Müddessir Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ey inzivaya çekilip toplumdan gizlenen ve yalnızlık örtüsüne bürünen Muhammed Peygamber! Ey Kur’an mesajını yüreğinde hisseden, fakat onu tebliğ etmekte çekimser davranan Müslüman! Kendi kabuğuna çekilip sakin bir hayat sürme zamanı geçti. Artık gizlenmeyi bırak! Sana gönderdiğim gerçekleri insanlara açıkla ve gizliden gizliye yaptığın tebliği açığa çıkar.

²Bunun için her türlü endişeden sıyrıl. Sana inen vahyin mesajlarını muhtaç gönüllere ulaştırmak üzere azim ve kararlılıkla harekete geç. Bu büyük vazife için hazırlan ve bundan böyle insanları bilgilendirip uyarmak üzere aralarına katıl! Yakın çevrenden başlayarak, insanları İslam’a davet et. Onlara şirk inancının yanlış olduğunu, Allah’tan başka kulluk edilmeye layık hiçbir güç bulunmadığını anlat! İnkâr ve cehalet karanlıklarında bocalayan insanlığı, yolun sonunda bekleyen tehlikelere karşı Kur’an’la uyar. Belki düşünür, öğüt alırlar.

³Korkma, Allah seninle beraberdir. Bunun için hem yüreğinle hem de söz ve davranışlarınla yalnız Rabbinin büyüklüğünü duyur ve Allah’ın şanını yücelterek tüm kâinata ilan et! Rabbinin yüceliğini, bahşettiği nimetleri ve kâinatta kurduğu muhteşem nizamın mükemmel işleyişini anlat.

⁴Bu tebliğ vazifesini yaparken de nefsini arındır. Tebliğ ve uyarıya öncelikle kendinden başla; çevreni ve dış görünüşünü daima temiz tut. Maddi elbiseni temiz tuttuğun gibi, kişiliğini ve karakterini simgeleyen manevi elbiseni de temiz tut. Kıyafetin temiz ve davetinin yüceliği ile uyumlu olsun. Bedenini, arzularını ve heveslerini pisliklerden arındır, şirke ve inkâra bulaşma. Eğer Rabbine kulak verip yasalarımıza göre hareket etmezsen, kendini temizleyemezsin. Bil ki Rabbinin kötü olarak vasıflandırdığı ve yasakladığı her şey pisliktir.

⁵Hesap günü seni zor durumda bırakacak davranışlardan ve azaba sebep olacak tüm günahlardan kaçın. Kur’an’ın onaylamadığı düşünce ve davranışları içeren her türlü şirk ve pislikten uzaklaş. Şirkin ve küfrün aklını karıştırıp duygu ve düşüncelerini kirletmesine izin verme. Erdemli ve faziletli kişiliğinle insanların içine çık.

⁶Verdiğinden daha fazlasını almak için kimseyi minnet altında bırakma. İnsanlara hangi iyiliği yaparsan yap, yaptığın iyilikleri çok görerek başa kakma. İslam adına yapacağın hizmetleri de sakın bir çıkar aracına dönüştürme. Yalnızca Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için hiçbir karşılık beklemeden iyilik yap. Büyük hayır ve hizmetlerde bulunmuş olsan bile, asla kendini büyük görüp gurura kapılma. Ayrıca insanları yaratılışlarının amacı olan hayat düzenine göre yaşamayı, Allah adına davet ettiğini de unutma.

⁷Ey Resûlüm! Sen inandığın değerleri duyurmak için harekete geçtiğinde bundan rahatsız olanlar da harekete geçecekler. Seni bu işten vazgeçirmek için önüne çok büyük engeller koyacaklar. Tebliğ görevini yerine getirirken uğrayacağın eziyetlere, Rabbinin rızasını kazanmak için sabret ve karşılaşacağın zorluklara göğüs ger. Rabbin senden gücünün üstünde bir şey beklemez. Görevini yaparken karşına çıkacak sıkıntıları gözünde büyütüp de yılgınlığa düşme.

⁸Ey Peygamber! Şu gerçeği bildir: Belirlediğimiz zaman geldiğinde, yeniden dirilişi haber veren sûr denilen boruya üflenecek ve insanlar yaptıklarının hesabını vermek üzere diriltilecektir. O gün herkese, dünya hayatını kime ve neye göre yaşadığının hesabı sorulacaktır.

⁹İşte sûra üflenecek olan o gün, tevhidi inkâr eden ve peygamberi yalanlayanlar için çok zorlu bir gündür.

¹⁰Allah’tan gelen gerçekleri, örtbas edip yalanlayan ve davetten yüz çeviren kâfirler içinse o gün hiç kolay değildir. Kâfirler, amel defterlerini gördüklerinde durumun vahametini anlayacaklar ve o gün çok ağır bedeller ödemek zorunda kalacaklardır. Çünkü inkâr ettikleri şey gerçekleşmiştir. Bu, ahiret gününe inanmayanlar için bir uyarıdır.

¹¹Ey Müslüman! Her çağda ve her toplumda, Allah’ın ayetlerini inkâr eden, servet ve gücüne güvenerek İslâm’a karşı savaş açan zalimler senin de karşına çıkacaktır. Daha hiçbir şeye sahip değilken tek başına yarattığım, sonra kendisine mal ve evlat verdiğim hâlde zenginliğiyle şımaran şu azgın adamın hesabını Bana bırak! Onu davet ettiğim hayat düzenine uysun diye mal, mülk ve evlat vererek bunca nimetle donattım. Hakikati çok iyi bildiği hâlde kibir ve bencilliği yüzünden ayetlerime başkaldıran o küstah ve azgın kâfirin hakkından bizzat Ben geleceğim!

¹²Ben davet ettiğim hayat nizamına uysun diye ona alabildiğine mal, servet bahşederek nice imkânlar ve zenginlik verdim. Ama o, verdiklerime karşı nankörlük yaparak şımardı, azdı ve inkâr etti.

¹³Ayrıca ona, her biri önemli bir konuma sahip göz önünde bulunan güçlü kuvvetli çocuklar verdim.

¹⁴Ve bir insanın sahip olmak isteyeceği her şeyi ona fazlasıyla verdim. Başkalarına verilenden çok daha fazla güç ve yeteneği, sayısız nimeti ve fırsatı cömertçe önüne serdim.

¹⁵Ama onun gözü hiç doymuyor. Küfürde ısrar edip, Bana şükretmeyi aklının ucundan bile geçirmiyor. Aksine daha fazlasını vermemi istiyor ve yine doyumsuz isteklerde bulunuyor. Nankör insan hiç doymadı ki! İstedikçe istedi. Sanki hiç ölmeyecekmiş gibi büyük bir hırsla daha da fazlasını istiyor.

¹⁶Hayır, bu kimse rahmetime layık değildir ve istediğine kavuşamaz. Artık onun malını ve evlatlarını artırmayacağım ve ona imkân tanımayacağım. Çünkü o kâfir, bizim ayetlerimizi inatla yalanlayıp inkâr ediyor ve azdıkça azıyor. Gönderdiğimiz gerçekleri inkâr ettikleri için böylelerini çok dehşetli bir azapla cezalandıracağım.

¹⁷Artık Ben de ona verdiğim bütün nimetleri geri alacağım. Onu cehennemde alabildiğine sarp ve azapla dolu zorlu bir yokuşa süreceğim. Onu dayanılmaz acılara, katlanılmaz azaplara çarptıracağım. Ona içinden çıkamayacağı zorluklar yükleyeceğim. Yüklediğim zorlukların altından kalkamayacak ve zorluklar onun için sarp bir yokuş olacak.

¹⁸Çünkü o kâfir, ayetlerimiz kendisine tebliğ edildiğinde onları nasıl reddedeceğini ince ince hesapladı. Kur’an’ı nasıl yalanlayacağı hususunda uzun uzun düşündü ve şımarıkça bir plan yaptı.

¹⁹Sonra da şirk ve küfürle dolu zihninde kendine göre bir değerlendirme yaptı. Kahrolası! Nasıl da ölçüp biçerek bir plan yaptı?

²⁰Yine, bildirdiğimiz gerçekleri kendi zavallı aklınca muhakeme etti ve cahilce davranarak gerçeklerimizi küçümsedi. Allah’ın hükmü kendisine hatırlatılmasına rağmen, kahrolası nankör insan, nasıl böyle İslamiyet’e ve insanlığa aykırı bir plan yaptı?

²¹Sonra planının doğuracağı sonuçları düşündü. Yeni dayanaklar bulmak için, kendisini gerçeğe ve hayra çağıran peygambere kibirle tepeden baktı.

²²Sonra tedirgin ve endişeli bir şekilde kaşlarını çattı ve yüzünü buruşturup ekşitti.

²³Sonra da imana gelmeyi kibrine yediremedi ve ayetlerimize küstahça sırtını döndü. Peygamber’e tâbi olmayı reddedip yüz çevirdi ve kendisini Allah karşısında diğer insanlarla eşitleyecek olan bir dine girmekten kaçınarak büyüklük tasladı.

²⁴Bu kadar ölçüp biçmenin ardından da “Bu Kur’an olsa olsa geçmiş nesillerden aktarılarak öğrenilen sihirli bir sözdür, bir büyüdür.” diyerek Peygamber’in davetini hafife aldı.

²⁵“Bu uydurulmuştur; olsa olsa sihirli bir insan sözüdür” diyerek imandan kaçındı. Bu davranışıyla da kendini ilâhî merhametten mahrum bırakmış, cehennem azabına müstahak olmuştur.

²⁶Ey Resûlüm! Bırak onu, yandaşları arasında rahat rahat konuşsun. Ben de bu yaptığına karşılık onu hak ettiği Sekar’a, yani cehenneme sürükleyip atacağım.

²⁷Sen cehennem denen Sekar’ın ne olduğunu bilir misin? Allah’tan başka sana kim cehennemin dehşetini bildirebilir ki?

²⁸O kavurucu ateş, içerisine atılan kimseyi ne ölüme terk eder ne de hayatta bırakır. Bunlar cehennem ateşinin şiddetini düşünüp hayal bile edemezler. Cehennem, kâfirleri ve zalimleri sürekli azapla kıvrandırır, içine attıklarımızdan geriye hiçbir şey bırakmaz ve yakıp kavurmaktan vazgeçmez. Bedende ne et ne de kemik bırakır. İnsanı yeniden eski hâline getirip tekrar azap etmekten de vazgeçmez.

²⁹O cehennem, inkârcı ve nankör insana delicesine susamıştır. O öyle bir ateştir ki hiç durmadan derileri yakıp simsiyah kavurur. Dünyadayken Allah’a nankörlük etmesinin, başkaldırmasının bedelini ödetir ve bitip tükenmeyen bir azap verir.

³⁰Ve bu cehennemin başında tam on dokuz tane bekçilik yapan güçlü ve acımasız melek vardır. Bunlar cehennem zebanileridir. “Neden zebani ve neden on dokuz?” derseniz:

³¹Biz cehennem işlerine bakmak için yalnızca zebani denilen melekleri görevlendirdik. Biz o görevli meleklerin sayısını, inkârda ısrar ederek Allah’tan gelen gerçekleri örtbas edenlerin ve kâfirlerin karakterlerinin ortaya çıkması için bir imtihan vesilesi yaptık. İnkârcıların kafasını karıştırdık ki, “Daha önce bize de kitap verildi” diyen Hıristiyan ve Yahudiler, vahyin diline alışık oldukları için bu âyetleri duyduklarında bu Kitabın Allah’tan geldiğine yürekten inansınlar. Ve iman edenler de “Rabbimiz hikmetsiz bir iş yapmaz,” diyerek imanlarını daha da güçlendirsinler. Böylece hem kendilerine kitap verilenler hem de iman edenler işin iç yüzünü anlayarak bu meleklerin sayısı hakkında zerre kadar şüpheye düşmesinler. Zira kâfirler on dokuz meleği küçümseyerek onları helâk edebileceklerini sandılar. Fakat kalplerinde şüphe ve nifak hastalığı bulunanlar ve Allah’tan gelen gerçekleri örtbas eden kâfirler de bu muhteşem ayetlerdeki hikmeti kavrayamadıklarından, kapıdaki on dokuz melekle meşgul olup “Allah bu örnekle neyi anlatmak istedi?” desinler. Bakalım on dokuz sayısı hakkında ne diyecekler? Yalan mı diyecekler? Yoksa on dokuzdan bir din mi üretecekler? Ayetlerimizi, kendilerine kitap verilenler kitabın hak olduğunu kavrasın ve inananların imanı artsın diye açıklıyoruz. “Eğer cehennemde sadece on dokuz görevli varsa, hepimiz bir olup onların hakkından geliriz” diyerek sizinle alay edecekler. Ya da on dokuz rakamına olmadık anlamlar yükleyerek insanları saptırmaya çalışacaklar. Böylece Allah, münafıkların, müşriklerin kötü duruma düşmelerine özgürlük tanıdığı gibi, akıllı ve sorumlu varlıkların hak yoldan uzaklaşıp dalâleti tercih etmelerine de özgürlük tanır. İnsanları bazen, kimin nasıl bir tepki vereceğini göstermek için de imtihan eder. Yoldan çıkmak isteyeni ve bile bile kötülüğü tercih ederek sapıklıkta kalmak isteyeni sapık sayar ve sapmasına izin verir. İyilik için samimiyetle çaba gösterip doğruya ulaşmak isteyen kişiyi ise doğru yola eriştirir. Sonuçta insanlar düşünür ve değerlendirir; inanmayı ya da inanmamayı seçer. Ayetlerde verilen örnekler gerçekten iman edenlerle iman etmeyenleri birbirinden ayırır. Verilen örnekler kiminin inkârını, kiminin imanını artırır. Allah inkâr edenleri zorla gerçeğe ulaştıracak değildir. Onları inkârlarında öylece bırakır. Ancak Allah’a yaklaşıp yardım isteyenlere doğru yolu gösterir. Sanmasınlar ki Rabbinin orduları on dokuz melekle sınırlıdır. Rabbinin ordularının, yani meleklerin, rüzgârların ve doğal afetlerin sayısını ve gücünü kendisinden başka kimse bilemez. Onlar sadece kendi kafalarından uydurdukları zan ve tahminlerini dile getirirler. Ey insanlar, o hâlde dinleyin! Bu anlattıklarımız insanlar için üzerinde düşünülmesi gereken, içinde birçok hikmet barındıran bir öğüt ve uyarıdır. O hâlde öğüt alın! Bu gerçek ortadayken buyruklarıma nasıl karşı gelebilirsiniz? Rabbinin bildirdiği gerçekler insanların ibret alması için gönderdiği öğütlerdir.

³²Hayır! Kâfirlerin iddiası boşunadır ve onlar asla öğüt almazlar. Peygamberlik nurunun doğuşunu hatırlatan ve kâinat kitabının âyetlerinden olan Ay’a andolsun ki Allah zifiri karanlıkta yol gösteren Ay gibi vahyi göndermiştir. Ay, bir insan gibi doğup büyüyen ve sonunda kaybolan bir ışık gibi insana ömrünü hatırlatır. İlk hilal çocukluğu, dolunay olgunluğu, son hilal yaşlılığı temsil eder.

³³Küfür, şirk ve isyan karanlıklarının yerini iman ve Kur’an aydınlığının alacağını haber veren, sürekli güneşin doğuşunu ve gündüzün gelişini müjdeleyen ve geçip giden geceye de andolsun.

³⁴Gecenin bittiğini haber veren ve aydınlık bir geleceği müjdeleyerek ağaran sabaha da andolsun ki; yakın bir gelecekte bu cahiliye karanlığının yerini Risâletin güneşi ve gündüzü alacaktır.

³⁵Bütün bunlar kadar gerçek olan o cehennem, Risâlet güneşinin doğuşunu engellemek isteyen zalimleri bekleyen felaketlerin en büyüğüdür. Geceleri gözünüzün önünde parlayan o muhteşem Ay’ı yaratan ve geceyle gündüzü peş peşe getiren Allah, sizi cehennem konusunda uyarıyor. Bu cehennem, aklınızdan hiç çıkarmamanız gereken en büyük tehlikedir.

³⁶Bu azap, Allah’la birlikte başka ilâhlar edinen insanlar için kesin bir uyarıdır. Rabbinin bildirdiği bütün gerçekler de insanı uyaran önemli hatırlatıcılardır.

³⁷İşte bu Kur’an, ibadet ve iyilikler yaparak hayır yollarında önde gitmeyi seçen ya da şirk ve inkârları yüzünden geride kalıp cehennemi seçen insanlar için bir uyarıdır. Dileyen kimse Allah’a yürekten iman eder ve kendi yararına işler yapar. Dileyen kimse de iman ve itaatten yüz çevirip kendi aleyhine işler yapar.

³⁸Çünkü hesap günü her insanın akıbeti kendi kazandığına bağlıdır. Her insan, tercih ettiği hayat tarzının karşılığını tam olarak görecektir. Her günahkâr kişi yapmış olduğu bütün kötü fiiller için rehin olarak tutulacaktır.

³⁹Ancak Allah’ın kitabına iman edip dünyadan ahirete salih ameller götürdükleri için amel defterleri sağdan verilenler, bu rehinlikten kurtulur. Onlar cahil müşrikler gibi kendilerini kurtaracak başka bir makam ya da ahirette kendilerine ayrıcalık sağlayacak bir şefaatçi aramadılar. Mallarına, evlatlarına ve kendilerini destekleyen taraftarlarına da güvenmediler.

⁴⁰İman edip sorumluluklarını yerine getirenler ise cennet bahçelerinde huzur ve esenlik içinde olacaklardır.

⁴¹O zaman Allah, müminlere, cehennemde azap çekenlerin hâlini gösterecek. Müminler ise suçluların durumunu öğrenmek isteyecek ve merak ettikleri için onlara şöyle soracaklar:

⁴²“Sizi, bir zamanlar alay ettiğiniz bu yakıcı ve kavurucu Sekar ateşine sürükleyen nedir?”

⁴³Onlar da şöyle cevap verecekler: “Biz Allah’ın davetine uymazdık ve namaz kılanlardan da değildik. Allah’a sığınıp ibadet edenlerden ve peygambere tâbi olanlardan olmadık. Okuduğumuz Fâtiha suresinde, Rabbimize verdiğimiz sözleri de tutmadık.”

⁴⁴“Tamamen lüks ve gösterişli bir yaşantıya dalardık. Yoksulları giydirip doyurmaz, ihtiyaçlarıyla da ilgilenmezdik. Ülkede bunu temin edecek adil ve asil bir düzen için de gayret göstermezdik.”

⁴⁵“Allah’ın ayetleriyle alay edip bâtıla, günaha ve şirk inancına dalanlarla birlikte, biz de dünyanın aldatıcı zevklerine dalardık. Hesap görmeyeceğimize, dünyadaki hayat bitince her şeyin biteceğine inanırdık.”

⁴⁶“Tevhide yönelik Allah davetine uymadığımız için yaşam tarzımız inancımızı da değiştirdi. Böylece dilimizle hesap gününe inandığımızı söylediğimiz hâlde inandığımız gibi yaşamadık. Bunun yerine, yaşadığımız gibi inanmayı tercih ettik. Yaşantımızla o güne hazırlık yapmayarak ahireti önemsemedik. Yaptıklarımızın yanımıza kâr kalacağını zannediyorduk. O hesap gününü sözlerimizle yalanlamasak bile fiilen yalanlamıştık.”

⁴⁷“İşte böyle, hiç ölmeyecekmiş gibi yaşayıp gittik. Sonunda gelmez sandığımız ölüm denen gerçek bize gelinceye kadar bu hâlimiz devam etti. Ecel bizi gafil avladı ve hiç beklemediğimiz bir anda karşımıza çıkıverdi.”

⁴⁸Artık bâtıl düzenlerin ve zalim merkezlerin destekçisi olan hoca efendilerin sahte şefaati bunları kurtaramaz ve böyle bir şefaatin hiçbir faydası da olmaz. “Bir aracı bulur, işimizi hallederiz” de demesinler. Onları Sekar’ın elinden hiç kimse kurtaramaz. Hiç kimse o zalimlerin kurtuluşu için Allah katında aracılık yapamaz ve kâfirler asla şefaate mazhar olamazlar.

⁴⁹O hâlde bu insanlar bunca uyarıdan sonra neye güveniyorlar? Gerçek bu iken öğüdümüzü dinlemiyor, Kur’an’ın uyarılarından ve Allah’ın davetinden yüz çevirip kaçıyorlar.

⁵⁰Neden korkuya kapılmış yaban eşekleri gibi, bu öğütlerden ve senin davetinden kaçıyor ve seni hiç dinlemeden, telaşla uzaklaşıyorlar?

⁵¹Üstelik kendisini avlamak isteyen bir aslandan ürküp kaçan yaban eşekleri gibi, Allah’ın davetinden yüz çeviriyorlar. Eşek, eşek olmanın gereğini yapıyor. Peki ya insanlar? Onların kendilerine fayda getiren bir peygamberden kaçması nasıl açıklanabilir?

⁵²Evet, o inkârcılar Peygamber’e itaati gururlarına yediremedikleri için bu vahiyden kaçıyorlar. Üstelik tebliğ edilen Kur’an yetmezmiş gibi kendilerine özel vahiyler ve kitaplar gönderilmesini istiyorlar. Yani sadece atalarından kalan nizamlarını onaylayan vahiyler gönderilmesi gerektiğini iddia ediyorlar. Onlarda eşek inadı var. Çünkü onların iman etmek gibi bir düşünceleri yok. Peki, bu istekler yerine gelse de inanırlar mı?

⁵³Hayır! Onlara özel vahiyler gelse de inanmazlar. Hâlbuki bu istekleri birer bahaneden ibarettir. Aslında inkârlarının asıl sebebi şudur: Bunlar uyarıldıkları cehennem ateşinden korkmuyor, ahiret ve hesap endişesi de taşımıyorlar. Gerçek şu ki onlar öldükten sonra dirilmeyi, hesap vermeyi, cezayı ve mükâfatı kabul etmeyen ve bu yüzden de Kur’an’dan yüz çeviren kimselerdir.

⁵⁴Aklınızı başınıza alın. Onlar ne derse desin, hesap gününde herkes hak ettiği karşılığı tam olarak görecektir! Gerçek şu ki inkâr edenler ne düşünürse düşünsün, neye inanırlarsa inansınlar, Kur’an onların iddia ettiği gibi asla sihirli bir beşer sözü değildir. Gerçekten de şirkten vazgeçirmek üzere size Allah tarafından bildirilmekte olanlar müjdeleyici, uyarıcı ve tesirli bir öğüttür.

⁵⁵Artık dileyen herkes kendi iradesini ve tercihini kullanarak bu uyarılara kulak verir, kendisi için hayırlı olanı yapar ve düşünüp Kur’an’dan ders alır. Öyleyse dünya ve âhirette kurtuluş ve esenliğe ulaşmak isteyen, ondan öğüt alarak kötülüklerden uzaklaşsın.

⁵⁶Ama inkâr edenler hidayeti talep etmedikçe, Rabbin onları hidayete ulaştırmaz; onlar da Kur’an’dan öğüt ve ders alamazlar. İnsanlar özgür iradelerini kullanarak birtakım tercihlerde bulunabiliyorsa, bu Rabbinin lütuf ve keremi sayesindedir. O hâlde, her türlü kötülükten, günahtan kurtulup gerçek anlamda dürüst ve erdemli olabilmek için O’na yönelin. Allah, azabından korkulup sakınılacak ve kitabıyla yol bulunacak yegâne varlıktır. Korunmak ve sakınmak isteyenleri bağışlamaya yetkili olan tek otorite, yalnızca Allah’tır. Öğüdünün dinlenip davetine uyulması ve kendisine karşı sorumluluk duyulması gereken de yalnızca Allah’tır.