Neml Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ta. Sin. Dinle bak ey insan! Rabb’ inden sana bir mesaj geldi. Bunlar gerçekleri açıklamakta olan Kur’an’ın ve insanlığa mutluluk ve kurtuluş yollarını gösteren apaçık bir Kitab’ın ayetleridir.

²Bu âyetler iman eden mü’minler için bütün zamanlarda yol gösteren Allah tarafından gönderilmiş dupduru bir hidayet kaynağı ve ilâhî nîmetleri haber veren büyük bir müjdedir. Bu kitabın ayetleri, tevhidi ve ilahi mesajları insanlara açık bir şekilde anlatmaktadır. Senin peygamberliğine iman eden ve tevhit inancına göre Allah’a kulluk edenleri müjdeleyen bir rehberdir.

³Böylesi bir imana sahip olan o müminler ki namazı dosdoğru bir bilinçle devamlı ve aksatmadan özenerek kılarlar. Kalplerini Allah’ın davetine ısındırmak ve arınmak için ihtiyaç sahiplerine cömertçe yardımlarda bulunup mallarındaki fakirin hakkı olan sadakayı ve zekâtı seve seve verirler. Onlar ilâhî mahkemenin kurulacağı ahirete de yürekten ve kesin olarak inanırlar. İşte onlar cennetle müjdelenen müminlerdir.

⁴Allah’a ve ahirete inanmayanlara gelince. Şüphesiz onların yaptıkları çirkin işler ve işledikleri günahlar, kötü olduğunu bile bile nefisleri tarafından kendilerine süslü ve güzel gösterildi. Bu yüzden onlar kalpleri körelmiş olarak şirk bataklığında ve endişe içinde körü körüne debelenip dururlar.

⁵İşte hayatlarından ahireti çıkardıkları için azabın en kötüsüne hak etmiş olanlar da onlardır. Zira onlar yaptıkları şeyin doğru olduğunu sanmakta ve kendilerini doğru yolda görmektedirler. Oysa gerçek tam tersidir Yani ahirette en fazla kaybedecek de onlardır.

⁶Resûlüm! Şüphesiz bu Kur’an, sana her şeyin tek doğrusunu ayrıntılarıyla bilmesi ve bildirmesiyle Alîm olan ve her hükmünde pek çok hikmetler bulunmasıyla da Hakîm olan Allah tarafından iletilmektedir.

⁷Ey Muhammed! Müşriklerin senin peygamberliğine inanmamaları, sana ve yanındaki müminlere baskı yapmaları seni ümitsizliğe düşürmesin! Eğer sabır ve kararlılıkla inancınızı sürdürürseniz Allah sizlere yardım edecek, onlara karşı üstün gelmenizi sağlayacaktır. Nitekim senden önceki peygamberler de tıpkı senin gibi zorluklar yaşamışlar, fakat sabır ve kararlılık gösterdikleri için kazançlı çıkmışlardır. İşte bu peygamberlerden biri de Musa’dır. Hani Musa ailesi ile birlikte Medyen ’den Mısır’a giderken, soğuk ve karanlık bir gecede gideceği yolu şaşırmıştı. Hanımını da doğum sancısı tutmuştu. Musa o sırada yolda bir ateş görmüş ve ailesine: “ Hele durun ben uzakta bir ateş gördüm. Siz bekleyin de ben gidip nedir ne değildir bir bakayım. Belki şu soğuk havada ısınmak için oradan size bir parça ateş koru getiririm. Ya da gideceğimiz yön hakkında bize yol tarif edecek birilerini bulabilirim.” demişti.

⁸Mûsâ oraya vardığında, kendisine Allah tarafından ona şöyle seslenildi: “ İnsanlığa hidâyeti göstermek için yakılan ateşin bulunduğu ve ilahi vahiy nurunun tecelli ettiği bu yer ve çevresindeki herkes mübarek ve bereketli kılınmıştır. Alemlerin Rabbi ve her türlü eksikliklerden uzak olan Allah Rahmandır, Rahimdir ve pek yücedir.

⁹Ey Musa! Şüphesiz ben güçlü ve her şeyi yerli yerince yapan ve hikmet sahibi olan Allah’ım. Kâinatı yaratan, sahibi olan, hüküm koyan ve hükmetme yetkisi olan Allah benim. O hâlde çıkar ayakkabılarını. Çünkü şu an Sînâ dağının eteklerindeki kutsal Tuva vadisinde, yüce bir makamın huzurunda bulunuyorsun.

¹⁰Rabbin seni peygamber olarak seçmiştir. Buradan sana iletilecek olan vahiy, halkın için ilahi rahmet olacaktır. Şimdi o elindeki asanı yere bırak.” Musa kendisine denileni yapıp asasını yere bıraktı. Onun çevik bir yılan gibi hareket ettiğini görünce arkasına bakmadan dönüp kaçmaya başladı. Bunun üzerine Allah: “Ey Musa! Korkma sakin ol. Çünkü sen artık bir peygambersin. Benim huzurumda ve korumam altında bulunan peygamberlerin korkması için hiçbir sebep yoktur.

¹¹Mûsâ, bu mucizenin şaşkınlığını yaşarken “Geçmişte kazayla adam öldüren benden peygamber olur mu?” diye de içinden geçirdi. Bunun üzerine ey Mûsâ: Ancak her kim zulmeder ve zulümde diretirse, işte o Benden korksun. Çünkü zulüm, kesinlikle cezasız kalmayacaktır. Şu gerçeği de unutma. Kim kendisine ve başkalarına zulüm, haksızlık ve kötülük yapar, sonra da işlediği kötülük yerine, tövbe edip doğruya yönelerek iyilik yaparsa onların korkmaları gerekmez. Bilmeliler ki ben içtenlikle tevbe edenlere karşı çok bağışlayanım, kullanma karşı merhameti de pek bol olanım.

¹²Haydi, endişelerini bir kenara bırak ve o adama vurduğun sağ elini koynuna sok da onu geri çıkardığında pırıl pırıl bir ışık kaynağı şeklinde, kusursuz ve her türlü lekeden arınmış olarak bembeyaz çıksın. Bu asa ve sağ elin, Allah’ın izniyle Firavun ve kavmine göstereceğin dokuz mucize içerisindedir. Sen bu mucizelerle, Firavun ve kavmini yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya ve Allah’ın emirlerine itaate davet et. Çünkü Firavun ve kavmi insanların haklarını yiyen, ilahî yasaları çiğneyip taşkınlık yapan, yoldan çıkmış bir toplum haline geldi.”

¹³Böylece Mûsâ, Firavunun karşısına çıkıp ona ilâhî buyrukları tebliğ etti. Firavun ile iman eden sihirbazlar dışındaki mucizeye şahit olanların büyük bir bölümü de inkârda direttiler. Öyle ki doğru yola davet eden mucizelerimiz gerçeği gösteren deliller olarak onlara ulaşınca yine de kendisine inanmadılar ve dediler ki: “ Belli ki sen bir sihirbazsın ve bu olağanüstü olaylar da apaçık bir büyüdür”

¹⁴Aslında vicdanları, gördükleri mucizelerin sihir olmadığından emindi ve onların Allah’tan olduğunu gayet iyi anlamışlardı. Onun bir sihirbaz değil, Allah tarafından gönderilmiş bir peygamber olduğunu gayet iyi biliyorlardı. Fakat inkârda ve yanlışta ısrar etmeleri ve büyüklenmeleri yüzünden, gerçeği çarpıtarak bile bile mucizeleri inkâr ettiler. Bu sebepten dolayı insanlık tarihini bir gözden geçir ve yeryüzünde fesat çıkaran Firavun gibi bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna bir bak bakalım. Onlar yok olup gittiler.

¹⁵Andolsun biz Firavunun asırlarca zulmettiği İsrailoğulları’nı o zulümlerden kurtardık ve her bakımdan zirveye taşıdık. Mûsâ’nın soyundan gelen Davud’a ve Süleyman’a da derin bir kavrayış, kuşlarla konuşma gibi hususî bir ilim, üstün bir yetenek ve hükümranlık vermiştik. Onla ilim, iman ve ahlak temelleri üzerinde yükselen muhteşem bir devlet kurdular. Devletin zengin olması onları şımartmadı. Bu yüzden onlar da bu ilme karşılık: “Bizi bu bilgilerle mü’min kullarından pek çoğunun üzerinde farklı meziyetler verip üstün kılan Allah’a hamdolsun” diye şükrederlerdi.

¹⁶Süleyman babasının ölümünün ardından ilim ve hâkimiyet konularında onun yolunu izledi ve Davud’un varisi olarak tahta geçti. Sonra insanlar arasında hak ve adaletle hükmetmek üzere hükümdarlık makamına geçip Allah’ın lütuflarını insanlara şöyle anlattı: “Ey kavmim! Bize bir mucize olarak kuşların konuşma dili olmak üzere, karınca gibi bazı hayvanların dilleri, onlarla anlaşabilme yeteneği ve bununla birlikte insanların yaratılış sebepleri öğretildi ve bize ihtiyacımız olan her şeyden gerektiği kadar bir nasip verildi. Şüphesiz Allah’ın bize bahşettiği bu nimetler çok büyük bir ilahı lütuftur diyerek minnettarlığını belirtti. “

¹⁷Süleyman cinlerden insanlardan ve kuşlardan oluşan ordusunu topladı. Cinler ve kuşlar ordunun her türlü lojistik hizmetlerinde istihdam edilirken, insanlar bizzat savaşan gruptaydı. Hepsi birlikte Allah yolunda cihat etmek üzere düzenli şekilde ve tam bir itaat içinde Yemen’e doğru ilerliyorlardı.

¹⁸Nihayet karınca vadisine geldiklerinde vadideki karınca yuvasının yöneticisi olan dişi bir karınca dedi ki: “Ey karıncalar! Hemen yuvalarınıza girin ki Süleyman ve orduları, farkında olmadan sizi ezmesinler.”

¹⁹Allah’ın lütuflarını kudret ve merhametini gözler önüne seren bu manzara karşısında Gücün zirvesinde dahi en zayıfın hukukunu gözeten Süleyman, onun bu sözüne hayranlıkla gülümsedi ve ardından da: “Ey Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin sayısız nimete şükretmemi, her zaman senin razı olacağın salih amel işlemeyi ve ne kadar güçlü olursam olayım, en zayıfın hakkını gözetmeyi bana nasip eyle. Şefkat ve rahmetinle beni razı olduğun hayırlı, erdemli salih kullarının arasına dahil et diye dua etmişti.”

²⁰Bir gün Süleyman ordularını teftiş esnasında emrindeki kuşları gözden geçirdi. Özel yeteneklerle donatılmış Hüdhüd adlı kuşu göremeyince diğerlerine dedi ki: “Neden çavuşkuşu denen Hüdhüd ‘ü göremiyorum? Neden vazifesinin başında değil? Yoksa görevini terk edip kayıplara mı karıştı ki çağırdığım halde gelmemiştir? Hüdhüd, kuşlar ordusu içinde başına buyruk, akıllı, zeki bir askerdi.

²¹O’nun başına buyruk hareketleri diğerlerine yansır endişesiyle: Bu sefer bana geçerli bir mazeret bildirmezse ona itaatsizliğinden dolayı ya ağır bir ceza vereceğim ya da görevi ihmal suçundan onun kellesini uçuracağım dedi.

²²Derken çok geçmeden kuşlar içinde özel bir yeri olan Hüdhüd çıkıp geldi ve kendisine nerede kaldığını soran Süleyman’a dedi ki: ” Ey Süleyman! Ben senin bile gitmediğin uzak diyarlara gittim. Araştırmalarım sonucunda henüz senin bile bilmediğin bir şeyi öğrendim ve Sebe halkından sana çok mühim ve doğruluğu kesin olan bir haber getirdim diye cevap vermişti.

²³Süleyman, Sebe ülkesi hakkındaki bu çok önemli bilginin ne olduğunu sorunca Hüdhüd şöyle demişti: Ben, Sebe’yi Belkıs adında bir kadın kraliçenin yönettiğini gördüm. Ona bir hükümdarın sahip olması gereken her türlü yetki bilgi, beceri ve imkânın verilmiş olduğunu gördüm. Ayrıca muhteşem ve çok görkemli bir tahta, güçlü bir yönetime sahip.

²⁴Ama maalesef kraliçe ve kavminin Allah’la birlikte güneşi ilah edinip taptıklarını gördüm. Demek ki şeytan, yaptıkları bu çirkin işleri kendilerine güzel göstererek, onları yoldan çıkarmış. Dolayısıyla bulunmaları gereken doğru yol üzerinde değiller.

²⁵Hâlbuki göklerde ve yerde gizli bulunan ne varsa her şeyi açığa çıkaran, gizleyip kendinize sakladıklarınızı da açığa vurduklarınızı da bilen yüce Allah’a ibadet edip secde etmeleri ve arşın Rabbine inanarak yaşamaları gerekmez mi? Ancak mülkün ve egemenliğin yegâne sahibi olan Allah’a kulluk etmek dururken şeytana uyup O’na şirk koşmakta ve basiretleri körelmişçesine davranmakta, bir türlü tevhide dönmemektedirler.

²⁶Büyük Arş’ın Rabbi olan Allah O’dur ki, kendinden başka hükümlerine boyun eğilecek ilâh yoktur.

²⁷Bunun üzerine Süleyman hem haberin doğruluğundan emin olmak hem de Sebe kraliçesini tevhide davet etmek üzere bir mektup yazdı ve Hüdhüd’e: “ Göreceğiz bakalım, doğru mu söyledin yoksa Sebe halkı hakkında yalan mı söylüyorsun dedi.

²⁸Bir süre sonra Süleyman yazdırdığı mektubu vermek için Hüdhüd’ü çağırdı ve: Bunu anlamamız için şu mektubu onlara götür, sonra yanlarından biraz uzaklaş. Bak bakalım mektubuma tepkileri ne olacak?” Sonra da dönüp bana gördüklerini anlat” dedi.

²⁹Sebe’nin kadın hükümdarı Belkıs, Süleyman’dan gelen mektubu okuduktan sonra etrafındakileri toplayıp onlara dedi ki: “Ey ileri gelenler! Bana gerçekten çok önemli bir mektup geldi.

³⁰Bu mektup peygamber Süleyman’dan geliyor ve Rahman ve Rahim olan Allah’ın adına “Bismillahirrahmanirrahim”’ diyerek başlıyor.

³¹Mektubun özü de şu:“ Sakın Allah adına yaptığım davetin önemini küçümseyerek bana karşı büyüklük taslamayın ve Allah’ın davetine ve O’nun hayat nizamına teslim olarak bana gelin” diye yazmaktadır.

³²Sebe kraliçesi Belkıs mektubu okuduktan sonra onlara dedi ki: “Ey ileri gelenler! Bu mesele hakkında ne yapmamız gerektiği hakkında bana bir fikir verin, görüşleriniz nedir? Çünkü bilirsiniz ki ben size danışmadan hiçbir konuda kesin karar vermem.”

³³Bunun üzerine kurmayları ona şöyle dediler: “ Kraliçemiz! Bildiğiniz gibi biz son derece güçlü ve savaşçı bir milletiz. Savaşmak konusunda bize güvenebilirsin. İstersen Süleyman’ın ordusunun karşısına çıkar, savaşırız. Düşün taşın yine de karar senindir. Artık bir değerlendirmede bulunup neyi emredeceğine sen karar ver.”

³⁴Bunları dinleyen Belkıs dedi ki: “Doğrusu zorba hükümdarlar bir beldeye girdiklerinde oranın düzenini altüst ederler ve bozguna uğratırlar. Ve halkın ileri gelenlerini de öldürerek, esir ederek veya sürgüne göndererek aşağılık ve perişan bir duruma düşürürler. Bu her zaman böyle olmuştur. Herhalde mağlup olursak onlar da maalesef bize böyle yaparlar.

³⁵Belkıs, zeki bir yöneticiydi. Savaş yerine diplomasiyi tercih etti. Bu sebeple ben onlara bir gümüş ve değerli mücevherlerle dolu büyük bir hediye göndereyim de elçilerin geriye getireceği cevap ve haberleri bekleyeyim. Bakalım, Süleyman mal mülk ile savuşturulabilecek bir kimse miymiş?

³⁶Belkıs’ın elçileri hediyeleri ile Süleyman’a geldiğinde, Süleyman onlara şöyle dedi: “Beni bu hediyelerle kararımdan caydırmak için kandırabileceğinizi ve bana lütufta bulunduğunuzu mu sanıyorsunuz? Siz beni hediyelere kanacak, ya da servetine servet katmak isteyen biri mi zannettiniz? Allah’ın bana verdiği peygamberlik ve ilâhî nimetler, size gelip geçici verdiği zenginlikler gibi her şeyden çok daha hayırlıdır. İşte bu tür hediyeleriniz ancak sizin gibi manevi değerlerin kıymetini bilmeyen, yalnızca maddî zenginliklere değer veren ve dünya hayatından başka hayat kabul etmeyen insanları sevindirir. Sizin bana vermek istediğiniz hediyelerin Allah’ın bana bahşettiği, tevhit inancı ve ilim gibi nimetler karşısında sözü bile edilmez.

³⁷Şimdi, bu hediyelerle seni gönderenlerin yanına dönün ve kraliçenize şu mesajımı iletin: Andolsun yaratılışlarının sebebi olan sınırlarını Allah’ın belirlediği hayat nizamına yönelip iman etmezlerse ve ilâhî hükümlere boyun eğmemekte ısrar ederlerse, biz onlara asla karşı koyamayacakları ordularla geliriz. Sonra onları aşağılanmış ve küçük düşürülmüş bir halde o ülkeden sürüp çıkarırız.” Süleyman’ın sahip olduğu baş döndürücü kudret ve zenginliği gören elçiler, ülkelerine dönüp durumu kraliçeye bildirdiler ve böylesine kudretli bir orduyla asla baş edemeyeceklerini anlattılar. Bunun üzerine Belkıs, Süleyman’ın isteklerini görüşmek ve kendilerini dâvet ettiği dini öğrenmek üzere, Kudüs’e geleceğini bildirdi.

³⁸Bu haber üzerine danışmanlarını toplayan Süleyman: “Ey ileri gelenler ey becerikli sanatkârlarım! Onlar gönülden Allah’ın hükmüne teslimiyet gösterip bana gelmeden önce hanginiz Belkıs’ın sarayındaki tahtının aynısını yapıp bana getirebilir?” dedi.

³⁹Bunun üzerine Süleyman’ın hizmetindeki cin gibi becerikli ve güçlü kuvvetli bir zanaatkâr: “Sen oturduğun makamından kalkmadan önce ben onun tahtını sana yapar getiririm. Gerçekten ben bunu yapmaya yetecek güçte ve kabiliyette bilgili biriyim. Söylediğimi yaparım bu konuda bana güvenebilirsiniz ” dedi.

⁴⁰Orada bulunan biri ya da kendinde kitaptan özel bir ilime sahip olan Süleyman: “Ben göz açıp kapayıncaya kadar o tahtı yapar getiririm” dedi. Ve bir süre sonra da taht Süleyman’ın önüne gelince. Süleyman dedi ki: “Bu mucizeyi görüp yaşamak, tıpkı diğer mucizelerde olduğu gibi bana Rabbimin bir lütfudur. Rabbim beni verdiği güç ve nimetlerle kendisine şükredecek miyim yoksa öyle bir lütfu kendimden bilip nankörlük mü edeceğim diye imtihan ediyor. Bu durum hepinize ders olsun. Kim Allah’a teslim olarak yaşayıp şükrederse, kendi iyiliği için şükretmiş olur. O, insanlardan istediği her şeyi, yine insanların yaran için istemektedir. Kim de O’ndan yüz çevirip nankörlük ederse şüphesiz kendisine kötülük yapmış olur. Rabbim hiç kimsenin şükrüne, hiçbir kimseye ve hiçbir şeye muhtaç olmayan, lütuf ve ikramı pek bol olan kerem sahibidir. O, dünya hayatında herkese karşı çok cömerttir. Mü’minlere karşı da şefkatli ve merhametlidir.

⁴¹Süleyman, saltanat ve zenginliğin gelip geçici olduğunu, bunların ancak imtihan amacıyla insana verildiğini, bu gibi dünya nimetlerine aldanıp da ahireti unutmamak gerektiğini, hiç bitmeyecek gerçek saltanatın, zenginliğin Allah katında olduğunu Belkıs’a etkileyici bir üslûpla anlatmak istiyordu. Bunun için, adamlarına dedi ki: “Onun tahtında birtakım değişiklikler yapıp dışarıdan bakıldığında eski ve değersiz bir şeymiş görüntüsü verin. Bakalım arasındaki farklılıkları görüp anlayabilecek mi, yoksa anlamayacak mı.” Bakalım dünyevi zenginliklerin gelip geçici olduğunu anlayıp doğru yolu bulabilecek mi ve gerçeği görüp hidayete erecek mi? Yoksa tahtı uğrunda imanı reddederek doğru yolu bulamayan hidayete eremeyen kimselerden mi olacak?

⁴²Sebe hükümdarı Belkıs, Süleyman’ın huzuruna gelince: “Senin tahtın da böyle miydi?” denildi. “ Dikkatli bir şekilde tahtı inceledi ve şaşkınlık içinde: Evet sanki bu benim tahtım dedi. Belkıs, ilahî bir güç olmadan tahtın buraya gelmesinin imkânsız olduğunu anlamıştı. Sözlerine şöyle devam etti: Daha önce senin gerçek bir peygamber olduğuna dair yaptığımız araştırmalar ve Hüdhüd’ün mektup getirmesi gibi hadiselerden dolayı bize bilgi ulaşmıştı ve biz senin çağrına boyun eğmeye ve Müslüman olmaya karar vermiştik ” dedi. Süleyman, Allah’ın verdiği nimetler üzerinden Belkıs’a dolaylı olarak şu mesajı verdi: “Gördüğün gibi ben senden daha zenginim ama bu zenginliği kendimden bilmiyor, onu Allah’a ait bir emanet olarak görüyorum. Belkıs bu dolaylı tebliğden etkilenmişti.

⁴³Belkıs’ın o güne kadar neden iman etmediğine gelince: Çok zeki bir kadın olmasına rağmen onu gerçeği bulmaktan alıkoyan, inadı ve kibri değil, başta güneş olmak üzere Allah’la birlikte ilah edinip taptığı şeyler, kendisini Müslüman olmaktan ve Allah’a ibadetten alıkoymuştu. Çünkü o putperest bir ortamda dünyaya gelmiş, müşrik olarak yaşamaya yatkın inkârcı bir kavimdendi. Ve içinde yetiştiği toplumun kültüründen, inancından ister istemez etkilenmişti. Ancak o özünde iyi bir insandı.

⁴⁴Sebe melikesi, sarayın salonuna davet edildi ve kraliçeye: ” Sarayın salonuna davet edildi ve buyurun saraya girin ” denildi. Kapıdan girince üzeri şeffaf billur camla kaplı bir zemin vardı. Belkıs onu görünce derin bir su sandı ve sanki bir havuza girdiğini zannedip ıslanmasın diye eteklerini topladı. Bunu gören Süleyman şöyle dedi: “ Korkma o, su izlenimi veren billur camdan yapılmış dümdüz bir zemindir. Ama sen, onu ilk bakışta derin bir havuz zannettin. İşte, önyargılara kapılarak hakikati göremeyen insanın durumu da böyledir. Hak din, ona ilk bakışta sıkıntılı, meşakkatli bir yol gibi görünebilir. Ancak, insan ve şeytanların telkinleri sonucu zihninde oluşan batıl önyargıları aşarak hakka yöneldiği takdirde, ondaki güzelliği ve parlaklığı açıkça görecektir.” Süleyman’ın böyle büyük bir zenginlik ve kudrete sahip olmasına rağmen, asla kibre kapılmadığını, aksine derin bir tevazu ile Rabbine yönelip O’na şükrettiğini gören ve böyle bir mülke herhangi bir hükümdarın değil, ancak bir peygamberin sahip olabileceği neticesine varan kraliçe Belkıs: “ Ey Rabbim! Gerçekten ben bunca yıl güneşi ilah kabul etmekle kendime yazık etmişim. Artık Süleyman’la beraber alemlerin Rabbi olan Allah’a teslim oldum” dedi. Ama insanlık tarihinde bütün saltanat sahipleri Belkıs gibi teslim olmadılar.

⁴⁵Andolsun biz Semud kavmine de “ Yalnızca Allah’a kulluk edin ve O’nun belirlediği yasalar doğrultusunda hayatınızı düzenleyin” diye kardeşleri gibi yakından tanıdıkları Salih’i resul olarak gönderdik. Salih onları Allah’ın davetine uymaya çağırmış ve O’ndan başka varlıklardan medet ummamalarını istemişti. Fakat onlara bu tebliğ ulaşınca, Allah’a kulluk edecekleri yerde hemen birbirine hasım ve düşmanlık eden iki gruba ayrıldılar. Halkının bir kısmı Salih’e inanırken, diğer bir kısmı onun peygamberliğini inkâr etmişti. Salih kendisine inanmayanları Allah’ın azabı ile uyarınca, onlar da Salih’e meydan okumuşlar ve tıpkı Mekke müşriklerinin elçimiz Muhammed’ e dedikleri gibi “Madem peygamber olduğunu iddia ediyorsun, o halde bizi tehdit edip durduğun şu azabı getir de görelim” demişlerdi.

⁴⁶Bu durum karşısında Salih şaşırmış ve onlara: “Ey kavmim! Niçin iyilik ve güzellik dururken hâlâ kötülüğe ve azaba doğru koşuyorsunuz? Niçin yaratılışınızın sebebi olan Allah merkezli bir hayat nizamına iman edip, dünyada ve âhirette mutlu olmayı seçmiyorsunuz? Görüyorsunuz ki Allah sizlere rahmetine erişme imkânı sunmaktadır. İlâhî Rahmet ve merhametine layık olmak için doğruya yönelmeniz ve günahlarınızdan dolayı Allah’tan bağışlanma dilemeniz gerekmez mi? Gelin, bu inatçı tutumunuzdan vazgeçip bana inanın ki Allah bu yaptıklarınızı affetsin demişti.

⁴⁷Kavmi ise Salih’in bu öğütlerine kulak vermek yerine, aralarındaki çekişmelere atıfta bulunarak Salih’e şöyle cevap verdiler: “Sen ve sana inananlar yüzünden bereketimiz kaçtı. Bize kıtlık-kuraklık gibi uğursuzluk getirdiniz ” Salih de onlara şöyle karşılık verdi: “ Bizim size bir uğursuzluğumuz yok. Sizin başınıza gelen ve uğursuzluk olarak saydığınız bu şeyler, şirk ve küfürde inatla direnmeniz sebebiyle, Allah tarafından gelen bir uyarı ve cezadır. Başınıza gelen kötü şeyler kendi yaptıklarınızın sonucudur. Doğrusu siz, hayırlınız şerlinizden ayrılsın diye başınıza gelen iyi ya da kötü tüm uyarılarla imtihan edilmekte olan bir kavimsiniz. Bana inandığınız takdirde Allah’ın sizleri ödüllendireceğini, aksi takdirde cezalandıracağını bildiriyorum” dedi.

⁴⁸Salih’in kavminin yaşadığı şehirde Salih ‘in peygamberliğine inanmayan ve müşriklerin elebaşları olan dokuz kişilik servet ve iktidar sahibi bir çete vardı. Bunlar ülkelerinde Allah’a kulluk ve teslimiyeti egemen kılmak yerine sürekli bozgunculuk çıkarıyor, hakikatlere iyiliğe ve hiçbir şeyi ıslaha yanaşmıyorlardı. Üstelik kendi çıkarlarını, halkın çıkarlarından üstün görürlerdi. Böylece ellerine geçirdikleri her fırsatta zayıfların mallarını türlü hilelerle gasp ederler. Hiç kimsenin hakkına riayet etmezlerdi.

⁴⁹Salih’in davetinden rahatsız olan bu çete, gizlice bir araya geldi ve aralarında Allah’a ant içerek şöyle anlaştılar:” Bir gece ona ve ailesine gizlice bir baskın düzenleyelim ve hepsini ortadan kaldıralım. Sonra da onun intikamını almak isteyip hakkını arayacak yakınlarına: “Biz Sâlih ve ailesinin öldürüldüğü sırada orada değildik ve böyle bir şeye şahit olmadık. O yüzden onu öldürmediğimiz gibi, bu işi kimin yaptığını da bilmiyoruz. Gerçekten biz doğru söylüyoruz deriz ve işin içinden sıyrılırız. Böylece bütün kabilelerle savaşmayı göze alamayıp, kan diyetine razı olurlar ” dediler.

⁵⁰Onlar kendi cehalet karanlıklarında kalarak, akılları sıra Allah’ın nurunu söndürmek için böyle bir tuzak kurdular. Oysa farkında olmadıkları bir şey vardı: Allah onların bu tuzaklarını biliyordu ve bu tuzağı onların başına geçirecekti. Biz de haklarındaki irademizi uygulamaya koyduk ve onların bütün tuzaklarını altüst ettik. Üstelik bunun farkına bile varmadılar. Kurduğumuz tuzakla birbirlerine düştüler ve birbirlerini yok ettiler.

⁵¹Bir bak bakalım. Cehaletin karanlığında kalan zalimlerin kurduğu tuzakların akıbeti ne oldu? Biz onları ve kendilerine uyan yandaşlarını geriye tek kişi kalmadan tamamen yerle bir ettik.

⁵²Ey Mekkeli müşrikler! İşte, Allah’ın peygamberine tuzak kuran Semud halkının hazin sonunun ne olduğunu görüyorsunuz. Yaptıkları zulüm ve inkârda direnmeleri yüzünden, harabeye dönüp bomboş ve ıssız kalmış evlerin yıkıntılarına baksınlar. Ticaret için Şam’a gidip gelirken, yol üzerindeki yerlerin yerinde yeller esiyor. Şüphesiz bu Salih’in kıssasında düşünüp öğüt almayı bilen ve hakikatleri öğrenme peşinde olan bir toplum için ibret alınacak dersler vardır.

⁵³Sâlih’in kavminden kalpleri Allah’a karşı saygıyla dopdolu olarak iman eden ve Allah’a karşı gelmekten sakınanları ise Allah’ın azabından kurtardık. Salih’ten İbrâhim’e asırlar geçti, zaman değişti, isimler ve mekânlar değişti ama hak ve batılın mücadelesi hiç değişmedi.

⁵⁴Ey elçimiz Muhammed! Mekkeli müşriklere, tıpkı kendileri gibi peygamberleri yalanlayan Lut kavminin kıssasını da anlat. Biz vaktiyle Lut’u da kavmine peygamber olarak göndermiştik. Hani o erkek erkeğe sapık ilişkilere giren Sodom halkına şöyle demişti: “Siz nasıl oluyor da göz göre göre bu iğrenç sapıklığı ve insan yaratılışına aykırı olan bu hayasızlığı yapıyor ve haddinizi aşıyorsunuz?

⁵⁵Siz uyarılarıma rağmen kadınları bırakıp da şehvetle erkeklere mi yanaşıyorsunuz? Aman Allah’ım yazıklar olsun size. Doğrusu siz cahillikte ısrar edip ne yaptığını bilmeyen ve yapmış olduğunuz bu hayasızlığın akıbetini düşünmeyen ahlaksız rezil bir topluluksunuz.”

⁵⁶Lut’un bu öğütlerine rağmen onlar bildiklerini okumaya devam ettiler. Kavminin alaycı bir dille verdiği cevap: “ Lût ve onunla beraber olanları memleketimizden çıkaralım. Onlar güya sütten çıkmış ak kaşık gibi tertemiz ve namusuna düşkün ahlâklı insanlarmış. Yanımızda kalıp da kirlenmesinler ” demek oldu.

⁵⁷Lût’un bütün gayretlerine rağmen, Sodom halkı azdıkça azdı ve azaba müstehak oldular. Bunun üzerine Lût’u ve kâfirlerin zulmünü destekleyen karısı dışındaki bütün ailesini ve kendisine inananları, bu müşrik ve sapık kavmin içindeki şehirden çıkarıp kurtardık. Karısının da azabı hak edip geride kalmasını ve helâk olmasını takdir ettik.

⁵⁸Onların üzerlerine yağmur gibi öyle bir taş yağdırdık ki. Yağan taşlar onların mezar taşları oldu. Başlarına gelecek olan azap hususunda uyarılanların ve davet edildikleri ahlak ile yaşamaktan yüz çevirenlerin ve bu uyarıya kulak asmayıp ders almayanların üzerlerine yağan bu taş yağmuru gerçekten ne korkunçtu.

⁵⁹Ey Resûlüm! Bütün bu kıssalardan sonra de ki: “ Övülüp, şükredilmeye layık olan yalnızca Allah’tır. Mazlumları kurtaran, zalimlere hak ettiği cezayı veren Allah’a hamdolsun ve Peygamber olarak seçtiği seçkin ve salih kullarına selâm olsun. Şimdi söyleyin bakalım. Sonsuz kudret ve merhametiyle gerçek ve tek ilah olan Allah mı daha üstündür? Yoksa müşriklerin uydurup Allah’a ortak koştukları sözde ilahlar mı?” Her şeyi yaratan Allah’ın yasalarına uymak mı, yoksa yaratılmışların yasalarına uymak mı daha hayırlıdır? Onlara ölüm gelse durdurabilirler mi? Allah’ın yasalarına uymadıkları için hesaba çekilmekten kaçabilirler mi?” Oysa sonsuz nimetler ihsan eden Allah, elbette kulluk edilmeye layık yegâne kudrettir

⁶⁰Ey Allah’ın davetine kulaklarını tıkayıp, gözlerini kapayanlar. Bir düşünün bakalım taptığınız putlar mı kulluk edilmeye daha layıktır? Yoksa gökleri ve yeri yaratan, gökten sizin için “tertemiz su indiren ve sonrada o su ile sizin bir tek ağacını ve yaprağını bile yaratamayacağınız görkemli bağları bahçeleri yetiştiren mi üstün? Bu sorulara cevabınız Allah olduğu halde, hala O’nunla beraber bir başka ilâh edinmek hiç olacak iş mi yakışık alır mı? Hayır bunu iddia edenler inkâr ve isyanda ısrar ettiklerinden dolayı, hakikatlere sırtlarını dönmüş ve yoldan sapmış bir topluluktur.

⁶¹Bir daha düşünün! O âciz varlıklar mı kulluk edilmeye daha layık? Ya da yeryüzünü yaşamanıza uygun hale getirip, vadilerin aralarından ırmaklar akıtan, yeryüzü üzerine yerleştirilmiş kazıklar misali sabit ve sarsılmaz dağlar yaratan ve tatlı suyla, tuzlu suyun karışmaması için iki deniz arasına engel koyan Allah mı üstündür? Gerçek ilah O mu yoksa Allah ile beraber bir başka ilâh edinip de Allah’a ortak koştuklarınız mı? Bunları görüp düşünenler için Allah’tan başka ilah edinmek mümkün mü? Hayır onların çoğu ne söylediklerini bilmiyorlar ve gerçeği görmemezlikten geliyorlar.

⁶²Bir daha düşünün! O âciz varlıklar mı kulluk edilmeye daha layıktır. Yoksa darda kalanın kendisine yalvarıp dua ettiği zaman, çaresizin duasına cevap vererek yardımına yetişen ve onun sıkıntısını gideren, sizden öncekilere de size de rızkı veren ve sizi yasaları doğrultusunda yaşayın diye yeryüzünde yönetici halifeler yapan Allah mı üstün? Darda kalanın feryadını, hiçbir aracıya ve şefaatçiye gerek olmaksızın duyan ve imdadına yetişen, günahları bağışlayan sadece Allah’tır. Durum böyleyken, sizlere bu kadar nimeti veren Allah’a kulluk etmek yerine O’na ortak koşuyorsunuz öyle mi? Bütün bu nimetlere rağmen, hâlâ Allah ile beraber bir başka ilâhlar edinip, O’na şirk koşmak da ne demek? Bu akılsızlık ve nankörlük değil de nedir? Ne kadar da az düşünüyorsunuz ve gerçeklere gözünüzü gönlünüzü kapatarak bunlardan gerekli dersi niçin çıkarmıyorsunuz?

⁶³Yine düşünün; o âciz varlıklar mı kulluk edilmeye daha lâyıktır, yoksa karanın ve denizin zifiri karanlıklarında yıldızlar ile size yol gösteren ve yağmur rahmetinin öncesinde rüzgârları müjdeleyici olarak gönderen Allah mı üstün? O halde Rabbiniz Allah ile beraber bir başka ilâh edinip de hayatınızın nizamını ona kurdurarak Allah’a mı ortak koşacaksınız? Hâşâ! Allah müşriklerin ilahlık yetkisi vererek ortak koştuklarından çok uzak ve çok yücedir. Bilin ki; Allah’ın hiçbir ortaklığa ihtiyacı yoktur.

⁶⁴Yahut sizi ilkin yoktan yaratan öldükten sonra da yeniden diriltecek olan ve sizi hem gökten güneş, hava ve yağmurla hem de yerden çıkardığı bitki ve madenler gibi sayısız nîmetlerle rızıklandıran Allah’a rağmen, Allah ile beraber aciz bir ilâh mı edineceksiniz? Sen böylelerine de ki: “Eğer Allah’a ortak koşmakta ısrarla direnip “Ondan başka ilah var” diyorsanız ve bu iddianızda samimiyseniz, söylediklerinizin arkasındaysanız o halde getirin kesin delilinizi de görelim.” Yasalarına uyarak taptığınız ilahlar hakkında deliliniz varsa getirin! Size yasalar koyarak yönetenler neyi yaratmışlar? Rabbin onlara bir felaket gönderse engel olabilirler mi? Doğrusu siz müşrikler, atalarınızın izinden gitme sevdasıyla, bile bile bu kadar açık tevhit gerçeğini reddediyorsunuz.

⁶⁵Ey Muhammed! Bir de senin peygamberliğine inanmayan müşriklere de ki: “Göklerde ve yerde gaybı Allah’tan başka hiç kimse bilmez. Dolayısıyla onlar ve Allah’tan başka ilâh diye taptıkları yaratılmış olan varlıklar, kıyâmetin ne zaman kopacağını ve insanların ne zaman diriltileceklerini de bilemezler. Bunları yalnızca Allah bilir.

⁶⁶Güya ahiret hakkında engin bilgileri varmış gibi konuşuyorlar. Hayır asla. Fakat onlara ve kâfirlikte direnenlere kıyâmet günü ve ahiretle ilgili bilgiler ve ikna edici deliller peygamberler vasıtasıyla sürekli gelmiştir. Ama onlar hep dünya hayatı peşinde koştuklarından kıyametin gerçekleşeceği konusunda yine de şüphe duymaktalar. Dahası onlar ahiretle ilgili bunca delile karşı, körlüğü tercih etmişler ve uyarılara karşı kulaklarını tıkamışlardır. Bir türlü gerçeği göremezler. Öyleyken bilmedikleri hayat hakkında ileri geri konuşurlar.

⁶⁷Sen onlara ahirette hesaba çekileceklerini söylediğin zaman, inkâr eden müşrikler de şöyle derler: “Biz ve atalarımız ölüp toprak olduktan sonra yeniden diriltilip kabirlerimizden çıkarılacağız, öyle mi?

⁶⁸Andolsun ki, bu vaad bize anlatıldığı gibi daha önce atalarımıza da anlatılmıştı. Şimdiye kadar gerçekleşmediğine göre bu öncekilerin uydurduğu masallardan başka bir şey değildir.

⁶⁹Buna karşılık sen de onlara de ki: “Yeryüzünde gezip dolaşın da Allah’a ortak koşup, âhireti inkâr eden ve sizin gibi bu gerçekleri yalanlayan günahkârların sonları nasıl olmuş araştırıp bir görün ve düşünün!”

⁷⁰Ey Peygamber ve onun izinden giden Müslüman! Sen tebliğ ettiğin gerçeklere karşı takındıkları tavır sebebiyle Allah’ı layıkıyla tanımamış olanların söylediklerine ve çirkin davranışlarına üzülme. Onların sana karşı düşmanlıkları seni karamsarlığa sevk etmesin. İnsanları Allah’ın yolundan alıkoymak için kurdukları tuzaktan dolayı da sakın daralıp canını sıkma. Geçmiş Peygamber kıssalarında gördüğün gibi Allah onların bütün tuzaklarını yine boşa çıkaracaktır. Sen elinden geleni yap, gerisini Allah’a bırak. Bilesin ki Allah sana yardım edecek ve onlara karşı zafere ulaşmanı nasip edecektir.

⁷¹Bir de kâfirler sıkıştıkça alaylı bir üslupla derler ki: Söyle bakalım nerede kaldı bu senin zafere ulaşacağın günler. Eğer iddianda doğruysan bu vaad ettiğin ölümden sonraki yeniden diriliş ve azap ne zaman gerçekleşecek? Bunlar boş tehditlerdir” diyorlar.

⁷²Sen de onlara de ki: “O acele gelmesini istediğiniz azabın bir kısmı, belki de dünya hezimeti olarak başınıza gelmek üzeredir. Siz yaşama dalıp azaptan habersiz yaşarken azap sizi yakalayıverir.

⁷³Böyleleri şunu iyi bilsinler ki, eğer, hâlâ onlara vaad edilen azap başlarına gelmemişse bunun bir tek sebebi var. Şüphesiz senin Rabbin hak ettikleri cezayı hemen vermeyip, onlara süre tanıyıp fırsat vermekle, insanlara karşı lütufkar davranmaktadır. Rabbin düşünüp yanlışlarından vazgeçmeleri için onlara süre verir. Ne var ki onların çoğu Allah’ın bu merhametini anlamaz ve şükretmezler. Azap üzerlerine gelmedikçe şımarırlar. Düşünüp öğüt almaları gerekmez miydi?

⁷⁴Zannetmesinler ki Rabbin onların yaptıklarından gafildir ve yaptıklarını gizleyince her şey bitmektedir. Hayır şüphesiz ki onların kalplerinde neleri gizlediklerini de neleri açığa vurduklarını da kesin olarak çok iyi bilmektedir.

⁷⁵Bilir, çünkü sizin için gizli gibi olan gökte ve yerdeki her şey O’nun bilgisi dahilinde ve adı Levh-i Mahfuz olan apaçık bir kitapta kayıt altındadır. Herkesin sakladıkları ve açıkladıkları, yazıcılarımız tarafından kitapta yazılmıştır.

⁷⁶Dikkat ederseniz, göreceksiniz. Şüphesiz bu Kur’an İsrailoğullarının ve Hristiyanların din hakkında bugün bile tartışıp ihtilâfa düştükleri âhiret, Peygamberlik, tevhid gibi birçok konuyu da açıklayıp gerçeği anlatmaktadır.

⁷⁷Çünkü bu Kur’an, mü’minler için yaratılış amaçlarını düşünüp nasıl yaşamaları gerektiğini açıklayarak doğru yolu gösteren bir hidayet ve hem dünyada hem ahirette kurtuluşa ileten ilâhî rahmet kaynağıdır.

⁷⁸Gerçek şu ki, senin Rabbin yeri ve zamanı geldiğinde onların arasında hak ettikleri ile hükmünü verecektir. Çünkü O her işte üstün olan mutlak güç ve otorite sahibidir ve her şeyi hakkıyla bilendir.

⁷⁹Ey Resûlüm sen yalnızca Rabbin olan Allah’a güven ve kararlılıkla yoluna devam et. Çünkü sen apaçık hakikati ortaya koyan ve hakkında en küçük bir şüphe bulunmayan bu Kur’an sayesinde dosdoğru yoldasın. Rabbinin davet ettiği hayat nizamı da doğru olanın ta kendisidir. Bu gerçeği ancak diri olan kalpler benimseyebilir.

⁸⁰Ey Peygamber! Onların hidayetleri için ne kadar arzulu olduğunu biliyoruz. Fakat ayetlerimizi inkâr edenler yaşayan ölüler gibidir. Müşriklerin seni ısrarla yalanlamalarına üzülme. Şunu bil ki sen kalpleri ölü olanlara bu daveti işittiremezsin. Gerçek kendilerine anlatıldığında, arkalarını dönüp kaçarak uzaklaşan basiretleri bağlanmış manevî sağırlara, ne kadar çırpınsan da davetini duyuramazsın. Onlar ayetlerimize kulaklarını tıkayarak sağırlaşmışlardır.

⁸¹Bil ki sen gerçeğe karşı kör gibi davranan o manevî körleri de sapıklıklarından çevirip gerçeği gösteremez ve doğru yola yöneltemezsin. Sen yolumuzdan sapanları zorla yola getirecek değilsin. Zaten buna gücün yetmez Unutma! Sen ancak önyargılarından sıyrılarak ayetlerimize inananlara ve yaratılış sebeplerini öğrenip ona göre yaşamak isteyenlere bu mesajı duyurabilirsin. Zaten senin mesajına kulak verecek olan ve hakîkati gördükleri anda gerçeklere teslim olup derhal Rablerine boyun eğen Müslümanlar asıl onlardır.

⁸²Allah’ın ölü sağır ve körler hakkında vaat ettiği Kıyamet’le birlikte, Azap Günü geldiği zaman onları sorgulamak için yerden bir dabbe adı verilen canlı bir yaratık çıkarırız. Ki Dâbbet’ül-Arz denilen o canlı, insanların çoğunun ayetlerimize ve davetimize gönülden inanmadıklarını ve bu yüzden azâbı hak ettiklerini onlara duyuracaktır. O zaman tövbe edip bağışlanmak için yalvaracaklar, ancak tövbeleri kabul edilmeyecektir. İnsanlar iyilikte yapsa kötülükte yapsa bunları yeryüzünde yapmaktadır. İnkâr edenler için yeryüzünün şahitliği korkunçtur.

⁸³Biz büyük duruşmanın gerçekleşeceği hesap yerinde o gün her ümmetten, Allah adına yapılan davetten yüz çevirip ayetlerimizi yalan sayanları gruplar halinde toplarız. Artık onlar insan seli halinde sürüklenip topluca azap yerine sevk edilirler.

⁸⁴Nihayet hesap yerine geldiklerinde ağızlarına mühür vurulur ve yerden çıkan dâbbe, yaptıkları her şeye şahitlik eder. Bu şahitliklerin ardından Allah şöyle buyurur: “ Biz, size doğru olan hayat nizamını anlama yeteneği bahşetmiş, peygamberler ve kitaplarla da davet etmiştik. Bütün bunlara rağmen demek siz benim ayetlerimi düşünmeden, dinlemeden ve ne olduğunu anlamadan yalanladınız öyle mi? Hayır yalanlamadık, diyorsanız o halde yaptığınız neydi? Bugün için hiç hazırlık yapmadınız mı? İşte bugün bunun cezasını çekeceksiniz.

⁸⁵Böylece başta Allah’a şirk koşma olmak üzere yaptıkları haksızlık ve zulüm yüzünden hak ettikleri o azapla ilgili söz gerçekleşmiş olacaktır. Bu yüzden artık onlar suçlarını hafifletecek en ufak mazeret dahi bulamaz ve konuşamazlar. Dünyada Allah’a şirk koşmalarının ve peygamberleri yalanlamalarının karşılığında haklarında verilen hüküm karşısında söyleyecek söz de bulamazlar.

⁸⁶Gerçeği inkâra kendilerini şartlandırmış olanlar, Bizim geceyi şükredip huzur ve güven içinde dinlenmeniz için karanlık, gündüzü de çalışıp kazanmanız için aydınlık olarak yarattığımızı düşünmezler mi? Gece vaktinden, gündüz vaktine kadar, tevhit hakikatini gösteren onca delilden sonra nasıl söyleyecek söz bulabilirler? Evrende böyle mükemmel bir düzen kurarak sınırsız kudretini, ilmini, adaletini, hikmetini ortaya koyan Allah’ın, insanı başıboş bırakmayacağını, yapılan her iyiliğin ve kötülüğün karşılığını mutlaka vereceğini hiç düşünmüyorlar mı? Halbuki bunlarda Allah’a ve ahirete iman edip imanında derinleşecek bir topluluk için, Allah’ın kudretine dair hakikati gösterecek nice deliller ve dersler vardır. Oysa yarattığımız o mükemmel kâinat, hakikati görüp iman etmek isteyenler için bizim sınırsız gücümüze delalet ederken, onlar aciz varlıkları bize denk tutuyorlar.

⁸⁷Gerçekleşeceği kesin olan, o Kıyamet Günü gelip de diriliş için emrimiz üzere, İsrafil tarafından Sur’a üflendiği gün, Allah’ın dilediği kendilerinden korkuyu aldığı mü’min kimseler dışında göklerde ve yerde kim varsa herkes dehşet içinde tarifi imkânsız bir korkuya kapılır. Sonra Sura ikinci defa üflenip diriliş gerçekleştiğinde ise hepsi boyunları bükülmüş ve başları öne eğik olarak hesap vermek için mahşer meydanında Allah’ın huzuruna çıkarılacaktır.

⁸⁸Ey Peygamber! Senin sabit bir şekilde şu gördüğün ve yerinden hiç yerinden oynatılmaz zannettiğin dağlar var ya. İşte o dağlar dünya ile beraber dönerek bulutların gökyüzünde yürümesi gibi akıp giderler. Ve Kıyamet Günü parçalanıp toz duman haline geleceklerdir. Bu, her şeyi şaşmaz bir yasaya bağlayıp, her şeyi sağlam ve yerli yerinde yapan Allah’ın ilminin ve kudretinin eseri ve muhteşem bir sanatıdır. Şüphesiz O, insanların yaptıklarından ve yapmaları gerekip de yapmadıkları her şeyden haberdardır.

⁸⁹Her kim Rabbinin huzuruna imanlı olarak güzel amelle iyilikle ve şirk koşmadan günahlardan arınmış olarak gelirse ona yaptığı iyiliklerden ve hak ettiklerinden daha hayırlı bir karşılık vardır. Onlar o gün, kıyametin dehşetinden ve korkusundan güven içinde korunmuş olacaklardır. Ancak şirk koşmamış ve peygamberlere inanıp emir ve yasaklarına uygun yaşayanlar kıyametin o dehşetinden etkilenmezler.

⁹⁰Kim de Allah’ın huzuruna bu gerçeklerden yüz çevirmiş ve şirk koşmuş olarak kötülük getirirse onlar da yüzüstü cehenneme atılırlar. Ve onlar şu acı sözleri duyacaklardır: “ Dünya hayatında yaptıklarınızın karşılığı budur. Siz burada yaptıklarınızdan başka bir şey mi bulacaktınız? Sizler ancak işlediğiniz kötülüklerin karşılığını çekiyorsunuz. Müstehak olduğunuz şey işte budur denilir.

⁹¹Ey Peygamber! Sen içinde yaşadığın Mekke halkından başlamak üzere şu tevhit mesajını haykır. Şirk ve küfründe inatla direnenleri ve tüm insanları hak dine çağırarak de ki: “ Bakın, diğer bölgelerde kan gövdeyi götürürken, Allah sizin yaşadığınız Mekke şehrini güvenli kılıp, size huzur içerisinde yaşama imkânı sağlamıştır. Bilin ki ben sadece bizlere bütün bu nimetleri ihsan eden Allah’a kulluk eder ve O’ndan başkasından asla medet ummam. Ben Allah’tan başka taptığınız bütün ilâhları reddederek, Allah’ın mübarek kıldığı bu beldenin ve her şeyin Rabbine kulluk etmekle emrolundum. Eğer bu çorak beldede Kâbe olmasaydı, ne Arap yarımadasındaki bugünkü saygınlığınız olurdu ne de servetiniz. Zira Arabistan’ın dört bir yanında kargaşa ve anarşi hüküm sürerken, O Allah bu şehri haram belde ve saygıdeğer kılmıştır ve her şeyin gerçek sahibi ancak O’dur. O’nun daveti olan hayat nizamına uymaktan daha doğru ne olabilir? Ve bana gelince, ben Allah’a gönülden bağlı olan Müslümanlardan olmakla emrolundum.

⁹²Ben de O’nun emrini yerine getirip Kur’an’ı okumak anlamak, yaşamak ve insanlara ulaştırmakla ve başınıza gelecekler hakkında sizleri uyarmakla emrolundum. Kendiliğimden hiçbir şey söyleyemem. Bu mesaja inanan ve Allah’ın emirlerine göre yaşayan kazançlı çıkar. Artık kim Kur’an ile davet edildiği hayatı yaşamaya yönelip hidayete ererse kendi hayrına doğru yolu bulmuş olur. Kim de sırtını dönüp reddeder ve şeytanın yoluna saparsa kendine en büyük kötülüğü yapmış olur. Ey Resûlüm! Bu yüzden ona ve onun gibilere de ki: “ Tercih ve eylemlerinizden yalnızca siz sorumlusunuz. İnanmayan ise hüsrana uğrar. Sizin iman ya da inkarınızın bana ya da Allah’ a herhangi bir yaran yahut zararı olmaz. Ben sadece uyarıcıyım.”

⁹³Son olarak onlara ve kıyâmete kadar gelecek tüm insanlığa seslenerek şunu da söyle: “Allah’a hamdolsun. Bütün bu nimetlerinden dolayı kulluk edilmeye ve övülüp şükredilmeye layık yegâne kudret, bizleri yaratan Allah’tır. O size vaat ettiği tüm delillerini zamanı gelince size gösterecek ve Tevhit inancı, er geç muzaffer olacaktır. Ancak sizler bunu iş işten geçtikten sonra görüp anlayacaksınız” de. Ey Resûlüm! İçinizden hiç kimse “inandığımız değerlere davet için elimizden geleni yapıyoruz ama kabul etmiyorlar” demesin! Bugün Mekke’de istenen seviyede olmasa bile yarın Medine’de güzel sonuçlar göreceksiniz. Onlara davet yolunda yaptığınız hiçbir şey boşa gitmeyecek. Çünkü Rabbin yaptıklarınızdan asla habersiz değildir. Sizler Rabbimden hiçbir şeyi gizleyemezsiniz. Her şeyi görür, bilir ve kaydeder ve hiçbir davranışınızı karşılıksız bırakmayacaktır.