Meryem Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Kâf, Hâ, Yâ, Ayn, Sad. Bu Kur’an, dilinizin harflerinden oluşan âyetlerle Allah’ın mesajlarını iletmektedir.

Rabbiniz, bu sûrenin âyetleriyle Zekeriyya kuluna bahşettiği ihsanı, ikramı bildirmektedir.

Vaktiyle Zekeriyya Peygamber, Rabbine yürekten, içten içe şöyle yakarmıştı: “Rabbim artık çok yaşlandım, kemiklerim gevşedi, saçlarım ağardı ve bugüne kadar Sana yönelttiğim hiçbir duamda ellerimi boş çevirmedin. Doğrusu ben, benden sonra gelecek olan yakınlarımın yerimi dolduramayacaklarından endişe ediyorum, üstelik karım da baştan beri kısır, o itibarla bir evladım da yok. Rabbim Senden bana halef olabilecek birini lütfetmeni diliyorum, öyle birini lütfeyle ki hem benim hem de Yakub ailesinin mirası olan sınırlarını Allah’ın belirlediği nizam ile ahlaka sahip çıksın. Rabbim onu kendinden razı olduğun kullarından eyle.”

Bunun üzerine Allah gönderdiği melek ile şöyle buyurdu: “Ey Zekeriyya! Biz sana Yahya adında bir oğlun olacağını müjdeliyoruz. Bu adı daha önce hiç kimseye vermedik.” Zekeriyya “Rabbim! Karım kısır ve ben de çok yaşlıyım. Nasıl olur da çocuğum olabilir?” (Melek) “Orası öyle ama Rabbin diyor ki: Bu Benim için çok kolaydır, tıpkı seni daha önce yoktan var ettiğimiz gibi.” Zekeriyya bu defa: “Rabbim öyleyse bana bu konuda bir işaret, bir delil göster de kalbim mutmain olsun.” dedi. Allah da “Senin işaretin, sapasağlam olduğun halde üç gün insanlarla konuşamamandır.” buyurdu.

Böylece Zekeriyya hiç konuşamadan mabette halkının karşısına çıkıp, işaret diliyle onlara Rabbinizin, sınırsız kudret ve yüceliğini görüp, anlayıp, aklınızdan çıkarmayın demeye çalıştı.

Çocuk doğup büyüdüğünde, Zekeriyya ona, “Ey Yahya! Peygamberlik mirasına sımsıkı sarıl.” diye öğüt verdi. Biz onu henüz çocuk yaşta iken, ilahi hükümlerin hikmetlerini ve önemini kavrama yeteneği ile donatmıştık. Çünkü Yahya, Allah’ın rızasına uygun yaşayıp, sorumluluklarını yerine getirme konusunda çok gayretli bir kuldu. Katımızdan ona bu samimiyetinden dolayı şefkatli bir yürek, tertemiz bir ahlak, ince bir ruh güzelliği bahşettik. O, ana-babasına çok saygılı ve hayırlı bir evlattı, asla bir zorba olmadı. Bunun için de Yahya, doğduğu günden öleceği güne kadar ve tekrar diriltildiğinde de Allah’ın rahmeti ve şefkatine mazhar olacaktır.

Ey Muhammed! Sana bildirmekte olduğumuz Meryem’in kıssasını da insanlara anlat. Vaktiyle o, ailesinden ayrılıp mabedin doğusunda bir yere çekilmişti. Biz de ona rûhu (vahiy meleği Cebrâil’i); düzgün, güvenilir bir insan görünümünde gönderdik. Meryem onu görünce şöyle dedi: “Senden o sınırsız merhamet sahibi Allah’ın koruyuculuğuna sığınırım, tabii ki sen O’na saygı duyup sakınan biriysen.” Melek de ona: “Ben yalnızca Rabbimin bir elçisiyim, sana tertemiz bir erkek evlat bağışlamış olduğunu haber vermek üzere görevlendirildim.” dedi. Meryem bunu duyunca, “Benim nasıl olur da bir oğlum olabilir? Bana bir erkek eli bile değmemişken, üstelik ben iffetsiz bir kadın da değilim.” diyerek, korku ve heyecanla şaşkınlığını belirtti. Melek de ona şöyle karşılık verdi: “Evet orası öyle fakat Rabbim şöyle buyuruyor: Bu Benim için çok kolaydır, üstelik Biz onu insanlara sınırsız kudretimizi gösteren rahmetimizin tecellisi, bir davetçi kılacağız ve artık bunun kararı verilmiştir.”

İşte böylece ilahi takdir gereği hamile kalmış olan Meryem, insanlardan uzak bir yere çekildi. Nihayet doğum sancıları onu bir hurma ağacının dibine sürükledi, bir yandan da şöyle söyleniyordu: “Keşke bundan önce ölseydim de büsbütün unutulmuş biri olsaydım.” Bu arada o hurma ağacının alt tarafından bir ses Meryem’e, “Sakın üzülme! Rabbin dünyaya getirmekte olduğun çocuğu şerefli, değerli kıldı. Sen şimdi hurma dalına tutunup, onu kendine doğru çekerek silkele, taze ve olgun hurmalar dökülsün, onlardan ye. Rabbin, alt tarafından bir su akıttı, ondan da iç, artık gözün aydın olsun, şayet herhangi birine de rastlarsan o zaman da işaret yoluyla onlara, ben sınırsız merhamet ve şefkat sahibi Rabbime susma orucu adadım, onun için konuşmayacağım de.” diye seslendi.

Bir süre sonra Meryem, çocuğu ile birlikte kavmine döndü. Kavminin insanları ona, “Ey Meryem! Doğrusu senden böyle bir şey beklemezdik, şaşırdık bu ne haldir! Ey Harun’un kız kardeşi! Senin baban kötü bir adam değildi, annen de iffetsiz bir kadın değildi.” diyerek onu kınadılar.

Bunun üzerine Meryem de onlara, “Benimle değil, onunla konuşun.” diye çocuğunu işaret etti. Onlar da, “Beşikteki çocukla nasıl konuşuruz, yahut o bizimle nasıl konuşur ki?” dediler. Derken beşikteki çocuk konuşmaya başlayıp onlara, “Ben Allah’ın kuluyum. Allah beni ilahi vahye mazhar kılıp, kitap verip peygamber kılacak. Nerede olursam olayım, orayı küfrün ve şirkin karanlığından aydınlığa çıkarmakla görevlendirdi. Yaşadığım sürece namaz kılmayı, zekât vermeyi, Allah yolunda cömertçe harcamayı, anneme saygılı olmayı, merhametli ve hayırlı biri olmamı emretti. Böyle olduğum takdirde, doğup yaşadığım günden, öleceğim güne kadar ve öldükten sonra diriltildiğim günden itibaren Allah’ın rahmeti, merhameti ve şefkati üzerimde olacak.” dedi.

İşte Yahudiler ve Hıristiyanların hakkında durmadan tartışıp durdukları İsa’nın gerçeği budur.

İsa Allah’ın oğludur diyenler, iyi bilsinler ki Allah’a asla evlat isnat edilemez. Allah bundan münezzehtir, her şeyin ötesinde, her şeyden yüce ve her şeye gücü yetendir. O, bir şeyin olmasını diler de olmasına hükmederse, ona yalnızca “Ol” der ve o da hemen oluş sürecine girer.

İsa’nın hep söylediği şu olmuştur: “Allah benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir, o yüzden O’nun âyetleriyle yaşamaya yönelip, yalnız O’nu ilah edinerek ibadet ve itaat ederek O’na kulluk edin.”

İsa ile ilgili gerçek bu olmasına rağmen, bir kısım insanlar onun hakkında hâlâ asılsız uydurmalarla, bilgisizce tartışıp duruyorlar. Bütün gerçeklerin apaçık tekrar ortaya konulacağı Kıyamet ve Hesap Günü, İsa hakkındaki gerçekleri inkâr edenlerin vay haline. Onlar Bizim huzurumuza geldiklerinde nasıl olsa gerçekleri kabullenecek, sapıklıklarını anlayacaklar fakat iş işten geçmiş olacak.

Ey Peygamber! O çok büyük pişmanlıkların yaşanacağı gün gelmeden onları uyar, azap hükmünün gerçekleşeceği gün pişmanlıklarının fayda etmeyeceğini şimdiden bilsinler, zira hâlâ umursamazlık içindeler.

O Gün, yeryüzü ve onun üstünde ne varsa hepsi yok olacak ve geride yalnız Allah kalacak, sonra herkes diriltilip Allah’ın huzurunda hesap vermek üzere toplanacak.

Ey Peygamber! Sana Kur’an’la bildirdiğimiz İbrahim’in kıssalarını da anlat. O da özü, sözü dosdoğru olan ve insanları, yalnızca Allah’ı Rab ve ilah edinmeye davet eden bir peygamberdi.

Hani İbrahim, babasına demişti ki: “Ey babacığım! İşitmeyen, görmeyen ve sana hiçbir faydası dokunmayan, kendileri de yaratılmış olanlara niçin ilahlık yakıştırıp da, hayat tarzını onlara göre belirliyorsun? Babacığım bana sizlerde olmayan gerçeğin bilgisi ulaştı, Allah beni peygamber olarak seçip doğru olanla buluşturdu. Artık sen de bana uy, doğruya yönelip yanlışlardan uzaklaş! Şeytanın, şeytanlaşmış kimselerin takipçisi olmaktan kurtul, çünkü onlar Allah’a ortaklar koşup, nankörlükle isyan etmişlerdir. Babacığım, Allah adına yapmakta olduğum davetimi reddedersen, Allah’ın azabından kurtulamaz ve şeytanın dostlarından biri olursun.”

İbrahim’den bunları dinleyen babası ona şöyle dedi: “Demek sen benim ilahlarımdan yüz çeviriyorsun öyle mi? Ben de yemin ediyorum ki, eğer sen ilahlarıma söz söyleyip, onları aşağılamaktan vazgeçmezsen seni öldüresiye taşa tutarım. Şimdi karşımdan defolup git, seni gözüm görmesin.”

Bunun üzerine de İbrahim babasına: “Bundan sonrası sana kalmış, ben gidiyorum ve seni bağışlaması için Rabbime dua edeceğim, Rabbim bana karşı çok lütufkârdır. Artık sizden de, sizin ilah edinip ardından gittiklerinizden de uzaklaşıyorum. Ben yalnızca kâinatı ve içinde olanların hepsini yaratan Allah’ı Rab ve ilah edinip O’na teslim olurum. Dünya hayatımı da böyle yaşayıp tamamlatması için Rabbime dua edeceğim.”

İbrahim, kavmini terk edip gittikten sonra, Biz İbrahim’e İshak’ı, ardından da torunu Yakub’u ihsan ettik ve her ikisine de peygamberlik nasip edip, rahmet hazinelerimizden bolca lütufta bulunduk. Onları Allah merkezli bir hayatın saygı ve sevgi ile anılan gayretli temsilcileri yaptık.

Ey Peygamber! Sana Kur’an’la bildirmekte olduğumuz Musa’nın kıssalarından da bahset. O da kavmi içinden seçilmiş birisi olarak insanları yaratılış sebepleri olan hayat nizamına davet eden bir resûl ve nebî idi.

Vaktiyle Biz, Musa’yı kendisiyle konuşacak kadar yakınlaştırıp, Sina Dağı’nın sağ yanından ona seslenmiş ve kardeşi Harun’u da peygamber olarak yardımcı tayin edip, her ikisini de insanları doğruya davet eden elçiler kılmıştık.

Ey Peygamber! Sana kitapta bildirilmekte olan İsmail’den de bahset. İsmail de Allah’a ve insanlara verdiği sözlere çok sadık bir peygamberdi, ailesine namazı ve zekâtı emrederdi. Ulaşabildiği insanları, kendisi gibi malları ve canları ile Allah’ın daveti uğrunda gayret göstermeye çağırırdı. O da Allah katında kendisinden razı olunmuş bir kuldu.

Yine Kur’an’da sana bildirilenler arasında olan İdris’i de anlat. İdris de özü sözü bir dürüstlük abidesi, dosdoğru bir insandı. Biz onu da peygamber olarak seçip o yüce makamla ödüllendirdik.

İşte bunlar Allah’ın seçip peygamberlik ve kitap nimetleri ile lütufta bulunup, onurlandırdığı elçilerden bazılarıdır. Âdem’in ve Nûh ile taşıdıklarımızın soyundan gelen İbrahim ve İsrail’in de (Yakub’un) neslinden olan, doğru yolu gösterdiğimiz elçilerdi. Ne zaman kendilerine Rahman’ın âyetleri okunsa hemen gözyaşları ile secdeye kapanır ve sorumluluklarını yerine getirebilmeleri, mesajları insanlara gerektiği gibi ulaştırabilmeleri konusunda Rablerinden yardım isterlerdi.

Sonra onların ardından gelen kuşaklardan çoğu, hiç kimseyi dinlemeyen, yalnızca kısacık dünya hayatının geçici zevkleri peşinde koşan, yaratılış sebeplerini umursamayan, namazı zayi eden, Kitabı ve Peygamber’i hayatlarından dışlayan kimseler olup çıktılar. Bunlar doğru olandan yüz çevirmenin, azgınlaşıp Allah’a başkaldırmanın cezasını elbette çekecekler.

Ancak, şirk ve küfründen tevbe ederek vazgeçip, Allah’ın davetine iman ederek gereklerini yürekten, severek yerine getirenleri Allah, bağışlayıp, ödüllendirip cennetine koyacaktır. O cennet, insanın kavrayıp algılama kapasitesinin çok ötesinde, üstünde mutluluk ve güzellik yurdudur, Allah’ın vaadi mutlaka yerini bulacaktır.

Cennete girenler orada asla boş ve yararsız sözler işitmeyecekler, güzel, iç açıcı mutluluk sözleriyle karşılanacak ve Allah’ın ikramı nimetlerle rızıklanacaklar, böylece Rablerinin davetine icabet edenlerin daimi yurtları cennet olacak.

Melekler, Allah’ın mesajlarının insanlara ulaştırılması için, peygamberlere inerler ve derler ki: “Bize bildirilen ve bildirilmediği için de bilemediğimiz ne varsa, hepsini bilen Allah’tır. Kimin neye ve nereye layık olduğunu da yalnızca O bilir ve bildirir, Allah asla unutmaz.”

Ey insanlar! Göklerin, yerin ve arasında bulunan her şeyin Rabbi (sahibi) Allah’tır. Kulları üzerinde nizam kurma yetkisi de O’na aittir. O halde Allah’ın daveti nizam ile ahlaka yönelerek, yalnızca O’na ibadet, itaat ve kulluk edin. Sizin Allah’tan başka gerçek ilahınız yoktur. İnsanların bir kısmı da diyorlar ki: “Ne yani, öldükten sonra yeniden mi diriltileceğiz?” Bunu diyenler, kendilerini yoktan yaratıp var ettiğimizi düşünmüyorlar mı? Andolsun ki, Kıyamet Günü’nü yalan sayanları, şeytanlarla birlikte bir araya toplayacağız ve önce içlerindeki elebaşlarını, ardından da onlara uyanları cehenneme dolduracağız. Cehennem ateşini, kimlerin daha çok hak ettiğini en iyi bilen Allah’tır.

Siz ey müşrik ve kâfir olarak dünya hayatını tamamlayanlar! Hepiniz hak ettiğiniz o cehennem azabını ebedî olarak çekeceksiniz. Bu, Rabbinizin kesinleşmiş hükümlerindendir.

İman edip, Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirenleri cehennem azabından, esirgeyip, koruyacağız, kendilerine zulmetmiş olan müşrik ve kâfirleri ise orada dizüstü çökmüş, perişan ve pişmanlıklarıyla kıvranır vaziyette, azapla baş başa bırakacağız.

Kendilerine Allah’ın âyetleri ulaştırıldığında hiç düşünmeden reddedenler mü’minlere şöyle derlerdi: “Toplumda mevki ve makamı yüksek olan, hatırı sayılan, itibar görenler siz misiniz, yoksa biz miyiz?” Oysa Biz onlardan önce de onlar gibi kibirlenip, böbürlenen nice azgın ve nankör kuşakları yıkıma uğratıp, helak ettik, onlar mal mülk, mevki bakımından daha da güçlü ve fazla sayıda idiler.

Sen onlara de ki: “Rahman olan Allah’ın sizin için takdir ettiği ömür uzun da olsa, sonunda uyarılmanıza rağmen kabul etmediğiniz Kıyamet’i de cehennem azabını da mutlaka göreceksiniz ve O Gün makam bakımından kimin daha yüksek ve daha itibarlı olduğunu anlayacaksınız.”

Allah, davet edildikleri hayat nizamını yaşamak uğrunda gayret edenlerin, anlayış ve kavrayışlarını daha da güçlendirir, yardımları ile onları destekler. Mü’minlerin imanları uğrunda yaptıkları Allah katında çok değerli ve mükâfatları da fazladır.

İman etmeyi reddedip şirk ve küfürde direnen nankör, bir de kalkmış, “Beni yaratan Allah elbette bana mal, mülk ve evlat da verecek.” diyor. Şu küstahın düştüğü durumu bir düşünsene. Yoksa o gaybdan böyle bir haber mi alıyor, yahut Rahman olan Allah’tan böyle bir söz mü almış da, ona göre konuşup duruyor? Asla gerçek onun söylediği gibi değil. Biz onun bu küstahlığını kayda geçirip, hak ettiği azabını daha da artıracağız, ayrıca ikide bir sözünü ettiği, Bizim bahşettiğimiz malı, mülkü, evladı da elinden alacağız ve Hesap Günü huzurumuza yapayalnız gelecek.

Onlar, kendilerine güç ve statü sağlayacaklarına inandıkları, kendileri gibi yaratılmış, gözlerinde büyüttükleri kimseleri Allah’la birlikte ilah edindiler. Hâlbuki o ilah edindikleri kimseler Kıyamet Günü ilah olduklarını reddedecek ve onlara düşman kesilecekler.

Yaratılış sebeplerini inkâr edenlere, kendilerini kışkırtıp azdıran şeytanlar musallat olur. Ey Peygamber! Sen de onların azaba çarptırılmalarını istemekte acele etme. Biz onların azaba uğratılacakları günleri saymaktayız ve onlar her gün ona yaklaşmaktalar.

Yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaya yönelip bu uğurda ellerinden geleni yapanlar ise, Kıyamet Günü Rahman olan Allah tarafından bir araya toplanıp, en güzel şekilde ağırlanacaklar. İnkârcılar da O Gün hayvanlar gibi sürülerek cehenneme götürülecekler.

Hesap Günü, dünya hayatlarında iman edip, sorumluluklarını yerine getirerek yaşamış olanlar dışında, hiç kimseye Allah şefaat etmeyecektir.

İnsanların bir kısmı bir de kalkmış Rahman olan Allah’ın evlat edinmiş olduğunu söyleme densizliğinde bulunuyorlar ve böyle söylemekle Allah’a karşı dehşet verici ve çok çirkin bir iftirada bulunuyorlar. Bu iftiralarının sebebi ile neredeyse gökler parçalanacak, yer yarılıp, dağlar yıkılacaktı. Allah’ın evlat edinmesi akıl dışı ve Allah’a asla yakıştırılmaz bir iftiradır.

Göklerde, yerde ve aralarında olanların hepsini yaratan Allah’tır. Hesap Günü hepiniz O’nun huzurunda birer kul olarak toplanacaksınız.

Allah, herkesin söyleyip durduklarının, yapıp ettiklerinin tek tek kaydını tutturmaktadır ve O’nun bilgisi her şeyi kuşatmıştır. Onların hepsi Hesap Günü Allah’ın huzuruna mallarından, mülklerinden, evlatlarından yoksun olarak getirilecekler.

Allah’ın daveti olan hayat nizamına iman edip de bu uğurda malları ve canları ile cihat edenler, Allah’ın rahmetine nail olur ve aralarında sevgi bağı oluşur.

Bütün bu gerçekler kolayca anlaşılsın diye Biz Kur’an’ı senin ve kavminin konuşup anlaştığınız, yazıştığınız dil ile vahyetmekteyiz ki, Allah’ın davetine iman edenleri müjdeleyip, inkâr edenleri de onunla uyarabilesin.

Biz bu inkârcılardan önce de onlar gibi nice kavimleri helak ettik. Şimdi onların varlığından hiç söz ediliyor ya da onlardan hiç ses seda çıkıyor mu?