Enfal Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Ey Peygamber! Sana savaşta elde edilen ganimetlerin nasıl paylaştırılacağını soruyorlar. De ki: “Size savaşı kazandıran Allah’tır, ganimetlerin taksimi konusunda hüküm vermek de O’na aittir. Allah ganimetlerin paylaştırılma yetkisini elçisi Peygamber’e vermiştir.

Ey mü’minler! Allah’ın koyduğu hükümlere karşı gelmekten sakınıp, O’na karşı duyarlı ve bilinçli davranın, ganimetlerin paylaşımı konusunda birbirinize düşmeyin. Allah’a ve elçisine itaat edin, gerçekten mü’min iseniz imanınız bunu gerektirir.”

Allah’ın hükümleri, davetine iman eden mü’minlere okununca hemen kalpleri ürperir, imanları daha da artar ve yalnızca Rablerine güvenir, O’na itaat ederler. Namazlarını titizlikle, bilinçle ve devamlı kılarlar, Allah’ın kendilerine bahşettiği nimetleri O’nun yolunda kullanırlar. Böyleleri için Rableri katında yüksek makamlar ve cennette bitip tükenmez nimetler vardır.

Ey Peygamber! Mü’minleri Allah’ın daveti olan hayat nizamı uğrunda saldırganlara karşı savaşmak için evlerinden çıkardığında, bir kısmı bundan hoşlanmadılar. Üstelik Allah’ın mü’minlere yardım vaadi kendilerine ulaşmış olmasına rağmen, yine de sen onları neredeyse göz göre göre ölüme sürüklüyormuşsun gibi savaş konusunda seninle tartışacaklardı.

Allah size o zaman, iki düşman topluluktan birinin elinize düşeceğini vaat etmişti, siz de onlardan güçsüz, zayıf ve ganimeti de bol olanın elinize geçmesini istiyordunuz. Hâlbuki Allah o iki grup müşrik ve kâfir düşmanlarınızdan güçlü görünenle savaşmanızı, onların kökünü kazımanızı murad ediyordu. Böylece müşrik ve kâfirler istemese de Allah, sizin elinizle Hakka dayalı nizamını güçlendirmek, bâtıl olanı çökertmek ve sizi yüceltmek istiyordu.

Hani siz savaşta size yardım etmesi için Rabbinize dua edip yakarmıştınız, O da size art arda göndereceği biner melekle yardım edeceğini bildirmişti.

Allah bu yardımı size bir müjde olsun, kalpleriniz yatışsın, moraliniz yükselsin diye yapmıştır. Unutmayın ki zafer yalnızca Allah’ın yardımı ile gerçekleşir. Allah’ın gücü her şeye yeter, mutlak galip ve her işi mükemmel olan yalnızca O’dur.

Düşman korkusu içinizi sardığında gözünüze uyku girmiyordu. Kendinize güvenmeniz, iç huzurunuzu sağlayıp moralinizi güçlendirmek ve manevi kirlerden temizleyip şeytani vesveselerden kurtarmak için Allah üzerinize hafif bir uyku hali çökertmiş, sonra da gökten sağanak halinde yağmur indirmişti. Rabbin bunun ardından meleklere, mü’minlerin kalplerine cesaret verip güçlendirmelerini vahyetti. Melekler de mü’minlerin kalplerine şöyle ilham etmişti: “Allah sizinle beraberdir, şüphesiz zafer sizin olacak. Allah kâfirlerin kalplerine korku salacak, haydi müşrik ve kâfirlerin boyunlarını vurun, ellerini ve kollarını kırın.”

Bu, müşriklerin Allah’ın daveti nizam ve ahlaka savaş açmaları sebebi ile hak ettiklerinin bir kısmıdır. Her kim Allah’ın davetine ve davetçisi olan elçisine savaş açarsa, Allah da onu en şiddetli bir azap ile cezalandırır. Müşrik ve kâfirleri bu cezanın ardından cehennemde de ateşin azabı beklemektedir.

Ey mü’minler! Savaşta müşrik ve kâfirlerin karşısında sakın arkanızı dönüp kaçmayın. Her kim savaş sırasında taktik gereği dönüp de tekrar düşmanla savaşmak ya da başka bir mü’min birliğe katılmak amacı dışında düşmana sırt dönüp kaçarsa, Allah’ın gazabına uğrar ve onun âhirette varacağı yer cehennem olacaktır.

Ey mü’minler! Şunu iyi bilin ki düşmanı öldüren siz değildiniz, onları öldüren Allah’tır. Attığın zaman onu sana attıran Allah’tır. Bunu mü’minlere bir imtihanı kazandırmak ve zafere kavuşturmak için yapmıştır. Şüphesiz Allah dualarınızı işitir, her şeyi bilir ve O’nun her şeye gücü yeter.

Allah mü’minlere işte böyle yardım eder, müşrik ve kâfirlerin tuzaklarını boşa çıkarır.

Ey savaşa çıkarken zafer için dua eden mü’minler! İşte Allah’ın yardımı ve zafer size ulaştı. Şimdi zaferi biz kendi gücümüzle kazandık demeyin. Allah’ın yardımı ile zafere ulaştık demeniz hem daha doğru hem de sizin için daha hayırlıdır. Şayet böyle söylemeyip kibirlenerek, müşrikçe söylemlere dönerseniz, o zaman Biz de yardım vaadimizden geri döneriz ve bu durumda sizler sayıca ne kadar fazla olursanız olun bunun hiçbir faydasını göremezsiniz.

Unutmayın ki Allah, kendisine yürekten güvenip teslim olan mü’minlerle beraberdir.

Ey mü’minler! Allah’a ve elçisine karşı duyarlılığınızı, gönülden bağlılığınızı her zaman koruyup gözetin, Peygamberinizin Allah adına sizlere ulaştırdığı mesajlarından yüz çevirmeyin ve sakın “İşittik, itaat ettik” dedikten sonra aksine davranan münafıklar gibi olmayın.

Yeryüzündeki canlıların Allah katında en kötüsü, en bayağısı Allah’ın âyetleri ile yapılan daveti işittikleri halde, aklını kullanmayıp davete karşı sağır ve dilsiz gibi davrananlardır.

Böyleleri yaratılışlarının bir sebebinin olduğunu düşünüp de, ona göre yaşamak arzusunda olsalardı, Allah da mutlaka onların gerçeği duymalarını sağlar ve ona yönelişlerini kolaylaştırırdı. Fakat Allah aklını doğru kullanmamakta inatla direnenlerin işitmelerini sağlasaydı bile onlar yine de kibir, küstahlık ve nankörlüklerine devam edip yüz çevirirlerdi.

Ey iman edenler! Allah ve Resulü sizi dipdiri tutacak, şerefli ve güçlü kılacak olan hayat nizamını yaşamaya çağırmaktalar. O halde bu çağrıya uyun! İyi bilin ki, Allah insanın kalbinin derinliklerindeki niyetlerini de bilir, kalbi ile niyetleri arasına girip ona göre yönlendirir. Hepiniz sonunda Allah’ın huzurunda toplanıp davetine karşı tutumunuzdan sorulacaksınız.

Şirk, küfür ve zulmün önüne geçmeyip engel olmazsanız bunun zararı yalnız bu fitneyi çıkaranlara musallat olmakla kalmaz, ona göz yumanlara da ulaşır. Unutmayın ki fitne çıkaranlara ve buna göz yumanlara Allah’ın vereceği ceza çok çetindir.

Ey mü’minler! Yeryüzünde azınlıkta olduğunuz günlerde, müşriklerin üzerinizdeki baskı ve zulümlerini unutmayın, her an onların sizi kapıp götürüp eziyet edeceklerinden, yok edeceklerinden korkuyordunuz. İşte o günlerde Allah sizi himaye ederek yardımıyla güçlendirip destekledi ve geçiminiz için size rızıklar bahşetti.

Siz de Allah’a tam bir teslimiyetle şükredin. Ey iman ettik diyenler! Bu gerçekler apaçık ortada iken, bunları bile bile sakın Allah’a nankörlük etmeyin, elçisine hainlikten sakının. Allah’ın size emanet ettiği kitabındaki nizam ile ahlaka sıkıca sarılın.

İyi bilin ki, mallarınız ve evlatlarınız Allah’ın davetine bağlılığınızı ölçen birer imtihan aracıdır. Bunlar sizin davet olunduğunuz hayatı yaşamanıza engel olmasın.

En büyük mutluluğun ve mükâfatın Allah’ın belirlediği sınırlar içinde yaşamak olduğunu unutmayın.

Ey mü’minler! Allah’a karşı gönülden bir teslimiyetle sorumluluk bilinci taşırsanız, O da sizin doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme kabiliyetinizi, kavrayışınızı güçlendirir ve günahlarınızı bağışlar. Çünkü Allah yanlışından tevbe edip doğruya yönelenlere karşı merhamet ve şefkat sahibidir.

Ey Peygamber! Müşrikler senin Allah merkezli hayata davetinin önünü kesmek, seni susturmak, öldürmek yahut yurdundan çıkarmak için tuzaklar kuruyor, Allah da onların tuzaklarını devamlı boşa çıkarıyordu. Allah tuzakları bozanların en hayırlısıdır.

Onlara ne zaman âyetlerimiz okunup, yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaya davet edilseler hep şöyle derler: “Biz bunları önceden de işitmiştik, istesek biz de bunların benzerini söyleyebiliriz, bunlar eskilerin masallarından başka şeyler değil.”

Bu da yetmezmiş gibi bir de kalkıp “Allah’ım, bu Kur’an eğer Senin katından gelmişse üzerimize taş yağdır ya da bize can yakıcı bir azap gönder de inanalım.” diyorlardı. Fakat sen onların aralarında iken ve gerçeği görüp kavrayabilmeleri için söylenmesi ve yapılması gerekenler tükenmeden, içlerinde de gerçeği görüp yönelecekler bulunurken Allah onlara azap edecek değildir.

Müşriklerin, Kâbe’yi yapılışının amacı olan ilâhî nizam ve ahlakının öğretilmesi dışında kullanmaları ve mü’minlerin orayı ziyaret edip ibadet etmelerine engel olmaları sebebiyle, Allah’ın onları cezalandırmaması düşünülebilir mi?

Mescid-i Haram’ın (Kâbe’nin) gerçek sahipleri yalnızca Allah’ı Rab ve ilah edinen ve O’nun davetine iman eden mü’minlerdir fakat müşrikler bu gerçeği kabul etmezler. Böylelerinin Kâbe’de ibadet adı altında yaptıkları sadece ıslık çalmak ve el çırpmaktır. Onlar bu yaptıkları dolayısıyla hak ettikleri azap ile cezalandırılacaklar.

Allah’ın daveti olan hayat nizamının düşmanları mallarını ve sahip oldukları imkânlarını, insanları doğru yoldan uzak tutmak uğrunda harcarlar, daha çok da harcayacaklar. Harcadıkları kendilerine büyük bir pişmanlık, derin bir üzüntü ve azap olarak dönecek, hiçbir işlerine yaramayacak. Âhirette de cehennem ateşine sürüklenecekler.

Allah mü’min olanı müşrik ve kâfirden yani temiz olanı pis olandan ayıracak, günü gelince müşrik ve kâfirleri üst üste yığıp, hepsini cehenneme dolduracaktır. Sonunda hüsrana uğrayacak olanlar işte bunlardır.

De ki: “Ey müşrikler! Allah adına yapılan davete uyarsanız, O da sizin geçmişteki günahlarınızı bağışlar fakat şirk ve küfrünüzden vazgeçmezseniz öncekilerin başlarına gelenler sizin de başınıza gelir.”

Ey mü’minler! Zulüm ve baskı ortadan kalkıncaya ve yeryüzünde yalnız İslâmî hayat nizamı (din) hâkim oluncaya kadar size saldıranlarla savaşın. Allah’ın kulları üzerindeki zulüm ve baskılarından vazgeçerlerse siz de savaştan vazgeçin.

Allah herkesin yapıp ettiklerini görüp bilmektedir, şayet onlar savaştan vazgeçmez de zulme ve baskıya devam ederlerse siz de savaşmaktan vazgeçmeyin ve unutmayın ki Allah mü’minlerin yardımcısıdır.

Ey mü’minler! Savaşta elde ettiğiniz ganimetlerin beşte biri Allah’a, Peygamber’e ve onun yakınlarına, yoksullara, yetimlere ve yolda kalmışlara aittir.

Şayet siz, hak ile bâtılın savaşıp da birbirinden ayrıldığı O Gün, Peygamberimize bildirdiğimiz zafer müjdesine inanıyorsanız, bu paylaşıma da uyarsınız. Her şeyin mutlak doğru olanını yalnız Allah bilir.

Savaşın olacağı gün vadinin bir ucunda siz, öteki ucunda da müşriklerin ordusu, sanki daha önceden sözleşip kararlaştırılmış gibi karşı karşıya geldiniz. Burada karşılaşmak üzere onlarla sözleşmeye kalksaydınız asla anlaşamazdınız. Ancak Allah, olması mukadder olanı gerçekleştirmek için böyle takdir etti. Böylece İslâm’ı hayat nizamı edinenlerle, buna düşman olanlar bu imtihanla apaçık ortaya çıksınlar ve helak olan bir delil ile helak olsun, hayatta kalan da hakkın açıkça tecellisine şahit olarak yaşasın. Allah her şeyi görüp bilen ve her şeye güç yetirendir.

Ey Peygamber! Allah bu savaş öncesi rüyanda, düşmanlarınızın sayısını sana az gösterdi. Şayet çok gösterseydi, endişeye kapılıp, moraliniz bozularak anlaşmazlığa düşecektiniz. Allah bu duruma düşmekten sizi korudu. Onlar da savaş öncesi sizi zayıf görüp küçümsüyordu. Allah kalplerdeki endişe, korku, sabır ve cesaret duygularının insana neler yaptıracağını çok iyi bilir.

Ey iman edenler! Savaşmak üzere bir düşman topluluğu ile karşılaştığınızda sakın gevşeklik, yılgınlık göstermeyin, sağlam ve sıkı durun, Allah’ın yardımına sığınıp güvenin ki zafere ulaşabilesiniz.

Ey mü’minler! Allah’a ve Resulüne itaat edin, sakın aranızda çekişip birbirinize düşmeyin, aksi halde gücünüzü yitirir, devletinizi kaybedersiniz.

Allah, yaratılış sebepleri olan hayat nizamı uğrunda sıkıntı ve zorluklarla mücadele eden kimselerle beraberdir. İnsanları Allah’ın davetinden alıkoymak için kibir ve gösterişle yurtlarından çıkan saldırganlar gibi olmayın.

Savaş sırasında şeytan da müşriklere fısıldıyor, yapmakta olduklarını onlara güzel gösteriyor ve “Bugün sizi kimse yenemez, ben de sizinleyim, korkmayın saldırın.” diyordu. Fakat iki ordu savaşa tutuşunca, arkasını dönüp onlardan uzaklaştı ve dedi ki: “Ben sizin yaptıklarınızdan da, sizden de uzağım, çünkü ben sizin görmek, bilmek, anlamak istemediklerinizi görüyor ve biliyorum. Üstelik ben Allah’tan korkarım. O’nun cezalandırması çok çetindir.”

Öte yandan münafıklar da şöyle diyorlardı: “Dinleri, bu Müslümanlara savaşmalarını emrederek yanlış bir iş yaptırıyor.”

Gerçek şu ki, her zaman, her durumda şartlar ne olursa olsun Allah’a güvenen, O’na teslim olanlar kesinlikle kazançlı çıkarlar. Allah üstün kudret sahibi ve her hükmünde mutlak isabetlidir.

Meleklerin öldürülmekte olan müşrik ve kâfirlerin sırtlarına vura vura canlarını aldıkları sırada o cehennemliklerin düştükleri durumlarını görebilseydin! Melekler âhirette de onlara: “Haydi ellerinizle hazırlayıp, hak ettiğiniz cehennem ateşine girin bakalım.” diyecekler. Allah kullarına zulmedici değildir.

Firavun ve yandaşları ile onlardan öncekilerin ve sonrakilerin Allah’ın davetine karşı tutumları ne ise bu müşrik ve kâfirlerinki de aynısıdır. Âhirette hepsinin akıbeti de aynı olacaktır. Çünkü onlar Allah’ın davetini reddedip ona savaş açmışlardı. Allah da onları kıskıvrak yakalayıp hak ettikleri azap ile cezalandırdı.

Allah’ın her şeye gücü yeter ve O’nun cezası çok çetindir. Bir toplum, Allah’ın kendisine Peygamber ve kitapla bildirdiği hayat nizamını terk etmedikçe Allah o topluma bahşettiği İslâm nimetini onlardan çekip geri almaz. Çünkü O’nun yasası böyledir. Allah kullarının durumunu en iyi bilen, onlara layık oldukları gibi muamele edendir.

Bunun için de ey Peygamber! Müşrik ve kâfirlerin akıbeti, Firavun ve ondan öncekilerin sonu gibi cehennem olacaktır. Onlar da ilâhî davete karşı çıkmışlardı. Bunun üzerine Biz de Firavun ve adamlarını suda boğduk zira onların hepsi zalimdi.

Şüphesiz Allah katında canlıların en kötüsü, şerlisi, bayağısı akıllarını doğru kullanmayıp, yaratılış sebepleri olan hayat nizamından yüz çevirmekte direnerek iman etmeyenlerdir.

Bunlarla ne zaman bir antlaşma yapsan, onu her fırsatta bozarlar. Onlarla savaşacak olursan, asla unutamayacakları bir ders verip, darmadağın ederek mağlup et. Belki sonrakiler de bunu düşünüp ibret alırlar.

Ey Peygamber! Şayet kendisiyle antlaşma yapmış olduğun bir topluluğun ihanet etmesinden kaygı duyman için ortada geçerli sebep varsa, sen de buna karşılık olarak onlarla yaptığın antlaşmayı boz. Unutmayın ki, Allah ihanete teşebbüs eden hainleri sevmez. Onlar Allah’ın azabından kaçıp kurtulabileceklerini sanmasınlar, iyi bilin ki onlar sizi asla âciz düşüremezler.

Ey mü’minler! Hem Allah’ın hem de sizin düşmanlarınıza ve onların dışında, sizin bilmediğiniz fakat Allah’ın bildiği düşmanlarınıza karşı kullanmak üzere elinizden geldiğince güç kuvvet toplayıp savaş atları hazırlayın. Şüphesiz Allah’ın daveti olan hayat nizamını yaşamak ve yaşatmak uğrunda ne harcarsanız, karşılığı size mükâfat olarak eksiksiz geri dönecektir.

Şayet düşmanlarınız barış isterlerse sen de barıştan yana ol ve yalnızca Allah’a güven! Şüphesiz O, her şeyin doğrusunu bilen, her şeyi işitendir.

Düşmanlarınızın niyeti barıştan yana gözükerek sizi aldatıp tuzağa düşürmekse, iyi bilesin ki Allah size yeter. Allah mü’minleri yardımı ile destekleyecektir.

Allah mü’minlerin kalplerini birleştirip kaynaştırmış ve aralarında pek güçlü bir sevgi bağı oluşturmuştur. Sen yeryüzünün bütün servetini harcasaydın, onların kalplerini böyle birleştirip kaynaştıramazdın ama Allah onların kalplerini birbirine ısındırıp yakınlaştırdı. Allah’ın gücü her şeye yeter, O’nun her hükmü mutlak isabetlidir.

Ey Nebî! Allah sana da, sana uyan mü’minlere de dost ve yardımcı olarak yeter. Mü’minleri savaş korkularını yenmeleri, savaşın zorluklarına karşı direnip sebat etmeleri konusunda cesaretlendirip teşvik et. Sizden sabırlı ve dirençli yirmi kişi, müşrik ve kâfirlerden iki yüz kişiyi mağlup etmeye yeter yahut yine sizden yüz kişi müşrik ve kâfirlerden bin kişiyi mağlup eder, çünkü müşrik ve kâfirler Allah yolunda savaşmanın anlamını, önemini, değerini kavrayamaz ve böyle bir amaçtan yoksundurlar.

Allah, içinde bulunduğunuz durumunuz sebebi ile yükünüzü hafifletti. Sizden yüz kişi, onlardan iki yüz kişiyi yenip alt edebilir. Yahut sizden cesur, dirençli bin kişi onlardan iki bin kişiyi alt eder. Şüphesiz Allah mü’minlerle beraberdir.

Savaşta kesin ve ezici bir üstünlük sağlamadıkça hiçbir peygambere esir almak yakışmaz, bunu ancak dünya hayatının menfaatine düşkün olanlar yapar. Oysa Allah sizden âhiret hayatının mükâfatına talip olmanızı ve bunun için gayret etmenizi dilemektedir. Allah her şeyin doğrusunu bilen, üstün ilim, hüküm ve hikmet sahibidir.

Şayet esirler konusunda Allah’ın hükümlerinin önceden size bildirilmesine rağmen savaşta aldığınız esirleri fidye karşılığında bırakmış olsaydınız, şiddetli bir azaba uğratılırdınız. Fakat Allah’ın esirler konusundaki hükümleri henüz size bildirilmemişken, fidye konusunda düştüğünüz hatadan dolayı Allah sizi bağışlar.

Savaşta elde ettiğiniz ganimetlerin helal ve temiz olanlarından Allah’ın size bildirdiği şekilde yararlanın ve Allah’a karşı sorumluluk bilinci ile davranın. Allah mü’minlere karşı çok merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır.

Ey Peygamber! Elinize düşen esirlere de ki: “Eğer Allah kalplerinizde yaratılış sebebiniz olan nizam ve ahlaka doğru bir yöneliş görürse, iyi bilin ki sizden ganimet olarak alınanlardan ve kaybettiğiniz şeref ve itibarınızdan çok daha iyisini, değerlisini bahşeder ve sizi affeder, Allah mü’minlere karşı çok merhametlidir.”

Savaş esirleri sırf elinizden kurtulmak için İslâm’ı kabul etmiş görünerek, seni yanıltıp ihanete teşebbüs ederlerse, bilesin ki onlar daha önce de sözlerinden dönerek Allah’a ihanet etmiş, Allah da onlara karşı sana yardım ederek sizi üstün kılıp, onları zelil ve perişan etmişti.

Gerçek şu ki, Allah her şeyin iç yüzünü bilen, her şeye güç yetiren, mutlak iktidar sahibidir.

Allah’ın davetine iman edip imanlarının gerektirdiği şekilde yaşamak uğrundaki gayretleri sebebi ile yurtlarından çıkarılıp, hicrete mecbur olan mü’minler ve onlara kucak açıp yer yurt edinmelerini sağlayanlar birbirlerinin gerçek dostları ve yardımcılarıdır.

Allah’ın davetine iman etmelerine rağmen, hicret etmeyip kalanlara gelince, bunlar müşriklerin arasında yaşamaktan vazgeçip, mü’minlerin yanına göç edinceye kadar onların korunup kollanması konusunda hicret etmiş Müslümanlar üzerine bir sorumluluk yoktur. Fakat müşrik ve kâfirlerin zulmünden kurtulmak için sizden din hususunda yardım isterlerse onlara yardım etmelisiniz. Ancak bu yardım birbirinizle savaşmama ve iç işlerinize karışmama konusunda antlaşmanız olan bir toplumun aleyhine olmamalıdır. Unutmayın ki Allah, yapıp ettiklerinizi gören ve bilendir.

Allah’ın davetinden yüz çevirenler de birbirlerinin dostları ve yardımcılarıdır. Allah’ın davetine iman edenler, birbirlerine yardım edip, dostluklarını göstermez iseler, yeryüzünde zorbalık, baskı, zulüm, fesat ve kargaşa çıkar.

İmanlarını yaşamak uğrunda cihat etmeleri sebebi ile yurtlarından hicret etmek zorunda kalanlarla, onlara kucak açıp yer yurt sağlayıp rızıklarını paylaşanlar var ya işte onlar gerçek mü’minler, gerçek dostlardır, onları Rableri katında bağışlanma ve cennet nimetleri beklemektedir.

İmanları sebebiyle hicret etmek zorunda kalan mü’minlerden sonra, Allah’ın davetine iman edip de zulüm diyarını terk ederek size katılıp düşmanlarınıza karşı sizinle omuz omuz cihat edenler de sizdendir.

Mü’minler birbirlerine akrabalık bağlarından daha yakındırlar ve Allah’ın belirlediği sınırlar içinde birbirleri üzerinde hak sahibidirler.