Fâtır Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Övülmeye ve şükredilmeye layık olan, gökleri ve yeri yaratıp, ortaya çıkaran, melekleri de taşıdıkları sorumluluklarına göre, ikişer, üçer, dörder kanatlı elçiler olarak yaratan Allah’tır. O dilediğini, dilediği biçimde yaratır, yaratmasının sınırı yoktur ve O’nun her şeye gücü yeter.

Allah’ın insanlar için takdir ettiği nimetin, rahmetin kapısını kimse kapatamaz, O’nun kapattığı kapıyı da kimse açamaz, O tek üstün kudret, hüküm ve hikmet sahibidir.

Ey insanlar! Allah’ın sizler için yarattığı nimetleri bir düşünün, size göklerden ve yerden rızıklar bahşeden, başka bir yaratıcınız var mı ki, sizler Allah’la birlikte başka ilahlar ediniyorsunuz? Apaçık gerçek bu iken nasıl oluyor da Rabbinizin davetinden yüz çeviriyorsunuz?

Ey Peygamber! Müşriklerin senin Allah adına yaptığın daveti kabul etmeyip, yalan saymalarına üzülme, unutma ki onlardan öncekiler de kendilerini doğru yola davet eden peygamberleri yalanlamışlardı. Şüphesiz her insan sonunda Allah’ın hükmüne boyun eğerek, huzurunda hesap vermek üzere toplanacaktır.

Ey insanlar! Şunu iyi bilin ki Allah’ın vadettiği Hesap Günü mutlaka gelecek, sakın kısacık dünya hayatı size bunu unutturup aldatmasın, şeytan ve şeytana yoldaş olanlar da Allah’ın adını kullanarak, nasıl yaşarsanız yaşayın sonunda mutlaka affedileceğiniz tuzağı ve yalanı ile sizi yanıltmasınlar.

Şeytan sizin apaçık düşmanınızdır, o halde siz de onu düşman edinin. O kendi yoldaşlarını, kendisi ile birlikte cehennemin çılgın ateşine sürükler.

Yaratılışlarının sebebi olan Allah merkezli hayata sırt dönüp, nankörlük ederek müşrik kalmakta direnenleri çok şiddetli bir azap beklemektedir. Allah’ın davetine iman edip sorumluluklarını yerine getirenler ise mağfiret, rahmet ve mükâfata nail olacaklar.

Allah’ın davetinin inkârı kendisine cazip gözüken, o cazibeye kapılıp şeytanın adımlarını takip eden kimsenin durumu ile Allah’ın davetine iman eden kimsenin durumu hiç bir olur mu?

Allah doğru olanı kabul etmeyip, sapıklığı tercih etmekte ısrar edeni sapıklığı içinde bırakır, iman edenleri de karanlıklardan aydınlığa çıkarıp doğru yola ulaştırır. Öyleyse sen müşrikler için üzülüp kendini heder etme. Şüphesiz Allah onların yaptıklarını çok iyi bilmektedir ve hak ettikleri ile de cezalandıracaktır.

Allah rüzgârla yağmur yüklü bulutları ölü topraklar üzerine gönderip, su ile buluşturarak canlandırır. Kıyamet Günü diriliş de işte böyle olacaktır.

Her kim, izzetli ve şerefli yaşamak istiyorsa, iyi bilsin ki izzet ve şerefin kaynağı Allah’tır ve O’na yakın olmakla elde edilir. Hiç şüphesiz güzel sözler ve salih amellerle Allah’a yakınlaşılır.

İnsanları Allah’ın davetinden alıkoymak, ondan uzaklaştırmak maksadıyla sinsice tuzaklar kurmaya çalışanları, Allah’ın azabı beklemektedir. Allah onların tuzaklarını da boşa çıkaracaktır.

Ey insanlar! Allah sizi önce topraktan sonra da üreyip, çoğalmanız aşamasında, bir damla su olan meniden dişiler ve erkekler olarak yarattı. Hiçbir dişi Allah’ın izni ve bilgisi dışında ne hamile kalabilir ne de doğum yapabilir. Hiçbir insanın ömrü O’nun yasaları dışında ne uzatılabilir ne de kısaltılabilir, şüphesiz bunları belirleme yetkisi yalnız Allah’a aittir.

Benzerlikleri ve farklılıkları yaratmak da Allah’a aittir. Birinin suyu, susuzluğu giderici ve tatlı, diğerininki ise tuzlu ve acı olan su kütlelerinden taze su ürünleri çıkarıp beslenir, bir kısmından da süs eşyaları yaparsınız. Gemilerinizi üzerlerinde yüzdürür, rızıklar elde edersiniz. Bu nimetlerini de düşünüp Rabbinize şükredip, davetine yönelmeniz gerekmez mi?

Rabbiniz olan Allah geceyi uzatarak, gündüzü kısaltıyor, gündüzü uzatarak da geceyi kısaltıyor. Her biri belli bir zamana kadar kendi yörüngelerinde Allah’ın yasalarının sınırları içinde akıp giden, güneşi ve ayı sizin istifadenize sunan da O’dur. İşte kâinatın nizamını kuran Rabbiniz Allah budur, yarattıkları üzerinde hüküm koyma ve hükümranlık yalnızca O’na aittir ve O’ndan başka ilah yoktur.

Ey müşrik ve kâfirler! Sizin Allah’la birlikte Rab ve ilah edindikleriniz, bir hurma çekirdeğinin zarını bile yaratıp, ona sahip olamazlar. Onlara yalvarıp yakarsanız sesinizi de duymazlar, zannettiğiniz gibi duysalar bile sizin sorduklarınıza cevap veremez, sorunlarınızı çözemezler. Üstelik Kıyamet ve Hesap Günü, müşrikliğinize sebep olduklarını da asla kabul etmezler.

Ey insan! Sana hiç kimse her şeyin bilgisine sahip olan ve en doğru olanı bilen Allah gibi doğru yolu gösteremez ve O’na davet edemez.

Ey insanlar! Allah’a muhtaç olan sizlersiniz, Allah ise hiçbir şeye muhtaç değildir. Şükredip övülmeye layık olan da yalnızca O’dur. Allah dilerse sizi ortadan kaldırır ve yerinize yeni bir topluluk getirir. Bunu yapmak Allah için kolaydır.

Hesap Günü kimse, kimsenin yükünü taşımaz, kendi yükü ağır gelen bir başkasından yardım istese de, en yakını olan annesi babası bile o yükü taşımada ona yardım edemez.

Ey Peygamber! Sen yalnızca Rablerine yürekten yönelenleri, azabından korkanları, namazı kılanları uyarabilirsin ve ancak onlarla yola çıkabilirsin. Kim Allah’ın daveti yolunda malı ve canı ile gayret ederse arınmış, şirkten, küfürden korunmuş olur. Unutmayın ki bütün yolların sonu Allah’a varır.

Hiç görenle görmeyen, aydınlıkla karanlık, gölge ile kavurucu sıcaklık, tevhit ile de şirk bir olur mu? Keza dirilerle ölüler de bir olamaz.

Hiç şüphesiz Allah, yaratılış sebebini kavrayan ve ona uygun yaşamaya talip olan kimselere davetini işittirir. Ey Peygamber! Sen ölülere Allah’ın âyetlerini işittiremezsin.

Sen yalnızca bir davetçisin. Biz seni Kur’an ile uyarıcı ve müjdeci olarak gönderdik. Kendilerine uyarıcı göndermediğimiz hiçbir topluluk yoktur.

Allah adına yaptığın daveti kabul etmeyip, seni yalancılıkla suçlayanlara da aldırma ve üzülme, senden önce gönderdiğimiz peygamberler de apaçık delillerle ve kitaplarla, kavimlerini hakikatin aydınlığına davet etmişlerdi. Fakat onlar da yalancılıkla suçlanıp, reddedilmişlerdi. Sonunda Biz de inkârcıları kıskıvrak yakalayıp nankörlüklerinin cezasına çarptırdık.

Allah’ın sizler için gökten indirdiği su ile türlü türlü renkte ve lezzette yarattığı ürünlerine, dağların, taşların şekline, içlerinde oluşturduğu, kırmızı, beyaz, siyah ve başkaca görüntülerine başınızı çevirip de dikkatlice bir bakın. Ayrıca kendinize ve kendiniz gibi insanların farklı farklı renklerine, şekillerinize ve hayvanların da yaratılışlarındaki mükemmel uyumla dengeye de bakıp Rabbinizin ilminin, kudretinin yüceliğini düşünün.

Kulları arasında, anlama ve kavrama yeteneğini kullananlar bunları düşünüp, Rablerinin davetine yönelip iman ederler.

Şüphesiz ki Allah’ın gönderdiği kitabı okuyanlar, davet edildikleri hayat nizamını yaşamak uğrunda gayret edenler, namazlarını bilinçli ve devamlı kılanlar, kendilerine Allah’ın verdiği rızıktan, O’nun yolunda açık ve gizli harcayanlar, tükenmez bir kazanç elde edecekler. Allah onların mükâfatını eksiksiz hatta çok daha fazlasıyla verecek. O çok merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır.

Ey Peygamber! Sana göndermekte olduğumuz bu Kur’an, senden önceki peygamberlere gönderdiğimiz kitaplardan geriye kalan gerçekleri tasdik eden ilahi bir kitaptır. Allah, kullarının her yaptıklarını ve yapmaları gerekirken de yapmadıklarını görüp gözetlemektedir.

Bu ilahi kitapla bildirilen hükümlere uymak üzere söz verdikleri için Kitaba mirasçı kıldığımız seçkin kullarımızdan bir kısmı bu mirasın hakkını vermeyerek kendisine zulmeder. Diğer bir kısmı orta bir yol izler, kimileri de Allah’ın izniyle hayırda hep önde gider, öncülük eder. İşte en büyük fazilet budur. Onlar daimi mutluluk ve nimetler yurdu olan cennetlere girecekler. Orada dünya hayatlarında Allah yolunda sarf ettikleri gayretlerinin karşılığı olarak altınlar ve incilerle donatılır, ipekten elbiseler giydirilirler.

Onlar orada şöyle dua ederler: “Dünyada iken Allah yolunda yaşadığımız bütün sıkıntıları bizlere unutturan ve hiçbir gam, keder yaşatmayıp hüznü uzaklaştıran Allah’a hamdolsun. Rabbimiz çok bağışlayıcı ve mükâfat bakımından çok cömerttir. Lütfuyla bizi cennet yurduna yerleştirdi, burada yorgunluk ve can sıkıntısı çekmeyeceğiz.”

Hakikati inkâra şartlanmış olanlar ise hak ettikleri cehennem azabına çarptırılacaklar ve orada ne öldürülüp hayatlarına son verilir, ne de içine atıldıkları ateşin azabı hafifletilir. İşte Allah’a nankörlük edenler böyle cezalandırılır. Onlar orada, “Rabbimiz ne olur bizi buradan çıkarıp dünyaya tekrar gönder de daha önceki yanlışlarımızdan dönüp Senin davetine sarılalım.” diye feryat edecekler. Biz de onlara, “Size düşünüp, aklınızı kullanarak, doğru olanı anlayıp yaşayacak kadar ömür vermiştik. Üstelik peygamberler ve kitaplarla da öğüt verip uyarmıştık, bütün bunlara rağmen Rabbinizin adına yapılan davete sırt dönüp O’nun ilahlığını kabule yanaşmadınız, şimdi bunun cezasını çekmenizin zamanıdır.” diyeceğiz.

Şüphesiz Allah, yarattığı göklerin ve yerin, sizin için bilinmez ve görünmezlerini bildiği gibi, kalplerinizde gizlemeye çalıştığınız düşünce, duygu ve niyetlerinizi de bilir.

Ey insanlar! Allah sizleri, yaşamaya davet ettiği hayat nizamının sınırları içinde yaşayasınız diye halifeler olarak yarattı. Bu gerçeği kabul etmeyen ve buna gayret etmeyenler, bilsinler ki bunun zararını görüp cezasını çekeceklerdir. Yüz çevirip inatla direnmeleri onların azgınlıklarını ve azaplarını artırmaktan başka hiçbir işe de yaramaz.

Ey Peygamber! De ki: “Allah’la birlikte ilah edinip de peşine düştükleriniz, yeryüzünde neyi yaratmışlar hiç düşündünüz mü? Onların kâinatın yaratılıp yönetilmesinde bir payları mı var, yahut onlara bir kitap gönderip de insanlar üzerinde nizam kurma yetkisi mi vermişiz?” Hayır, bunlar hem kendilerini hem de kendilerine uyanları hüsrana uğratmaktadırlar.

Gökleri ve yeri kurduğu nizam ve koyduğu yasalarla, yörüngelerinde dengede tutan Allah’tır. Bir kere yörüngelerinden sapmalarına izin verirse hiçbir güç onları yerinde tutamaz ve durduramaz.

Allah cezalandırmada acele etmeyen, fakat tevbe edip doğruya yönelenleri de bağışlayandır.

Vaktiyle insanların bir kısmı şayet kendilerine öğüt verip, uyaracak bir peygamber gelirse, onun rehberliğine uyup, doğru olanı yaşama konusunda tüm toplumlardan daha önde olacaklarına dair Allah’a bütün güçleriyle yemin etmişlerdi. Fakat onlara peygamber gelip de sınırlarını Allah’ın belirlediği bir hayatı yaşamaya davet edince tepkileri çok sert ve küstahça oldu. Azgınlıklarını artırarak kibirlendiler, kendi nizamlarını devam ettirebilmek için, Peygamber ve onunla birlikte olan mü’minlere sinsice tuzaklar kurdular. Hâlbuki bu tür tuzaklar er geç sahibinin ayağına dolaşır. Anlaşılan o ki, böyleleri öncekilerin akıbetinden ders almıyor, Allah’ın helak edici yasasının işlemesini bekliyorlar. Allah, yasasını hiç kimse için değiştirmez. O’nun kanununda (yasasında) değişiklik olmaz.

Onlar hiç yeryüzünün kendilerine yakın olan yerlerinde dolaşıp da, öncekilerin nasıl bir akıbete uğrayıp helak edildiklerini de mi görüp düşünmüyorlar? Hâlbuki onların gücü daha fazlaydı. Gerçek şu ki, göklerde ve yerde hiçbir güç Allah’ın iradesine karşı koyamaz. O, her şeyi bilen ve kudreti sonsuz olandır.

Şayet Allah, insanları hak etmeleri sebebi ile hemen cezalandıracak olsaydı, yeryüzünde hiç kimseyi hayatta bırakmazdı. Fakat Allah yasayla belirlediği süre doluncaya kadar mühlet vermiştir. O süre dolunca herkes hak ettiği karşılığı görecektir. Allah herkesi görüp gözetendir.