Yusuf Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Elif. Lâm. Râ. Bu kitabı anlaşılsın, üzerinde düşünülsün diye, kullandığınız dilin harflerinden oluşan sözlerle, apaçık Arapça bir hitap olarak indirmekte, öğüt alınmak üzere geçmiş kavimlerin de kıssalarını bildirmekteyiz. Ey Peygamber! Biz sana bunları vahyetmeden önce sen bunlardan habersizdin.

Vaktiyle Yusuf, babasına şöyle dedi: “Babacığım! Ben rüyamda on bir yıldız, güneş ve ayın önümde eğilerek bana saygı gösterdiklerini gördüm.”

Bunun üzerine babası Yakub da ona, “Yavrucuğum! Bu rüyanı kardeşlerine anlatma, olur ki kıskançlık edip sana bir tuzak kurmaya kalkarlar, çünkü şeytan kıskançlık duygularını kışkırtmak için fırsat kollar, unutma ki şeytan insan için apaçık bir düşmandır. Ben bu rüyandan Rabbinin seni peygamber olarak seçeceğini ve sana rüyaların doğru yorumlanmasını ve olup bitenleri kavrama nimeti bahşedeceğini anlıyorum. Tıpkı ataların İbrahim ve İshak’a lütfettiği peygamberliği, Yakub’un soyunda seninle devam ettireceğine inanıyorum. Şüphesiz Rabbim her şeyi bilen ve her şeyi yerli yerince yapandır.” dedi.

Gerçek şu ki Yusuf ve kardeşlerinin kıssasında düşünenler için ibretler vardır.

Vaktiyle Yusuf’un kardeşleri aralarında şöyle konuşmuşlardı: “Her işi bizim yapmamıza ve sayıca daha da fazla olmamıza rağmen, babamızın yanında Yusuf ve kardeşi daha kıymetli, dolayısıyla babamız bu konuda yanlış yapıyor.” derken içlerinden biri dedi ki: “Madem öyle Yusuf’u öldürelim yahut tekrar aramıza dönemeyeceği uzak bir yere götürüp atalım, böylece babamız da bizi daha çok sevecektir.” Bir diğeri ise, “Yusuf’u öldürmek yerine, kervanların gelip geçtiği yol üzerinde derin bir kuyuya atalım, onu bulup buralardan uzaklara götürürler, biz de böylece kurtulmuş oluruz.” dedi. Ve bunu yapmak üzere anlaştılar.

Nihayet anlaştıklarını uygulamak üzere babalarına giderek, “Baba, bizler Yusuf’u çok sevmemize rağmen, nedense sen hep onu bizden uzak tutuyorsun, bize güvenmiyorsun. İzin ver o da yarın bizimle gelip oynasın ve eğlensin, biz onu canımız gibi koruyup kollarız, sen rahat ol ve bize güven.” dediler.

Babaları Yakub da onlara şöyle dedi: “Sizin onu götürmeniz beni endişelendirir, dalgınlıkla onu ihmal edebilir, kurda kuşa kaptırırsınız, o yüzden korkuyorum.” Bunun üzerine de onlar, “Biz bu kadar kalabalık olmamıza rağmen onu kurda kuşa kaptırırsak yazıklar olsun bize.” dediler.

Ertesi gün de Yusuf’u yanlarına alarak kuyuya atmak üzere yola koyuldular. Biz de ona yolda, “Gün gelecek, hiç beklemedikleri bir zamanda, üstelik seni tanıyamadıkları bir konumda sana yaptıklarının haberini onlara vereceksin.” diye ilham ettik.

Yusuf’u kuyuya attıktan sonra da akşam vakti ağlamaklı bir görüntü ile babalarının karşısına çıkıp, “Baba biz yarış yapmak için uzaklaşırken Yusuf’u da eşyalarımızın başına bırakmıştık, fakat geri döndüğümüzde onun bir kurt tarafından parçalanıp, yenilmiş olduğunu gördük, her ne kadar biz doğruyu söylemiş olsak da senin bize inanmayacağını da biliyoruz ama maalesef gerçek böyle oldu.” dediler ve üzerine sahte bir kan lekesi bulaştırdıkları gömlek parçasını da Yakub’a gösterdiler, çocuklarından bunları duyan Yakub da onlara dedi ki: “Anlaşılan o ki, kıskançlık duygularınız size çok kötü bir iş yaptırmış, bu durumda bana düşen güzel bir sabır gösterip, tahammül etmektir. Sizin bu yaptığınıza karşı bana dayanma gücü vermesi için Rabbime sığınır, O’ndan yardım dilerim.”

Onlar kurdukları tuzakla ilgili uydurduklarını babalarına anlatmakta iken, kuyunun bulunduğu yere bir kervan gelip durdu ve içlerinden biri su çekmek için kovasını kuyuya sarkıtırken kuyudaki Yusuf’u fark edip arkadaşlarına, “Kısmete bakın kuyuda bir erkek çocuk var.” diyerek Yusuf’u kuyudan çıkardı ve köle pazarında satmak üzere yanlarına alıp yollarına devam ettiler. Allah da onların ne yaptıklarını ve niyetlerini biliyordu.

Nihayet kervan Mısır’a varınca, köle pazarında Yusuf’u önemsiz bir para karşılığında sattılar, zaten ne kazansak kârdır diye düşünüyorlardı.

Mısır’da köle pazarından Yusuf’u satın alan adam, karısına dedi ki: “Bu çocuğa iyi bak, belki ileride bize faydası olur, kim bilir beğenirsek onu evlat da edinebiliriz.” Böylece Yusuf’u o ülkede sağlam bir yere yerleştirdik, ayrıca ona rüyaların yorumunu, işaret ettikleri gerçeklerin neler olduğunu öğrettik, Allah dilediği her şeyi gerçekleştirir, sonunda galip gelecek olan O’dur. Fakat insanların çoğu bu gerçeği anlamak istemez.

Yusuf olgunluk çağına gelince de, ona güçlü bir muhakeme yeteneği ile doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme ve insanları yönetme kabiliyetleri ihsan ettik. Biz, başına gelen sıkıntılara katlanırken yanlışa sapmayan, doğru olandan taviz vermeyenleri böyle ödüllendiririz.

Evinde barındığı kadın bir gün Yusuf’a duyduğu arzuya kendini kaptırarak, onu baştan çıkarmak için odanın kapısını kapatıp Yusuf’u yatağına almak istedi, bunun üzerine Yusuf: “Böyle bir işi yapmaktan Allah’a sığınırım, benim Rabbim bana bunca nimet vermişken, üstelik senin eşin de bana namusunu, malını, mülkünü güvenip emanet etmişken, asla ona da ihanet etmem, kendisine duyulan güvene ihanet edenler iflah olmazlar.” dedi.

Kadın Yusuf’la ilgili emeline ulaşmayı aklına koymuş, bunu yapmanın kararlılığı içindeydi. Şayet Allah bu işi yapmanın çirkinliğini Yusuf’un kalbine ilham edip, onu sağlamlaştırmasaydı, neredeyse Yusuf da kadına uyup kendini helak edecekti. Biz onu taşkınlıktan ve çirkinlikten böylece koruduk. Çünkü Yusuf Bizim ihlâslı ve kendini kötülüklerden arındırmaya çalışan bir kulumuzdu.

Yusuf kendine saldıran kadından kurtulmak için kapıya doğru koşunca, kadın da arkasından koşup yakalayıp çekiştirdiği gömleğini yırttı, tam da bu sırada kadının kocası karşılarına çıkıverdi, kadın derhal kocasına, “Senin namusuna göz dikip, zarar vermek isteyen bu adamı cezasız bırakma, onun cezası zindana atılmak yahut işkenceye tabi tutulmak olmalı.” diyerek kendini kurtarmaya çalıştı. Bu durum karşısında şaşırıp kalan Yusuf da, “Asıl kendisi beni baştan çıkarmak istedi.” diyerek kendini savunmaya çalıştı. O esnada tartışmalara şahit olan ve ev sahibi kadının yakını olan bir kadın da suçlunun ortaya çıkarılması için şöyle dedi: “Eğer Yusuf’un gömleği önden yırtılmış ise kadın doğru söylüyor, şayet gömlek arkadan yırtılmışsa Yusuf’un söylediği doğrudur.”

Bunun üzerine Yusuf’un gömleğinin arkadan yırtılmış olduğu ortaya çıkınca, doğruyu söyleyenin Yusuf olduğu anlaşıldı. Gerçeği anlayan kocası da kadına dönerek, “Bu, sizin gibi kadınların kurdukları tuzaklardan biridir, sizin tuzaklarınız çok yamandır.” dedi ve Yusuf’a da dönerek, “Yusuf, sen de bu olaydan kimseye söz etme.” dedikten sonra da karısına dönüp, “Ey kadın! Sen de bu yaptığından dolayı tevbe edip af dile, suçun sende olduğu açıkça görülüyor.” dedi.

Bir süre sonra olay şehirde duyulunca, şehirdeki kadınlar birbirlerine, “Vezirin karısı, kölesine âşık olup onu baştan çıkarmaya çalışmış, anlaşılan kölesine olan tutkusu aklını başından almış, kadın yoldan çıkıp sapıtmış.” demeye başladılar.

Vezirin karısı da kendisi hakkında söylenenleri duyunca, evinde mükemmel bir ziyafet hazırlayıp o kadınları da davet etti, yemekten sonra da her birinin önüne birer meyve tabağı ve bıçak koydurttu, sonra da Yusuf’u onlara hizmet etmek üzere oraya çağırdı, Yusuf’u gören kadınlar onun güzelliği karşısında hayranlık ve şaşkınlıktan meyve yerine bıçakla ellerini kestiler ve “Aman Allah’ım bu bir insan olamaz, olsa olsa bir melektir.” dediler. Bunun üzerine de vezirin karısı kadınlara dönerek, “İşte siz beni bu delikanlı yüzünden kınayıp durdunuz, işin gerçeği ben onu baştan çıkarmak istedim, çok da uğraştım ama o hep beni reddetti, şimdi yeminle söylüyorum ki, ya benim arzumu yerine getirecek, ya da zindana girip çürüyecek.” dedi.

Bunları duyan Yusuf da kendi kendine, “Ey Rabbim! Benim için zindana atılmak, bu kadınların isteklerini yerine getirmekten daha hayırlıdır, Rabbim Sen beni bunların tuzaklarından korumazsan belki ben de onlara meyleder, kendine hâkim olamayan cahillerden olup çıkarım.” diyerek dua etti. Allah da Yusuf’un duasını kabul edip onu kadınların tuzaklarından korudu, çünkü Allah her şeyi işiten ve her şeyin iç yüzünü bilendir.

Yusuf’un kadın tarafından iftiraya uğramasına ve suçsuzluğunun ortaya çıkmasına rağmen, dedikoduları önlemek ve bundan sonra olması muhtemel olayların da önüne geçmek için Yusuf’u zindana attılar.

Yusuf’la birlikte zindana iki genç daha atılmıştı. Onlardan birisi bir sabah Yusuf’a, rüyasında kendisini üzüm sıkarken gördüğünü söylerken diğeri de, “Ben de rüyamda başımın üstünde ekmek taşıdığımı ve ekmeği kuşların gagaladığını gördüm, bize rüyalarımızın yorumunu yapar mısın? Biz seni bu konularda bilgili biri olarak görüyoruz.” dedi.

Yusuf da onlara, “Kahvaltınız gelinceye kadar ben de sizin rüyalarınızı yorumlarım, böylece siz de neyle karşılaşacağınızı öğrenmiş olursunuz. Bu bana Rabbimin bahşettiği bir ilimdir ama rüyalarınızın yorumundan önce size şunu söylemek isterim: Ben, yaratılış sebebini düşünmeyen ve Âhiret Günü’ne inanmayan bu müşrik toplumdan birisi değilim, benim yolum Allah’a iman eden atalarım İbrahim, İshak ve Yakub’un tevhid yoludur. Bu, Rabbimizin insanlara sunduğu büyük bir lütuftur fakat insanların çoğu bunu anlamaz ve buna göre yaşayıp şükretmez.

Ey zindan arkadaşlarım! Şimdi söyleyin bakalım, biri diğerinden çok farklı, birden fazla rabler ve ilahlar edinerek, onların hepsine birden tabi olarak yaşamak mı insana daha çok yakışır ve onu mutlu eder? Yoksa her şeyin doğrusunu bilen, her şeye güç yetiren, kâinatı ve içinde ne varsa hepsini yaratan, insanı bunca nimetlerle donatan ve tek olan Allah’ı Rab ve ilah edinerek yaşamak mı insana daha çok yakışır?

Ey zindan arkadaşlarım! Allah’la birlikte Rab ve ilah edinip, isimlendirip kendilerine uyduklarınız da atalarınız ve sizin gibi yaratılmışlardır. Allah onlara insanlar üzerinde istedikleri gibi hükümler koyma yetkisi de vermemiştir. Kulları üzerinde hükümler koymak yetkisi yalnızca Allah’a aittir. İnsanlar ancak Allah’ın hükümlerine tabi olarak O’na kulluk edebilirler, tek doğru din (nizam) de budur.” dedi. Fakat insanların çoğu bu gerçeğe sırt dönerler.

Yusuf bunları tebliğ ettikten sonra da zindan arkadaşlarına, şimdi de rüyalarınızın yorumunu sizlere yapacağım diyerek, rüyasında üzüm sıktığını görene, “Sen hapisten kurtulup, eskiden olduğu gibi efendine şarap hazırlamaya devam edeceksin.” dedi. Başının üstünde taşıdığı ekmeği kuşların gagaladığını rüyasında görene ise, “Sen de asılacaksın ve kuşlar da başını didikleyecek, işte yorumunu istediğiniz rüyalarınız bu gerçeklere işaret ediyor.” dedi.

Sonra da Yusuf, zindandan kurtulacağını düşündüğü arkadaşına, “Zindandan çıkınca efendine benden bahset.” dedi. Fakat oradan çıktıktan sonra şeytan ona, efendisine Yusuf’tan söz etmeyi unutturdu, bunun üzerine Yusuf bir müddet daha zindanda kaldı.

Bir süre sonra zindandan çıkan arkadaşının efendisi olan hükümdar (Melik), rüyasında yedi zayıf ineğin yedi besili ineği yediğini, ayrıca yedi yeşil başak, yedi de kurumuş başak gördü ve rüyasını etrafındaki seçkinlerine anlatarak yorumlamalarını istedi. Onlar da bunun karışık bir rüya olduğunu, üstelik kendilerinin rüyaların yorumlanması konusunda bilgilerinin olmadığını, dolayısıyla işaret ettikleri gerçekleri bilemeyeceklerini söylerken, onlara hizmet etmekte olan Yusuf’un zindan arkadaşı birden Yusuf’un rüyalar hakkındaki isabetli yorumlarını hatırladı ve hükümdara, “Bu rüyanın doğru yorumunu, işaret ettiği gerçeği öğrenip size haber verebilirim, siz yeter ki beni Yusuf’a gönderin.” dedi.

Hükümdardan izin alır almaz da zindana koşup, Yusuf’a dedi ki: “Ey benim özü sözü doğru arkadaşım, rüyada yedi zayıf ineğin, yedi besili ineği yemesi ile yedi yeşil, yedi de kuru başak görülmesinin ne anlama geldiğini söyler misin? Ben senin yapacağın yorumla saraya dönerek senden bahsedeceğim, böylece bakarsın senin değerini anlamış olurlar.”

Yusuf da ona, “Yedi yıl boyunca her zaman yaptığınız gibi ekip biçin, ihtiyacınız kadarını ayırdıktan sonra kalanını başağından ayırmadan depolayın. Bu ilk yedi yıl bolluk yılı olacak, sonra da yedi yıl sürecek olan bir kıtlık olacak. Bu kıtlık yıllarında yedi yıldır depoladığınızdan bir kısmını tohumluk olarak ayırıp gerisini tüketebilirsiniz. Daha sonra da bol yağmurlu ve bereketli bir yıl gelecek. Böylece kıtlık da sona erecek, o yıl da insanlar bolluğa kavuşacak, bol bol meyveler sıkacaklar.” dedi.

Yusuf’un bu yorumu kendisine ulaşınca hükümdar, “Yusuf’u bana getirin.” dedi. Hükümdarın adamı Yusuf’u saraya götürmek için geldiğinde Yusuf ona, “Sen önce efendine söyle de, benimle ilgili gerçeği ortaya çıkarmak için ellerini kesen kadınları şahit olarak bir dinlesin, Rabbim bana kurulan tuzağı çok iyi bilmektedir.” dedi.

Hükümdar, Yusuf’un bu talebi üzerine kadınları huzuruna çağırıp onlara dedi ki: “Yusuf’un gönlünü çelmek istediğinizde onun size karşı tavrı ne oldu?” Kadınlar, “Hâşâ, Allah da şahit ki biz ondan hiçbir ilgi ve en küçük bir kötülük arzusu dahi görmedik.” dediler. Sonra da Yusuf’un efendisi olan vezirin karısı söze girerek, “Daha fazla inkâra gerek yok, artık gerçek ortaya çıktı. Yusuf’u yoldan çıkarıp, arzusunu gerçekleştirmek isteyen bendim. Onun bu konuda hiçbir suçu yoktur ve bütün söyledikleri doğrudur.” diyerek suçunu itiraf etti.

Yusuf, hükümdarla kadınların arasında konuşulanları öğrendiğinde, “Benim amacım evinde bulunduğum, ekmeğini yediğim, iyiliğini gördüğüm ve bana güvenmiş olan efendime ihanet etmediğimin herkes tarafından bilinmesidir. İşte gördüğünüz gibi Allah hainlerin tuzaklarını asla başarıya ulaştırmaz ve gerçeği mutlaka ortaya çıkarır.” dedi ve ardından da şunları ekledi: “Ben yine de nefsimi tamamen temize çıkaramam. Şayet Rabbimin esirgeyip koruması olmasa, kendimi nefsimin elinden kurtaramazdım. Çünkü nefis insanı kötülüğe, çirkinliğe, günaha sürükleyebilir. Fakat şu da bir gerçek ki, Rabbim yürekten ve bilinçle kendisine yönelenleri esirgeyen, merhamet eden ve bağışlayandır.”

Hükümdar kadınlardan gerçeği öğrenince adamlarına, “Yusuf’u bana getirin, kendime özel bir danışman, seçkin bir yardımcı yapacağım.” deyip Yusuf’u yanına getirtti ve bir süre görüştükten sonra da Yusuf’a, “Bundan sonra sen yanımızda kendisine çok güvenilen, önemli mevkileri hak eden birisin.” dedi. Yusuf da hükümdara: “Madem öyle, beni hazinelerden sorumlu ve yetkili bir makama getir, benim hazineyi çok iyi koruyacağıma ve bu konudaki kabiliyetime, bilgime güvenebilirsin.” dedi.

Böylece Biz Yusuf’a Mısır’da önemli bir mevki, güç ve itibar bahşettik. Yusuf o ülkede dilediği yere yerleşip, dilediği işi de dilediği gibi yapmakta özgür bir yönetici durumuna geldi. Biz rahmetimizi layık gördüklerimize bahşeder, Bize teslim olanların yaptıklarını karşılıksız bırakmayız, bununla birlikte yaratılış sebepleri olan Allah’ın daveti nizam ile ahlaka iman edip, onu yaşamak ve yaşatmak uğrunda ellerinden gelen çabayı gösterenler için âhiret mükâfatı dünyadakinden kat be kat daha fazla ve daha hayırlıdır.

Yusuf istediği yetkileri alıp da işe başlayınca ilk yedi yıl ülkede bolca ekin ektirdi ve fazlasını depo ettirdi, ardından gelen kuraklıkla birlikte civardaki kuraklıktan etkilenen ülkelerden insanlar, Mısır’a tahıl almak için gelmeye başladılar, bir süre sonra Yusuf’un kardeşleri de tahıl almak üzere gelip Yusuf’un karşısına çıktılar, Yusuf onları görür görmez tanıdı fakat onlar Yusuf’u tanımadılar.

Yusuf tahıllarını yüklettikten sonra da onlarla sohbeti sırasında, “Bir dahaki gelişinizde, babanız bir olan öteki kardeşinizi de getirin, gördüğünüz gibi ben ölçüyü, tartıyı tam tutarım, misafirlerime de cömert davranırım, ev sahipliğimden memnun kaldığınızı düşünüyorum.” diyerek sözlerine şöyle devam etti: “Tekrar gelişinizde o kardeşinizi de getirip benimle tanıştırmazsanız, size bir ölçek tahıl vermem, sizi yanıma da yaklaştırmam, haberiniz olsun.” Bunun üzerine kardeşleri de Yusuf’a, “Onu getirmek için babamızdan izin almak konusunda, elimizden geleni yapacağız.” dediler. Bu arada Yusuf onların tahıl için ödedikleri bedeli de yüklerinin içine koydurttu. Belki böylece yeniden tahıl almak için daha istekli olarak gelebilirler diye düşündü.

Yusuf’un kardeşleri evlerine dönünce, olup biteni babalarına anlattılar ve bir dahaki sefere kardeşleri Bünyamin’i yanlarında götürmedikçe kendilerine bir ölçek dahi tahıl verilmeyeceğini söyleyerek, sonraki sefer için babalarından Bünyamin için izin talep edip, onu canları gibi koruyacaklarını söylediler.

Babaları Yakub da onlara, “Daha önce ağabeyi Yusuf’u da koruyacağınıza söz vermiştiniz ama onu koruyamadınız, hal böyleyken size nasıl güvenebilirim? Kendisine güvenilmesi gereken yalnızca Allah’tır. O’ndan başka gerçek koruyucu ve gözetici yoktur. Ben de Allah’tan başkasına asla güvenmem.” dedi.

Bu arada getirdikleri tahıl yüklerini açtılar ve yüklerinin içine ödediklerinin konulmuş olduğunu görünce, hemen babalarına dönüp, “Bak gördün mü, tahıl için ödediklerimizi de bize iade etmişler. Bünyamin’in bizimle gelmesine izin verirsen bununla gidip tekrar erzak alabiliriz, kardeşimizi gözümüz gibi koruyacağımıza söz veriyoruz, hem onun sayesinde bir deve yükü daha fazla erzak alabiliriz, zaten bu getirdiklerimiz bize çok az bir zaman için yeter.” dediler.

Bunun üzerine babaları Yakub da çocuklarına, “Hepiniz ölümle burun buruna gelip de bütün gücünüz tükenmedikçe onu bana geri getireceğinize, Allah adına yemin etmedikçe sizinle asla göndermem.” deyince oğulları da babalarının istediği gibi yemin ettiler, Yakub da, “Allah bütün konuştuklarımıza şahittir.” diyerek Bünyamin’i onlarla birlikte göndermeye razı oldu ve çocuklarına şu tembihte bulundu: “Evlatlarım! Gideceğiniz şehre hepiniz aynı kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin. Ben bunu ancak tedbir amaçlı söylüyorum, bununla birlikte takdir Allah’a aittir. O bir şeyin olmasını takdir etmişse, onu önlemeye kimsenin gücü yetmez. Ben yalnızca Allah’a güvenir, O’na yaslanırım. Güvenmek isteyen de yalnız O’na güvensin.”

Yakub’un oğulları babalarının dediği gibi şehre geldiklerinde ayrı ayrı kapılardan girdiler, fakat bu tedbir onların başlarına Allah’tan gelecek hiçbir şeyi değiştirmezdi. Yalnızca Yakub’un oğullarını korumak amacı ile söylenmiş, baba duyarlılığının bir sonucuydu. Çünkü Yakub kendisine öğrettiklerimiz sayesinde sadece Allah’ın takdiri ve hükmünün geçerli olduğunu bilmekteydi lâkin insanların çoğu bu gerçeğin farkında değiller.

Nihayet kardeşler Yusuf’un huzuruna vardıklarında, Yusuf kardeşi Bünyamin’i onların yanından ayırıp başka bir yere çekerek, “Ben, senin kardeşin Yusuf’um.” deyip bağrına bastı ve geçmişte diğer kardeşlerinin yaptıkları için de üzülmemesini söyledi.

Sonra da kardeşlerinin erzaklarını hazırlatıp yükletip Bünyamin’in yükünün içine kıymetli bir tas koydurttu ve onlar şehirden ayrılmak üzereyken de bir görevliyi arkalarından gönderip, bir hırsızlıktan dolayı yüklerinin aranacağını söyletti, onlar da gelen görevliye çalınan şeyin ne olduğunu sordular, görevli onlara hükümdarın su tası olduğunu, onu kendiliğinden getirene bir deve yükü daha erzak verileceğini, buna kendisinin de kefil olduğunu söyledi, bunun üzerine Yusuf’un kardeşleri de “Allah’a yemin ederiz ki, biz ülkenize hırsızlık yapıp bozgunculuk çıkarmak için gelmedik. Bizim hırsızlık yapacak birileri olmadığımızı sizin de bilmeniz gerekir çünkü biz daha önce de sizinle alışveriş yaptık.” dediler.

Bu defa Yusuf’un görevlendirdiği kişi de onlara, “Şayet yalan söylüyorsanız ve hırsızlığı da siz yapmışsanız, sizin yasalarınıza göre bunun cezası nedir?” diye sordu. Onlar da, “Bizim ülkemizin yasalarına göre çalınan mal kimde bulunursa, hırsız mal sahibinin kölesi olacaktır, bizde hırsızlığa böyle ceza verilir.” dediler ve Yusuf’un huzuruna getirildiler. Yusuf yüklerinin aranmasına önce diğer kardeşlerinden başlattı, sonra da Bünyamin’in yükü arasından tası buldurdu. Kardeşini yanında alıkoyabilmesi için Biz Yusuf’a böyle bir yol, bir çare öğrettik, aksi halde hükümdarın dininin yasalarına göre kardeşini yanında alıkoyamazdı. Biz dilediğimiz kimselere, dilediğimizi öğretip bilgilendirir, derecelerini de yükseltiriz. Unutmayın ki her bilenin üstünde, her şeyi bilen yalnızca Allah’tır.

Su tası Bünyamin’in yükünün arasından çıkınca diğer kardeşleri hemen dediler ki: “Evet o çalmış olabilir, çünkü daha önce onun öz kardeşi olan ağabeyi de böyle bir şey yapmıştı.” Yusuf bu söylenenleri dinledikten sonra kendi kendine: “Allah sizin neler uydurduğunuzu çok iyi biliyor, sizin durumunuz gerçekten çok berbat.” diyordu. Sonra da üvey kardeşler sözlerine devamla, “Ey aziz ve muhterem yönetici! Bünyamin’in babası çok yaşlı, onun burada alıkonulmasına yüreği dayanmaz, çok üzülür. Onun yerine içimizden başka birini alıkoy, gördüğümüz kadarıyla sen iyilik yapmayı seven birisin.” dediler.

Yusuf da onlara: “Eşyamızı yanında bulduğumuz kimseden başkasını alıkoymaktan Allah’a sığınırım, eşyamızı kimin yanında bulduysak onu alıkoyarız, aksi halde zalimlerden farkımız kalmaz.” diyerek cevap verdi.

Böylece Bünyamin’i kurtarmaktan ümidini kesen Yakub’un oğulları, bir köşeye çekilip kendi aralarında konuşmaya başladılar, içlerinden yaşça büyük olanı, “Babamız bizden Bünyamin ile ilgili Allah’a yemin ettirerek söz aldı, daha önce Yusuf konusunda da güvenini boşa çıkarmıştık, hal böyleyken ne yüzle onun yanına dönüp bu durumu anlatacağız? Ben, şahsen babam bana kardeşin olmadan dönebilirsin deyinceye kadar, ya da Allah hakkımdaki hükmünü verinceye kadar bu ülkeden ayrılmayacağım, Allah hüküm verenlerin en adilidir, ben yalnızca O’na güvenip burada bekleyeceğim, siz de babamıza gidip ‘Oğlun hırsızlık yaptı, fakat biz onun hırsızlık yaptığını görmedik, sadece çalındığı söylenen su kabının onun yükünden çıktığını gördük, bizler sana yemin edip onu koruyacağımıza söz vermiştik, fakat göremeyeceğimiz bu tür tehlikeye karşı onu koruyamazdık, o yüzden bu durumdan biz sorumlu değiliz. Şayet bize inanmıyorsan, oraya bizimle gidip gelenlere sor, onlar da bu olayın şahitleridir. Böylece bizim söylediklerimizin doğru olduğunu öğrenir, inanırsın’ diyebilirsiniz.” dedi.

Diğer kardeşler memleketlerine dönüp, babalarına olanları anlattılar. Yakub onları dinlerken başını başka yöne çevirip, “Hayır, size inanmıyorum, anlaşılan o ki kıskançlık duygularınız yine size çok kötü bir iş yaptırmış. Bu durumda bana düşen sabretmektir, ümidim odur ki Allah bir gün onları bana geri getirecektir, şüphesiz Allah her şeyin doğrusunu bilen, her hükmü isabetli olan, her şeyi yerli yerinde yapıp eyleyendir.” dedi.

Sonra da Yakub üzüntüsünden bir kenara çekilip, “Vah Yusuf’um vah.” diye içini çekti ve evlatlarının üzüntüsünden gözlerine ak indi, etrafını göremez hale geldi, buna rağmen öfkesine hâkim olup, derdini içine gömdü. Onun bu halini gören oğulları babalarına: “Baba sen Yusuf diye diye sonunda kendini tüketecek, yataklara düşüp ölüp gideceksin.” deyince, Yakub da onlara dedi ki: “Ben derdimi, hüznümü sadece Allah’a arz ediyorum ve Allah’ın lütfu ile sizlerin bilmediklerinizi biliyorum, evlatlarım, şimdi siz gidip Yusuf ve kardeşi ile ilgili araştırma yapıp bilgi toplayın, sakın Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin, unutmayın ki Allah’ın rahmetinden ancak müşrik ve kâfir olanlar ümitlerini keserler.”

Bir müddet sonra aldıkları erzakları tükenince Yakub’un oğulları tekrar Mısır’a gelip Yusuf’un huzuruna çıktılar ve “Ey soylu yönetici, ey aziz insan! Bizler yiyeceğimiz tükenince yine sıkıntıya düştük, ancak almak istediğimiz tahıl için de ödeyeceğimiz çok az bir bedelimiz kaldı, sen bize cömert davranıp bol bol verirsen lütufta bulunmuş olursun. Allah da cömert davrananları sever ve mükâfatlandırır.” dediler. Yusuf da onlara dedi ki: “Sizler cahillik ederek Yusuf ve kardeşine neler yaptığınızı hatırlıyor musunuz?” Kardeşleri bunu duyunca büyük bir şaşkınlıkla, “Yoksa sen Yusuf musun?” dediler. Yusuf da, “Evet, ben Yusuf’um, bu da kardeşim, Allah bize lütfedip ikramda bulundu. Gerçek şu ki, her kim Allah’a güvenir ve O’na karşı sorumluluklarını yerine getirip, bu uğurda karşılaştığı sıkıntılara imanından taviz vermeden göğüs gerip, sebat ederse Allah böyle davrananların yaptıklarını karşılıksız bırakmaz.” dedi.

Şaşkınlık ve suçluluk içindeki kardeşleri de, “Yazıklar olsun bize! Sana ve kardeşine yaptığımız kötülüklerden dolayı Allah seni bizden üstün kıldı, bizler de günaha gömüldük.” dediler.

Yusuf da onlara: “Bugün yaptıklarınızdan dolayı sizi kınayıp yüzünüzü daha fazla kızartmayacağım, dilerim Allah sizi affetsin. O, yaptıklarından tevbe edip doğruya yönelenleri merhamet ve şefkati ile bağışlayıcıdır.

Şimdi siz şu gömleğimi götürüp babamın gözlerine sürün, o yeniden kendine gelip toparlanacak, etrafındakileri görmeye başlayacak, gözyaşları dinecektir, sonra da hepiniz ailenizle birlikte bana gelin.” diyerek onları yolcu etti, onlar daha evlerine varmak için yola koyulduklarında Yakub da yanında bulunanlara şöyle demeye başladı: “Beni bunaklıkla suçlamayın, gerçekten Yusuf’un kokusunu almaya başladım.” Yanındakiler de ona: “Sen iyice şaşırmışsın. Yine Yusuf’a olan hasretin depreşti, ne söylediğini bilmiyorsun.” dediler.

Nihayet kervanın önünde giden kardeşleri koşarak babalarına Yusuf’un hayatta olduğunu söyleyerek, gömleği babasının yüzüne sürünce Yakub’un gözü, gönlü açıldı ve çevresindekilere bakıp, “Ben size demedim mi Allah’ın lütfu ile ben sizin bilmediklerinizi biliyorum diye?” dedi. Evlatları da Yakub’a “Baba, sen bizim bağışlanmamız için Allah’a dua et çünkü biz çok kötü işler yaptık.” dediler.

Yakub da onlara: “Rabbime bağışlanmanız için dua edeceğim, O tevbe edip de kendine yönelenlere karşı çok merhametli, bağışlayıcı Rahman ve Rahim olandır.” dedi.

Sonra da Yakub bütün ailesi ile birlikte Mısır’a gidip Yusuf’un huzuruna çıktılar, Yusuf da anasını ve babasını bağrına bastı ve onlara: “Allah’ın izni ile bundan sonra burada güvenlik ve huzur içinde yaşayın.” dedi.

Arkasından da yerinden kalkıp, anası ile babasını kendi tahtına oturttu, sonra da hep birlikte Allah’a şükredip secde ettiler ve her bir kardeşi de Yusuf’a saygılarını belirtip başlarını öne eğdiler. Yusuf bu manzara karşısında babasına dönüp, “Babacığım vaktiyle gördüğüm rüyanın yorumu işte budur, Rabbim o rüyamı bugün gerçekleştirdi ve bana çok büyük ihsanda bulundu, beni zindandan çıkarıp buralara getirdi. Şeytan, kardeşlerimle benim aramızı açtıktan sonra, Rabbim sizi çölden geçirip buraya getirerek bizi yeniden birbirimize kavuşturdu. Şüphesiz Rabbim, insanın aklının eremeyeceği, gücünün yetemeyeceği dilediği her şeyi gerçekleştirir. O alîmdir, her şeyi hakkıyla bilen ve her şeyi yerli yerine koyandır.” dedi.

Bu yaşananların ardından Yusuf şöyle dua etti: “Rabbim, bana makam, mevki, iktidar lütfedip, rüyaların yorumunu öğrettin, olayları doğru anlayıp kavrama kabiliyetlerimi geliştirdin. Ey göklerin ve yerin yaratıcısı! Dünyada da, âhirette de, yardımcım, velinimetim, koruyucum, kollayıcım Sensin, canımı Sana teslim olmuş (müslüman) birisi olarak al, beni de razı olduğun kulların arasına kat.”

Ey Muhammed! İşte bütün bu olup bitenler, senin daha önce bilmediğin, Bizim sana vahiy yoluyla bildirdiklerimizdir. Yusuf’un kardeşleri ona tuzak kurarlarken sen yanlarında değildin, bunları sana bildirmemize, senin de insanlara duyurmana rağmen, sen ne kadar istesen de onların çoğu sana inanıp Allah adına davet ettiğin doğru yola yönelmezler. Hâlbuki sen, davetine karşılık onlardan bir ücret talep etmiyor, başka bir şey de beklemiyorsun, senin Kur’an ile yaptığın davet tüm insanlık için bir öğüt ve uyarıdır.

Göklerde ve yerde Allah’ın nizamının mükemmelliğini gösteren nice deliller vardır fakat insanoğlu bunların yanında gelip geçer de Allah’ın kendisini davet ettiği nizamın mükemmelliğini düşünmez.

İnsanların çoğu Allah’ın davet ettiği hayat nizamının içine, kendilerinden bir şeyler ilave ederek, ya da bir şeyleri eksilterek, Allah’a şirk koşup müşrik olmaktan geri durmazlar ve şirk koşmadan Allah’a inanmazlar. Bu insanlar Allah tarafından hiç beklemedikleri bir anda, O’nun azabının kendilerini çepeçevre kuşatmayacağından ya da Kıyamet’in ansızın gelip çatmayacağından çok mu eminler?

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Ben ve bana uyanlar sizleri körü körüne değil, bir basiret üzere apaçık âyetlerle Allah’a karşı sorumluluklarınızı yerine getirmeye çağırıyoruz. O’ndan başka gerçek ilah yoktur. Allah kendisine ortak koştuklarınızdan münezzehtir.”

Ey Peygamber! Bizim senden önce gönderdiğimiz peygamberler de melek değil birer insandı. Davetimizden yüz çevirenler, önceki toplumların başlarına gelenlerden hiç ibret almıyor mu? Gerçek şu ki, Âhiret yurdu Allah’a karşı sorumluluklarını bilinçle yerine getirenler için dünya hayatından daha hayırlı ve tercihe şayandır. O halde dünya hayatını, âhireti kazananlardan olmak için yaşamak gerekmez mi? Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?

Senden önceki peygamberler de, uzun süre baskı ve zulme maruz kalıp yalancılıkla, büyücülükle suçlanmışlar ve kavimlerinden de ümitlerini kesmeye başlamışlardı, işte böylesi zor zamanlarda, Bizim yardımımız onlara ulaşmış, imdatlarına yetişmişti, böylece iman edenleri kurtarıp, müşrik ve zalimleri de hak ettikleri azap ile helak etmiştik. Allah’ın azabı onu hak edenlerden asla geri çevrilemez.

Şüphesiz peygamberlerin ve onların kavimlerinin kıssalarında, aklını kullanıp düşünenler için ibret alınacak dersler vardır. Vahiyle bildirilenler asla başkası tarafından uydurulmuş hadisler (sözler) değildir, bu âyetlerden oluşan Kur’an, kendinden önceki peygamberlere vahyedilenlerden geride kalan gerçekleri tasdik edip, doğrulayan, her şeyi ayrıntılı bir şekilde açıklayan ve Allah’ın davetine iman edenlere bir rehber ve rahmet kaynağıdır.