Kalem Sûresi Açıklamalı Meali

¹Dinle, ey insanoğlu! Bu ayetler okunuşu ve manasıyla eşsiz bir mucizedir. Senin dilinin harflerinden biri olan Nûn gibi, pek iyi tanıdığın harflerden oluşan bu mesaja kulak ver. İlâhî vahyin aydınlığını sembolize eden kaleme ve onunla gerçekleri satır satır yazanların yazdıklarına andolsun.

²Sen, Rabbinin peygamberlik lütfettiği birisin ve Rabbinin sana verdiği her türlü nimet sayesinde insanlığın en büyük derdiyle dertlenen son peygambersin. Bu peygamberlik nimeti sayesinde Kur’an şahittir ki sen, kâfirlerin iddia ettikleri gibi bir mecnun ya da bir şair değilsin. Hakikati inkâr edenlerin hayat nizamlarını tenkit edip onlara başkaldırdığın için, “Senin aklından zoru mu var?” Biz hiç hayat tarzımızı değiştirmene izin verir miyiz?” demelerine aldırma. Onlar, senin Rabbin tarafından bilgiyle donatıldığını bilmiyorlar. Rabbin seni aralarından seçerek elçilikle şereflendirdi. Senin onlara açıkladığın gerçekler karşısında, sadece “Cinlendi!” diyebildiler.

³Gerçekten, Rabbinin katında senin ve senin yolunu takip edenler için asla bitip tükenmeyecek bir ecir ve mükâfat vardır. İnsanları yaratılış sebeplerine uymaya çağırırken de Allah’tan yardım göreceksin.

⁴Ey Resulüm, seni delilikle suçlayan inatçı kâfirler de aslında gayet iyi bilirler: Sen, onların iddia ettiği gibi elbette mecnun değilsin. Aksine, aklı başında birisin ve insanlığa örnek olacak mükemmel bir ahlaka ve üstün bir hayat tarzına sahipsin. Zira sen, Rabbinden gelen bilgiyle terbiye edilerek insanlık fıtratına en uygun insani değerlere yönlendirildin.

⁵Öyleyse, sabırla bekle ve görevine devam et. Onların bilgisizce söyledikleri yalanlar için üzülme. Artık yakında sen de göreceksin. Seni küçümseyen ve davet ettiğimiz hayat tarzına karşı çıkanlar da yakında kimde delilik olduğunu, kimin aklının bozuk olduğunu ve sonlarının ne olacağını görecekler.

⁶Yakında sen de bileceksin; sana bu yakıştırmaları yapan, Allah’a şirk koşan ve Kur’an’da bildirilenleri inkâr edenler de bilecekler. Hanginizin cinlerin etkisinde kalmış şaşkın bir mecnun olduğunu, kimin aklını yitirmiş olduğunu göreceksiniz. Şeytanın etkisine giren ve aklından zoru olan sapık kimmiş? Dürüstlük ve erdemlilik timsali olan müminler mi, yoksa günaha batmış olan kâfirler mi?

⁷Elbette, kimin deli, kimin doğru yolda olduğuna dair onların sözlerinin hiçbir anlamı yok!” Çünkü Rabbin, kimin aklını kullanmayıp helâkı tercih ettiğini ve doğru yoldan saptığını en iyi bilendir. Kimin hidayete erdiğini, kimlerin doğru yolda olduğunu da en iyi bilen O’dur. Gizli ve açık her şeyi bilen Allah, senin doğru yolda olduğuna, buna karşılık o müşriklerin tevhitten saptıklarına şahittir.

⁸Ey Peygamber! O hâlde sen, insanlara tevhit mesajını tebliğ et ve onları Allah merkezli bir hayat yaşamaya davet et. Gerek sözleriyle gerekse davranışlarıyla, Hakk’ı yalan sayanlara ve tebliğ ettiğin Kur’an’ı yalanlayanlara, boyun eğme. Onların güçlerinin, sayılarının ve servetlerinin çok olmasından etkilenerek itaat etme. Sakın onları umursama ve kendine dert etme. Bütün insanlara karşı yumuşak ve merhametli davran, fakat hoşgörü adına Kur’an’ın ortaya koyduğu gerçekleri de örtbas etme! Daveti kabul etmeyenlere de hakikati haykırmaktan bir an geri durma.

⁹Çünkü onlar, her şeyi güç ve parayla halletmeye alışıktırlar. Bu nedenle, senin şirk nizamlarına laf etmeyen biri olmanı ve Allah adına yaptığın davetin hiç olmazsa bir kısmından taviz vermeni beklerler. Kendilerine yumuşak davranmanı, hoşlarına gidecek şeyler söylemeni ve tevhit davasından vazgeçmeni isterler. Böyle olsaydın, sen onlara iyi davranırdın, onlar da sana iyi davranırlardı; böylece belli bir noktada uzlaşırdınız. Sen onların arzularına uysaydın, senin için “İyi adamdır, hoş adamdır, güzel konuşuyor” diyeceklerdi. Onlar, yalnızca makamlarını, mevkilerini ve çıkarlarını savunmanı isterler. Oysa onların sapkınlıklarına uyarak Allah’ın dininden taviz verirsen, sonunda onlar da seninle uzlaşmış görünecek, seni de kendilerine benzeteceklerdir.

¹⁰Ey Peygamber! Sen, güzel ahlakın en iyi örneğisin. Bir toplumu kötüden iyiye dönüştürmek için gönderildin. Sakın kâfirlerin ‘dinde pazarlık’ tekliflerine aldanma ve onlara uyma. Şu özellikleri taşıyan kişilerin hiçbirine de itaat etme: İnsanları yanıltmak adına, haklıyla haksızı, doğruyla yanlışı, ayırt etmeden sürekli yemin eden alçak ve aşağılık tiplere yüz verme.

¹¹Kendisi gibi düşünmeyen insanlarda sürekli kusur arayan, onları kınayıp kötüleyen, laf getirip götüren kişilere itibar etme. İnsanların şerefiyle oynayan ve dedikodu yapan kimselere de itibar etme.

¹²Her türlü iyiliğe ve hayra engel olan saldırganlara ve günah işlemekte bilerek ısrar edenlere de uyma.

¹³Her türlü kötülüğün simgesi hâline gelmiş, kaba, saygısız ve üstüne üstlük kötülüğü ile ün salmış olan şımarık soysuzlara da kulak asma.

¹⁴Bunların bir kısmı da mallarının ve çocuklarının çokluğuyla övünen ve kendilerini kudretli gören zalimlerdir. Üstelik, servet ve çocuk sahibi olmakla böbürlenip azgınlaşan, kendini güçlü gören kişilere de sakın yakınlık gösterme. İşte bu tip insan, ekonomik ve sosyal imkânı nedeniyle küstahça bir kibre kapılır. Rabbin tarafından verilenleri kendisinin kazandığına inanıp şımarır.

¹⁵Onlara ayetlerimiz okunduğu zaman, alaycı bir ifadeyle: “Bunlar bizi değil, geçmiş nesilleri anlatıyor. Bunlar eskilerin uydurma masallarıdır. Kur’anın hükümleri, günümüzde gereksiz ve geçersiz olan çağ dışı kurallardır” derler. Hâlbuki ayetler, onların azgınlığı ve şımarıklığı bırakıp doğru yola girmelerini öğütler.

¹⁶Sabret. Yakında onları cehennemlik damgasıyla damgalayacağız. Bu küstah, zorba ve kibirli kişilerin gururlarının simgesi olan burunlarını dağlayıp kibirlerini kıracağız. Onları, yakalarını kurtaramayacakları bir zillete düşüreceğiz. Hesap günü, burunlarındaki işaretten bunların şımarık, nankör ve azgın kimseler oldukları açıkça belli olacaktır.

¹⁷Elçimizin peygamberliğini inkâr eden ve sahip oldukları mallarla övünüp onu küçümseyen Mekke müşrikleri unutmasınlar ki o serveti kendilerine bahşeden Allah’tır. O, bu serveti onlara bir imtihan aracı olarak bahşetmiştir. Yapmaları gereken, kibirlenmek değil; bu nimetleri veren Allah’a şükretmek, tevhide uygun yaşamak, yalnızca O’na kulluk etmek ve elçimize iman etmektir. Şimdi onlara ibretlik bir ders olmak üzere, geçmişte kendileri gibi ilahi nimetlere nankörlük eden bahçe sahiplerinin sonunun nasıl olduğunu anlatacağız! Vaktiyle hayırsever ve tevhit ehli babalarından miras kalan büyük ve verimli bir bahçeye sahip birkaç kardeş vardı. Babaları gibi bu ilahi nimetin şükrünü eda etmek, yoksulları düşünüp onlara yardımcı olmak yerine, Allah’a karşı nankörlük etmiş ve babalarının yaptığı yardımları kesmişlerdi. Bahçe sahiplerini, kendilerine verdiğimiz nimetlere rağmen bizi hesaba katmadıkları için çetin bir imtihandan geçirmiştik. Hani o bahçe sahipleri, babaları hayattayken mallarındaki yoksul hakkını veriyorlardı. Fakat babaları vefat ettiğinde, çeşitli bahanelerle mallarını yoksullara vermez olmuşlardı. İşte bu adamın bencilleşen oğulları, kendilerinden emin bir şekilde ve böbürlene böbürlene, sabah olunca mahsulleri fukaraya göstermeden toplayacaklarına yemin etmişlerdi. Oysa bu tamamen kendi ellerinde olan bir şey değildi. Gerek o bağın gerekse kendilerinin sabaha kadar yaşayıp yaşamayacaklarını dahi bilemezlerdi. Ama dünyaya düşkünlükleri, onları böyle bir gaflete sürüklemişti.

¹⁸İçlerinden aklıselim sahibi olan kardeşlerinin, ‘Malımızdaki yoksulların hakkını ayıralım” şeklindeki uyarılarını dikkate bile almadılar. Üstelik yeminlerinde Allah’ın iznini ve iradesini hesaba katmıyorlardı. Yani “İnşallah yarın yaparız” ya da “Allah izin verirse bu işi de başarırız” demeye bile gerek duymuyorlardı. Her şeyin gerçek sahibinin Allah olduğunu akıllarına bile getirmemişlerdi.

¹⁹Fakat onlar gece uykudayken, hiç de hesapta olmayan bir şey oldu. Rabbin tarafından gönderilen bir afet, sahibi olduklarını sandıkları bahçeyi sarıp kuşatıverdi. Bahçenin bulunduğu vadiden bir ateş çıkıp o bağ ve bahçeyi kökünden yakarak kavurup bitirivermişti. Sabaha kadar bahçeleri harabeye döndü ve ürünleri yok oldu.

²⁰Onlar henüz uykudayken, meyve dolu bahçeleri kuruyup kapkara kesildi ve simsiyah küle döndü.

²¹Sabah uyandıklarında gece olup bitenlerden habersizdiler ve neşeli bir şekilde birbirlerine şöyle seslendiler:

²²“Ürünümüzü hasat etmek için acele edip erkenden bahçemize gitmeliyiz.”

²³Ardından, yoksul ve muhtaç kimselere görünmeden hazırlık yapıp bahçelerine doğru aceleyle yola çıktılar. Kimseye bir şey vermeme konusunda kararlı bir şekilde birbirlerine gizlice şöyle fısıldaşıyorlardı:

²⁴“Sakın ha! Bugün dilenmek için hiçbir fakir gelip karşımıza çıkmasın. Erkenden ürünümüzü toplayalım” diye konuşuyorlardı. Ürünlerinin az bir kısmına dahi kimse ortak olmasın diye düşünmüşlerdi. Oysa ağır işlerde o yoksulları çalıştırıyorlardı. O bağ ve bahçenin ürünlerine de yine bu insanlar sayesinde kavuşacaklardı. Düşünmeleri gerekirdi ki o bahçe ve ürünleri, kendilerinden önce onu onlara veren ve onlar uykudayken bahçelerini gözetleyen Allah’ındı. Onda hem Allah’ın hakkı hem de Allah’ın yoksul kullarının nice hakları vardı. Fakat, Allah için o yoksulların ihtiyaçlarını gidermeleri gerekirken, nankörlüğe yönelmişlerdi.

²⁵Yoksullara yardım etmeye güçleri yettiği hâlde, onları yardımdan mahrum bırakmak istiyorlardı. Yoksullara bir şey vermemeye kararlı bir şekilde ve sanki istedikleri her amaca ulaşmaya güçleri yetebilirmiş gibi erkenden yola koyuldular. Çünkü meyvelerini toplayacaklarından oldukça emindiler.

²⁶Ama bahçeyi kupkuru, yanmış ve yıkılmış bir hâlde görünce gözlerine inanamadılar ve donup kaldılar. Bahçelerini tanıyamamışlardı. “Hayır, olamaz! Mahvolduk! Galiba biz gideceğimiz yolu şaşırdık ve yanlış yere geldik. Bizim bahçe burası değil!” dediler.

²⁷Fakat yanlış yere gelmediklerini, geldikleri yerin kendi bahçeleri olduğunu ve bunun Allah’ın bir imtihanı olduğunu anladıklarında şöyle dediler: “Hayır, yanlış gelmedik! Yoksulları mahrum bırakalım derken, aslında biz felakete uğramışız. İşlediğimiz suç yüzünden bahçemizin ürünlerini, gelirini ve bütün servetimizi kaybettik. Çünkü fakirlere bir şey vermemeyi kararlaştırdık ve hiçbir işimiz için ‘inşallah’ demedik. O yoksullar değil, asıl biz birdenbire fakirleştik” diye pişman ve perişan bir vaziyette çöküvermişlerdi.

²⁸İçlerinde, onlardan daha doğru düşünebilen, ılımlı ve aklı başında olan biri, onların bu hâlini görerek dedi ki: “Ben size, ‘Kendinize çok güvenmeyin, bu kötü planlarınızdan vazgeçin, Allah’ı aklınızdan çıkarmayın ve fakir fukaranın hakkını da gözetin’ dememiş miydim? Allah’ı anıp şanını yüceltmeniz, bunca nimete karşı Allah’ın ve yoksul kulların hakkını vermeniz gerekmez miydi diye sizi daha önce de defalarca uyarmıştım

²⁹Bunun üzerine bahçe sahipleri hatalarını anlayıp akıllarını başlarına toplayarak dediler ki: “Rabbimiz! Her şeyin gerçek sahibi Sensin. Bundan sonra her işimizde ‘inşallah’ diyecek, seni her türlü noksan sıfattan tenzih edip tesbih ederek yücelteceğiz. Doğrusu biz gerçeklere karşı körlük içindeymişiz. Nimeti verenin ve bütün mülkün gerçek sahibinin sen olduğunu unutarak, fakirlerin hakkını vermedik ve cimrilik gösterdik. Gerçekten, yaratılış gayemize aykırı hareket ediyormuşuz. Doğrusu biz fakir fukaranın hakkını gözetmemekle, kendi kendimize yazık etmişiz.” diyerek dizlerini dövmeye başlamışlardı.

³⁰Bu pişmanlığın ardından birbirlerini suçlamaya başladılar. Suçlarını itiraf edip acizliklerini ifade ederek kendi kendilerini kınayıp pişmanlık duydular ve çareyi Rablerine yönelmekte buldular. Ama iş işten geçmişti.

³¹Nihayet şöyle dediler: “Yazıklar olsun bize! Meğer biz mal hırsıyla çok şımarıp kibirlenmişiz. Allah yokmuş gibi küstahça davranıp haddimizi aşmışız. Fakat suçumuzu kabullendik ve tövbekâr olduk.”

³²Sonra da dönüp birbirlerine, “Aklımızı başımıza alıp pişmanlık duyarsak ve rızasına uygun yaşamaya gayret edersek, belki Rabbimiz bize acır ve merhamet eder. Küle dönen bahçemizin yerine bize daha iyisini verir. Biz dersimizi aldık ve tek ilah olarak Allah’a iman etmemiz gerektiğini böylece öğrenmiş olduk. Çünkü biz, umudumuzu artık bağa, bahçeye değil, yalnızca Rabbimize bağlarız” dediler. Ama artık iş işten geçmişti. İşte, ilahi nimetlere nankörlük eden ve yoksulları küçümseyenlerin cezası bu olmuştur. Böylelerinin ahirette alacakları ceza daha da büyük olacaktır.

³³İşte biz azıp şımaranlara böyle azap ederiz. Doğru yoldan sapmış zalim insanları bu dünyada denemek için gönderdiğimiz ceza ve günahkârları bekleyen azap işte böyledir. Bazen bağın ya da bahçenin yanmasıyla, bazen de canın veya sevilen birinin kaybedilmesiyle gelir. Bu, dünya hayatında Allah’ı hesaba katmayanların cezasıdır. Fakat iyi bilin ki günahkârların uğrayacağı gerçek ahiret azabı geçici değildir, sonsuza dek sürer ve elbette çok daha şiddetlidir. Keşke bu gerçeği bilselerdi, ateşten uzak durdukları gibi günahlardan da uzak dururlardı.

³⁴Buna karşılık, Allah’a gönülden saygı besleyip O’na karşı gelmekten sakınan takva sahiplerine gelince.. Yolunu Allah’ın kitabıyla bulup Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle yaşayan müminlere, ödül olarak mutluluk bahçeleri vardır. Bir başka deyişle, Allah’ın razı olmadığı her şeyden sakınanları, Rableri katında dünyanın bütün bağ ve bahçelerinden daha güzel olan ve tükenmez nimetlerle donatılmış cennetler beklemektedir. Asıl kalıcı yurt, Rableri katındaki o mutluluk bahçeleridir.

³⁵Ey müşrikler! Demek siz kendinizi doğru yolda, elçimiz Muhammed’i de yanlış yolda görüyor ve kendinizi Allah katında kazançlı sayıyorsunuz. Doğrusu, bu çok yanlış bir düşüncedir. Biz malın, mülkün gerçek sahibinin Allah olduğunu bilen ve malını O’nun rızası doğrultusunda kullananlarla ve Allah’ın iradesine yürekten teslim olan Müslümanlarla, “Hayat benimdir, dilediğim gibi yaşarım” diyen suçlu ve günahkârları bir tutar mıyız? Asla! Rabbine teslim olup Allah’ın hükümlerine yürekten boyun eğen itaatkârlarla, O’na sırtını dönüp kibirlenen, kâfir ve isyankâr sahtekârlar elbette bir olmaz.

³⁶Ey gafil insanlar! Gerçekler böyle iken, sizin bu konuda ne gibi bir dayanağınız ve kanıtınız var ki, müminlerden üstün olduğunuzu ileri sürüyorsunuz? “Öldükten sonra dirilme yoktur, ölünce Müslüman olanla olmayanın sonu aynı olacak” derken ne oluyor size? Aklınızı başınıza toplayın! Bu nasıl bir yanılgıdır? Gerçekler karşısında nasıl olur da böyle yalan yanlış bir şey iddia edebilirsiniz? Allah’ın size emanet ettiklerinin gerçek sahibiymişsiniz gibi, nasıl bir mantıkla muhakeme yürütüyor, ne kadar ahmakça hüküm veriyorsunuz?

³⁷Yoksa Allah’ın yarattıklarından her istediğinize sahip olacağınızı bildiren ve içinde kimsenin bilmeyeceği sırlar olan ilâhî bir kitabınız mı var? Acaba Kur’an’a alternatif olarak okuyup ders aldığınız gökten inmiş kutsal bir kitap var da yalan yanlış verdiğiniz bu hükümleri oradan mı okuyorsunuz?

³⁸Yoksa okuduğunuz hükümlerden çıkarınıza uygun olanları mı seçiyorsunuz? İçinde, “Bu âlemde her arzunuzu gerçekleştirme hakkı size verilmiştir, keyfinize göre size her istediğiniz verilecek” diye bir ayet mi yazıyor? Hayır! Elinizde olan her şey bizimdir ve sizde emanet olarak duruyor. Canınız nasıl isterse öyle kullanamazsınız. Unutmayın ki çıkarlarınıza göre verilen hükümlerin Allah’ın yanında hiçbir değeri yoktur.

³⁹Bu keyfiliğin sebebi ne? Yoksa o kitapta “vereceğiniz her hüküm sizin meşru hakkınızdır, siz her türlü kararı almaya yetkilisiniz” mi yazıyor? “Canınızın istediği şekilde ve kendi menfaatinize göre hükmedebilirsiniz” diye size yeminle verilmiş, kıyâmete kadar geçerli bir söz mü aldınız bizden? Onun için mi istediğiniz gibi hüküm veriyorsunuz?

⁴⁰Eğer böyle bir “söz var” diyorlarsa, bu iddia dünyanın en büyük yalanıdır. Ey Peygamber! Şimdi onlara bu kanaatlerinin sebebini sor bakalım. Müşriklerin hangisi bunu üstlenip savunacakmış? Böyle bir sözümüzün olduğuna içlerinde kim kefil olabilirmiş? Bu davranışlarının kendilerine zarar vermeyeceğini içlerinden kim garanti edebilirmiş?

⁴¹Yoksa Allah’ın yanında onları koruyacak birileri mi var? Yoksa Allah’la ortak yetki ve otoriteye sahip ilâhları mı var? Veya onlara diledikleri zaman vahiy gönderen ve yalanlarını destekleyip doğrulayacak yardımcıları mı var? Şu hâlde eğer doğru söylüyorlarsa, kendilerini destekleyen ortaklarını ve dostlarını göstersinler. Bu yetkilere sahip olduklarını düşündükleri kitaplardan delillerini getirsinler bakalım! Haklı çıkabilecekler mi? Hayır! İddialarını asla ispatlayamazlar, çünkü yalan söylüyorlar. Hesap Gününde bunun cezasını en ağır biçimde ödeyecekler. Bunlar, Allah’la arasına aracılar koyan ve o aracıların Allah katında kendilerini kayıracağına inanan kimselerdir.

⁴²Onlara hatırlat! Yalanlarının açığa çıkıp kaçmak isteyecekleri kıyâmet günü mutlaka gelecektir. Gün gelir, amel defterleri açılır. İnkâr edenler için işler güçleşip paçalar tutuşur ve herkesin dizlerinin bağı çözülür. O gün, gizli olan bütün gerçekler ortaya döküleceği, hesap ve cezanın da bütün dehşetiyle hüküm süreceği bir gündür. İnkârcılar, kendilerini korumaktan aciz kalacakları hesap gününde, Allah’ın huzurunda secdeye kapanmaya çağrılacaklar. Ama istedikleri hâlde secde etmeye güçleri yetmeyecek. O gün, iddia ettikleri bu ortaklar gelip kendilerine yardım etsin de görelim. Onlara, “Üstün ve yüce olan kimmiş?” diye sorulacak. Onlar da “Ey Rabbimiz! Üstün ve yüce olan sensin!” diyemeyecekler. Dünyada kimi üstün gördüler, kimi yücelttilerse onu söyleyecekler. Dünyada dillerinin gerçeğe dönmediği gibi, âhirette de dilleri gerçeğe dönmeyecek.

⁴³İşte o gün, utanç ve pişmanlıktan dolayı yere doğru bakacaklar. Onların gözlerini dehşetli bir korku bürüyecek ve aşağılanmayı iliklerine kadar hissedecekler. Oysa dünyada rahatları yerindeyken, onlara birçok fırsat sunulmuş, elçilerimiz tarafından defalarca Allah’a secdeye ve imana davet edilmişlerdi. Ama bu daveti inatla reddetmişlerdi. Hatırlasınlar! Onlardan, Allah’ı yüceltmeleri ve Allah’ın yasalarına göre yaşamaları istenmişti. Ama onlar isyan ettiler. “Biz çağ dışı, akıl dışı, bilim dışı yasalara göre hareket etmeyiz!” dediler. Şeytana uyup kafalarından uydurdukları ideolojilere ve yasalara göre hayat sürdüler. Allah’tan başkalarına üstünlük, yücelik vererek onların ilkelerini ve yasalarını baş tacı ettiler.

⁴⁴Ey Peygamber! Vahyedilen âyetlerle sınırlarını Allah’ın belirlediği bir nizam ve ahlakı yaşamaya davet edilmelerine rağmen, bundan yüz çevirip seni yalancı sayanların yaptıkları için üzülme! Her fırsatta sana tuzak kurmaya devam edip bu Kur’ân’ı ve hükümlerini yalanlayanları sen Bana bırak. O zalimlerin hakkından bizzat Ben geleceğim! Biz, ısrarla hakkı inkâr etmeleri yüzünden onları hiç beklemedikleri bir yönden ve hiç farkına varamayacakları şekilde yavaş yavaş helake sürükleyeceğiz. Onlara, iyi olacağını zannettikleri mal, mülk, evlat, makam, şöhret gibi dünyalıklar veririz. Kendilerinde herhangi bir hata ve yanılma olmadığını, elde ettiklerinin kendileri için bir lütuf olduğunu düşünerek günah işlemeye devam edecekler ve böylece onları, farkına varmalarına fırsat vermeden aşama aşama azaba yaklaştıracağız. Halbuki o kâfirlere verdiğimiz bu mühletin sonu fecidir. Bu nimetlerin kendileri için lütuf değil, imtihan ve felaket sebebi olduğunun farkına varamıyorlar ve her adımda azaba yaklaşıyorlar.

⁴⁵Onlara akıllarını başlarına almaları ve doğruya yönelmeleri için belirlediğim süre dolana kadar mühlet veriyorum. Elbette onların kurdukları tuzaklar karşısında benim planım çok daha sağlam, cezalandırmam da çok daha şiddetlidir ve onu kimse önleyemez. Biz onlara dünyada belirli bir süre verdik. Şimdilik diledikleri gibi yaşasınlar ve Allah’a inananlara tuzak kurmaya devam etsinler. Haberleri yokki. Asıl tuzağı onlara biz kuruyoruz. Bizim ayetlerimizi inkâr ediyor olmalarına rağmen, kendilerini doğru yol üzerinde zannedip, azgınlıklarını artırdıkça artırıyor ve işledikleri suçları katlayarak çoğaltıyorlar. Fakat hiç kimsenin hesaptan kurtulması mümkün değildir.

⁴⁶Ey Peygamber! Peki neden hâlâ inanmıyorlar? Yoksa sen, gerçekleri anlattığın için, bu tebliğ görevine karşılık onlardan bir ücret mi istiyorsun? Onlar da sana ödeyecekleri bu ağır borç altında mı eziliyorlar? Borç yükü altında kalacaklarından korktukları için mi senin tebliğini kabul etmiyorlar? Elbette hayır! Senin ve senin yolunda olan davetçilerin, yaptıkları tebliğ karşılığında herhangi bir ücret istemeleri mümkün değildir. Bil ki Rabbine inanıp insanlara Rabbinden gelen gerçekleri iletenlerin ücreti Rabbin tarafından verilir.

⁴⁷Yoksa onlar iddialarının doğruluğuna dair vahiy alıyorlar da onun için mi böyle ahkâm kesiyorlar? Bu tutumlarının haklı ve doğru olduğuna dair gayb bilgisine sahipler de onun için senin yaptığın uyarıların gerçek olmadığını mı iddia ediyorlar? Buna bakarak kendi istedikleri bilgileri ve saçmaladıkları sözleri mi kayda geçiriyorlar? Bunun için mi Kur’an’ın yol göstericiliğine ihtiyaç duymuyorlar ve hükümlerimize karşı kendi hükümlerini seçiyorlar? Hâlbuki insana düşen sadece Rabbinin hükümlerine uymaktır.

⁴⁸Ey Resulüm! Onların bahaneleri bitmez. Madem inkârcılar azgınlıklarından vazgeçmiyorlar, o hâlde sen de onları yaratılışlarının sebebi olan hayat nizamına davet etmeye sabırla devam et. Allah’ın kâfirlere mühlet vermesine dair olan söz gerçekleşinceye kadar kâfirlerin alay ve işkencelerine karşı, Rabbinin hükmünü sabırla bekle. Sakın karamsarlığa kapılma. Dev balığın arkadaşı olan ve görev yerini terk ederek davet vazifesini ihmal eden Yunus Peygamber gibi aceleci olma. Yılgınlık gösterip, ümidini yitirip mücadeleyi de bırakma. Hani o, “Kavmim beni dinlemiyor. Benim yüzümden onlara bela, musibet gelecek” endişesiyle ayetlerimizi açıklamakla görevli olduğu toplumu terk etmişti. Sonra bir gemiye binmiş, fakat gemi, aniden gelen büyük bir fırtına yüzünden batma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı. Bu olayın, aralarında bulunan bir günahkâr yüzünden başlarına geldiğini düşünen gemi mürettebatı, bu kişiyi bulmak için kura çekmiş ve bu kura her defasında Yunus’a çıkmıştı. Bunun üzerine Yunus denize atılmış, dev bir balık da onu yutmuştu. O da balığın karnında derin bir üzüntüyle dertli dertli yutkunmuş ve dua edip Rabbine seslenmişti.

⁴⁹İşlediği hata o kadar büyüktü ki, eğer Rabbinin, Yunus’un tövbesini kabul etme gibi bir nimeti onun imdadına yetişmeseydi, o perişan ve çıplak durumda bir sahile atılacak ya da okyanusların altında yalnızlığa terk edilmiş olacaktı.

⁵⁰Fakat Yunus içtenlikle tövbe ederek Rabbine döndüğü için Rabbi onu affetti, dürüst ve erdemliler arasına koyarak yine salihlerden kıldı. O hâlde, ey Müslüman! Yunus’un durumundan örnek al ve sakın öfke ve karamsarlığa kapılıp da tebliğ görevini ihmal etme! Yunus’u ve başına gelenleri iyi hatırla! İnsanlara ayetlerimizi azim ve kararlılıkla açıklamaya devam et!

⁵¹Ey Peygamber! Bunca öğüt ve uyarıya rağmen, ayetlerimizi inkâr eden müşrik ve kâfirler, sana düşmanlık besliyorlardı. Bundan dolayı ilâhî bir öğüt olan Kur’an’ı işittikleri zaman kin ve nefret dolu bakışlarıyla sanki dünyayı senin başına yıkacak ve seni öldürüp yere devireceklerdi. Hâlâ seni itibarsızlaştırmak ve insanları senden uzaklaştırmak için, “Bu adam kesinlikle cinlerin etkisinde kalıp delirmiştir. Yoksa bunca yıllık hayat nizamımızı değiştirmeyi aklından bile geçirmez ve böyle olmayacak bir işe kalkışmaz” diyorlardı.

⁵²Oysa önyargılardan arınmış bir gözle Kur’an’ı inceleselerdi şunu açıkça göreceklerdi. İnkâr ettikleri bu Kur’an, insanlar için düşünmeleri gereken bir ders ve uyarıdır. Aynı zamanda sadece o dönemdeki Arapları değil, tüm insanlığı kucaklayıp yaratılmalarının sebebine çağıran evrensel bir davet ve öğüttür.