’ın izni ve iradesiyle ölüleri diriltirim, evlerinizde ne yiyip içtiğinizi bilir, sakladıklarınızın yerlerini O’nun bildirmesi ile size haber veririm.

Bütün bunlar, benim peygamberliğime ve Allah’ın âyetlerine inanmak isteyenler için apaçık delillerdir.

Ayrıca ben, benden önce gönderilmiş olan Tevrat’tan geriye kalan doğruları tasdik etmek ve Allah’ın davetine yönelirseniz, daha önce size haram edilmiş şeylerden bir kısmının helal kılınacağını bildirmek için geldim.

Siz de bana uyup, Rabbinizin daveti olan hayat nizamı ile yaşayıp da, O’na karşı sorumluluklarınızı yerine getirin. Şüphesiz Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir. O halde yalnız O’nu ilah edinin, işte doğru yol budur.”

İsa, onların Allah’ın davetini kabul etmemekte ısrarla direndiklerini görünce “İçinizden kim bu davetin yaşanır hale gelmesi için bana yardımcı olacak?” dedi. Bunun üzerine temiz akıl sahibi, içi dışı da temiz olan havariler, “Bizler senin yardımcıların ve Allah’a teslim olan Müslümanlarız. Buna sen de şahit ol” dediler. Sonra da “Ey Rabbimiz! Peygamberine ve onunla birlikte gönderdiğin kitabın içindekilere iman edip tabi olduk.” dediler.

İsa’nın peygamberliğine ve Allah adına yaptığı davete karşı çıkanlar, onu ve davetini ortadan kaldırmak için tuzaklar kurdular. Allah da onların tuzaklarını boşa çıkarıp başlarına geçirdi. Allah tuzakları boşa çıkarıp hayra dönüştürür.

Allah İsa’ya şöyle vahyetti: “Ey İsa! Seni öldürmeye çalışanlar değil, Ben öldürüp, yüksek bir mevkiye yükselteceğim ve böylece seni onların içinden çekip alacağım. Sana uyanları Kıyamet’e kadar müşrik ve kâfirlerden üstün kılacağım. Sonunda hepiniz Bana döndürülecek ve hak ettiğiniz karşılığı göreceksiniz.” Aranızda hüküm verecek olan yalnız Allah’tır.

Şüphesiz Allah gerçeği inatla reddedip karşı koyanları hem bu dünyada hem de âhirette şiddetli bir azaba çarptıracaktır. Bunları Allah’ın azabından kurtaracak kimse de yoktur.

Allah, davetine iman edip sorumluluklarını bilinçle yerine getirenleri mükâfatlara nail edecektir. Ey Peygamber! Sana da bilinmesi gerekenleri bildiriyoruz ki, sen de insanları bu gerçeklerle yaşamaya davet edebilesin.

Allah nezdinde İsa’nın yaratılışı, Âdem’in yaratılışı gibidir. Allah Âdem’i topraktan yaratmayı murad edip karar verince, oluşumunun yasalarını yapıp “ol” dedi ve o da hemen oluş sürecine girerek oluverdi. İsa ile ilgili gerçek işte böyledir.

Rabbinin bildirmekte olduğu gerçeklerden sakın şüphe edenlerden olma! Sana İsa hakkında gelen bu bilgilere rağmen tartışmaya girenlere de ki: “Gelin çocuklarımızı ve çocuklarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı bizim gibi inananlarla sizin gibi inananları çağıralım sonra da hep birlikte canı gönülden Allah’ın laneti yalancıların üzerine olsun diye beddua edelim.”

İşte İsa ile ilgili hakikati kabul etmeyenlere denilecek budur. Allah’tan başka ilah yoktur. Allah her hükmü mutlak mükemmel olan, üstün kudret ve hikmet sahibidir. Şayet müşrikler karşılıklı yeminleşmeden kaçınır, gerçeği kabul etmemekte direnirlerse, iyi bilsinler ki Allah bâtılda ısrar ederek fesat çıkaranları çok iyi bilmektedir.

Ey Peygamber! De ki: “Ey kitap ehli olan Yahudi ve Hıristiyanlar! Gelin aramızda bütün peygamberlerin davet ettiği ortak ilkede buluşalım, birbirimizi değil yalnız Allah’ı Rab ve ilah edinelim, O’ndan başkasına kulluk etmeyelim.”

Şayet bunu kabul etmeyip yüz çevirirlerse, o zaman da de ki: “Şahit olun ki biz Allah’a yürekten teslim olmuş Müslümanlarız.”

Ey Kitap Ehli! Neden aranızda İbrahim’in Yahudi ya da Hıristiyan olduğunu tartışıp duruyorsunuz? Hâlbuki Tevrat da İncil de İbrahim’den çok sonra indirilmişti. Sizin uydurduğunuz Yahudilik ve Hıristiyanlık İbrahim’in zamanında ortaya çıkmış bilinen bir şey bile değildi. Bunları düşünmeden İbrahim’e nasıl iftira atarsınız?

İbrahim ne Yahudi ne de Hıristiyan idi. O, Allah’tan başkasını Rab ve ilah edinmeyen, O’nun daveti olan İslam nizamına yürekten teslim olmuş bir Müslümandı ve asla müşriklerden değildi.

Allah bu gerçeği size bildiriyor fakat sizler bunu anlamak istemiyorsunuz. İbrahim’e en yakın olanlar, yalnız Allah’ı Rab ve ilah edinip, Kur’an’ın davetine iman ederek Peygamber’e uyanlardır. Allah iman edenlerin velisidir.

Kitap ehlinden bazı insanlar, Müslümanları imanlarından ve İslam nizamı ile ahlakından saptırmak isterler. Aslında onlar bu yaptıkları ile asıl kendilerini aldatmakta, kendilerine zarar vermekteler fakat bunun farkında değiller.

Ey Kitap Ehli! Hak olduğunu bildiğiniz halde Allah’ın mesajlarını niçin inkâr edersiniz? Ve niçin hak ile bâtılı birbirine karıştırıp bile bile gerçeğin üstünü örtüp gizliyorsunuz?

Kitap Ehlinden bir kısmı kendi aralarında konuşurken şöyle diyorlardı: “Müslümanlarla sabah bir araya geldiğinizde Kur’an ile indirilene biz de inanıyoruz deyin, akşam bir araya geldiğinizde de inandık dediklerinizi doğru bulmayıp reddettiğinizi söyleyin. Böylece kafalarını karıştırıp, âyetlerin doğruluğundan şüpheye düşürün, kim bilir belki Kur’an’a ve Peygamber’e inanmaktan vazgeçerler. Sizler de sakın kendi inancınızdan olmayanları dost edinmeyin ve onlara güvenmeyin.”

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Tek doğru yol, Allah’ın davet edip, Kur’an’la rehberlik ettiği yoldur. Geçmişte sizden birilerine verilmiş olan peygamberlik ve Kitabın bir benzerinin sizden olmayan birine verilmiş olmasından niçin rahatsız oluyorsunuz? Yoksa Rabbinizin huzurunda aleyhinize olacağından mı korkuyorsunuz?” De ki: “Peygamberlik ve kitabın kime verilmesi gerektiğini, rahmetine kimin layık olduğunu en iyi bilen Allah’tır.”

Kitap ehlinden öyleleri de vardır ki, kendilerine bir hazine emanet etsen, onu sana eksiksiz olarak iade ederler, ama aralarında öyleleri de vardır ki onlara da küçük bir altın emanet etsen, gelip gidip başına dikilip, kontrol etmedikçe onu sana geri vermezler. Bunun sebebi de, onların bizim gibi inanmayanlara karşı Allah katında bir sorumluluğumuz yoktur diye inanıp, “Allah da bunun böyle olmasını istiyor” diyerek Allah’a iftira atmalarıdır.

Gerçek şu ki, kim emanete ihanet etmez ve verdiği sözünde durur da Allah’a karşı sorumluluklarının bilinci ile yaşarsa Allah böyle davrananları sever.

Allah’a karşı verdikleri sözü ve yeminlerini geçici dünya menfaatleri uğruna değişenlerin, âhiret hayatının nimetlerinden hiçbir payları yoktur. Kıyamet Günü Allah onlarla konuşmayacak, yüzlerine de bakmayıp onları temize çıkarmayacak. Onlar için acıklı bir azap vardır.

Kitap Ehlinden öyleleri de vardır ki, onlar da Allah’ın gönderdiği kitaba ait olmadığı halde, söylediklerini ondan sanasınız diye dillerini kitaba göre eğip bükerek gerçeği çarpıtırlar. Allah’tan olmayanı Allah’a isnat edip yalan ve iftirayla bile bile gerçeği değiştirirler.

Allah’ın kendisine peygamberlik verdiği bir kimsenin, insanlara “Allah’ın daveti olan İslamî hayat tarzını bırakın da, beni Allah’la birlikte Rab ve ilah edinin, bana uyup da kulluk edin” demesi düşünülemez.

Peygamberler insanlara “Yalnızca Allah’ı Rab edinin, O’nun gönderdiği kitabı okuyun, okutun ve davet olunduğunuz hayat nizamına uyun. Böylece gerçek mü’min ve âlimlerden olun” diyerek tebliğ ederler.

Peygamberler size kendilerini ve melekleri ilah edinmenizi emretmezler, hiç kimseyi hakikati inkâra davet etmezler.

Allah, peygamberlerden “Benden size Kitap ve Hikmet geldikten sonra elinizdeki kitapta olan hakikatleri tasdik edip, doğrulayan bir peygamber geldiğinde, kesinlikle ona inanacak, tabi olacak ve yardım edeceksiniz.” sözünü almıştı. Bunun üzerine Allah, “O halde buna şahit olun. Ben de sizin bu sözünüzün şahidi olacağım.” buyurmuştu. Allah’a verdiği sözden dönenler müşrik, kâfir ve fasıklardır.

Göklerde ve yerde ne varsa hepsini kendisine teslim olmaları için yaratan, nizamlarını kuran tek ve gerçek ilah Allah’tır. Sonunda her insan O’nun huzuruna getirilip Allah’ın daveti olan dine uyup uymadığından hesaba çekilecektir. Kendisine bu gerçek bildirildikten sonra insan kalkıp da başka bir nizam (din) arar mı?

Ey mü’minler, deyin ki: “Biz Allah’a, bize indirilene, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Yakub’a ve onların neslinden gelen peygamberlerle Musa’ya, İsa’ya ve bütün peygamberlere Rableri tarafından bahşedilen kitaplara iman eder, onlar arasında hiçbir ayırım yapmayız. Çünkü biz Allah’a teslim olan Müslümanlarız.”

Her kim Allah’ın daveti olan İslam’dan başka bir din edinirse, iyi bilsin ki bunun Allah katında hiçbir değeri olmayacak, kabul de görmeyecektir. Böyleleri âhirette de hüsrana uğrayacak ve kaybedenlerden olacaktır.

Allah, peygamberleri ve kitaplarıyla davet ettiği hayat nizamının gerçeğin ta kendisi olduğunu bildikleri halde bundan yüz çeviren toplumlara hidayet nasip etmez. Bunların cezası Allah’ın, meleklerin ve bütün mü’minlerin lanetine uğramaktır. Âhirette de içinde devamlı kalacakları cehenneme atılacaklar ve kendilerine asla yardım edilmeyecektir. Ancak şirkinden ve küfründen dünyada tevbe edip iman ederek sorumluluklarını yerine getirenlere karşı Allah çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

İman ettikten sonra tekrar şirk ve küfre dönüp de inkârlarını artırarak devam ettirenlerin Allah tevbelerini kabul etmez. İşte bunlar sapıkların ta kendileridir.

Allah’ın davetini inkâra kendilerini şartlandırmış olarak yaşayıp da ölenler, yeryüzünün bütün hazineleri onların olsa da cehennem azabından kurtulmak için sahip olduklarını fidye olarak vermeye kalksalar, kabul edilmeyecek ve hak ettikleri cezadan kurtulamayacaklar, onlara yardım edecek kimse de olmayacak.

Ey mü’minler! Sizler de sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda O’nu razı edecek harcamalar ve fedakârlıklar yapmadıkça, gerçek iyilik yapmış olmazsınız, erdemli ve faziletli kimseler mertebesine yükselemezsiniz. Allah yolunda ne harcarsanız Allah onu bilir ve karşılığını kat kat fazlasıyla verir.

İsrailoğullarına Tevrat indirilmeden önce Yakub’un haram bildirdikleri dışındaki bütün yiyecekler helaldi. Tevrat ile haramların sayısının artırılması, İsrailoğullarının Allah’a verdikleri sözlerinden durmadan dönmeleri sebebiyledir. Bunun böyle olduğu Tevrat’ta apaçık bildirilmektedir.

De ki: “Ey Kitap Ehli, Allah’ın haram kıldığı yiyeceklerle ilgili, uydurduğunuz asılsız iddialarınızda samimi iseniz, Tevrat’ı getirip okuyun da görelim.” Gerçekler ortaya çıktıktan sonra da kabul etmeyip, Allah hakkında yalanlar uyduranlar zalimler, müşrikler ve kâfirlerdir.

De ki: “Allah gerçeği bildirmektedir. Artık siz de şirk ve küfürden uzaklaşarak İbrahim’in çağırdığı tertemiz din olan İslam’a yönelin.”

İnsanlara yaratılış sebeplerinin, sınırlarını Allah’ın belirlediği bir nizam ve ahlak ile yaşamak olduğunu öğretmek için kurulan ilk mabet, Mekke’deki Kâbe’dir. Orası İbrahim’in insanları şirke, küfre ve zulme karşı ayaklanmaya çağırdığı makamıdır. Kim buna iman eder, gereklerini yerine getirerek yaşarsa, Allah’ın rızasına nail olup cehennem azabından da güvende olur.

Gücü yetenler orayı ziyaret etsinler ve yaratılış sebeplerine uygun yaşayıp yaşamadıklarını gözden geçirerek, haccetsinler. Bu görev Allah’ın insanlar üzerindeki hakkıdır, buna sırt dönenler bilsinler ki Allah’ın hiç kimseye ihtiyacı yoktur.

De ki: “Ey kitap ehli! Allah yaptıklarınızın şahidiyken ve Peygamber’in Kur’an ile yaptığı davetin de hak olduğunu bildiğiniz halde onu reddediyor, bozuk ve çarpık göstermeye çalışarak mü’minleri bu yoldan döndürmeye uğraşıyorsunuz? Allah yaptıklarınızdan gafil değildir.”

Ey mü’minler! Şayet Kitap Ehlinden herhangi bir fırkaya uyacak olursanız, sizi imanınızdan çevirip şirke ve küfre sokarlar.

Allah’ın âyetleri size okunup dururken, üstelik O’nun elçisi de aranızda iken nasıl olur da müşrik ve kâfirlere imrenirsiniz?

Allah kendisine yürekten yönelenleri doğru yoluna yöneltir.

Ey iman edenler! Allah’a karşı sorumluluklarınızı yerine getirmek için O’nun size uzattığı Kur’an ipine sımsıkı sarılarak yaşayın, Allah’a itaatsizlikten sakının. Birbirinizden ayrılmayın ve size bahşedilen hayat nizamının değerini bilin ve sakın Allah’a yürekten teslim olup da Müslüman olmadan ölümün sizi alt etmesine izin vermeyin. Sizler birbirinize düşmanken Allah kalplerinizi birleştirdi, birbirinize ısındırdı da kardeş oldunuz, vaktiyle siz bir ateş çukurunun kenarındayken, Allah oraya düşmekten sizi kurtardı. Rabbiniz size bunları açıklıyor ki kavuştuğunuz İslam nimetinin kıymetini bilesiniz.

Ey mü’minler! Sizler insanlara iyiliği emreden, şirk ve küfürden men eden bir ümmet olun. İşte böyleleri daimi saadete kavuşacaklardır.

Sakın, siz de kendilerine Allah’ın kitabı ile daveti ulaştıktan sonra, bölünüp parçalanıp birbirlerine düşenler gibi olmayın, böyle yapanlar için büyük bir azap vardır.

Bazı yüzlerin sevinçten ağarıp parlayacağı, bazı yüzlerin de kararacağı o Kıyamet ve Hesap Günü, yüzü kararanlara şöyle denilecek: “Allah’ın davetine iman ettikten sonra bundan vazgeçip kâfir olup da Allah’la birlikte başka ilahlar edinmenizin karşılığı olarak şimdi tadın bakalım cehennem azabını.”

İslam nizamı ile ahlakını yaşamak ve yaşatmak uğrunda gayret gösterenlerin ise sevinçten yüzleri ağarıp parlayacak; onlar daima kalmak üzere cennete girecek, cennet nimetleriyle ödüllendirilecekler.

Allah âyetleri ile gerçekleri bildirmektedir. O, yarattıklarına layık olduklarının tam karşılığını verir ve asla haksızlık etmez.

Göklerde ve yerde olanların hepsinin gerçek sahibi Allah’tır. Sonunda her insan O’na döndürülecek, dünya hayatını kime ve neye göre yaşadığının hesabını verip karşılığını görecektir.

Ey iman edenler! Siz, insanlığın hayrı için çıkarılmış hayırlı bir ümmetsiniz. Onlara iyiliği emredip kötülükten men eder, Allah’a yürekten iman eder, güvenirsiniz. Şayet Kitap Ehli de sizin gibi inanıp böyle yaşamayı seçseydi, elbette kendileri için daha doğru ve hayırlı olurdu. İçlerinde pek az da olsa doğruyu seçip yönelenler var, fakat çoğu şirki ve küfrü hayat nizamı olarak seçtiler.

Onlar size sataşıp, geçici eziyetlerden başka zarar veremezler. Sizinle savaşmaya kalksalar, bir süre sonra arkalarını dönüp kaçarlar, onlar nerede, hangi durumda, konumda ve makamda olurlarsa olsunlar, zillet içinde yaşamaya mahkûmdurlar.

Allah’ın gazabını hak edenlere aşağılık damgası vurulmuştur, çünkü onlar kendilerini doğruya davet eden peygamberlerden bir kısmını da öldürdüler, haddi aşıp Allah’a isyan ettiler.

Ancak Kitap Ehlinden olanların hepsi böyle değildir. İçlerinde az da olsa özü sözüne uyan, Allah’ın âyetleri kendilerine okunduğunda secdeye kapanarak gece gündüz dua edip geçmişlerinden tevbe ederek âhirete inanıp hayırda yarışanlar, iyiliği emredip kötülükten men etmek için çalışanlar da vardır. İşte bunlar erdemli, faziletli ve salih mü’minlerdir. Onların bu uğurda yaptıklarını Allah karşılıksız bırakmayıp ödüllendirecektir. Allah kendisine karşı sorumluluklarını samimiyetle yerine getirenleri en iyi bilendir.

Hakikati inkârda inatla direnenlere gelince, onların ne mallarının, makamlarının ne de evlatlarının Hesap Günü Allah’ın huzurunda kendilerine bir yararı olacaktır. Bunların dünya hayatlarında iyilik ve hayır adına yaptıkları da boşa gidecek, tıpkı kendilerine zulmeden bir topluluğun ekinlerine isabet eden kavurucu bir rüzgârın güzelim ekinleri yok etmesi gibi yok olup gidecektir. Allah onlara zulmetmedi, onlar Allah’a nankörlük ederek kendi kendilerine zulmettiler.

Ey iman edenler! İslâm’ı hayat nizamı olarak kabul etmeyenler sizden değildir. Sizden olmayan kimseleri dost ve sırdaş edinmeyin. Onlar sizi dininizden uzaklaştırıp, her fırsatta size zarar vermek isterler. Bunların düşmanlıkları dillerinden dökülüyor, kalplerinde gizledikleri kinleri ise daha büyüktür. Bunları size apaçık bildirmekteyiz ki aklınızı kullanıp da onlara karşı dikkatli olasınız.

Sizler Allah’ın gönderdiği kitapların ve peygamberlerin hepsine inanır, iman eder, aralarında ayırım yapmazsınız. Sizden olmayanların bir kısmı sizinle karşılaştıklarında “Biz de inandık” derler fakat kendi aralarında buluştuklarında size olan kinlerinden dolayı dişlerini parmaklarına geçirirler. Siz onlara yakınlaşmak isteseniz de, onlar istemezler. Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Öfkenizden geberin.” Şüphesiz Allah kalplerde gizlenenleri en iyi bilendir.

Size bir iyilik dokunur, bir nimete mazhar olursanız size düşman olanlar bundan rahatsızlık duyup üzülürler. Başınıza bir musibet, bir sıkıntı gelirse buna da sevinirler.

Ey mü’minler! Sizler karşılaştığınız sıkıntı ve zorluklara karşı inancınızdan taviz vermeden direnir, Rabbinize güvenir ve sığınırsanız, düşmanlarınızın tuzakları size hiçbir zarar veremez.

Allah üstün ilim ve kudret sahibidir, kudretiyle onları da çepeçevre kuşatmıştır.

Ey Peygamber! Hani sen savaş için mü’minleri mevzilerine yerleştirmek üzere sabah erkenden evinden çıkmıştın, işte o sırada içinizden iki grup da paniğe kapılıp çözülmüş ve neredeyse geri döneceklerdi. Hâlbuki Allah onların yardımcısı idi ve O her şeyi işitip, görüp, bilmekteydi. Mü’minler her zaman ve her durumda, yalnız Allah’a güvenip dayanmalıdır. Nitekim siz düşmanlarınızdan sayıca çok daha az ve silah bakımından güçsüz durumdayken de, Allah size Bedir Savaşı’nda biner biner üç bin melekle yardım edip zafer kazandırmıştı. O gün sen de mü’minlere “Rabbinizin üç bin melekle yardım etmesi size yetmez mi?” diyordun.

Siz düşman karşısında sabır ve sebatla direnir, savaşla ilgili size verilen emirlere tavizsiz uyar, sorumluluklarınızı yerine getirir ve cesur davranırsanız, düşman size hiç beklemediğiniz bir anda saldırsa bile, bu defa da Allah size beş bin melekle yardım ulaştırır. Allah’ın bu yardım vaadi bir müjde ve kalplerinizin tatmini içindir. Yardım da, zafer de o üstün kudret ve hüküm sahibi Allah’tandır. O her şeyi yerli yerinde, hikmetle yapandır.

Allah’ın bu yardımı müşrik ve kâfirlerin bir kısmının kökünü kazımak, bir kısmını da alçaltıp zillete düşürmek ve mü’minlere karşı zafer kazanma ümitlerini yok edip hayal kırıklığı içinde çekip gitmeleri içindir.

Ey Peygamber! O müşrik ve kâfirlerin başlarına gelenlerden sonra, tevbe edenlerin tevbelerini kabul edip etmemek ve akıbetleri ile ilgili hüküm vermek yetkisi yalnızca Allah’a aittir.

Senin bu konuda hüküm bildirme yetkin yoktur, onlar zalimlerin ta kendileridir.

Göklerde ve yerde ne varsa hepsinin tek ve gerçek sahibi Allah’tır. O, bağışlanmaya layık bulduğunu bağışlar, bağışlanmaya layık görmediğine de hak ettiği cezayı verir.

Allah mü’min kullarına karşı çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

Ey iman edenler! Emek harcamadan daha fazla kazanmak ve güçlenmek maksadıyla kat kat artırılmış olan ribâya yönelip tefecilik yapmayın. Allah’ın emir ve yasaklarını çiğnemekten sakının, Allah’a ve Resûlüne itaat edin ki kurtuluşa, mutluluğa erişebilesiniz ve böylece müşrik ve kâfirler için hazırlanmış olan cehennemden de korunmuş olursunuz.

Rabbinizin mü’minler için hazırladığı, genişliği gökler ve yer kadar olan cennetine girebilmek için birbirinizle yarışın. İşte o mü’minler bollukta da, darlıkta da Allah yolunda ellerinde olanlardan harcarlar, öfkelerini yener, insanların hatalarını bağışlayıp affederler. Allah böyle davrananları sever. Onlar bir kötülük yaparak günah işleyip de kendilerine ve başkalarına zarar verdiklerinde hemen tevbe ederek Allah’ın razı olacağı işler yapmaya yönelirler. Böyleleri bilerek, isteyerek günah işlemekte ısrar etmezler. Allah günahından tevbe edip doğru olana yönelenlere karşı çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

Allah, davetine iman edip sorumluluklarını yerine getirenleri, daimi kalmak üzere içlerinden ırmaklar akan cennetlerle ödüllendirecektir.

Sizden önce de dünyadan nice ümmetler gelip geçtiler. Yeryüzünde gezip dolaşın ve yaratılış sebebinden kopuk yaşayıp da Allah’a isyan edenlerin sonlarının nasıl olduğunu görüp düşünün.

Bu Kur’an, gerçekleri insanlara gösteren ve onları Allah’ın yaratmasındaki amacına uygun bir hayatı yaşamaya davet eden ilahi bir rehberdir. Bunun önemini ve değerini, ancak Allah’ı layıkıyla kavrayanlar anlar.

Ey mü’minler! Başarısızlıklar karşısında sakın üzülüp ümitsizliğe kapılmayın, gevşemeyin, cesaretinizi yitirmeyin. Allah’a yürekten iman edip güveniyorsanız, en üstün olan ve her zaman kazanacak olan sizsiniz.

Ey mü’minler! Yaratılış sebebiniz olan hayat nizamını yaşamak ve yaşatmak uğrunda cihat ederken, siz bir yara alıp zarara uğradıysanız, unutmayın ki düşmanlarınız da benzer bir yara almıştır. Bedir’de onlar da zayiat verip, mağlup olmuşlardı. Biz zaferi ve yenilgiyi insanlar arasında döndürüp dururuz ki, böylece imanında samimi ve sebatkâr olan mü’minlerle, olmayanları ortaya çıkaralım ve sizden Allah yolunda şehit olanlarla gazi olanları, sonradan gelen nesillere örnekler kılalım.

Allah, İslam nizam ve ahlakı uğrunda savaşanları günahlarından arındırır, mü’minlerin elleriyle müşriklerin kökünü kazımak ister. Allah bu uğurda savaş gerektiğinde savaştan kaçanları sevmez.

Yoksa Allah, içinizden O’nun yolunda gayret gösterip cihat edenleri ve bu yolda zorluklara karşı direnenleri ortaya çıkarmadan cennete gireceğinizi mi sanıyorsunuz? Hani siz Allah yolunda çarpışırken ölüp de şehit olmayı istiyordunuz? İşte size fırsat, haydi samimiyetinizi gösterin de görelim.

Muhammed de ölümlü bir elçidir, ondan önce de Allah’ın nice elçileri gelip geçmiştir. Şimdi o ölür ya da öldürülürse, sizler topuklarınızın üzerinde gerisin geriye eski şirk ve küfür nizamı olan dininize mi döneceksiniz?

Her kim böyle bir dönüş yaparsa iyi bilsin ki Allah’a zarar veremez. Doğru olanı yaşama gayreti içinde olanları ise Allah cenneti ile ödüllendirecektir.

Hiç kimse, ecel için belirlenmiş sebepler ortaya çıkıp da Allah’ın izni olmadıkça ölmez. Kim bu dünyanın nimetlerini arzularsa kendisine çabasının karşılığını veririz. Kim de âhiretin nimetlerini arzularsa ona da ondan verir ve şükredenleri ödüllendiririz.

Nice peygamberler, mü’minlerle sırt sırta verip kendilerine saldıranlarla savaştılar, bu uğurda karşılaştıkları zorluklara karşı direndiler, gevşeklik göstermeyip boyun eğmediler. Allah bu uğurda cihat ederken güçlüklere göğüs gerenleri sever.

İşte bu mü’minler savaş meydanlarında hep şöyle dua ederlerdi: “Rabbimiz, günahlarımızı, kusurlarımızı, işlerimizdeki aşırı gitmişliklerimizi bağışla, düşman karşısında ayaklarımızı sağlamlaştır, bize yardım et.”

Sonunda Allah da onlara, hem dünyada hem de âhirette en güzel nimetlerini bağışladı. Allah imanında böylesine samimiyet ve sebat gösterenleri sever.

Siz ey iman edenler! Müşriklere boyun eğerseniz, sizi topuklarınızın üzerinde gerisin geriye şirke ve küfre döndürürler. Böylece siz de hüsrana uğrayıp kaybedenlerden olursunuz. Gerçek şu ki sizin dostunuz ve yardımcınız yalnızca Allah’tır. O, yardıma koşanların en hayırlısıdır.

Biz, hiçbir delile dayanmadan yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaktan yüz çevirenlerin kalplerine korku salacağız. Onların âhirette kalacağı yer de cehennem olacaktır. Hak ettikleri cehennem ne kötü yerdir.

Allah mü’minlere verdiği sözü tuttu. Nitekim siz, O’nun yardımıyla müşrik ve kâfirlerle savaşırken, onları kırıp geçiriyordunuz, fakat zaferin size en yakın olduğu bir zamanda Peygamber’in emrini dinlemeden mevzilerinizi terk edip ganimet peşine düştünüz. Bir kısmınız da âhirette vadedilen cennet için çarpışıyordu. Bunun üzerine Allah da size Peygamber’in emrine itaatsizliğin bedeli olarak müşriklerin karşısında mağlubiyeti tattırarak bir ders verdi ama yine de bu günahınızı bağışladı. Çünkü Allah mü’minlere karşı çok merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır.

Bu yenilginin ardından perişan bir durumda tepelere doğru kaçarken, ne elde edemediğiniz ganimetleri ne de başınıza gelenlerin sebebini düşünerek üzülecek durumdaydınız. Peygamber ise arkanızdan sizi tekrar savaş meydanına çağırıyordu fakat ona dönüp bakmıyordunuz. Allah size bu yenilgiyi Peygamber’in emrine itaatsizliğin bedeli olarak yaşatıp kedere boğdu.

Allah bütün yaptıklarınızdan ve düşündüklerinizden haberdardır. Bu üzüntü ve kederin ardından Allah kalplerinize bir sükûnet ve güven duygusu lütfetti. Buna rağmen içinizden bir kısmı da can ve mal derdine düşmüş bir vaziyette, cahiliye dönemlerindeki düşüncelere kapılarak şöyle söylenmeye başladılar: “Bu savaş kararı alınmadan önce bize fikrimiz sorulmadı, sorulup danışılsaydı bu can kayıpları olmazdı.” Böylece aslında içlerinde sakladıkları iman zayıflıklarını dile getiriyorlardı.

Sen onlara de ki: “Şayet sizler savaşa katılmayıp evlerinizde otursaydınız bile, ölümü takdir edilmiş olanlar, oradan çıkarılıp ölecekleri yere kadar götürülürlerdi.”

Allah’ın takdirinin önüne kimse geçemez. Allah bu yaşadıklarınızı, içinizden imanında samimi olanlarla münafık olanları ayırmak, yürekten iman edenlerin kalplerini boş ve yararsız düşüncelerden temizleyip arındırmak için böylece takdir etmiştir. Allah kalplerde gizlenen niyetleri en iyi bilendir.

Savaş sırasında emre itaat etmeyip mevzilerini terk ederek ganimet peşine düşenler, bu yaptıklarıyla şeytanın amacına alet olmuş ve böylece kendi kendilerinin ayaklarını kaydırmışlardır. Allah, içlerinden pişman olup tevbe ederek doğruya yönelenlerin günahlarını bağışladı. Allah mü’minlere karşı çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

Ey iman edenler! Siz sakın savaşa katılan kardeşleri için, “Şayet bizi dinleyip de savaşa katılmasalardı ölmezlerdi” diyenler gibi olmayın. Allah söyledikleri bu sözlerini onların kalplerinde bir pişmanlık ve üzüntüye dönüştürecektir.

Yaşatmaya da, ölüme de hükmeden Allah’tır. Allah her şeyin tek ve mutlak doğrusunu bilen ve her şeye kâdir olandır.

Allah yolunda ölür ya da öldürülürseniz, Allah’ın affı, rahmeti ve lütfedeceği cennet nimetleri, savaşta elde edeceğiniz ganimetlerden de dünya hayatının tüm servetinden de daha hayırlıdır. Unutmayın ki ölseniz de öldürülseniz de sonunda yaptıklarınızın karşılığını görmek üzere Rabbinizin huzurunda toplanacaksınız.

Ey Peygamber! Sen savaşın kaybedilmesine sebep olanlara karşı, Allah’ın fıtratına yerleştirdiği merhamet ve bağışlanma duygularını öne çıkararak yumuşak davrandın, kusurlarını yüzlerine vurmadın. Eğer onlara sert ve kaba davranmaya kalksaydın, onlarla birlikte bazıları da seni terk edip yalnız bırakırlardı. Emirlerine karşı gelmiş olmalarından dolayı onları affet, Allah’ın da onları bağışlaması için dua et, yönetim işlerinde onlarla istişare etmeye devam et. Karar verince de Allah’a güvenip hemen işe başla. Allah kendisine güvenenleri sever.

Allah size yardım ederse, hiç kimse sizi yenemez fakat eğer Allah sizi terk ederse o zaman da hiç kimse size yardım edemez. O halde ey mü’minler! Yalnız Allah’a güvenin ve O’na dayanın.

Ey mü’minler! Ganimetten pay almak için mevzilerinizi savaşın bitmesini beklemeden terk etmek yerine, zaferin tamamen kazanılmasını bekleyip, sonra da Peygamber, Allah’ın emrine uygun olarak ganimetleri aranızda pay edinceye kadar sabretseydiniz, böylece hem savaşta zaferi hem de ganimetleri elde ederdiniz. Bu sizin için daha hayırlı olurdu.

Hiç şüphesiz peygamberler hiçbir konuda Allah’ın emri dışına çıkmadıkları gibi ganimetlerin pay edilmesi konusunda da Allah’ın emrini yerine getirirler. Ve onlar da bilirler ki Allah’ın emrinin dışına kim çıkarsa, Hesap Günü O’nun huzuruna yaptıklarıyla birlikte getirilir ve yaptıklarının karşılığı eksiksiz olarak kendisine verilir.

Her işinde Allah’ın rızasını kazanmak için titizlikle hak, hukuk gözeten kimse ile Allah’ın emrinden yüz çevirip nankörlük ederek Allah’ın gazabına uğrayacak kimse hiç bir olur mu? O’nun gazabına uğrayacak kimsenin varacağı yer cehennem ateşi olacaktır, orası varılacak ne kötü bir yerdir!

Şüphesiz Allah katında, yalnızca O’nun rızasını gözetenlerle dünya hayatının geçici menfaatlerini tercih edenlerin konumu farklı olacaktır.

Allah her insanın neyi, niçin yaptığını gören ve bilendir.

Ey iman edenler! Sizler daha önce şirke ve küfre batmış kimseler olarak yaşarken, Allah içinizden bir peygamber çıkararak size ihsanda bulundu. O Peygamber de arınmak isteyenlere âyetleri okuyup, hikmeti öğreterek yaratılış sebeplerine uygun doğru yola rehberlik etti.

Bedir Savaşı’nda mü’minler, Uhud Savaşı’ndaki şehitlerinin iki katı kadar müşrik ve kâfir öldürmüşlerdi. O gün onların yaşadıkları yenilgiyi, bugün de mü’minler yaşayınca “Neden müşriklere yenilip de bu duruma düştük?” diye söylenmeye başladılar. Ey Peygamber! Sen de onlara de ki: “Bu yenilgi içinizden bir kısmının savaşla ilgili verilen emirlere uymayıp, mevzilerini terk ederek ganimet peşine düşmesi sebebi ile başınıza gelmiştir.”

Allah İslam nizam ve ahlakını yaşamak ve yaşatmak uğrunda cihat edenlere yardım eder. O, her şeyin tek ve mutlak doğrusunu bilen ve her şeye güç yetirendir.

İki ordunun karşı karşıya gelip savaştığı gün başınıza gelenler, Allah’ın yasalarının gereği olarak gerçekleşmiştir ve bununla Allah gerçek mü’minleri ortaya çıkarmıştır.

Münafıklara, “Gelin İslamî hayatı yaşamak uğrunda savaşa katılın. Yahut şehirde kalıp yaşlı, kadın ve çocukları korumak üzere savaş mevzileri oluşturup savunmada kalın” denildiğinde “Biz savaşmayı bilmeyiz, şayet bilseydik zaten size katılırdık.” derler. Onlar aslında kalplerinde olmayanı ağızlarıyla söylemekteler. Çünkü onlar mü’min olmaktan ziyade şirke ve küfre daha yatkın ve yakındırlar. Hâlbuki Allah onların kalplerinde olanı en iyi bilendir. İşte bunlar aynı zamanda savaşa katılıp, şehit olanlar için de “Şayet sözümüzü dinleyip bizim gibi evlerinde otursalardı, bugün ölmemiş olacaklardı” diyenlerdir.

Yaratılışlarının sebebi olan kurallarını Allah’ın belirlediği hayat nizamını yaşamak ve yaşatmak uğrunda cihat ederken şehit olanlar için sakın sıradan insanlara dediğiniz gibi öldürüldüler yahut öldüler demeyin, onlar kısacık dünya hayatının Allah’ın davetine uygun yaşamak için bahşedildiğine yürekten iman etmişler ve bu uğurda şehit olmuşlardı. Onlar Allah’ın nezdinde devamlı diridirler ve Rablerinin nimetleriyle ödüllendirilip şehit olmanın mutluluğunu yaşamakla birlikte, geride kalan mü’minlere de Allah’ın şehitlere lütfettiği nimetlerini müjdelemek için can atarlar.

Allah, yaratılış sebepleri uğrunda cihat edenleri en güzel nimetlerle ödüllendirir.

Allah’a ve Resûlüne gönülden iman eden mü’minler, savaşta mağlup olmalarına rağmen imanlarından taviz vermediler. İşte imanına böylece sarılıp, samimiyetle yollarına devam edenleri de Allah cennet nimetlerine kavuşturacaktır.

Bu mü’minlere savaştan önce münafıklar, “Düşmanlarınız size karşı büyük bir ordu hazırladı, onlardan korkun” demişlerdi. Söylenenler mü’minleri korkutmak yerine, imanlarını daha da artırmıştı. Bunu diyenlere de “Allah bize yeter, O’ndan güzel vekil mi olur?” diyerek cevap vermişlerdi.

Savaştan Allah’ın rızasını kazanmış gaziler olarak dönen mü’minlerin İslam nizam ve ahlakı uğrunda savaşarak, Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirmekten başka da bir amaçları yoktu. Allah böylesi mü’minlere karşı sınırsız ihsan sahibidir.

Ey mü’minler! Müşrik ve kâfirlerin size karşı büyük bir ordu hazırladığını söyleyerek, sizi korkutmaya çalışan, şeytanlaşmış kimselerin söylediklerinden korkmayın. Allah’a yürekten iman edenler, O’ndan başka hiç kimseden asla korkmazlar.

İnkârda yarışanlar seni üzmesin. Onlar böyle yaparak Allah’a zarar veremezler. Allah onları, inkârda yarışmaları ve nankörlüklerinden dolayı âhirette cennet nimetlerinden mahrum edecek. Onlar için çok büyük bir azap vardır.

İman karşılığında küfrü satın alanlar Allah’a hiçbir zarar veremezler. Onlar için elem verici bir azap vardır. İnkâr edenler, kendilerine vermiş olduğumuz zamanı günahlarını daha da çok artırmak için kullandılar ve kendilerine zarar verdiler, cehennemde korkunç bir azap onları beklemektedir.

Ey mü’minler! Allah sizleri kendilerini gizlemekte olan münafıklarla bir arada bırakmayacak. Pis olan inkârcılarla, yürekten Rabbine bağlı temiz mü’minleri birbirinden ayıracaktır.

Sizler gaybı da bil(e)mediğiniz için münafıkları kendiliğinizden tespit edemezsiniz, ancak Allah gayb ile ilgili bilmeniz gerekenleri peygamberlerine bildirerek size ulaştırır. O halde sizler de yalnızca Allah’a ve resûllerine iman edip sorumluluklarınızı yerine getirin ki Allah’ın muhteşem mükâfatlarına layık olasınız.

Allah’ın kendilerine dünya nimetlerinden bol bol ihsanda bulunduklarından, O’nun daveti yolunda harcamayıp da cimrilik edenler, bu tutumlarının kendileri için doğru ve hayırlı olduğunu sanmasınlar. Aksine böyle yapmaları onların aleyhinedir. Cimrilik yapıp Allah’ın daveti olan hayat nizamını yaşamak uğrunda harcamadıkları, Hesap Günü onların boyunlarına azap olarak dolanacaktır.

Gerçek şu ki, göklerde ve yerde ne varsa hepsinin asıl sahibi Allah’tır ve sonunda hepsi gerçek sahibine dönecektir. Allah Hesap Günü herkese emanet ettiği nimetlerin kimin için, ne için ve nerede kullanıldığının hesabını soracaktır. Allah bütün yaptıklarınızdan haberdardır.

Allah, “Kim Allah’a güzel bir borç verecek?” âyeti ile alay ederek, “Allah fakirdir, biz ise zenginiz.” diyen Kitap Ehlinden olanların sözlerini de elbette duymaktadır. Onların hem bu söylediklerinin hem de peygamberleri öldürmelerinin kaydı amel defterlerinde tutulmaktadır. Hesap Günü geldiğinde onlara, “Bu söylediklerinizin ve yaptıklarınızın karşılığı olmak üzere, girin bakalım cehennemin kavurucu ateşine. Bu ellerinizle önden gönderdiklerinizden dolayıdır.” diyeceğiz. Allah kullarına zulmetmez.

Ey Peygamber! Kitap ehlinden bir kısmı, “Allah, bize gökten indirdiği bir kurbanı ateşle pişirdiğini göstermedikçe, bir kimsenin peygamber olduğuna inanılmaması gerektiğini emretti” diyorlar. Sen bunu söyleyen o Yahudilere de ki: “Benden önce de peygamberler, bu söylediklerinizden çok daha fazla mucizelerle gelmişlerdi. Onların davetinin kabul edilmeyip bazılarının neden öldürüldüklerini bir düşünün.”

Ey Peygamber! Onlar davet olundukları gerçeği inkâra inatla devam ederlerse, bil ki ataları da kendilerine apaçık delillerle gelen peygamberlerin davetini reddetmişler, yalancılıkla suçlamışlardı.

Unutmayın ki her canlı ölümü tadacaktır ve Hesap Günü her insan, dünya hayatında yapıp ettiklerinin karşılığını tam olarak görecektir. O Gün kim cehennemden uzaklaştırılır ve cennete konulursa, işte gerçek zaferi kazanmış ve mutluluğa kavuşmuş olur.

İyi bilin ki dünya hayatı, geçici ve aldatıcı bir metadan, hazdan ibarettir.

Ey mü’minler! Gerçek şu ki, mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda imtihan olunacak, imanınız konusunda sınanacaksınız. Bununla beraber kitap ehlinden ve müşriklerden çok ağır ve incitici sözler duyacak, onların saldırılarına maruz kalacaksınız. Bunlara karşı yılmadan, gevşemeden mücadelenizden taviz vermez, direnip karşı koyar, yaratılış sebebiniz olan hayat nizamınıza sıkıca sarılır, bilinçle sahiplenirseniz sonunda kazanan sizler olursunuz. Şüphesiz bu azim ve kararlılık göstermeye en çok değecek bir iştir.

Allah geçmişte kendilerine peygamber ve kitap gönderdiklerinden söz almıştı, kendilerine kitapla bildirilenleri, peygamberlerden sonra da gizlemeyip insanlara açıklayacaklar, davete devam edeceklerdi. Fakat onlar Allah’a verdikleri bu sözlerini kulak ardı ettiler, geçici ve basit dünya menfaatlerini seçtiler. Böylece kendi zararlarına olacak çok kötü bir değiş tokuş yaptılar.

Bir taraftan bu yaptıkları yanlışları ile sevinip, yapmadıkları ile de övünürken Allah’ın azabından kurtulabileceklerini sanmasınlar. Böyleleri için çok acı bir azap hazırlanmıştır.

Göklerin ve yerin hükümranlığı yalnız Allah’a aittir ve O dilediği her şeyi yapmaya kâdirdir.

Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbirini izlemesinde ve uzayıp kısalmasında, Allah’ın ilmini, kudretini, azametini, yüceliğini gösteren deliller ve mesajlar vardır. Bunu ancak Allah’ı layıkıyla kavrayan, kavramaya çalışan temiz akıl sahipleri anlarlar.

Bu kimseler ayakta iken, otururken veya yatarken, her durumda Allah’ı düşünür ve şöyle derler: “Rabbimiz! Sen bu kâinatı ve insanları sebepsiz yaratmadın. Bizlerin yaratılış sebebimize uygun yaşama gayretimizi artır. Rabbimiz, yüce olan yalnız Sensin, bizleri cehennem azabından koru! Ey Rabbimiz! Kim cehennem ateşine girmeyi hak etmişse, artık o hor ve hakir olmuştur. Böylelerine yardım edecek kimse de yoktur. Ey Rabbimiz! Biz ‘Rabbimizin davetine iman edin’ diyen Peygamber’i işittik ve onun davetine iman ettik. Rabbimiz! Günahlarımızı bağışla, bizleri affet, kötülüklerimizi ört ve ruhlarımızı İslâm’a teslim olmuş kullarınla beraber yanına al. Peygamberlerine vaat ettiğin cenneti, cennet nimetlerini bize de nasip eyle, Kıyamet ve Hesap Günü bizi utandırma, yüzümüzü kara çıkarma, şüphesiz Sen vaadinden dönmezsin.”

Allah kendisine böyle dua edenlere, şöyle icabet etti: “Sizden erkek olsun kadın olsun, her kim yapılan davet uğrunda emek harcayıp gayret gösterirse, emeklerini karşılıksız bırakmayacağım. Müşrik ve kâfirlerin zulmü sebebiyle yurtlarından çıkarılıp hicret etmek mecburiyetinde bırakılanların, işkenceye maruz kalanların, Allah yolunda savaşanların, savaşta şehit olanların günahlarını bağışlayıp içlerinden ırmaklar akan cennetlerime yerleştireceğim. Böylece onlar, Allah katında mükâfatların en güzeline kavuşacaklar.”

Allah’ın davetini yalan sayanların yeryüzünde zevkleri peşinde, refah içinde, diyar diyar gezip dolaşıyor olmaları sakın seni aldatıp imrendirmesin. Onlar çok kısa olan dünya hayatından bir miktar yararlandıktan sonra cehennemi yurt edinecekler.

Davet edildikleri İslamî hayatı yaşamak ve yaşatmak uğrunda gayret gösterenler Rableri tarafından içlerinden ırmaklar akan, emsalsiz nimetlerle donatılmış ve içlerinde devamlı kalacakları cennetlerle ödüllendirilecekler. Elbette ki cennet ve içindekiler, geçici dünya hayatının nimetlerinden, zevklerinden daha güzel ve daha hayırlıdır.

Kitap ehlinden olan kimseler içinde, size indirilen Kur’an’a ve ondan önce de atalarına indirilen kitaplarda kalmış olan gerçeklere iman edip, Peygamber’in davetine yönelenler vardır. Onlar da Allah’ın âyetlerini geçici dünya menfaatleri ile değiştirmezler, elbette böylelerinin Rableri katında mükâfatları vardır.

Unutmayın ki Allah, herkesin yaptıklarının hesabını tutar ve hak ettiği karşılığı verir.

Ey iman edenler! Yaratılışınızın sebebi olan hayat nizamını yaşamanıza engel olmaya çalışanların önünüze çıkaracakları zorluklara karşı yılmadan, imanınızdan taviz vermeden ve korkmadan mücadele edin. Bu konuda birbirinizle yarışın, mevzilerinizi koruyup, düşmanlarınıza karşı her zaman hazırlıklı olun ve Allah’a karşı sorumluluklarınızı yerine getirin ki mutluluğa eresiniz.