Kasas Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ta. Sin. Mim Dinle bak, ey insan! Rabb’ inden sana bir mesaj geldi

²Bunlar müşriklerin iddia ettikleri gibi senin uydurduğun sözler değildir. Bunlar gerçekleri açıklamak üzere Allah’tan geldiği apaçık ortada olup, dünyada ve ahirette insanlığa huzur ve kurtuluş yollarını gösteren Kitab’ın ayetleridir. Doğru ile yanlışı ayrıntıları ile açıklayan bu kitapta, dinleyen ya da okuyanın anlayacağı harflerden oluşan kelimelerle ilâhi gerçekler size apaçık bildirilmektedir.

³Ey Peygamber! Şimdi, iman eden ve imanda derinleşerek yaratılış sebebini düşünüp de ona uygun yaşamak isteyen bir topluluk için Musa’nın ve Firavun’un haberlerinden bir kısmını öğüt ve ibret olsun diye, dosdoğru olarak sana anlatacağız. Zira bu kıssayı okuduklarında Mekkeli müşriklerin sonunun, tıpkı Müsa’ya ve ona inananlara eziyet eden Firavun gibi olacağını, anlayacaklardır.

⁴Vaktiyle Firavun, Mısır’da saltanatı ile böbürlenip, ilâhlık iddiasında bulunarak zorba bir yönetim kurmuştu. Firavun, şımarıp büyüklük ve kibirlilik taslamıştı. Saltanatını sürdürebilmek için, ülke halkını etnik kökenlerine göre çeşitli sınıflara ayırıyordu. Onlardan bir kısmını el üstünde tutarken, adı İsrâiloğulları olan bir topluluğu aşağılayıp köle gibi ezerek zayıf ve güçsüz düşürmüştü, Öyle ki onların nüfuslarındaki artışı önlemek için, erkek çocuklarını hunharca öldürüp, kadınlarını da utanç verici işlerde kullanmak ve yerli halkla evlendirmek için sağ bırakıyordu. Çünkü o yeryüzünü fesada verip iktidarını korumak için çıkarları peşinde koşan ve yaptığı soykırımla bozgunculuk çıkaran zalim birisiydi.

⁵Firavun, onların köklerini kurutmak isterken Biz ise istedik ki, yeryüzünde her devirde baskı, zulüm ve soykırımla ezilip zayıf düşürülenlere lütufta bulunalım ve rahmetimizle zulümden kurtaralım. Onları hayır adâlet, dürüstlük konusunda kendilerine uyulan önder bir millet yapalım. Onları bereketlerle donattığımız Firavun’un ülkesinin nimet ve zenginliklerini devralan onurlu mirasçılar kılmak istiyorduk.

⁶Ayrıca onları o ülkeye yerleştirip kendilerine geniş imkânlar vererek, yeryüzünde hâkim kıldık. Onlar vasıtasıyla hem Firavun’a ve onun baş danışmanı olan Haman’a, hem de ordularına, iktidarlarını servetlerini kaybetme gibi korktukları şeyleri gösterip, zalim hükümdarların saltanatlarını başlarına geçirelim istedik. Ezdikleri ve hıyanet ettikleri mücahitlerin zafere erdiklerini, kendi devlet ve düzenlerini ele geçirdiklerini görüp kahrolsunlar ki, böylece intikamımızı alalım dedik.

⁷İşte bunu gerçekleştirmek için de Musa’nın annesine ilham yoluyla şöyle vahyettik: “ Biz onu koruyacağız. Sen yavrunu doğurunca bir süre emzir. Şayet Firavun ve askerleri tarafından başına bir şey gelmesinden korkacak olursan, onu bir sandığın içine koy ve Allah’a emanet ederek Nil nehrine bırak. Sakın suda boğulur diye korkma ve ondan ayrı kalacağına da üzülme. Çünkü biz yakında onu tekrar sana kavuşturacağız ve peygamberlerden biri yapacağız”

⁸Mûsâ’nın içinde bulunduğu sandık, ilâhî kudretin koruması altında akıntıyla birlikte suda süzülmeye başladı. Nihayet sandık nehirde akıp giderken, Firavun’un adamları nehirdeki bebeği sahipsiz bulup aldılar. Sonra Firavunun son derece dürüst ve iyi kalpli olan hanımına verdiler. Bilmiyorlardı ki ilâhî plâna göre, bu çocuk ileride kendileri için iktidarlarını temelden sarsıp başkaldıran bir düşman ve zalimlerin başına da bir dert ve üzüntü sebebi olacaktı. Doğrusu, Firavun Haman ve askerlerinin bunu bilmesi mümkün değildi ve Mûsâ’yı saraya almakla büyük yanılgıya düşmüşlerdi. Böylece hiç farkında olmadan kendi sonlarını getirecek bir süreci başlatıyorlardı. Çünkü Biz böyle olmasını dilemiştik.

⁹Firavun’un karısı Asiye, sepetin içinden erkek çocuk çıkınca kocasına dedi ki: “ Bu çocuk bizim için bir mutluluk ve neşe kaynağı olabilir. Sakın onu öldürmeyin. Olur ki ileride bize bir yararı olur veya bakarsın onu evlat ediniriz.” Firavun, hanımının ricasını kıramadı ve Mûsâ’yı saraya aldı. Oysa onlar böyle yapmakla işin sonunun nereye varacağının farkında değildi.

¹⁰Günler geçtikçe Musa’nın annesinin yüreği iyiden iyiye yanmaya başlamış, yavrusundan başka bir şey düşünemez olmuştu. Çocuğunu nehre bıraktığı için, gönlünde bir boşluk hissediyordu ve gittikçe içinde büyüyen acıyla o gece sabahı zor etti. Eğer verdiğimiz söze güvenmesi için, kalbini sabırla pekiştirip dayanma gücü vermeseydik, az kalsın saraya gidip onun kendi çocuğu olduğunu söyleyerek tuzağımızı açıklayacaktı. Neyse ki bizim ilhamımız sayesinde çocuğuna kavuşacağına yönelik ilahi vaade tam olarak güvendi ve içi rahatladı.

¹¹Annesi, Musa’nın kız kardeşine suya bıraktığı bebeğini takip etmesini için: “ Gizlice bak bakalım, yavrum ne durumda. Git onu nehir boyunca takip et” diye tembihledi. O da kimseye fark ettirmeden suya bırakılan kardeşini uzaktan izledi. Bunun üzerine ablası kimseye sezdirmeden, kardeşinin durumu hakkında bilgi edinip annesine iletmeye başladı.

¹²Biz doğumu sırasında Musa’nın yapısına özel bir his yerleştirmiştik. Musa’nın annesi gelmeden daha önce Musa’ya getirilen Mısırlı süt annelerin sütünü emmesine engel olduk. Bebek hiçbir kadından süt emmiyordu. Firavun ailesi günlerce hiçbir şey yemeyen bebek için, saray dışından dahi olsa başka sütanneler aramaya başladılar. Bunun üzerine kardeşine kavuşmak için bunu bir fırsat gören, Mûsâ’nın kız kardeşi, Firavun ailesine gelerek: “Sizin için bu çocuğu emzirecek ve ona şefkat gösterip güzelce bakabilecek bir aileyi size önerebilirim demişti. Önerisi kabul edilince de annesini saraya getirtti.

¹³Böylece annesinin gözü gönlü aydın olsun, üzülmesin ve Allah’ın vaadinin gerçek olduğunu bizzat yaşayarak görsün diye, Musa’yı yeniden annesine kavuşturduk. Böylece Musa’­nın annesine vaat ettiğimiz şey gerçekleşmiş, gözü yaşlı annenin evlat hasreti dinmiş oldu. Artık Allah’ın kendisine vaat ettiği şeyin gerçek olduğundan iyice emin olmuştu. Ancak onların çoğu bu hikmetleri ve Allah’ın sözünün mutlaka yerine geleceğini bilmez ve inanmaz.

¹⁴Musa Firavun ailesinin yanında büyümeye başlamıştı. Yetişirken insanlara karşı saygılı, sevgi dolu, iyilik yapan biriydi. Kimseye kötülüğü dokunmazdı. Bu nedenle etrafında çok sevilirdi. Derken Musa ergenlik çağına erip bedenen ve zihnen olgunlaşınca, biz ona doğru karar verebilme yeteneği olan hikmet ve şirkten uzak kalmasını sağlayacak ilim verdik. İşte biz Allah’ın kendilerini sürekli gördüğü şuuru içinde davranan ve Allah’a itaat etmeye arzulu olup iyilikte bulunan idarecileri ve Müslümanları böyle mükafatlandırırız.

¹⁵Musa, Firavun ve erkanının, şirk inançlarını eleştirdiği için gözden düşmüş ve saray erkanı tarafından çeşitli uyan ve tehditlere maruz kalmıştı. Bu yüzden kaçıp saklanmıştı ve şehre ancak insanların öğle uykusuna daldığı saatlerde girebiliyordu. Yine halkın çoğunun habersiz ve istirahatte, sokakların da tenha olduğu bir vakitte şehre girdi. Orada birbirleriyle kavga eden iki adam gördü. Biri kendi halkından diğeri de Mısırlı düşmanlarındandı. Kendi halkından olan kişi, düşmanına karşı kendisini ondan kurtarması için Musa’dan yardım istedi. Mûsâ, İsrâiloğullarından birisini tartaklamakta olan Kıptî’ye, kavgayı sonlandırmak maksadı ile onu bırakmasını söyledi, ancak Kıptî söz dinlemedi. Bunun üzerine Musa Mısırlı kıptiyi engellemek için iterek bir yumruk attı ve onu istemeden de olsa kazayla öldürdü. Sonra da kendini toparlar toparlamaz, “Eyvah ben ne yaptım? Neden kimin haklı olduğuna bakmadan tarafımı seçtim. Çok geçmeden büyük bir pişmanlıkla “Bu kavga şeytanın tuzağıdır. Şeytana uyup kavgaya karıştım ve istemeden de olsa adamı öldürdüm. Şüphesiz şeytan insanı yoldan çıkaran apaçık bir düşmandır” diye yakındı.

¹⁶Musa, hemen Allah’a yönelip: Rabbim! Ben hiç şüphesiz yargısız infaz yaparak kazayla bile olmuş olsa, birinin ölümüne sebep olmakla büyük hata yaptım ve kendime zulmedip yazık ettim. Fakat biliyorum ki, senin rahmetinden ümit kesilmez. Ne olur beni bağışla!” diye dua etti. Allah da onun bu günahı kasten işlemediğini bildiği için ve içtenlikle yaptığı bu tövbeden dolayı, onu bağışladı. Şüphesiz Allah samimiyetle tevbe edip, doğruya yönelenlere karşı çok bağışlayıcı ve merhametlidir.

¹⁷Bu olayın ardından ders alan Musa dedi ki: “ Ey Rabbim! Araştırmayarak, haksızdan yana taraf olarak ve bir adam öldürerek üç yanlış yaptım. Sana şükürler olsun, üç hatayı arka arkaya yapmama rağmen beni bağışladın. Bana verdiğin nimetlerin hakkı için, artık kim olursa olsun bir daha asla suçlulara destek olup arka çıkmayacağım.” diye söz verdi.

¹⁸Musa bunun üzerine, şehirde olayın duyulup duyulmadığını araştırmaya başladı ve korkuyla etrafı gözetleyerek sabahladı. Ne yapacağını düşünürken bir de ne görsün, dün kendisinden yardım isteyen ve başına o belayı getiren kişi, bugün de başka bir Mısırlı Kipti ile kavgaya tutuşmuş. Feryat ederek yine ondan yardım istiyor. Hatasından ders alan Musa, yardım isteyene dönüp kızdı ve: “Senin işin gücün huzursuzluk çıkarmak. Anlaşılan sen apaçık ona buna sataşan azgın birisin, benden uzak dur” dedi.

¹⁹Sonuçta Mûsâ her şeye rağmen etrafında olup bitenlere seyirci kalmayan bir insandı. Bu sefer de kavgayı bitirmek ve haklı ile haksızın tespitini yapmak amacıyla ikisine de düşman olan Kıptîlerden bir kişiyi ayırmak isterken o adam dünkü olaydan ötürü, Mûsâ’nın kendisine kızgın olduğunu ve bu yüzden kendisini yakalayarak zarar vereceğini zannederek dedi ki: “Ey Musa! Daha dün öldürdüğün adam gibi beni de öldürmek mi istiyorsun? Ey Musa doğrusu sen ülkenin başına zalimce kan döküp zorba olmak istiyorsun. Asla ara bulup kavgayı ayırmak ve ıslah edicilerden olmak istemiyorsun” diye yaygara kopardı. Böylece Musa’nın bir adamı öldürdüğü herkes tarafından duyulmuş oldu.

²⁰Tam da o sırada şehrin öbür ucundan Mûsâ’nın iyiliğini isteyen ve sarayda mevki sahibi bir adam koşarak geldi ve Musa’ya dedi ki: “Ey Musa! İleri gelenler toplanıp bir mahkeme kurmuş ve dünkü cinayet hadisesinin sorumlusu olarak savunmanı almadan seni öldürmek için aralarında görüşüyorlar. Sözümü dinle ve onlar seni yakalamadan bir an önce bu şehri terk et. Gerçekten ben senin iyiliğini isteyen ve sana öğüt verenlerdenim.” Bu adam, Firavun hanedanından olduğu hâlde, onun zulmünü onaylamayan birisi idi.

²¹Bunun üzerine Musa korku içinde etrafı gözetleyerek şehirden ayrıldı. Bir yandan da “Rabbim! Beni baskı, zulüm ve işkenceyle insanları köleleştiren bu zalimler topluluğundan kurtar” diye dua ediyordu. Sonra Mısır’dan çıktı.Nereye gideceğini bilmiyordu.

²²Musa bu duygularla Mısır’dan ayrılıp Mısır’ın sınır komşusu olan ve Firavunun hâkimiyet alanı dışında kalan, Tur Dağı çevresindeki Medyen tarafına yöneldi ve şehre girerken dua edip kendi kendine: “ İnşallah yolu bulup sağ salim Medyen’e ulaşırım ve Rabbim beni iyilerle karşılaştırıp doğru yola iletir” diyordu.

²³Mûsâ nihayet uzun ve sıkıntılı bir yolculuktan sonra Medyen’in meşhur su kuyularına varınca, orada hayvanlarını sulayan kalabalık bir grup çobanla karşılaştı. Onların gerisinde de sulama sırasının kendilerine gelmesi için hayvanlarını kuyulardan uzak tutup bekleten iki kız gördü. Bu kızlar Şuayb Peygamberin kızlarıydı. Musa onların yanına gidip “ Sizi su kuyusuna yanaşmaktan alıkoyan nedir ve niçin geri duruyorsunuz? Size nasıl yardımcı olabilirim? ” dedi. Onlar da: “Çobanlar hayvanlarını sulayıp dağılmadan, biz erkeklerin arasına karışıp hayvanlarımızı sulayamayız. Zaten kadın olduğumuz için onlarla başa çıkacak gücümüz de yok. Ailemizin tek erkeği olan babamız, hayvanları sulamak isterdi ama o da bu işi yapamayacak kadar çok yaşlıdır bizimle gelemiyor“ diye cevap verdiler.

²⁴Bu davranışları kızların ne kadar iffetli ve edepli olduklarını gösteriyordu. Musa kadınların hâline acıyıp, hemen onların yerine sürülerini suladı. Onlar ayrıldıktan sonra gölgeye çekilip dinlenmeye ve düşünmeye başladı. Barınacak yeri yoktu, yiyecek yemeği yoktu, cebinde parası yoktu. Bu haldeyken ellerini bir kere daha açtı ve: “Rabbim! Doğrusu şu anda bana lütfedeceğin her türlü hayra ve nimete öyle muhtacım ki ” diyerek dua etti. Zira günlerce durup dinlenmeden yol yürümüş, iyice acıkmış ve bitkin düşmüştü. Ayrıca yabancı bir ülkede barınacak bir yere, güvenilir dostlara ihtiyacı vardı.

²⁵Derken hiç ummadığı bir yerden hayır kapısı açıldı ve hayvanlarının sulanmasına yardım ettiği o iki kadından biri, utana sıkıla çıkıp yanına geldi ve Musa’ya dedi ki: “ Bize yaptığın iyiliği babama anlattım. Babam bizim için sürümüzü sulamanın karşılığı olarak, sana ikramda bulunmak üzere seni çağırıyor” dedi. Musa bunun üzerine onun davetini kabul etti ve yanına giderek olup bitenleri kızların babasına anlattı. Şuayb Peygamber de “Korkma! Artık Firavun· ve o zalim kavimden kurtuldun sayılır ” dedi.

²⁶Derken o kızlardan biri babasına: “Babacığım! Sen artık yaşlandın. Bizim bir erkek kardeşimiz de yok. Şu kadın hâlimizle, erkeklerin yapması gereken işleri yapmak zorunda kalıyoruz. Mûsâ’nın üstün ahlâkını sen de gördün. Bana sorarsan, işlerimizde bize yardımcı olması için, onu ücretli olarak yanında çalıştırabilirsin. Çünkü gördüğümüz kadarı ile maharetli ve güvenilir birine benziyor. Bu civarda ücretle tutabileceğin en iyisi, bunun gibi güçlü ve güvenilir birisi olmalıdır ” dedi. Kızının bu teklifini kabul eden Şuayb, kısa zaman içinde Mûsâ’nın davranışlarını yakından gözlemleme fırsatı buldu. Ayrıca genç kızların olduğu bir evde yabancı bir erkeğin kalması yanlış anlaşılmalara sebep olabilirdi. Bu yüzden Mûsâ’ya şöyle bir teklifte bulundu.

²⁷Kızların babası bir süre düşündükten sonra kararını verdi ve Musa’ya dönerek dedi ki: “ Ey Mûsâ bir insan olarak senin ahlakını çok beğendim. Benim işlerimde bana yardım edip yanımda sekiz yıl çalışmayı kabul edersen, şu iki kızımdan birini sana nikahlamak isterim. Eğer çalışmanı on yıla tamamlarsan senin insafına kalmış. Artık o da senden bize bir ikram olur. Bu teklifime “hayır” dersen sana gönül koymam. Zira ben bu konuda on yıl diye ısrar edip seni zora sokmak istemem. Ama bu teklifi kabul edersen, inşallah sen de benim, sözünü tutan dürüst ve erdemli davranan, iyi bir insan olduğumu göreceksin.” Mûsâ, günler önce yaptığı duasında Rabbine “İndireceğin her hayra muhtacım” demişti. Duanın ardından bu teklif geldi. Dün sarayda prens olan adama şimdi çobanlık teklif ediliyordu.

²⁸Musa da ona: “Bu teklifini kabul ediyorum. Bu benimle senin aranda bir anlaşmadır. Eğer uygun görürsen, anlaşmaya şunu da ilave edelim. Bu iki süreden hangisini tamamlarsam tamamlayım anlaşmayı yerine getirmiş olacağım. Ama sekiz yıl mı, on yıl mı çalışacağıma ben karar vereceğim. Bu durumda benden başka türlü bir istek, bana karşı bir kırgınlık ve düşmanlık da olmasın. O hâlde, yaptığımız bu anlaşmayla Allah söylediklerimize şahittir” diyerek işe başladı.

²⁹Musa Şuayb’ın kızıyla evlenip orada uzun bir zaman kaldı. Şuayb peygamberin yanında, farkında olmadan “peygamberliğe hazırlık” eğitimi için belirlenen süreyi çölde tamamladıktan sonra soğuk bir kış gecesi Medyen’den ayrılıp ailesiyle beraber Mısır’a doğru yola çıkıtı. Yol üzerinde Sina- Tur Dağı’nın yakınına geldiklerinde dağın yamacında bir ateşin aydınlığını gördü. Tur dağının yanından geçerlerken, dağın yamacında bir ateş gördü ve ailesine dedi ki: “Siz burada bekleyin. Ben uzakta ağaçların arasında bir ateş gördüm. Belki oradan size ya gideceğimiz yönle ilgili bir haber veya ısınmanız için bir ateş koru getiririm diyerek, ateşi gördüğü yere yöneldi.”

³⁰Mûsâ oraya gelince kutlu bereketli ve mübarek bölgedeki vadinin sağ yanındaki bir ağaç istikametinden Allah ona şöyle seslenildi: “Ey Musa! Bu duyduğun ses alemlerin rabbi olan Allah’ın sesidir. Bil ki Ben alemlerin Rabbi olan Allah’ım.

³¹Ben seni Peygamber olarak seçtim. Sana birtakım mucizeler vereceğim. Gelecekteki vazifene hazırlanma adına, onlardan birkaçını sana göstereyim. Bu ilk hitabının ardından, Allah ona asanı yere bırak diye seslendi.” Musa da asasını yere bıraktı. Fakat, asanın çevik bir yılan gibi hareket ettiğini görünce, arkasına bakmadan dönüp korkudan koşarak kaçtı. Bunun üzerine Allah “Ey Musa! Geri dön ve korkma. Yaklaş, şüphesiz sen burada bir peygamber olarak güvendesin diye seslendi.”

³²Bu eğitim amaçlı tatbikatın ikinci bölümünde kendisine şöyle seslenildi. Ey Mûsâ! Şimdi de elini koynuna sok. Dün bir adamın ölümüne sebep olan elin, bugün tevbe ve pişmanlıkla aklanmanın bir sembolü olarak, koynundan kusursuz ve bembeyaz parlayan bir ışık kaynağı olarak çıksın. İlk kez gördüğün bu olağanüstü hadiseler karşısında korktuğunu biliyoruz. Önce, korkudan sağa sola açılan kollarını kendine çek, sakin olmaya çalış. Artık korkularını yenip kendini toparla, kaygılarından uzaklaş ve cesur ol. Gördüğün gibi sana iki mucize verildi. Bu ikisi yani yılana dönüşen asâ ve parlayan el, Rabbinden Firavun’a ve adamlarına karşı peygamber olarak gönderildiğini göstereceğin iki kesin delildir. Sana verdiğim görev gereği onlara gitmen gerekiyor. Şüphesiz onlar müşrik ve kâfir oldukları için birçok zulüm yapan yoldan çıkmış günahkâr ve zalim bir kavim haline geldiler.”

³³Bunun üzerine Musa dedi ki: “ Ey Rabbim! Sen biliyorsun ben yıllar önce onlardan birini istemeden de olsa öldürdüm. Bu yüzden Firavunun sarayına gidersem onların da beni öldürmelerinden ve buna bağlı olarak verdiğin peygamberlik görevini gerçekleştirememekten korkuyorum.

³⁴Ben Firavun ailesinin içinde büyüdüm. Onların kültürüyle, onların iyilikleriyle yoğunlaşan bir hayatım oldu. Bu nedenle rahat konuşamam. Üstelik, çok güzel ve etkili konuşma yeteneğine sahip değilim. Onların karşısında dilim düğümlenir. Kardeşim Harun’un ise dili ve konuşma üslubu, benimkinden daha akıcı, daha etkili ve düzgündür. Onu benimle beraber yardımcı olarak görevlendir de bana destek olsun. Çünkü ben onların inanmayıp beni yalanlamalarından korkuyorum. Onun yanımda olması bu endişelerimi azaltır diye ümit ediyorum demişti.

³⁵Allah da dedi ki: Harun’a da peygamberlik vererek, senin gücünü kardeşinle destekleyeceğiz ve size öyle bir yetki ve üstünlük vereceğiz ki. Göstereceğiniz kanıtlar ve mucizeler sayesinde onlar asla size zarar veremeyecekler ve el uzatamayacaklar. Haydi! Ayetlerimizle Firavun’a gidin. Siz ve size uyanlar eninde sonunda mutlaka zalimlere karşı üstün geleceksiniz.

³⁶Musa bu manevî hazırlığın ardından korku ve endişelerinden bir nebze kurtuldu. Mısır’a girdi, kardeşi Hârûn’u buldu. Musa Harun’a olanları anlattı ve ardından Firavun ve adamlarının karşısına çıkıp, onlara yaratılışlarının sebebi olan, Allah’ın belirlediği bir hayat nizamına davet eden apaçık ayetlerimizi ve kendisine verilen peygamberliğinin delili olan mucizeleri gösterince Firavun ve yöneticileri ise onları hafife alarak dediler ki: “Bu söylediklerin olsa olsa önceden planlanmış ve düzmece büyücü sözlerinden başka bir şey değildir. Hem konu sihirse biz daha iyisini yaparız. Zaten dediklerin doğru olsaydı bunu bizim de bilmemiz gerekirdi fakat biz önceki atalarımızdan, Musa’nın söylediklerini doğrulayacak böylesi şeyler hiç duymadık”.

³⁷Bunun üzerine Musa onlara şöyle dedi: “ Doğruyu ve yanlışı belirlemede atalarınızı ölçü yapmayın. Kâinatta olan her şeyin sahibi Allah’tır. Ben Rabbimin katından doğru yolu bildirmek ve o yola rehberlik etmek için gönderilmiş bir elçiyim. Rabbim kimin kendi katından doğru yol olan hidâyet bilgisiyle geldiğini ve hem dünyada hem de ahirette hayırlı akıbetin ve nihaî mutluluğun kime nasip olacağını ve kime neyin kalacağını en iyi bilendir. Sizin atalarınız hakkında şöyle veya böyle demeniz mühim değil. Mühim olan atalarınızın Rabbimin katındaki değeridir. Herkes Rabbimin katında yaptıklarının karşılığını alacaktır. Doğrusu zalimler, asla hedefe ulaşıp kurtuluşa eremezler ve Allah’ın cezasından asla kurtulamazlar.” Firavun, Mûsâ’nın konuşmalarını ciddiye almadı. Ona meydan okudu. Halkın kalabalık olduğu bir bayram sabahı en yetenekli sihirbazlarını topladı. Sihirbazlar bütün sihirlerini ortaya attıklarında, Mûsâ’nın asası sihirbazların bütün sihirlerini yutmuştu. Bunun üzerine sihirbazlar halkın gözü önünde iman etmişti.

³⁸Firavun Musa’nın söylediklerine karşı yerle bir olan itibarını düzeltmek için kendi adamlarına dönerek: “Ey ileri gelenler! Sizin için benden başka bir ilah tanımıyorum. Söyleyin bana, bütün Mısır’ın sahibi ve efendisi ben değil miyim? Ben sizin en yüce rabbinizim. Fakat bu adam, sadece bu ülkenin değil, tüm varlıkların efendisi olan bir ilahtan söz ediyor. O hâlde ey Haman. Haydi benim için şu tuğla yaptığın ocağı tutuştur çamuru pişir ve imal ettiğin tuğlalardan bana öyle yüksek bir kule yap ki. Belki kulenin tepesine çıkarım ve gökleri tarayıp Musa’nın ilahını gözlerimle göreyim diyerek alay etti. Bununla birlikte ben Musa’nın söylediklerine inanmıyorum ve onun şan şöhret peşinde koşup yalan söyleyen biri olduğuna eminim dedi.

³⁹Böylece Firavun ve askerleri alaycı tavırlarla böbürlenip bildikleri gibi hareket ettiler. Yeryüzünde hak hukuk tanımadan büyüklük tasladılar ve sanki dünya kendilerine kalacakmış gibi zulmetmeye devam ettiler. Bir gün hesap vermek üzere huzurumuza getirileceklerini ve düşünmüyorlardı.

⁴⁰İşte bu yüzden Biz de onu ve askerlerini Mûsâ’nın ardından geldikleri Kızıldeniz’de kıskıvrak yakalayıp denize gömüverdik. İşte bu ibretlik hadiseye ve ilahlık taslayan ve yaratılış gayesi dışında yaşayan zalimlerin sonlarının nasıl olduğuna bak bakalım.

⁴¹Yeryüzü Firavun gibi zalim diktatörleri çok gördü. Onları ve Firavun gibi benzerlerini ateşe çağıran önderler ve kötülüğün bütün zamanlardaki rehberleri kıldık. Dünyada iken halkı hizmetlerinde kullansalar da kıyamet günü mahşer meydanında kendilerine asla yardım edilmeyecektir.

⁴²Öyle kötü izler bıraktılar ki, bu dünyada onları, arkalarından sürekli lanetle anılan kimseler yaptık. Kıyamet gününde de onun gibiler insanlar suratları simsiyah bir hâle getirilerek çirkinleştirilen ve en çok nefret edilen aşağılık, iğrenç ve küçük düşürülmüş kimselerden olacaklar.

⁴³Andolsun ki, biz müşrik ve kâfirlikte direnen Nûh, Hûd, Sâlih, Lût kavmi gibi önceki nesilleri bu tutumları sebebi ile helak ettikten hayli zaman sonra, belki düşünürler diye insanları doğru yola yönelten bir kılavuz, bir aydınlanma kaynağı ve ilahi bir rahmet olmak üzere Musa’ya Tevrat isimli kitap verdik. Kitapta insanlara yol gösterecek, onları kötülüklerden uzaklaştıracak yasalarımız vardı. Ki böylece insanlar akıllarını kullanıp sorumluluklarını yerine getirsin ve okuyup düşünerek gerekli dersleri çıkarmak için öğüt alsınlar.

⁴⁴Ey Muhammed! Bu âyetleri senin uydurduğunu söyleyen Mekkeli müşrikler iyi bilsin ki, Biz Musa’ya Tevrat’ın âyetlerini vahyettiğimizde, sen Tuva vadisinin yakınında yani Sina Dağı’nın batı tarafında değildin. Dolayısıyla sen o kavmin yaşadıklarına da şahit olanlardan da değildin ve onlardan habersizdin.

⁴⁵Ancak biz onlarla senin aranda birçok nesiller yarattık. Onların üzerlerinden uzun zamanlar geçti. Sen eline Tevrat’ı ve İncil’i almadığın halde, o zaman diliminde yaşanan olayları tüm ayrıntıları ile dosdoğru bir şekilde haber veriyorsun. Bu haberleri verirken, Medyen halkı arasında Şuayb’la birlikte yaşamadın ki. Dolayısıyla olup bitenlerin şahidi olarak ayetlerimizi onlardan okumuş duymuş ve bunları görüp öğrenmiş biri de değilsin. Bu yüzden, orada olup bitenleri bilmene imkân yok. Kısacası, tek başına bu tarihi gerçek bile gösteriyor ki, seni peygamber olarak seçip sana bu âyetleri gönderen ancak biziz.

⁴⁶Yine Musa’ya seslendiğimiz zaman sen Tur’un yani Sina Dağı’nın yamacında Mûsâ ile beraber değildin. O günü, o günden önce ve sonra olanları bilmen mümkün değildi. Ancak Rabbinden bir rahmet olarak, kendilerine senden uzun bir süre önce bir uyarıcı gelmemiş olan bir kavmi hakikate davet edip uyarasın diye gönderildin. Umulur ki Allah adına yaptığın daveti ve ayetlerini okuyup düşünürler de doğru olana uyarlar.

⁴⁷Ayrıca bu şirk ve küfür bataklığında yaşayanlar, kendi elleriyle yaptıkları çirkin işlerden ve günahlarından dolayı başlarına bir musibet geldiğinde: “ Ey Rabbimiz! Bize de doğru yolu gösteren bir peygamber gönderseydin, biz de senin ayetlerine uyardık. O zaman başımıza bu musibetler gelmezdi ve müminlerden olurduk” demesinler diye mazeret beyan etmemeleri için seni peygamber olarak gönderdik.

⁴⁸Fakat onlara bizim katımızdan kendilerini ilâhî nizam ve ahlaka davet eden hak peygamber gelince: “ Madem Muhammed de Peygamber olduğunu iddia ediyor, o zaman Musa’ya verilen mucizelerin benzerleri niçin ona da verilmedi? dediler. Peki, vaktiyle Musa’ya mucize verildi de ne oldu? Müşrikler elçimiz Muhammed’e verileni inkâr ettikleri gibi daha önce Musa’ya verilen mucizeleri görmelerine rağmen Tevrat’ı da inkâr etmemişler miydi? Geçmiştekilerin inkâr ettiğine, günümüz kâfirlerinin iman edeceğini mi sanıyorsunuz? Onlar, Musa ve Harun için: Bunlar göz boyayıcı sihirbazlardır. Hatta Kur’ân ve Tevrat, birbirine destek olan iki sihirli söz ve insanı uyuşturan masallardır deyip te davete sırtlarını dönmediler mi? Böylece onların peygamberliklerini ve tebliğ ettikleri ayetleri reddetmediler mi? Şimdi de bu kafirler kararlı bir dille: “Biz Musa’ya verilen kitaba da sana verilene de kısaca kitap adına ve din adına ne varsa hiçbirine inanmıyoruz ” diyorlar.

⁴⁹Ey Peygamber! Onlara de ki: “Eğer Kur’an ve Tevrat’a sihir demekle doğru söylüyorsanız haydi Allah katından gönderilmiş olan bu ikisinden daha doğru yolu gösteren hayat nizamı ve ahiret mutluluğu sağlayan başka bir kitap varsa getirin, ben de ona uyayım.”

⁵⁰Eğer bu meydan okuma karşısında müşrikler senin bu davetini kabul etmeyip sana makul ve mantıklı bir cevap veremezlerse ki asla veremeyecekler, bil ki onlar hiçbir delil olmadan yalnızca boş arzu ve hayallerinin peşinden gitmektedirler. Allah’tan kitap ve peygamberlerle gelen bir belge veya yol gösterici olmaksızın, doğru yolu bırakıp da sadece kendi bencil arzularına uyandan daha sapık kim olabilir? Şüphesiz Allah böylesi müşrik ve yanlışa dalmış, yaratılış gayesi dışına çıkan zalim bir toplumu, zorla doğru yola iletmez ve umduklarına kavuşturmaz.

⁵¹Andolsun biz, olur ki iyice anlayıp düşünürler diye onlara ayetlerimizi birbiri ardınca bölüm, bölüm indirdik. Ama ayaklarına kadar gelen fırsatı değerlendirip iman etmediler.

⁵²Bundan daha önce kendilerine kitap verdiklerimizden samimi ve iyi niyetli bazı kimseler yine de doğruları tasdik eden bu Kur’an’a inanırlar.

⁵³Nitekim öyle de oldu. Onlara Kur’an okunduğunda onlar da: “ Evet, bunlar Allah’ın ayetleridir. Muhammed de Allah’ın peygamberidir. Biz ona ve bu kitapla yapılan davete hemen inandık ve uyduk. Şüphesiz daha önceden inandığımız ilahi kitaplar ne ise Kur’an da odur. Hepsi de Rabbimizden gelen bir gerçektir. Biz zaten bundan önce de sizin gibi Allah’ın emirlerine itaat eden Rabbimize boyun eğen Müslümanlar idik” Dolayısıyla, inancımızdan vazgeçip yeni bir dine girmiş değiliz. Aksine, önceki Peygamberlere iman ettiğimiz gibi, onların müjdelemiş olduğu Son Elçiye de iman ediyoruz.” derler.

⁵⁴İşte Allah’ın davetine yürekten iman eden bu insanlara, hem Kur’an’a hem de Kur’an’dan önceki kitaplara iman ettikleri için, hem de şirk koşmadan iman ettikten sonra bu tür baskılara sabretmeleri sebebiyle Hesap Gününde mükâfatları artırılıp iki katı verilecektir. Onlar da Mekke’deki Müslümanlar gibi Kur’an ahlakıyla ahlaklanıp mecbur kalmadıkça şiddete başvurmaz, kötülüğü iyilikle cevap verirler ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizin bir miktarını ihtiyaç sahipleri için hayır ve Allah yolunda harcarlar.

⁵⁵Onlar gereksiz ve boş söz işittiklerinde aynıyla cevap vermekten uzak durup onlardan yüz çevirirler ve o boş sözleri sarf edenlere: “Bizim yaptıklarımızın sorumluluğu bize sizin yaptıklarınızın sorumluluğu da sizedir. Allah her birimizi görüyor. Size selam olsun ve bizden uzak durun. Sizin sataşmalarınıza cevap vererek sizin seviyenize inmeyiz. Allah’tan uzak nankörlerle ve doğru ile yanlışı ayırt edemeyen cahillerle bizim işimiz yok. Onlardan hayır beklemeyiz ve onların yanlışına düşmek istemeyiz” diye olgunlukla cevap verirler.

⁵⁶Ey elçimiz Muhammed! Mekke müşriklerinden bazılarının, özellikle de senin akraban olan bazı kimselerin sana inanmamalarının seni çok üzdüğünü biliyoruz. Fakat bilesin ki sen ne kadar istesen de sevdiğini ve kendince Müslümanlığa lâyık görüp istediğin kimseleri yaratılış sebepleri olan doğru yola iletemezsin. Sen istiyorsun diye insanlar iman etmezler! Senin elinde böyle bir güç yok. Ancak Allah iyi niyet ve gayretine göre buna talip olup tercih edeni ve samimi bir kalple gerçeğe ulaşmak isteyeni doğru yola iletir. Kimin gönülden bunu istediğini ve hidayete layık olduğunu ve doğru yola ereceğini de en iyi O bilir. Allah kimin samimi iman etmeye yakın olduğunu bilir ve sana ancak böyle kimseler iman eder. Yasamızda kimseye zorla inandırmak yoktur. Kalbi hidayete kapalı olanlara hidayet etmeyiz. Eğer kalbi hidayete kapalı olanlara zorla hidayet nasip edersek; gerçekten inanmak isteyenlere haksızlık etmiş oluruz. Sana düşen görev ayetlerimizi onlara güzelce açıklamandır.

⁵⁷Bir kısım müşrikler buna gerekçe olarak Peygamber’e: “ Ey Muhammed! Aslında güzel şeyler söylüyorsun. Fakat biz senin davetini kabul edip seninle birlikte doğru yola girersek, atalarımızın nizamını yıkmaya çalışmakla suçlanıp diğer kabileler tarafından yurdumuzdan atılırız. Şefaatçi diye kabul ettiğimiz ilahlarımızı terk edersek, onları karşımıza almış oluruz. derler. “ Ayrıca putlara tapmalarının çevre kabileleri ticaret için Mekke’ye çektiğini ve putların kendilerini onların saldırılarından koruduğunu sanırlar. Onların bu sözleri bile ayetlerimizle açıkladığımız gerçekleri görmediklerini, ayetlerimizle akıl etmediklerini, hala cehaletin peşinden gittiklerini gösteriyor. Niçin endişe edip peşlerinden gidiyorlar ki? Halbuki Biz onları katımızdan bir rızık olarak, her çeşit ürünün getirilip toplandığı ve Kâbe’den dolayı da dokunulmaz saygın ve güvenlikli bir yer olan Mekke’ye yerleştirmedik mi? Allah kendilerine bu kadar güvenli ve bol kazançlı bir belde nasip ettiği halde, nasıl olur da O’nun elçisine iman etmenin kendilerini sıkıntıya sokacağını ileri sürebilirler? Rızık konusunda çıplak kayalardan oluşan bu kurak yeri, bu hale getiren Rablerine güvenmeleri gerekmez mi? Fakat onların çoğu ufak tefek dünyalık hesaplara takıldıkları için, yaratılış gayelerini, kendilerini koruyan ve rızıklandıranın Biz olduğunu ve daha fazlasını yapabileceğimizi, dolayısıyla da üstünlük ve başarıya ancak O’na kulluk etmekle ulaşılabileceğini bilmiyorlar. Oysa tam aksine, onları sıkıntıya sokacak ve sahip olduğu nimetlerden mahrum bırakacak olan davranış, elçimizi yalanlamak ve Allah ‘a şirk koşmaktır.

⁵⁸Biz, geçmişte refahtan, lüksten azgınlaşıp şımarmış nice kavimleri azabımızla helak ettik. Bakın işte onların harap olmuş yurtlarını ve evlerinin durumunu kendi gözlerinizle görün. Bir zamanlar cıvıl cıvıl insanlarla dolup taşan bu şehirler, şimdi nasıl virane ve perişan bir hâle gelmiş! Kendilerinden sonra arkalarından gelen pek az insan oralarda yerleşip oturulabilmiştir. Oralara da bizim içlerinden kurtardığımız mü’minler varis oldu. Çünkü herkes göçüp gittikten sonra, ebediyen kalacak olan yalnızca biziz. Zaten her yerin ve her şeyin gerçek sahibi de Allah’tır. O hâlde, bugünkü zalimlerin başına gelecek olanlar da bundan farklı olmayacaktır.

⁵⁹Elçimize iman etmemek için böyle bahaneler ileri sürenler bilsinler ki, helâk yasasında işleyiş şöyledir: Senin Rabbin, bir şehrin merkezî yerlerine, kendilerine ayetlerimizi tebliğ edip okuyup anlatan bir elçi veya davetçi görevlendirmedikçe o toplumu asla helak etmez. Zaten Biz halkı ve yöneticileri şirk küfür, haksızlık peşinde koşan zalimler olmadıkça o memleketleri helak etmeyiz. Biz ancak şirk ve küfür nizamlarını inatla devam ettirmek isteyerek, gönderilen elçimize ve ayetlerimize karşı çıkan toplumları azabımızla helak ederiz. Öyleyse düşünün; Kur’an’a göre bir hayat yaşadığınız zaman mı üstünlük ve başarıyı elde edeceksiniz, yoksa onu rafa kaldırıp arzularınızın peşine düştüğünüz zaman mı? O korkup çekindiğiniz felâketler, iman ettiğiniz takdirde mi başınıza gelecek, yoksa inkâra yöneldiğiniz zaman mı?

⁶⁰Ey insanlar! Size bu dünya hayatında verilen mal mülk, zenginlik gibi her şey yaşamınız için gelip geçici bir imkân ve yine bu dünyada kalan bir güzellikten ibarettir. Zamanla hepsi yok olur gider. Oysa Allah katında mükâfata layık olanlara âhirette verilecek nimetler, daha hayırlı ve daha kalıcıdır. Hâlâ bu gerçeği düşünüp aklınızı ve vicdanınızı hiç kullanmayacak mısınız?

⁶¹Haydi, aklınızı kullanıp bir kıyas yapın. Bu dünyada dürüst ve erdemlice bir hayat yaşayan ve sonunda kendisine tarifsiz güzellikte bir cennet vaat ettiğimiz ve dolayısıyla zamanı gelince de ona kavuşacak kimseyi düşün. Bu kişinin durumu ile kendisini dünya hayatının nimetlerinden kısa bir süre yararlandırdığımız sonra da müşrik ve kâfir olarak yaşadığı için kıyamet günü cezalandırmak üzere huzurumuza getirileceklerin durumu hiç aynı olur mu? Ayetlerimize inanıp yasalarımıza uyanlara vereceğimiz mükâfat ile dünyanın geçici zevklerine dalıp ayetlerimizi inkâr eden, yasalarımıza karşı gelenlere vereceğimiz ceza bir midir? Onlar nasıl hüküm veriyorlar?

⁶²Her şeyin hesabının görüleceği o Kıyamet günü, Allah şirk koşanları huzurunda toplayacak ve şöyle seslenecek: “Allah’tan başka ilahlar edinerek bana ortak olduğunu sandığınız varlıklar ve her emrine kayıtsız şartsız boyun eğerek size şefaat edeceğini iddia ettiğiniz sahte önderler, yok olup gitmeyeceğini sandığınız saraylarınız, servetiniz, şöhretiniz, hani şimdi nerede? Yeryüzünde yaşarken yasalarımıza karşı gelen çıkarlarına göre uydurdukları yasalarla toplumları yöneten ilahlarınız ve beşerî otoriteleriniz nerede? ” diyecektir.

⁶³O Gün sözde ilah oldukları için Allah’a şirk koşma ve isyan etmede başı çekerek haklarında azap hükmü gerçekleşen müşrik önderler, yaptıkları yanlışı itiraf etmek zorunda kalıp derler ki: “Rabbimiz! Tamam, doğru yoldan sapmaya yatkın olanları şirk koşmaya inandırdığımızı itiraf ediyoruz. Onlar bizim yoldan çıkarıp senin davetinden uzaklaşmalarına sebep olduğumuz ve azdırdığımız kimseler. Kendimiz davet edilmemize rağmen nankörlük ederek azdığımız gibi onları da azdırdık. Bunu kabul ediyoruz. Fakat kendilerini hiç zorlamadık. Sonuçta kendi istekleriyle bize uyarak arkamızdan geldiler. Bizi Sana ortak diye tanımış olmalarını ve onların bize tapındıkları iddiasını şimdi burada reddediyoruz. Şimdi biz aradan çekildik, ‘hüküm vermen için’ onları sana bıraktık. Onlardan uzaklaşarak yaptıklarımızın hesabını vermek üzere sana sığınıyoruz. Aslında onlar yasalarımıza uyarak gerçekte bize kulluk etmiyorlardı. Sadece yasalarımız kendi heves ve çıkarlarına uyduğu için bizim peşimize düşmüşlerdi. Aslında onlar kendi arzularına heveslerine tapan insanlardı.

⁶⁴Bu defa, onları Allah’a ortaklar olarak tanıyıp onlara uyanlara: “ Allah’tan başka ilah edinip de şefaatçi kabul edip medet umduğunuz ve peşinden gittiğiniz ortaklarınızı çağırın bakalım, şefaat edebilecekler mi? Yalvarın da kurtarsınlar bakalım sizi kurtarabilecekler mi? ” diye soracaktır. Onlar da medet umup ilah edinmiş olduklarını yardıma çağırırlar. Ama yalvarıp çağırdıkları da kendi dertlerine düştüğü için kendilerine cevap veremezler ve cevap olarak inkâr ettikleri ve böylece hak ettikleri azabı görürler. Keşke uyarılara kulak verseydik ve önceden gerçeği görüp Allah’a karşı sorumluluklarımızı yerine getirseydik. Keşke âhirete iman ederek doğru yolu izlemiş olsaydık diye yanıp yakılacaklar. Oysa yaşarken akıl edip yasalarımıza uysalardı, bu azapla karşılaşmazlardı.

⁶⁵Allah o gün müşrik ve inkârcılara yine seslenir ve: “ Kendilerine gönderilen Peygamberlere ve tebliğ ettikleri mesajları size ileten davetçilere karşı ne cevap verdiniz? İnkâr edip düşman kesilmiştiniz değil mi? ” diye seslenecektir.

⁶⁶İşte o an korku, pişmanlık ve dehşetten dilleri tutulup dünyaları kararıverir. Mazeret olarak öne sürebilecekleri bir kelimelik olsun cevap bulamazlar. O gün onların bütün bahane kapıları da kapanmış olacak ve ileri sürecekleri hiçbir mazeret kalmayacaktır. Üstelik birbirlerine de herhangi bir şey soramazlar. Zaten artık o mesajlara uyma fırsatları da çoktan kaçmış olacaktır.

⁶⁷Ancak dünyada iken şirk ve küfürlerinden dönerek samimiyetle tevbe eden ve Allah’ın davetine dönüp, iman eden ve imanlarına yaraşır güzellikte salih amel işleyenlere gelince. İşte, bu hal üzere ölenler, ahirette kurtulanlardan olmayı elbette umabilirler. Yeter ki, Allah’ı iyi tanısınlar. Rabbin tövbe edenlere karşı merhametlidir, bağışlayandır.

⁶⁸Gerçek şu ki, senin Rabbin dilediğini istediği şekilde yaratır ve neyin iyi, neyin kötü olduğuna yalnızca O karar verir. Dilediğini de elçisi olarak seçer. Allah’ın seçip hüküm buyurduğu yerde yaratılmışların herhangi bir konuda bir tercih karar verme ve seçme hakkı yoktur. O hâlde, inkârcılar nereden yetki almışlar da yarattığımız varlıklar arasından akıllarına eseni kurtarıcı, belâları defedici ve şifa verici olarak ilan etmişler? Hangi güç ve yetkiye dayanarak haramı helâl, helali haram yapmışlar? “Eğer Allah bir Resul göndermek isteseydi falancayı veya filancayı gönderirdi!” diyorlar. Seni resul seçmemizi beğenmiyorlar. Resul olmayı sana yakıştıramıyorlar. Kim oluyorlar ki işimize karışmaya cüret ediyorlar? Sınırsız kudret ve yüceliğiyle Allah, müşriklerin ilâhlık mertebesine yücelterek O’na ortak koştukları her şeyin üzerinde ve ötesindedir, şanı çok yücedir. O sınırsız ilim ve kudret sahibi, tek yüce olandır.

⁶⁹Ey Peygamber! Senin Rabbin yaratılanlara benzemez. Onların içlerinde sakladıklarını da açığa vurduklarını da hangi gizli düşünce ve niyetleri taşıdıklarını da çok iyi bilmektedir. Kalplerine rağmen söyledikleri yalanları da bilir.

⁷⁰Çünkü O her türlü beşerî zaaftan münezzeh olup onları yaratandır ve kendinden başka ilah olmayan Allah’tır. Dünyada da ahirette de övülmeye ve şükredilmeye layık olan da yalnızca Allah’tır. Bütün övgüler O’na mahsustur. Göklerin ve yerin hükümranlığı O’nun elinde olduğu gibi, Hesap Gününde son sözü söyleyecek olan da O’dur; Hüküm verme ve hükmedip kanun koyma yetkisi de yalnızca O’nundur. Unutmayın ki eninde sonunda bütün bir hayatın hesabını vermek üzere O’nun huzuruna çıkarılacaksınız.

⁷¹De ki: “ Hiç düşündünüz mü, eğer Allah geceyi kıyamete kadar üzerinizde sürekli soğuk ve karanlık olarak aralıksız devam ettirse, Allah’tan başka sizi aydınlığa kavuşturacak başka bir ilah ve Allah’tan başka size bu nimetleri sağlayabilecek bir kudret var mı? Elbette yok. Gerçek bu kadar açık ve deliller ortada iken hâlâ gerçekleri görmüyorsunuz? O’nun adına yapılan davete kulak vermeyecek misiniz?

⁷²Yine de ki: “ Bir de şunu düşünün. Eğer Allah üzerinize gündüzü kıyamete kadar sürekli sıcak ve aydınlık kılsa, Allah’tan başka size huzur içinde uyuyarak dinleneceğiniz geceyi geri getirecek başka bir ilah var mı? Elbette yok. Bunca delillere rağmen hâlâ bu mükemmel nizamı sizin için kuran Allah’ın davetine uymayacak mısınız ve gözünüzü açıp gerçekleri görmeyecek misiniz? Allah’ın koyduğu bu yasayı değiştirecek kimdir? Yeryüzünde altı ay gece altı ay gündüz olan yerler var. Haydi! Yapabiliyorsanız değiştirin yasamızı. Yapamazsınız değil mi? Unutmayın! Ancak yasalarımıza uyarak yaşarsanız mükâfatlandırılırsınız. Ama sizi denemek için verdiğimiz gücü kullanarak yasalarımıza karşı çıkar, kendi kafanıza göre uydurduğunuz yasalara göre yaşarsanız, andolsun ki sizi cezalandırırız. Bu sözün daha neyini anlamıyorsunuz? Niçin üzerinde durup düşünmüyorsunuz?

⁷³Sizin için, geceyi dinlenmeniz ve gündüzü de hayatta kalabilmeniz için O’nun lütfettiği nimetlerden rızık aramanız için şaşmaz kanunlara bağlı mükemmel bir sistem çerçevesinde ve belli bir düzen içinde yaratması Allah’ın size olan şefkati ve rahmetindendir. Belki böylece nimetlerine şükredesiniz. Sizden istenen dünya hayatını Rabbinizin daveti olan nizam ile yaşamanızdır.

⁷⁴Aradaki aracılar ile Allah’a ortak koşanlara gelince. Bütün insanların dirilip bir araya geleceği o büyük gün, Allah müşrik olmayı seçenlere seslenerek: “Hani her emrine kayıtsız şartsız boyun eğerek ortaklarım olduklarını öne sürdüğünüz önderleriniz ve şefaatlerini umduğunuz sahte ilâhlarınız nerede?” diye soracak. Yeryüzünde onlara makamlar, şanlar, şöhretler veriyordunuz. Yeryüzünde onlara hâkimiyet ve otorite veriyordunuz. Dediklerine harfiyen uyuyordunuz. Onlar yasalarımıza karşı çıkarken alkışlarla onları tasdik ederek tapıyordunuz. Onlar sizi her türlü şeyden kurtaracaklarını böbürlenerek söylüyorlardı. Haydi! Çağırın onları gelsinler bakalım. Sizi cehennem ateşinden kurtarabilecekler mi görelim. O gün asıl gerçeği siz göreceksiniz! Sizi ve kurtarıcı sandığınız kişileri sizinle birlikte nasıl cehenneme atacağız

⁷⁵Biz o gün her ümmetten kendilerine gönderilen peygamberi, şahit olarak karşılarına çıkaracağız ve onlara: “ Ey kâfirler! Peygamberler, sizi yaratılış sebebiniz olan nizam ile yaşamaya davet etmelerine rağmen bunu kabul etmeme nedenini ve geçmişte öne sürdüğünüz bâtıl iddialarınıza dayanak yaptığınız delillerinizi ortaya koyun bakalım ” diyeceğiz. Fakat o gün müşrikler, utanç içerisinde başlarını öne eğmekten başka bir şey yapamayacaklar. Böylece onlar da gerçek Rab ve ilahın Allah olduğunu, ibadete lâyık ilâhlık hakkının sadece Allah’a ait olduğunu anlayacaklar. Ve onların Allah’a ortak koşup şefaatçi diye bel bağladıkları ve din adına uydurdukları bütün sahte ilahlar da onları yüzüstü bırakıp ortadan kaybolacak. Hal böyleyken, onlar hâlâ Rablerine kulluk etmekten kaçınıyorlar ve makam, şöhret, servet ve benzeri değerleri hayatın biricik ölçüsü hâline getirerek, bunları Allah’a ortak koşuyorlar?

⁷⁶Unutmayın ki sizler gibi servetine güvenen Karun’un yaşadıklarında sizler için önemli dersler vardır Firavunun en büyük işbirlikçisi olan Karun da Musa’nın kavmindendi. Fakat çıkarı gereği servetini, Firavunun hizmetinde kullanarak halkına ihanet etti. Onlara karşı saldırganca ve zalimce davrandı. Oysa Biz ona öyle hazineler dolusu bir servet vermiştik ki, halkın sırtından kazandığı hazinesinin anahtarlarını taşımak bile güçlü kuvvetli bir grup insana zor gelirdi. O da bu servetinin gücü ile şımarıp böbürleniyordu. Hani Karun’un gittikçe yoldan çıktığını gören kavmi, kendisine Allah’ın bir imtihan aracı olarak nasip ettiği gücü ve serveti, dünyada O’nun bildirdiği gibi kullanması ve âhireti de unutmaması gerektiğini nasihat ederek: “ Ey Karun! Haddini aşarak servetinle gururlanıp sakın şımarma. Çünkü Allah servetine güvenip şımaranları kibirlenenleri sevmez diye uyarmıştı.

⁷⁷Allah’ın sana verdiğinden, O’nun rızasına uygun şekilde fakir fukaraya harcayarak ahirette iyi bir yer tutmanın yolunu ara, yani cenneti kazanmaya çalış. Fakat dünyadan nasibine düşeni Allah’ın senden istediği gibi bir hayatı bu dünyada yaşayacağını; bunun için, Allah’ın sana verdiği tüm imkân ve fırsatları, O’na ibadet ve itaat ederek, O’na kul köle olarak sadece O’nun yolunda kullanman gerektiğini; kısaca bu dünyada yaptığın, yapacağın kulluk ile, ahireti, ancak bu dünyada kazanacağını da sakın unutma. Allah sana nasıl böylesine büyük bir ihsanda bulunup iyilik etmişse sen de insanlara fakirlere, muhtaçlara iyilik et. Yeryüzünde nankörlük edip bozgunculuk çıkarma. Çünkü Allah fesat çıkaran bozguncuları sevmez.”

⁷⁸Karun uyarılara kulak tıkayıp bunu söyleyenlere: “Herkes iyi bilsin ki, bu sahip olduğum serveti, Allah’ın lütfuyla değil, kendi bilgim ve becerilerim sayesinde elde ettim. O yüzden de mal benim, mülk benim, nasıl harcayacağıma da ben karar veririm diye cevap verdi. Oysa o sahip olduğu bilgiyi, beceriyi kendisine bahşeden Allah’ın, kendinden önceki nesillerden onun gibi düşünüp yaşayan ve ondan daha güçlü ve daha çok servet biriktirmiş nice kimseleri kibir ve Allah’a başkaldırmaları sebebi ile azaba uğratıp helak ettiğini bilmiyor muydu? O yüzden Karun gibi suçu sabitleşmiş günahkârlardan, azap sırasında günahları ve yaptıkları ile ilgili sual bile sorulmaz. Onların suçunu itiraf etmeleri de gerekmez. Onlara ancak hesap sorulur. Çünkü onlar, bu tür davranışların suç olduğunu gayet iyi bildikleri hâlde, hiçbir zaman suçlarını kabullenmez, yaptıkları işin iyi olduğunu iddia ederler.

⁷⁹Karun kendisine yöneltilen öğütlere kulak vermedi. Bütün şatafatıyla süslenip görkem ve gösteriş içinde böbürlenerek kavminin karşısına çıktı. Dünya hayatında zenginlik gösteriş ve gücün peşinde koşarak mala, mülke düşkün olanlar, onu bu şekilde görünce heveslendiler ve: “Keşke Karun’a verilen servet bize de verilseydi, biz de Karun gibi zengin olabilirdik. O gerçekten çok şanslı bir insan ” diye söylendiler.

⁸⁰Dünya hayatının geçici olduğunu anlayıp kendilerine derin bir ilim verilenler ve yaratılışlarının sebebini kavrayıp onun için gayret edenler ise, Karun’a imrenenlere şöyle dediler: “ Yazıklar olsun size. Heves ettiğiniz şey sadece zengin olmak mı? Halbuki, Allah’ın emirlerine uygun bir hayat yaşayıp, O’nun vereceği dünya ve ahiret ödülünü kazanmak daha iyi değil midir? İman edip imanlarına yaraşır şekilde Allah’ın razı olacağı salih amel işleyenler için Allah’ın nasip edeceği mükâfatlara kavuşmak daha hayırlı değil midir?”. Bu mükafata ise, ancak Allah yolunda gayret edip zorluklara karşı sabredenler kavuşturulurlar.”

⁸¹Derken gün geldi, lüks ve refah içinde hayat süren o azgın, kibirli ve zalim Karun’u da herkesin imrendiği görkemli sarayını da hazineleri ile birlikte helâk edip yerin dibine geçirdik. Artık Allah’a karşı ne kendisine yardım edebilecek bir kimse bulabildi ne de kendisine kendisini bu ibretlik sondan kurtarabilecek bir yardımı dokunabildi. Allah’a karşı o güçlü kuvvetli orduları ve adamları dahil hiç kimse ona yardım edemedi ve edemezdi de. İnsanın dünyadaki zenginliği ne olursa olsun, orduları ne kadar güçlü olursa olsun, yok etmek istediğimiz zaman anında yok ederiz. Buna karşı çıkacak hiçbir güç yoktur. Onlar kendilerine verdiğimiz süreyi iyi değerlendirsin. Biz onlar şımarsınlar diye değil, düşünüp öğüt alsınlar diye süre verdik.

⁸²Daha dün bunu görüp şahit olup da onun haline imrenip yerinde olmayı arzulayanlar, bu defa da: “ Vay canına! insan dünyadaki servetine çok fazla güvenmemeliymiş. Veren de alan da Allah imiş! Demek ki Allah imtihan etmek için inkârcı bile olsa kullarından istediğine rızkı bollaştırırmış ya da sınırlı ve ölçülü tutup daraltırmış. Dünya servetinin gerçek başarı olduğunu sanmakla ne büyük bir aptallık etmişiz. İyi ki, bizi zamanında uyaran ilim sahibi kardeşlerimize kulak vermişiz. Karun’a imrenmekle büyük hata yapmışız. Eğer Allah bize yaptığı uyarılarla ve merhametiyle lütufta bulunmasaydı, muhakkak söylediklerimizden dolayı bizi de onun gibi çoktan yerin dibine geçirmişti. Vay bize! Demek ki inkarcılar nankörler, kibirlenenler ve zalimler ne yaparlarsa yapsınlar ne kadar zengin olurlarsa olsunlar asla iflah olmazlar, kurtuluşa ve muratlarına eremezlermiş!” demeye başladılar.

⁸³İşte sonsuz ve sınırsız nimetlerle donattığımız ve dünyadan daha değerli ahiret yurdu olan cennet! Biz onu yeryüzünde büyüklenmeyen, bozgunculuk fesatçılık peşinde olmayanlara ve Allah’ın hayat nizamını yaşamak uğrunda, ellerinden gelen çabayı gösterenlere armağan olarak hazırladık. İyi bilin ki, en güzel, en mutlu sonuç, Karun gibi nankörler için değil Allah’ın sevgisini kaybetme korkusu ile Allah’ın azabından sakınan, Allah’a karşı saygılı ve itaatkâr davranan, Allah’ın kitabıyla yolunu bulan ve yasalarımıza uyarak yaşayan takva sahiplerinindir. Allah’a karşı sorumluluklarının bilincinde olanların varacağı yer, daimî mutluluk yurdu olan cennet olacaktır.

⁸⁴Allah, iyiliğe rahmetiyle, kötülüğe adaletiyle muamele edendir. Her kim ahirete iman itaat ve salih bir amelle gelirse ona yaptığından çok daha güzel, çok daha hayırlı bir mükâfat vardır. Her kim de yaratılış sebebi olan hakikate sırt döner ve nankörlük etmiş olarak Allah’ın huzuruna şirk gibi bir kötülükle gelirse, o kötülük işleyenler şunu iyi bilsin ki yalnızca işledikleri günahların karşılığı kadar azapla cezalandırılırlar.

⁸⁵Ey Peygamber! Şüphesiz sana Kur’an’ı indirip insanlığa tebliğ etme ve hayatına uygulama görevini veren, onunla amel etmeyi ona uymayı farz kılan Allah, bu hükümlerin yaşanacağı günleri de sana gösterecektir. Allah seni ve Kur’an ile farz kılıp davet ettiği hayat nizamına uyanları da öz yurdundan çıkaran zalimlerin hile ve tuzaklarından koruyarak ulaşman gereken yere ulaştıracak ve şimdi gözyaşlarıyla terk etmek zorunda kaldığın bu şehre, kısa bir zaman sonra muzaffer bir komutan olarak geri dönmeni sağlayacaktır. Ve görevlerini lâyıkıyla yaptıkları takdirde, tüm müminleri hem bu dünyada hem de âhirette onlara vaadedilen şerefli, onurlu ve mutlu bir hayata kavuşturacaktır. Ey Peygamber! de ki: “ Siz ne derseniz deyin kimin bu davete icabet ederek hidayet ve rahmeti tercih ettiğini ve kimin de zulmü ve nankörlüğü hayat tarzı kabul ederek apaçık bir sapıklık içinde olduğunu Rabbim elbette daha iyi bilir ve her birine hak ettiği karşılığı muhakkak verecektir.”

⁸⁶Ey Muhammed! Senin Peygamberliğini inkâr edenler, şunu bir düşünsünler. Sen günün birinde bir Peygamber olacağını ve bu ilâhî Kitab’ın sana vahiy yoluyla indirileceğini beklemiyordun. Böyle bir şey aklına bile gelmezdi. Ancak Rabbinin rahmeti sayesinde sana Kitap ve Peygamberlik gönderildi ve Rabbin bu kitapla doğruya ulaştırdı. Ey Müslüman ey şanlı elçi. O hâlde Rabb’inin sana verdiği bu görevi lâyıkıyla yerine getirmeye çalış. Her ne sebepten olursa olsun, sakın inkârcıların propagandalarına aldanıp da İslam davasına zarar vermek isteyen müşrik ve kâfirlere yardım etme ve arka çıkma. Ayetlerime karşı çıkan, yasalarıma uymayanlar katımda suçludur. Sen benim suçlu gördüklerime arka çıkamazsın. Sakın iyi niyetlerle onlardan yana olma.

⁸⁷Ayetlerimiz sana indirildikten sonra, gerçeği inkâr eden hiç kimse ve hiçbir güç sakın seni tevhide bağlılıktan ve Allah’ın ayetlerine uymaktan, onları insanlara duyurmaktan ve bu âyetlerin hükümlerini yerine getirmekten alıkoymasın. Tam tersine sen her hâlükârda İslam’ı güzel yaşayarak bıkıp usanmadan, ulaşabildiğin bütün insanları, Rabbinin dinine ve yoluna çağırmaya devam et. Ve sakın Allah’tan başka otoritelerin egemenliğine boyun eğerek ve onların yasalarına uyarak müşriklerden yana olma. Aksi takdirde şirk size de bulaşır.

⁸⁸Ey Resûlüm Allah’tan başka hiçbir varlığın şefaat yetkisine sahip olmadığını, kulluk edilmeye layık olamayacağını unutma ve müşriklerin ağır baskılarını omuzlarında hisseden her Müslüman’a şunları tek tek hatırlat. Ne olursa olsun Allah ile birlikte başka hiçbir ilaha iman edilsin diye davet etme, Allah’la beraber başka bir ilaha yalvarıp tapma diye söyle. Çünkü Allah’tan başka gerçek ilah yoktur ve olamaz. O’nun zatından başka her şey günü gelince yok olacaktır. Yarattıkları üzerinde hüküm koyma yetkisi O’nundur ve hepiniz hesap vermek üzere O’nun huzurunda toplanacaksınız.