Müzzemmil Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ey kendi iç dünyasına kapanıp yalnızlık örtüsüne bürünen ve endişeli bir bekleyişle içine kapanan Peygamber! Rabbinin yolunda mücadele için harekete geçmenin zamanı geldi! Senin üzerine aldığın yükten dolayı kendine gömüldüğünü, adeta toplum içinden ayrılarak kendi içine kapandığını biliyoruz. İşte bunun için, “İşe nereden başlayayım?” diyorsan, haydi kendinden başla.

²O nedenle aydınlanmanın ilk adımı olarak geceleyin ibadet etmek için kalk ve geceyi, az bir kısmı hariç, ibadetle geçir. Herkesin derin uykuda olduğu gece vakitlerinde yatağını terk ederek kalk; namaz kıl, Kur’an oku ve ayetler üzerinde düşün. Gecenin sessiz sakinliğinde duygularını ve aklını tamamen Rabbine yönelt.

³İstersen bazı geceler gecenin yarısını ibadetle değerlendir. Kalan kısmındaysa uyuyup dinlen ki gündüz takatsiz kalmayasın. Ya da duruma göre uykundan biraz eksilt.

⁴Veya gece yarısının üzerine gücün yettiğince ilave et. Kur’an’ı belli bir düzen içinde, yani hakkını vererek ağır ağır oku. Kur’an’dan sana bildirilenleri, anlamı üzerinde düşünerek sakin bir şekilde ve büyük bir dikkatle oku. Gecenin sakinliğinde ağır ağır düşünerek okuman, sana gönderilenleri daha iyi kavramanı sağlar. Böylece Allah kelâmının manası iyice zihnine yerleşir ve muhtevası sana tesir eder.

⁵Gerçekten sana, sorumluluğu oldukça ağır ve değeri yüce bir kelâm olan Kur’an’ı vahyedeceğiz. Sen hayatın boyunca sürecek büyük bir sorumluluk altına gireceksin. Böylece omuzlarına, Kur’an’ı anlama, yaşama, tebliğ etme ve yeryüzüne egemen kılma görevini yükleneceksin. Bu sorumluluğu taşıyabilmen için aklınla, duygularınla, ideallerinle hazır olmalısın!

⁶Doğrusu, gece kalkıp uykunu terk etmen huşu içinde namaz kılman açısından daha etkilidir. Gece vakti yapacağın bu ibadet vahyi kavraman açısından seni daha güçlü kılacaktır. Çünkü üzerindeki yorganı kaldıramayanlar, bu davanın yükünü kaldıramazlar. Bu işe talip olanlar iyi bilsinler ki gece ibadeti pek meşakkatlidir. Fakat gecenin sessizliğinde insan, iç dünyasıyla tam bir uyum sağlar. Gece ibadeti, ayetlerin zihne yerleşmesi bakımından da daha etkilidir. Ayrıca şuurlu bir okuma açısından da bu daha elverişlidir.

⁷Gece ibadetlerini, gündüze erteleme. Ertelersen hem gece aldığın verimi alamazsın hem de aksatma ihtimalin çok yüksek olur. Çünkü gündüzleri senin için yoğun ve önemli görevler vardır. Geceleyin aldığın talimatları gündüz yerine getirecek, Allah’ın ayetlerini kendi şahsında uygulayacak ve insanlara tebliğ edeceksin. Bu uğurda nice zorluklarla karşılaşacak, nice sıkıntılara göğüs gereceksin.

⁸Şu hâlde gece gündüz bütün samimiyetinle Rabbinin ismini an, sadece Rabbine kulluk etmeyi ilke hâline getir ve O’nu aklından çıkarma. Rabbinin hikmet ve kudretini düşünerek bütün gücünle sadece O’na yönel.

⁹Allah bütün yönlerin ve bütün zamanların hâkimidir. Doğuda, batıda, kuzeyde, güneyde, geçmiş ve gelecek tüm ülkelerin gerçek Hükümdarıdır! Doğunun, batının ve görebildiğin ya da göremediğin her şeyin Rabbidir. O’ndan başka boyun eğilecek, hükmüne kayıtsız şartsız itaat edilecek hiçbir otorite, hiçbir ilâh yoktur. Şu hâlde sen üzerine düşeni yap ve gerisini Allah’a bırak! O’nun yardım ve himayesine sığın ve hayatına yön verecek güvenilir bir koruyucu olarak yalnızca Allah’ı Rab ve ilâh kabul et. Rabbinden başka yaratılan varlıklar üzerinde hâkimiyet ve otorite kurarak ilahlık yapacak kimse yoktur. Öyleyse yalnızca O’na güven ve yalnızca O’nu vekil tut.

¹⁰Allah’la birlikte başka rabler ve ilahlar edinerek müşriklikte ısrar edenlerin Allah adına yaptığın davete karşı gösterdikleri tepkilere sabırla diren ve onlardan güzellikle uzaklaş. Seninle gereksiz tartışmalara girmelerine fırsat verme. Sen onların iftira ve yalanlarına, alay ve hakaret dolu sözlerine karşı sabret ve mücadeleye devam et. Hakikati bile bile reddeden ve vahyin mesajını insanlara ulaştırmana engel olmak isteyen o zalimlerle kısır tartışmalara girip enerjini boşa harcama. Onların terbiyesizce davranışlarına karşılık verme ve yanlarından güzellikle ayrıl. Bir mümine yaraşan onurlu bir tavırla tartışmalara son noktayı koy ve onlardan uzaklaş. Sonra da bu çağrıya kulak verecek tertemiz gönüllere ulaşıncaya dek, bıkıp usanmadan güzel ahlâkla tebliğine devam et.

¹¹Kurdukları sömürüye dayalı sistemin yıkılacağından endişe ederek Allah’ın ayetlerini inkâr eden zalimlere gelince… Ey Resûlüm! Allah’ın âyetleri kendilerine hatırlatıldığında, senin peygamberliğini, Kur’an’ın hüküm ve haberlerini reddeden o inkârcılar var ya, nankörlük edip seni yalanlayan o şımarıkların hakkından bizzat Ben geleceğim! Zengini daha zengin, fakiri daha fakir yapan bir sömürü düzeni kurup davetini reddeden, nimet ve zevk düşkünü servet sahiplerini sen bana bırak. Sen sadece tebliğ ve uyarı görevini eksiksiz bir şekilde yerine getir ve azap hükmümüz gerçekleşinceye kadar sabret. Acele etme ve onlara düşünüp doğruyu kabullenebilecekleri kadar az bir süre tanı. Bu süre zarfında diledikleri yolu seçmekte özgürdürler. Fakat şunu iyi bilsinler: Onlara mühlet verişimiz bir şey yapmayacağımız anlamına gelmez. Çünkü onların bu saltanatları çok sürmeyecek ve belâlarla imtihana tâbi tutulacaklardır.

¹²Ancak müşrik olarak yaşamakta direnenler dünyada doğru yola gelmezlerse, şunu iyi bilsinler: Şüphe yok ki bizim katımızda boğazlara takılacak demir halkalar ve azgınlıklarının karşılığı olmak üzere cayır cayır yanan bir cehennem ateşi vardır.

¹³Cehennemde kâfirler için boğazdan geçmeyen, yutulmaya çalışıldığında ise tıkanıp kalan berbat yiyecekler ve çok acı bir azap vardır.

¹⁴Onların kabul etmek istemedikleri kıyamet öyle bir gündür ki o gün şiddetli bir sarsıntıyla yeryüzü ve koca koca dağlar sarsılır, denizler kabarır, gökler boşalıp titremeye başlar ve yıkılmayacağını zannettikleri dağlar, bir kum yığını gibi olur. O gün onları koruyacak hiçbir makam, hiçbir otorite yoktur. İlâhî mahkemede her insan dünya hayatını kime ve neye göre yaşadığının hesabını verecek ve herkese hak ettiği ödül veya ceza tam olarak verilecektir.

¹⁵Ey insanlar! Şüphesiz sizin için kıyamet günü yaptıklarınıza şahitlik edecek ve hakikati tüm açıklığıyla ortaya koyacak olan Muhammed adında bir peygamber gönderdik. Bir zamanlar Firavun ve halkına da tevhidi anlatmak ve onları uyarmak üzere Mûsâ adında bir peygamber göndermiştik.

¹⁶Fakat Firavun da kendisini kurtuluşa davet eden elçiye tıpkı sizin yaptığınız gibi karşı çıkmıştı ve şirk nizamını korumakta inatla direnmişti. Biz de ibret olsun diye onu ve onun nizamına tâbi olanları korkunç bir azapla kıskıvrak yakalayıverdik ve bütün ordusuyla birlikte helâk ettik. Bu nedenle onların başlarına gelenlerden ders almalısınız.

¹⁷Şu hâlde, ey bu davetin muhatapları! Eğer şimdi siz de bütün bu uyarılara rağmen küfürde ısrar ederseniz ve peygamberin tebliğ ettiklerinden ders almayıp Firavun gibi inkâr ederseniz, çocukların bile korkudan saçlarını ağartacak ve onları ak saçlı ihtiyarlara çevirecek bir günde kendinizi Allah’ın azabından nasıl koruyacaksınız? Asla koruyamazsınız.

¹⁸Bu nedenle kıyamette, uçsuz bucaksız gördüğünüz ve yıkılmaz zannettiğiniz gökyüzü bile o günün şiddetinden yarılıp çatlayacak ve böylece Allah’ın vaat ettiği gün gelip çatmış olacaktır. Bütün bu olacaklar, Allah’ın yeniden diriltme ve hesaba çekme vaadinin bir gün mutlaka gerçekleşeceğine şahittir.

¹⁹Şüphesiz bu Kur’an, kıyamet gelip çatmadan önce insanlığa ulaştırılmış bir uyarıdır ve ibret almanız için bir öğüttür. Allah insana seçme özgürlüğü vermiştir. Artık dileyen sâlih amellerle Rabbine yaklaşmaya çalışır ve esenliğe çıkmak için Allah’ın davet ettiği yola yönelir. Sizden kim Allah’ın yasalarına uyarak öğüt alırsa, Rabbine giden bir yol edinir. Dileyen de öğüt almaz ve sorumluluğuna katlanır.

²⁰Gerçekten Rabbin, senin gecenin bazen üçte ikisine yakınını, bazen yarısını, bazen de üçte birini ibadetle geçirdiğini bilir. Seni örnek alan bir grup fedakâr müminin de geceyi bu şekilde ibadetle geçirdiğini, yani gece namazı kıldığını bilir. Geceyi de gündüzü de yaratan ve yaptıklarınızı takdir eden yalnızca Allah’tır. O, her gece kalkıp namaz kılmanın sizin için ne kadar zor ve meşakkatli olduğunu bilmektedir. Fakat ağır bir göreve hazırlanmanız için belli bir süre bu aşamadan geçmeniz gerekiyordu. Bu da gerçekleştiğine göre, şimdi ikinci aşamaya geçmenin zamanı gelmiştir: Allah sizin gece namazı kılmaya daha fazla güç yetiremeyeceğinizi zaten biliyordu. Her gece buna gücünüzün yetmeyeceğini bildiği için size ruhsat verdi. Böylece ufak tefek aksaklıklardan dolayı tövbenizi kabul edip sizi affetmiş ve yükünüzü hafifletmiştir. Bu size Rabbinizden bir kolaylıktır. Şu hâlde müminler gece kendilerini zorlamadan, canları nasıl istiyorsa öyle kalkarlar ve ayetlerimizi okuyarak tefekkür ederler. Gece namazına kalkıp Rabbinizin huzurunda durduğunuz zaman, Kur’an’dan kolayınıza geleni okuyun. Unutmayın ki Rabbiniz kendini seven kullarına güçlerinin üzerinde bir yük yüklemez. Çünkü Allah bilir ki ileride sizden bazıları hasta olacak. Bir kısmınız ticaret yapmak ve Allah’ın lütfundan rızık aramak için yeryüzünde gezip dolaşacak. Diğer bir kısmınız ise mallarından, evlerinden, çocuklarından, eşlerinden ayrılıp Allah yolunda savaşacak ve Allah’ın davetini insanlara ulaştırmak için çaba içinde olacak. İşte, hasta, seferde ve savaşta olanlara Rabbiniz, bir nimet olarak emirlerinde böyle kolaylık gösterir. Öyleyse Kur’an’dan kolayca okuyabileceğiniz kadarını okuyun. Bu arada namazı hayatın merkezine yerleştirip özenle ve dosdoğru kılın. Allah merkezli nizam ve ahlak uğrunda mallarınızla fedakârlık yapmaktan çekinmeyin. Vicdanlarınızı arındıran ve sizi cimrilik gibi kötü sıfatlardan kurtaran zekâtı verin. Canınızı, malınızı ve tüm yeteneklerinizi Allah’ın istediği doğrultuda kullanarak, mükâfatını âhirette almak üzere Allah’a güzel bir borç verin. Bunu Allah yolunda gönül hoşluğu ile ve O’nun rızasını kazanmak için verin. Yaptığınız her hayır için Rabbiniz kendisini size karşı borçlu kabul eder. Borcunu sizleri mükâfatlandırarak en güzel şekilde öder. Unutmayın ki kendiniz için hayır olarak ne iyilik yaparsanız, Allah katında ondan daha iyisini ve daha fazlasını büyük bir ödül olarak bulursunuz. Allah bunların karşılığını size katbekat fazlasıyla verecektir. Ey inananlar! Rabbinizin huzuruna varmadan, lehinize olacak ne varsa önceden yapıp Rabbinize gönderin ki hesabınız kolaylaşsın! Fakat ne kadar iyilik yaparsanız yapın, yine de kendinizi kusursuz ve mükemmel görmeyin. Daha iyiye, daha güzele ulaşabilmek için daima Allah’tan bağışlanma dileyin. Elinizden geldiğince hata yapmamaya söz verin! Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhametli ve esirgeyendir. Bilin ki Rabbinizden başka sığınacak hiçbir makam yoktur.