Sebe’ Sûresi Açıklamalı Meali

¹Her türlü Hamd, göklerde ve yerde ne varsa her türlü nimeti yaratıp nizamlarını kurup, yasalarına bağlı yaşatan ve gerçek sahibi olan Allah’a aittir ve yalnızca O’na yaraşır. Şükredilip övülmeye layık olan tek ilah Allah’tır. Ahirette de ve övgüler yine hamd O’na mahsustur. Her işin başında ve sonunda; hamd edilmeye, övülüp yüceltilmeye lâyık olan sadece O’dur. Allah her hükmü mutlak doğru olan, yer-gök arasında her şeyi yerli yerinde yapan hikmet sahibidir, asla yanlış, çelişkili hüküm vermez. Faydasız ve gereksiz iş yapmaz. Gizli olan her şeyden hakkıyla haberdar olandır, her şeyin iç yüzünü bilendir. O her yaptığınızdan bilgi sahibi olduğu halde size anlayışlı davranandır O’nun ilmi dışında hiçbir şey cereyan etmez. Sizler açığa vursanız da vurmasanız da yaptığınız yapacağınız, düşündüğünüz düşünmediğiniz, kalbinizde sakladığınız saklamadığınız her şeyi bilir.

²Allah toprağa gizlenen tohumları, böcek, madenler gibi bütün varlıklar ve yerden su, bitki, maden gibi çıkanları da, gökten inen rızıkları yağmurları, şimşekleri ve oraya yükselen duâ gaz, bulut, ses dalgaları, gibi ne varsa hepsini bilir. Yerde ne olup bitiyor, oraya her an ne girip oradan ne çıkıyor ve gökten ne inip, oraya ne yükseliyorsa, O hepsini bilir. Hiçbir şey Rabbinizin bilgisi dışında değildir. O, mü’minlere karşı rahmet edendir, şefkatli ve günahları bağışlayandır.

³Tekrar diriliş hakikatini inkâr eden kâfirler alay ederek: ” Kıyamet aslabize gelmeyecek, ahiret ve hesap günü diye bir şey hiç olmayacak ” dediler. Ey Resûlüm! Onlara de ki: “Hayır tam aksine yanılıyorsunuz. Geçmişe, geleceğe ve yönelik ne varsa, insan kavrayışının ötesindeki bütün gaybı bilen Rabbime yemin olsun ki o Kıyamet ve Hesap Günü size muhakkak gelecektir. Göklerde ve yerde zerre ağırlığınca küçük ya da büyük ne varsa ne oluyorsa hepsi Allah’ın bilgisi dahilinde ve kayıt altındadır. Hiçbir bilinmez ve görünmez şey O’ndan gizli değildir. Sizin bildiğiniz ve bilmediğiniz her şey Allah’ın ilminde vardır. Allah her şeyi bilir Bundan küçük olsun büyük olsun ne varsa hepsi O’nun sonsuz ve sınırsız ilminin unvanı olan levh-i mahfuz adlı apaçık bir kitapta kayıtlıdır. O Gün her insan yaptığıyla yüzleşecektir

⁴Evet, Allah her şeyi bilir, kaydettirir ve muhafaza eder. Çünkü Allah’ın davetine yaraşır güzellikte iman edip imanlarının gereklerini yaşamak için ellerinden geleni yapan ve salih amel işleyenler cennette nimetlerin en güzelleriyle ödüllendireceklerdir. İşte onlara günahlardan bağışlama ve ardı arkası kesilmeyen cömertçe bahşedilmiş muhteşem rızıklar vardır.

⁵Kur’an’ın insanlara ulaşmasına engel olup akıllarınca hükümlerini geçersiz kılmak ve güya Allah’ı acze düşürmek amacıyla ayetlerimiz aleyhine birbirleriyle yarışırcasına mücâdele edenlere ve Allah’ın hayat nizamı ile yaşamayı reddedenlere gelince. İşte o kurtulacaklarını sananlara yaptıkları bu kötü işlerinin karşılığı olarak, yok dedikleri cehennemde elem dolu ve tiksinti veren can yakıcı bir azap vardır.

⁶Ey Peygamber! Mü’minlerden kendilerine ilim verilenler ve kendilerine daha önce vahiy gönderilen kitap ehli kimseler bilirler ki: Rabbinden sana indirilen Kur’an ayetleri, hakikate davetin ta kendisidir. Onlar Kur’an’ın sonsuz kudret sahibi ve her türlü övgüye lâyık olan Allah’ın dosdoğru yoluna ulaştırdığını da açıkça görmektedirler.

⁷Gerçeğin üstünü örtmeye kendilerini şartlandırıp Kur’an âyetlerini inkâr edenler, peygamberi de itibarsızlaştırmak için birbirlerine alaylı bir biçimde: “Siz parçalanıp çürüyerek un ufak olduktan sonra hesaba çekilmek için yeniden diriltileceğinizi bildiren şaşırmış bir adam var onu yani Hz Muhammed peygamberi size gösterelim mi? Kim bilir daha buna benzer neler söyleyecek derler

⁸Arkasından da şöyle demeye devam ederler: “ Bilmiyoruz, bu adam acaba kendi uydurduklarını Allah’a isnat ederek bile bile Allah’a karşı yalan mı uyduruyor, yoksa aklını oynatmış bir deli midir anlayamadık? dediler” Hayır asla! Peygamber’de hiçbir delilik yoktur ve gerçek hiç de onların dediği gibi değildir. Allah’ın peygamberine iftira atanlar ve tekrar diriltilmeyi inkâr ederek Ahiret gününe inanmayanlar zihnen ve kalben azap içindedirler. Ve doğru yoldan uzak derin bir sapıklığın içindedirler. Manevi bir azap ve bunalım içinde kıvranıyorlar ve bu yüzden böylesine büyük bir yanılgı içindeler. Hesap Günü ile karşılaşmak istemedikleri için saplandıkları bataklıkları içinde debelenip durmakta, gerçeği duymak istememektedirler.

⁹Onlar göğün ve yerin ne kadar az kısmının önlerine serildiğini ne kadarının da gizlendiğini ne kadarının da kendilerini çepeçevre kuşattığını ve önlerinde üstlerinde altlarındaki, mucizelere ibret nazarıyla hiç bakmazlar mı? Göğün yerin ve her ikisinin arasında bulunanlara, kurduğumuz nizamla nasıl hükmettiğimizi görüp de göklerden geleni, yerden çıkanı, önlerinde ve artlarında olanı hiç düşünmüyorlar mı? Şu uçsuz bucaksız evrenin hikmetsiz ve amaçsız yaratılmış olamayacağını, her şeyi mükemmel bir sistem hâlinde düzenleyen Allah’ın onları başıboş bırakmayacağını anlamıyorlar mı? Şayet Biz şartlar oluşup ta uygun görseydik, âyetlerimizi yalanladıkları için onları şiddetli bir depremle yerin dibine geçirir veya gökten başlarına taş yağdırırdık da mahvolup giderlerdi. Şüphesiz bunda aklını kullanıp düşünerek ve pişmanlık duyarak Rabbine boyun eğip gönülden yönelen her kul için âyetlerden çıkarılacak dersler ve ibretler vardır.

¹⁰Andolsun, gökyüzünde ve yeryüzünde yarattıklarımıza nasıl hükmettiğimizi görüp düşünen Davud’ Rabbinin ilim ve kudretinin yüceliğini kavrayıp, O’nun davetine yürekten sarılınca, Biz de ona tarafımızdan peygamberlik ve hükümdarlık gibi lütuflarda bulunduk. “Ey dağlarda yaşayanlar! Siz de Onunla birlikte yankılarla Allah’ın yüceliğini tesbih edin. Ve ey kuşlar sizde cıvıltılarınızla onun zikrine eşlik edin dedik” Dağların ve kuşların Rablerinin kendileri için oluşturduğu nizam ve yasalara teslim olarak yaşayışları, âdeta Davud’un teslimiyetine de ilham kaynağı olup onu teşvik ediyordu. Ayrıca Biz Davud’a demiri mum gibi eritip işlemeyi ve demirden araç gereç yapmanın yolunu da öğrettik.

¹¹Ona savaşta insan vücudunu koruyacak geniş sağlam zırhlar yapmasını ve ne ince ne de kalın olmak üzere zırhların parçalarını ölçülü biçimde takmasını, böylece de demiri hayatın her alanında kullanmasını bellettik. Siz ey Davud ailesi ve O’nun ashabı! Hepiniz Allah’ın rızası doğrultusunda İyi ve güzel işler yapın. Şüphesiz ben ne yaparsanız yapın sizin yaptıklarınızı görmekteyim aklınızdan çıkarmayın ” diye bildirdik. Size örnek olsun diye peygamberlerin yaptıklarını anlatıyoruz. Çalışın, siz de benzerlerini yapın!

¹²Davud’un emrine çeşitli nimetler verdiğimiz gibi, izinden giden oğlu Süleyman’a da rüzgârlardan yararlanmayı öğretip emrine vermiştik. Bu bilgi sayesinde daha önce rüzgâr esince onun yelkenli gemileri bir ayda gidilen mesafeyi sabah gidip, bir ayda dönülen mesafeyi de akşam da aşarak geri gelirdi. Bir ayda gidilip, bir ayda dönülen yerlere bir günde gidip, bir günde de geri dönüyorlardı. Dâvûd’a demiri işlemeyi öğrettiğimiz gibi, ona da bakırı işlemeyi öğrettik. Onun kullanması için bakırı su gibi eritip ondan yararlanmanın bilgisini akıttık. Cinlerden ya da Rabbinin izniyle onun emrinde cin gibi diye adlandırılan zeki, ele avuca sığmayan, sanatkâr ve fakat şeytani vasıflı, bir kısım çalışmaya mecbur kılınan savaş esiri yabancılar vardı. Onları. Egemenliğine boyun eğmiş yabancı topluluklar Süleyman’ın devletine hizmet ederlerdi. Onlardan kim yasalarımıza uymayıp emrimizden sapacak olsa şiddetli bir azaba çarptırılırlardı.

¹³Bunlar Süleyman için dilediği gibi yüksek kaleler, bunların etrafını süsleyen cansız varlıklara ait figürler, gemiler büyüklüğünde havuzlar çanaklar ve yere sabitlenmiş çok büyük kazanlar yapıyorlar ve şehirleri imar ediyorlardı. Biz demiştik ki: “Ey Davud ailesi! Rabbinize ve size bahşedilen bunca nimete şükretmek için Allah’ın rızası doğrultusunda sürekli çalışın. Hayır amelle çalışınız ta ki, bununla size verilen nimetlerin şükrünü eda edesiniz.” Maalesef kullarımdan nimet ve fırsatlarımın gereğini yerine getirip şükredenler çok azdır.

¹⁴Biz her fâni gibi bir gün Süleyman’ın ölümüne asasına dayanmış otururken hükmettik. Bir ağaç kurdu bastonunu kemirince baston kırılıp o Süleyman yüzüstü yere yıkıldı. Süleyman’ın emrinde çalışan cin gibi, şeytan vasıflı kimseler onun ölümünü ağaç kurdu sayesinde fark edebildiler Böylece, “cinler her şeyi bilir” diyen bazı insanlar tarafından anlaşıldı ki ona boyun eğmiş olan bu kimseler eğer gaybı biliyor olsalardı Süleyman’ın ölümünden daha önce haberleri olur, ölü bir adamın emri altında zor işlerde çalışmayı bırakıp esaretten kurtulmaya bakarlardı. Böylece kendilerine işkence gibi gelen aşağılayıcı hizmetçilik azabının içinde yaşamaya devam etmezlerdi. Ülkesindeki yabancı topluluklar Süleyman’ın iktidar gücünün kalmadığını bilselerdi; isyan ederler, Süleyman’ın hükmüne boyun eğmezlerdi. Ancak onlar gizlenmiş bilgileri bilmiyorlardı.

¹⁵Andolsun ki şehircilikte çok ileri olan ve Allah’ın sayısız nimetlerle donattığı Sebe halkının yurtlarında ve yaşadıklarında, yaratıcının kudretine delâlet eden nice alınacak dersler vardır. Onların yaşadıkları yemyeşil vadinin iki yanında, çeşit çeşit meyvelerle bezenmiş sağlı sollu bağlar ve dillere destan bahçelerle çevriliydi. Bu nimetler onlara âdeta şu çağrıyı yapıyordu: “Rabbinizin bahşettiği rızkından yiyin için. Yaratılışınız ve nimetlerle donatılışınız sebebiyle yalnızca O’na şükredin. Daha ne istiyorsunuz ne güzel bir yurdunuz ve topraklarınız var, Rabbiniz de hatalarınıza karşı ne kadar bağışlayıcı!” düşünün diyorlardı.

¹⁶Ancak onlar bunca nimete rağmen şükretmek yerine nankörlük edip davetten yüz çevirdiler. Bu yüzden biz de üzerlerine bentlerini yıkıp bahçelerini yok eden Arim ismindeki müthiş bir sel gönderdik. Bu selin ardından onların güzelim bağlarını bahçelerini, acı meyveli dikenli kuru çalılıklara ve içinde birkaç sedir ağacının bulunan harabe ve çorak arazilere dönüştürdük.

¹⁷Evet onları Allah’tan gelen gerçekleri örtbas edip bahşettiğimiz nimetlere karşı nankörlük ettiklerinden dolayı işte böyle cezalandırdık. Biz nimetlere nankörlük yapanlardan başkasını cezalandırmayız.

¹⁸Oysa Biz, bu helakten önce Onlarla bereketli ve mübarek kıldığımız şehirler arasında birbirlerini görüş mesafesinde kolayca görebilen nice kasabalar var ettik ve oralarda rahatça gidip gelerek yolculuk yapmayı kolaylaştırdık. Ve onlara: “ Ey Sebe halkı! Bu topraklarda gece gündüz huzur ve güven içinde gezin dolaşın birbirinizden istifade edip, doğruya yönelin demiştik!” Bu bereket ve rahat sebebiyle fakirler bile, köyden köye azıksız gidip geldikleri için zengin tacirler bunu kıskandılar.

¹⁹Ve Yemen’den Şam’a kadar şehirlerin, kasabaların ve konak yerlerinin aralarının yakın olması, küçük sermaye sahiplerinin de ticaret yapması, fiyatların düşük olması büyük sermaye sahiplerini rahatsız etti. Bunun üzerine fakirler gelip onları rahatsız etmesin diye ve daha çok kazanma hırslıyla bu imkânlardan yüz çevirerek: “Rabbimiz! Aramızdaki yolculuk mesafesini uzat, bizi birbirimizden uzaklaştır, tâ ki, bu ticaret işi herkesin kolayca yapabileceği bir iş olmaktan çıksın. Kısa mesafeli yolculuklar güvenli olsa da, fazla kazanç getirmiyor. Ticaret kervanlarının yol güzergâhı üzerinde bulunan konak yerlerinin arasındaki mesafeyi uzat ki, çok yüksek fiyatlarla ticaret yapıp kısa yoldan zengin olalım dediler. Böylece nimetlere şükretmeyi terk etmekle kendi kendilerine zulmettiler. Dünyanın kendilerinin olmasını istiyorlardı. Hâlbuki yakın olmanın nimetlerinden yararlanarak Rablerine nankörlükten birbirlerini koruyabilirlerdi. Biz de onları nimetlere şükretmeyi terk ettiklerinden dolayı, ibret dolu kıssalara konu olan bir azapla cezalandırdık ve kendilerinden sonra gelenler için unutulmuş bir efsaneye çevirdik. Ve bir zamanlar dillere destan olan Sebe’ halkını bu aç gözlü ve bencilce davranışları nedeniyle kendilerini şehirlere yayarak darmadağın ettik. Şüphesiz bu Sebe Halkının kıssasında çokça sabreden ve verilen nimetlere gönülden şükredip öğüt almak isteyen herkes için ibretler vardır.

²⁰Hırslarına yenik düşüp kendilerine yazık eden ve Sebe’ halkının paramparça olmasına sebep olanlar iblis’i haklı çıkardı. İblis onlarla ilgili “Çağrıma kulak verenleri saptıracağım” derken doğru söylemişti. Böylece İblis’in insanoğlunu yoldan çıkaracağına dair yemini de, Sebe Halkı üzerindeki hayali de gerçekleşmiş oldu. Çünkü Sebe’ halkından bazı mü’minler dışında hepsi onun çağrısına uydu.

²¹Birçoklarının yaptığı gibi Sebe’ halkından şeytanın çağrısına kulak verenler de, kendi hatalarını ona fatura ettiler. Hâlbuki İblisin, o insanlar üzerinde hiçbir otoritesi ve zorlayıcı gücü yoktu. Biz İblîs’e sadece, onları kötülüğe çağırma yetkisi verdik. O insanlara zorla bir şey yaptıramaz. Onun yaptığı sadece günahı allayıp, pullayıp cazip göstermekti. Zaten biz kim Allah’ın davetine ve ahiret gününe yakinen inanıyor, kim de sanki hesap günü yokmuş gibi yaşayarak ondan şüphe edip sırt dönüyor kesin bir şekilde ayırt edelim ve birbirlerine şahit kılalım diye insanın şeytanla imtihanı için şeytana bu fırsatı verdik. Sen şeytandan Rabbine sığın! Rabbin her şeyi görüp gözeten ve koruyandır.

²²Ey Müslüman! Allah’a kulluktan yüz çeviren çağdaş inkârcılara de ki: “ Allah’ın yanı sıra hem Allah’a yakın hem de uydurma güçlere sahip olduğunu zannedip, kendisine koşulsuz bağlılık göstererek ilah edindiklerinize istediğiniz kadar yalvarın ve Allah ile aranıza koyduklarınızdan yardım talep etmeye devam edin bakalım. İstediklerinizi size verebilecekler mi ve size faydaları dokunacak mı? Hayır onların göklerde ve yerde zerre ağırlığınca hiçbir güç ve yetkileri olmadığı gibi, göklerin ve yerinyaratılmasında ve yönetilmesinde de en ufakbir ortaklıkları yoktur ki, size faydaları olsun. Bilâkis onlar, kesinlikle âcizdirler, asla ilâh olamazlar. Zannettiğiniz gibi Allah onlar arasından destek için hiçbir yardımcı da seçmemiştir.” Onun için kim kendini Allah’ın yardımcısı görür veya kim bazılarını Allah’ın yardımcısı olarak ilan ederse yalancıdır. Rabbin elbet onlara yaptıklarını soracaktır.

²³Allah hiç kimseye bir başkası hakkında şefaat izni vermemişken, nasıl olur da birilerinin şefaatinden fayda umulur? Onların şefaat edecekler diye inandıklarına biz ne zaman izin vermişiz? Bu nedenle onlardan şefaat beklemeyin. Ancak Allah izin verirse başka. Çünkü Allah’ın huzurunda hiç kimse bir başkasını cezadan kurtarmak için aracılık edemez. Yalnızca izin verilen kimselere O’nun şefaat için izin verdiği mü’min kimselerin şefaati fayda verir. Allah’ın bağışlamasının dışında kişinin şefaatçisi kendi amelleridir. Sonunda Hesap günü, mahşer meydanında şefaat bekleyen müşriklerin kalplerindeki kıyamet korkusu ve panik havası yatışınca melekler onlara: “Rabbimiz dünya hayatınızda size ne söyledi ne buyurup, neye davet etmişti?” diye sorarlar. Onlar da: Rabbimiz her zamanki gibi bizi yaratmasının sebebi olan hayat nizamı ile Hakkı yaşamaya çağırmıştı. Şefaat beklentisinde olduğunuz hiçbir varlığın şefaat edemeyeceğine dair gerçeği söyledi. Şimdi anladık ki uymamız gereken, yüce Rabbimizin davetidir. Allah’ın verdiği cezayı kimse geri döndüremez. Doğru O her şeyden büyüktür derler.

²⁴Ey Resûlüm! Ahirete ait bu manzarayı gösterdikten sonra müşriklere sor bakalım: “ Geçiminizi sağlamak için göklerden yağmur ile ve yerden bitkiler ile size rızık veren kimdir?” Ve onların da itiraz edemeyeceği cevabı kendin vererek de ki: “ Elbette Allah’tır. O’ndan başka, O’nun yaratıp size verdiklerini, verebilecek hiçbir ilah yoktur. İşte biz, her şeyi yaratan, yöneten ve besleyen bir tek Allah’a kulluk eder ve yalnızca O’nun hükmüne boyun eğeriz. Siz ise, yaratamayan, rızık veremeyen başka ilâhlar ediniyorsunuz. Şimdi putlardan ve ölümlü insanlardan medet bekleyenler bir düşünün bakalım. O’nun çağrısına uymak mı yoksa nimetlerinden istifade edip nankörlük ederek yaşamak mı insana yaraşır?” Bu durumda her ikimizin de doğru yolda olması mümkün değildir. Ya O’na ortaklar koşan siz inkârcılar ya da yalnızca O’na ibadet eden biz mü’minler. Evet hangimiz doğru yoldayız veya açıkça bir sapkınlık içindeyiz” Birimiz hidayet üzereyse, öteki mutlaka sapıklık içinde olmalıdır. Ben, Rabbimden bir hidayet üzere olduğuma göre, geriye tek seçenek kalmaktadır. Düşünüp aklınızı kullanın ve kimlerin doğru, kimlerin yanlış yolda olduğuna kendiniz karar verin.

²⁵Ey Resûlüm! Onlara De ki: ” Eğer sadece Bir Allah’a iman ve ibadet ediyoruz diye yanlış yoldaysak, siz bizim işlediğimiz suçlardan sorumlu değilsiniz. Hiç kimse bir başkasının günahını yüklenemez. Fakat siz yanlış yoldaysanız, bunun cezasını çekecek olan da sadece sizsiniz! Çünkü biz de sizin küfür ve şirk gibi suçlarınızdan sorumlu değiliz.

²⁶Ve De ki: “Rabbimiz kıyamet günü hepimizi bir araya toplayacak sonra hak ve adalet ile bizi birbirimizden ayırıp aramızda hükmünü verecektir. Çünkü O hakikati apaçık ortaya koyup her hükmünde adil hüküm verendir ve doğru yolda gidenle yanlış yolda gideni birbirinden ayırıp hayır kapılarını açandır. Her şeyi de en mükemmel biçimde ve hakkıyla bilendir.

²⁷Yine onlara de ki: “ Allah’ın yanı sırailah edinip itaat ve ibâdette O’na ortak saydıklarınız neyi yaratmışlar, güçleri nelere yetiyor, başınıza gelebilecek hangi sıkıntıyı giderebilirler düşünün de bana gösterin bakalım. Hangi sıfatlarından ötürü Allah’a ortak kılıyordunuz. Bütün her şeyin yaratıcısının Allah olduğunu bildiğinize göre nasıl olur da bu işlere güç yetiremeyen varlıkları Allah’a ortaklar koşarsınız? Yücelttiğiniz yetmiyormuş gibi; mallarınızdan paralarınızdan vererek onları güçlendiren sizlersiniz. Sorun kendinize; başkalarından beslenen ilah olabilir mi? Bunlar gerçekten kulluk edilmeye lâyık kimseler mi? Hayır böyle bir şeyin olması asla mümkün değildir. Onlar hiçbir şeye de güç yetiremezler ve asla Allah’ın ortağı olamazlar. Gerçek şu ki Allah, mutlak güçlüdür. Hiçbir hükmünde ortağı olmadığı için hikmet sahibi olan Hakîm’dir. İlim üstünlük ve yarattıklarını gücüyle yönetmek yalnızca âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.

²⁸Ey Rasûlüm! Biz seni kıyâmete kadar gelecek bütün insanlığa onları şirkten koruyup yaratılış sebebi olan Allah merkezli bir hayatı yaşamaya davet etmek, itâat edip sadece Allah’a yönelenleri rahmetimizle müjdelemek ve dalâlet yollarında gidenleri ise azabımızla uyarmak için gönderdik. Fakat insanların çoğu bu hakikati anlamıyorlar ve ne yazık ki uyarıları dikkate almayıp kulak vermiyorlar.

²⁹Üstelik inkârcılar seninle ve uyarıldıkları azapla alay edercesine: “Eğer iddialarında doğru ve samimi isen bu vaadettiğin kıyâmet ve azap ne zaman başımıza gelecekmiş onu da söyle Gelsin de görelim bakalım? ” diyorlar.

³⁰Sen onlara de ki: ” Herkes için olduğu gibi sizin için de vaktini yalnızca Rabbimin bilip belirlediği öyle bir buluşma günü vardır ki siz onun zamanını ne bir an öne alabilir ne de geciktirebilirsiniz.” O Gün gelecek ve herkes hesabı ile mutlaka karşılaşacaktır.

³¹İnkâr edenler dünyadayken: “Biz ne bu Kur’an’a da ondan önceki kutsal kitapların da Allah katından gönderilmiş olduğuna asla inanmıyoruz diyorlar.” Sen Kur’an’ın hükümlerini inkâr eden o zalim kimseleri, Hesap Günü yaptıklarının hesabını vermek üzere Rablerinin huzuruna el pençe divan getirildiklerinde, yaratılış gayesi dışında yaşayan bu kimselerin birbirlerini suçlarken hallerini bir görsen. Yeryüzünde zayıf, ezilen ve azgın yöneticiler tarafından yönetilen durumunda olanlar, gücü elinde bulundurdukları için körü körüne itaat ettikleri o kibirlenen müşrik önderlerine: Bizi buraya ve bu duruma siz düşürdünüz. “Eğer siz bizim baskıcı ve yanıltıcı olarak başımızda olmayıp saptırmasaydınız, biz kesinlikle iman eden mü’min kimselerden olurduk” diyecekler. Ey Rabbimiz, asıl suçlu ve sorumlu olan bu gaddar ve hilekâr idarecilerimizdir!“ deyip kurtulmaya çalışacaklar.

³²Büyüklenen ve haksız yere hakimiyet kurup onları ezen azgın yöneticiler de savunmaya geçerek, güçsüz durumda olanlara derler ki: “ Nasıl olur? Siz Allah adına yapılan davete uymak istediniz yahut uyup hidayet rehberi ve doğru yolu gösteren Kur’an geldikten sonra siz ona iman edecektiniz de biz mi zorla İslam’ın adalet nizamından alıkoyduk? Hayır siz zaten inkâra yatkın günahkâr kimselerdiniz. Fikirlerimizin ve fiillerimizin bâtıl ve bozuk olduğunu bile bile, hidayet yolunu değil, bizi tercih edip seçtiniz, sevdiniz ve desteklediniz. Kendi tercihinizle inkâr ettiniz, onun için asıl suçu kendinizde arayın ”

³³Bunun üzerine zayıf ve güçsüz olanlar da dünyada iken büyüklenip küstahça kibirlenenlere ve itaat ettiklerine: “Hayır asıl suçlu sizsiniz. Sizler gece gündüz basın-yayın, televizyon ve internet yoluyla, kanun ve karakol zoruyla bizleri Allah’tan uzaklaştırmak ve kendinize kul köle yapmak için planlar yapıp tuzaklar kuruyordunuz. Çünkü siz bize Allah’ın ortaksız olduğu gerçeğini ve O’nun ayetlerini inkâr etmemiz ve birtakım otoriteler icat ederek daima O’na rakip ortaklar koşmamız için bize baskı yapıyordunuz. Allah’ın yasalarını bırakıp kendi yasalarınıza uymamızı emrediyordunuz. Allah’a ve emirlerine bağlanmak yerine onlara bağlanmamızı emrediyordunuz. Evet, zulüm ve zorbalığa karşı çıkan şuurlu ve onurlu bir Müslüman olmamızı istemiyordunuz. ” derler. Nihayet her iki topluluk da karşılıklı atışırken kendilerini bekleyen cehennem azabını gördüklerinde birbirlerini unutup kendi dertlerine düşer ve Allah adına yapılan davete uymadıkları için yüreklerinde için için yanarak derin bir pişmanlık duyarlar. Fakat O Gün pişmanlıklarının onlara hiçbir yararı olmayacak. Çünkü Biz inkâr eden müşrik önderlerin ve onlara uyanların boyunlarına, kızgın demirden halkalar geçireceğiz ve onları sürekli ateşte tutacağız. Ne yani dünyada yaptıklarından başka bir şeyle mi cezalandırılacaklardı? Onlara zerre kadar haksızlık yapılmaz, ancak yaptıklarının cezasını çekerler. Bu ceza İlahi adaletin gereği ve onların Allah’a nankörlük edip başkaldırmalarının adil olan karşılığıdır.

³⁴Biz ne zaman bir memlekete yaratılış sebepleri olan hayat nizamına davet eden bir peygamberi uyarıcı olarak göndermişsek muhakkak oranın şımarık ve ileri gelen zenginleri halkın alın terini sömürerek kurdukları düzeninin yıkılacağı endişesiyle İslâm dâvetçilerine şöyle derler: Şunu peşinen söyleyelim, biz sizinle gönderilen ilahi hüküm ve haberleri tanımıyoruz, reddediyoruz”

³⁵Yine güç sarhoşluğu ile sözlerine devam edip Peygamber ve onunla birlikte olan mü’minlere: “Bizim mallarımız ve çocuklarımız sizlerden daha çok. Bu durum, bizim doğru yolda olduğumuzun ispatıdır. Siz doğru yolda olsaydınız bu nimetlere biz değil siz sahip olurdunuz. Madem dünyada bu kadar nîmete nâil olduk. Bu gücümüz sayesinde sizin iddiâ ettiğiniz gibi âhirette azaba uğratılacak falan değiliz” dediler.

³⁶Ey Resûlüm! Sen onlara de ki: “Şüphesiz benim Rabbim imtihan sırrı gereğince gayret edene ve tercih ettiğine dilediği kadar rızkı bol bol verir ve dilediğine de kısıtlı verir. Bundan dolayı kibirlenmeye hakkınız yoktur. Ancak insanların çoğu gerçek üstünlük ölçüsünün ancak ahlâk, dürüstlük ve erdemlilik olduğunu anlayıp bilmek istemezler. Bilâkis malın ve evlâdın çokluğunu şeref zannederler.

³⁷Ey insanlar! Bilin ki Bizim katımızda sizi mertebece Allah’a yaklaştıracak olan ne makamlarınız ne mallarınızın çokluğu ne de çocuk sayılarınızdır. Ancak Allah’a iman edip yalnız O’nu ilah edinen ve malını hayra harcayıp, çocuklarını da dini emirlere yönelterek imanlarına yaraşır güzellikte salih amel işleyenler ve Allah’ın istediği hayat nizamını yaşayıp yaşatmak uğrunda elinden gelen gayreti gösterip yasalarımıza uyanlar, bu üstünlüğe lâyık olabilirler. İşte onlara yaptıkları güzel şeylere karşılık kat kat mükâfat vardır. Onlar cennetin yüksek köşklerinde sonsuza dek huzur ve güven içinde yaşayacaklardır.

³⁸Kur’an’ın hükümlerini geçersiz kılmak ve insanlara ulaşmasına engel olarak için Allah adına yapılan davete sırt dönenlere ve yasalarımıza karşı çıkıp ayetlerimize karşı yarışırcasına mücâdele edenlere gelince. İşte onlar da yaptıklarının karşılığı olarak inkâr ettikleri cehennemde, korkunç bir azapla yüz yüze geleceklerdir.

³⁹Servetinden eksilir korkusuyla yoksullara yardım etmekten kaçınanlara de ki: “Rabbim kullarından gereği üzere çaba sarf edene ve istediğine imtihan için rızkı arttırır ve gerekirse de bir ölçüye göre azaltır. Öyleyse, malınızı cömertçe harcamaktan korkmayın! Unutmayın ki, her kim kendine verilenden Allah’ın daveti ve hayır yolunda her ne harcamışsa, Allah daima onun yerini servet veya kalp huzuru vererek doldurur. Ve dilediği zaman, dilediği şekilde harcadığınız değerli malların yerine bu dünyada daha iyisini ve yenisini verir. Âhirette ise kat kat fazlasıyla verecektir. İyi bilin ki O rızık verenlerin en hayırlısıdır.

⁴⁰Kıyâmetin ardından O Hesap günü, Allah meleklerin yardımına sığınmış olanların hepsini bir araya toplayacak sonra da meleklere soracak: ” Bana ibadet etmeleri gerekirken Allah’la birlikte sizleri ilah edinip yardım talep eden ve böylece Allah’a ortak koşup kulluk edenler bunlar mıydı? Bunu onlara siz mi emrettiniz?

⁴¹Melekler ise derler ki: “ Hâşâ! Biz asla onlara bize tapmalarını emretmedik, böyle bir şey söylemek bizim ne haddimize Ey Rabbimiz! Seni şirkten tenzih ederiz Sen her türlü kudret ve egemenliğinde eksiksiz ve kusursuz olan Subhân’sın. Bizim asla onların bizden beklediklerini yapmaya gücümüz yetmez. Bizim bu iftiralar karşısında sığınacağımız dostumuz velimiz yakın olan koruyucumuz onlar değil yalnız sensin. Aslında, onlar şeytanın vesvesesine kapıldılar ve onun tuzağına düşüp oyununa alet oldular Onlar bize ibadet ettiklerini zannettikleri zaman aslında melek olduklarını zannettikleri görünmez hayali ve varlıklar olan şeytani cinlere körcesine yalvarıp ibâdet ediyorlardı. Hattâ çoğu onların yalanlarına inanmıştı.”

⁴²Allah Meleklerin bu tanıklığından sonra, müşrik ve kâfirlere şöyle diyecek: Siz yaratılmış olanlar bugün hesap günü. Burada birbirinize fayda veya zarar vermeye ve gelecek bir zararı önlemeye gücünüz yetmez. Şirk ve isyanla nefislerine zulüm edenlere de diyeceğiz ki: Dünyada iken yalanlamakta olduğunuz ateşin azabını tadın bakalım!”.

⁴³Allah adına apaçık ayetlerimiz birbirini açıklayacak şekilde onlara okunduğunda o zalimler kendilerini davet eden Peygamber’e ve halka seslenerek: “ Muhammed’in güzel sözlerine aldanmayın! Bu adam atalarınızın kulluk ettiği hayat nizamındansizi vazgeçirmek ve onun yerine başka bir nizam kurmak istiyor ” derler. Bu şekilde halkı kandıramayacaklarını anlayınca: “Bu söyledikleri de Allah’a karşı kendi uydurduğu yalandan başka bir şey değildir” dediler. İnkâr edenler, hakikat kendilerine ulaşıp Kur’an gönülleri fethetmeye başlayınca onun kitlelerce benimsenmesini engellemek için bu sefer de ağız değiştirip: “Bu Kur’an açıkça büyüleyici ve düzmece sözlerden başka bir şey değildir Çünkü okuma yazma bilmeyen bir insan, böylesine harikulade sözler söyleyemez” dediler. Peki bu zâlimler, hangi delile dayanarak Kur’an’ı reddediyorlar?

⁴⁴Sana bu iftirayı atan Mekke’li müşrikler, hangi bilgi veya belgeye dayanıyorlar ki, Kur’an hakkında ileri geri konuşuyorlar? Ey Muhammed Halbuki biz onlara şirk nizamlarının doğru olduğunu bildiren ve Allah’a ortak koşmanın doğruluğuna delil olacak okuyacakları bir kitap göndermedik ki araştırıp ondan ders alsınlar da onu savunuyor olsunlar. Ayrıca senden önce Allah’a ortak koşmaya davet eden kendi aralarından bir uyarıcı da göndermemiştik ki peygamberden de duymuş olamazlar. Hal böyleyken şimdi onlar Kur’an’ı reddedip küfre ve şirke sarılırlarken, bu küfürlerini, bu şirklerini hangi kitaba, hangi elçiye dayandırıyorlar? Uydurulduğunu nereden biliyorlar? Büyülü sözler olduğunu nereden biliyorlar? Dinleyip öğüt almaları gerekmez miydi? O halde kâfirler ve münafık kimseler bu cesareti nereden almaktalar?

⁴⁵Mekke müşrikleri ilk değil, onlardan önceki Âd, Semûd ve Lût gibi gelip geçen ümmetlerin de çoğu Allah adına yapılan daveti reddetmiş, kitap ve uyarıcılar gönderilmesine rağmen, peygamberlerini yalancılıkla suçlamışlardı. Bugünkü müşrikleri de aynı âkıbet bekliyor! Sakın servetlerine, güçlerine güvenmesinler. Halbuki bu Mekkeliler, öncekilere verdiğimiz güç kuvvet ve nimetlerin onda birine bile ulaşamadılar. Fakat bahşettiğimiz bunca nimete rağmen onlar şımararak gerçeği ve elçilerimi yalanladılar. Ama Mekke müşriklerinden on kat güçlü olmaları başlarına gelen felaketi engelleyemez. Sonunda yapmış oldukları küfür ve isyana karşılık olarak kendilerini öyle cezalandırdık ki Beni tanımamak ve inkâr etmek nasılmış gördüler.

⁴⁶Ey Peygamber! Hakikate sırt dönenlere de ki: “ Hakkı yalanlamaya devam ederseniz, sizin de sonunuz iyi olmaz. Size bir tek öğüt veriyorum: Bu öğüdümü ister teker teker veya ister baş başa verip ikişer ikişer bir araya gelip Allah’a yönelin. Sonra kendi kendinizle baş başa kaldığınızda samîmî olarak elinizi vicdanınıza koyup Allah için bir düşünün. O zaman anlayacaksınız ki çocukluğunuzdan beri aranızda bulunan ve peygamber olarak görevlendirilmiş arkadaşınızda delilikten hiçbir eser yoktur. O ancak zâlimleri bekleyen şiddetli bir azap öncesinde sizin için bir uyarıcıdır.”

⁴⁷De ki: “ Öğüdüm üzerinde düşünürken şunu da dikkate alın. Ben sizden bu tebliğ vazifeme karşılık en ufak bir ücret ya da başka bir şey istemiyorum. Eğer istemişsem o ücret misliyle sizin olsun. Allah’ın rızasını kazanmak gibi bir ücret varken, dünyada hiçbir ücretin benim için zerre kadar kıymeti yoktur. Benim mükâfatım ancak Allah’a aittir. Ecrimi verecek olan Allah’tır. Başkalarının ne düşündüğü umurumda değil, çünkü O, her şeyi görüp bilir ve her şeye hakkıyla şahittir.”

⁴⁸Ey Peygamber de ki: “Şüphesiz Rabbim bildirdiği âyetler ile amel etmemiz halinde bâtılı ortadan kaldıracak hakikati ve yalan olana karşı değişmez olan tüm gerçeği ortaya koyar ve böylece bâtıl yok olup gider. Siz gerçekler karşısında ne kadar direnseniz de O, bütün hiç kimsenin bilmediği ve görme imkânı olmayan gaybı gizlilikleri doğruları çok iyi bilendir? Gayb âlemini, sizin bilmediklerinizi, bilemeyeceklerinizi, yalnız o bilir.

⁴⁹O hâlde, küfrün karanlıklarını parçalayıp âlemleri aydınlatan Kur’an’ın meydana getireceği değişimi şimdiden müjdeleyerek de ki: “ Artık Kur’an’la birlikte size yaratılışınızın sebebi olan ilâhî hakikat ve gerçek sistem, İslâm geldi ve değişmez gerçek bütün açıklığı ile ortaya çıktı. Yalan ve sahte olan beşerî sistemler sönüp gitmeye mahkûmdur. Çünkü Müslümanlar Kur’an’a bağlı kaldıkları sürece, batıl yani değersiz ve sahte olan şirk sistemleri, ne yeni bir şey başlatıp ortaya çıkarabilir, ne de eski gücünü geri getirebilir. Rabbimin gerçekleri ortaya konulunca; yalanların hiçbir hükmü yoktur.“

⁵⁰De ki: “Eğer ben sizin iddia ettiğiniz gibi bir yanlış yapar da doğru yoldan saparsam kendi aleyhime zulmedip sapıtmış ve zarar vermiş olurum. Sapıklığımın vebali ancak bana aittir. Eğer doğru yoldaysam bilin ki bu Rabbimin daveti olan, bana vahyettiği Kur’an’a ayetlerine uymam sayesindedir. Şüphesiz O kullarının yaptığı her şeyi duyandır ve her daim kuluna şah damarından daha yakın olandır.”

⁵¹Ey Resûlüm! Allah’ın âyetlerine kulağını tıkayıp aklını kullanmayanların Kıyâmet günü kabirlerinden kalkıp korkuya kapıldıkları zaman nasıl perişan olduklarını bir görseydin. Artık onlar için azaptan hiçbir geri dönüş yeri ve kurtuluş yoktur. Ölüm melekleri tarafından cehenneme yakın bir yerde can damarlarından kıskıvrak yakalanmışlardır.

⁵²İşte o gün. Azabı gördüklerinde:“ Biz o Kur ’ana ve peygamberlerin Allah adına yaptıkları davete şimdi inandık” derler. Fakat iş işten geçip ahirete göçtükten sonra bu kadar uzaktan o kurtarıcı imana ulaşmak için tekrar dünyaya dönmek nasıl mümkün olur? Artık iş işten geçmiştir ve asıl inandık, iman ettik demeleri gereken dünya, artık onlardan çok uzakta kalmıştır. Bugün iman etmelerinin kendilerine hiçbir faydası olmayacaktır. Orası tevbe ve iman yeri değildir.

⁵³Halbuki onlar daha önce dünyadayken inanmaları gereken zamanda Kur’an’ı ve peygamberin tebliğ ettiklerini inkâr etmişlerdi ve uzak bir yerden cennet, cehennem gibi bilmedikleri gayb hakkında umursamayıp atıp tutuyorlardı. Hâlbuki hiçbir şey bilmiyorlardı.

⁵⁴Şimdi bunlar kendilerinden öncekiler gibi dünyaya geri döndürülüp O’na yönelmenin arzusu ile yalvaracaklar. Fakat daha önce benzerlerine yapıldığı gibi kendileriyle dünyaya dönüş arzuları ve iştah duyup peşlerinden koştukları şeyler arasına aşılması imkânsız bir set çekilmiştir. Çünkü onlar ahiret hakkında halkı tereddüde düşüren derin bir şüphe içinde bocalayıp duruyorlardı ve hakikate sırtlarını dönmüşlerdi. Ey insan! Ahirete ait bu gerçekleri öğrendikten sonra yapacağın şey: Gittiğinde, dünyada yaptıkların için keşke demeyeceğin, güzel bir hayatla Rabbinin huzuruna gitmeyi en büyük hedef yapmak olmalı.