Lokman Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Elif. Lam. Mim. Allah mutlak doğrular ve ilahi hükümler (yasalar) içeren âyetlerini, konuşup anlaştığınız, yazıştığınız dilinizin harflerinden oluşan kelimelerle indirmektedir.

İşte bu âyetlerden meydana gelen hikmetli Kur’an, yaratılış sebeplerini bilmek, ona uygun hayatı yaşamak isteyenler için bir hidayet ve rahmet kaynağıdır.

Bu kimseler, Allah’ın kendilerini her an görmekte olduğunun bilinci ile yaşarken, namazlarını kılar, Allah’ın rızasını kazanmak için infak ederler ve âhirete de yürekten inanırlar.

Bunlar Rablerinin Kur’an ile rehberlik ettiği yolda olanlardır, sonunda mükâfata kavuşturulup mutluluğa erecek olanlar da bunlardır.

İnsanlar içinde öyleleri de vardır ki başkalarını da doğru yoldan saptırmak için, onları sözün boş, anlamsız ve değersiz olanı ile eğlendirip, zamanlarını tüketir, Kur’an’ın âyetlerini alay konusu edinip, asıl amaçlarından kopararak zihinleri bulandırırlar. Böyleleri sonunda alçaltıcı, çetin bir azaba çarptırılacaklardır. Onlara âyetlerimiz okunup tebliğ edildiğinde, sanki kulaklarında duymalarına engel olan bir tıkanıklık, bir ağırlık varmış gibi duymazdan gelip küstahça başlarını başka yöne çevirirler. Sen onlara acıklı bir azabı müjdele.

Allah adına davet edildikleri hayat nizamına iman edip, onu yaşamak ve yaşatmak için ellerinden gelen gayreti sarf edenleri ise mutluluk yurdu cennetle müjdele. Onlar Allah’ın vaadinin gereği orada daimi olarak kalacaklardır. Allah’ın vaadi mutlaka gerçekleşir çünkü O, üstün kudret sahibi ve adil olandır.

Allah, altında yaşadığınız gökleri direksiz, dayanaksız yaratmakla birlikte, yeryüzüne de sizi sarsmasın diye dağları yerleştirdi ve orayı her türlü canlının üreyip çoğalması için uygun hale getirdi, gökten yağmuru indirip onunla her türlü canlıya hayat bahşetti.

Allah bütün bunları ilmi ve kudretiyle yaratıp, nizamlarını kurup, hizmetinize sunmuşken, Allah’ı bırakıp da hiçbir şey yaratamayan ve kendileri de yaratılmış olanları Rab ve ilahlar edinenlerden daha nankör ve küstah kim olabilir?

Biz Lokman’a keskin bir kavrayış, isabetli karar verebilme ve ilim bahşettik. Ona bahşettiğimiz nimetlerden dolayı da Rabbine daima şükretmesini bildirdik. Her kim Rabbinin bahşettiği nimetlerine şükretmez de nankörlük ederse, iyi bilsin ki Allah hiç kimseye muhtaç değildir. Şükredilmeye ve övgüye layık olan yalnızca Allah’tır.

Lokman oğluna şöyle öğüt vermişti: “Yavrucuğum, sakın Allah’a ortak koşup da O’nunla birlikte başka ilahlar edinme, çünkü bu şirktir ve şirk de büyük bir zulümdür.”

Biz insana anne ve babasına iyi davranmasını emrettik, annesi onu birçok zorluk ve sıkıntılara katlanarak karnında taşıdı. Nitekim çocuğun sütten kesilmesi iki yıl sürer. O halde ey insanlar! Bana, anne ve babanıza daima minnettarlığınızı gösterip, şükredin ve unutmayın ki sonunda hepiniz bunlardan hesap vermek üzere huzurumuzda toplanacaksınız.

Ana babanıza iyi davranmakla birlikte sizi Allah’a ortak koşmaya zorlarlarsa onlara itaat etmeyin. Bu durumda ihtiyaçlarını güzellikle karşılayıp saygılı davranın ve Allah’a yönelenlerle birlikte olun. Sonunda her insan yaptığının karşılığını görmek üzere Allah’a döndürülecektir.

Lokman, oğluna nasihate devamla şunları da söyledi: “Yavrucuğum, yapıp ettiklerin bir hardal tanesi kadar küçük ve onun ağırlığında bile olsa, üstelik bir kayanın içine saklanıp gizlenmiş de olsa yahut göklerin tepesinde veya yerin dibinde de olsa, Allah onu Hesap Günü karşına çıkaracaktır. Hiç şüphe yok ki Allah’ın gücü her şeye yeter ve O’nun ilmi her şeyi kuşatmıştır. O, her şeyi bilir, açık ya da gizli yapılan her şeyden de haberdardır.

Yavrucuğum, namazını bilinçle ve devamlı kıl, insanları iyi ve doğru olana davet et, bunları yaparken karşılaşacağın sıkıntılara sabret, şirke ve küfre engel olmanın gayreti içinde ol. Bunlar azim ve kararlılık gerektiren şerefli ve onurlu işlerdir.

Yavrucuğum, insanlara karşı kibirli davranıp da yeryüzünde çalım satarak yürüme! Allah kibirlenip, böbürlenerek büyüklük taslayanları sevmez, yürüyüşünde mütevazı ol, davranışların ölçülü ve dengeli olsun, konuşurken de sesini yükseltme! Seslerin en çirkini, avazı çıktığı kadar bağıran eşeğin sesidir.”

Ey insanlar! Allah’ın göklerde ve yerde ne varsa hepsini sizin faydalanmanız için yarattığını, gizli-açık nimetlerle donattığını ve nimetler içinde yüzdürdüğünü görüp de hiç düşünmez misiniz? Bu gerçekler apaçık ortada iken yine de bir kısım insanlar hiçbir bilgiye, delile ve ilahi bir kitabın rehberliğine dayanmadan, Allah hakkında tartışmaya girerler.

Bunlara, “Gelin Allah’ın davetine uyun ve böylece yalnız Allah’ı ilah edinin.” denildiğinde, onlar da: “Hayır, bizler atalarımızdan bize kalan nizam ve ahlaka uyar, ondan vazgeçmeyiz.” derler. Peki ya ataları şeytanın davetine uyup da, doğru olandan uzaklaşmış ve cehennemin harlı ateşini hak etmişlerse yine de onlara mı uyacaklar?

Her kim Allah’ın kendini gördüğünü bilip, yürekten O’na teslim olarak yaşarsa, bilsin ki kopması mümkün olmayan sağlam bir kulpa yapışmıştır. Unutmayın ki bütün yapılanlar, karşılığı verilmek üzere Allah’a döner.

Allah’tan başkasını ilah edinerek, gerçeklerin üstünü örten nankörlerin bu tutumlarında inatla direnmeleri seni üzmesin. Onlar sonunda Bize döndürülecekler, işte o zaman Biz de onlara bu nankörce direnmelerinin karşılığı olarak hak ettikleri cezayı vereceğiz. Allah insanların hem yapıp ettiklerini hem de kalplerinde gizlediklerini bilir. Biz müşrik ve kâfirleri, dünya nimetlerinden bir süre yararlandırır, sonra da çok çetin bir azapla cezalandırırız.

Sen, onlara “Gökleri ve yeri yaratan kimdir?” diye sorsan hiç tereddüt etmeden “Allah’tır” derler. De ki: “O halde yarattıkları için mükemmel nizamlar kuran Allah’a şükredip davetine yönelin, fakat ne yazık ki siz Allah’ın yüceliğini kavramak istemiyorsunuz!”

Şüphesiz göklerde ve yerde ne varsa hepsinin gerçek sahibi Allah’tır ve O hiçbir şeye muhtaç değildir. Şükredilmeye ve övülmeye layık olan da yalnızca O’dur.

Yeryüzünde bütün ağaçlar kalem, denizler de mürekkep olsa, denizlere yedi deniz daha eklense Allah’ın sözlerini yazmaya yine yetmezdi çünkü Allah’ın ilmi ve kudreti sonsuzdur.

Sizin hepinizin yaratılması ve ölümünüzden sonra yeniden diriltilmeniz, tek bir kişinin yaratılması ve yeniden diriltilmesi gibi Allah için kolaydır. Allah her şeyin özünü ve aslını bilir, O’nun her şeye gücü yeter. O, ilmi ile her şeyi kuşatmıştır ve her şeyden de haberdardır.

Allah’ın geceyi kısaltıp gündüze, gündüzü kısaltıp geceye kattığını, öte yandan güneşi ve ayı kendi yörüngelerinde belli bir süreye kadar döndürüp akıttığını, nizamlarını kurup sizin istifadenize sunduğunu görüp de hâlâ aklınızı kullanıp, Allah’a yönelmeyecek misiniz? Şüphesiz Allah sizin yapmakta olduklarınızı gözetlemektedir.

Kâinatta gördüğünüz her şeyi, sizin yararlanmanız için yaratan Allah’ın ilmi ve kudreti sınırsızdır, O’ndan başka gerçek Rab ve ilah yoktur.

Allah’ın denizlerde koyduğu yasaları ile gemileri nasıl yüzdürdüğünü görüp de, O’nun ilminin yüceliğini sabırla aklınızı kullanıp hiç düşünmez misiniz? Allah’ın kurduğu nizamın mükemmelliğini görmek isteyenler için bunlardan çıkarılacak dersler vardır.

Allah’ın yasaları gereği, denizde dağ gibi dalgalar gemiyi sardığında, içinde bulunan müşrikler hemen Allah’la birlikte ilah edindiklerini terk edip, şirklerinden arınmış olarak bütün içtenlikleriyle kendilerini kurtarması için Allah’a yalvarıp yakarmaya başlarlar. Fakat Allah onları karaya çıkarıp kurtarınca da içlerinden çok azı, Allah’ın davetine yönelip yönelmemek konusunda tereddütlü davranır, büyük çoğunluğu ise müşrik ve kâfirce yaşamaya devam ederler. Allah’ın âyetlerini bile bile inkâr edip kabullenmeyenler çok nankör, çok cahil ve küstahtırlar.

Ey insanlar! Rabbinize karşı sorumluluklarınız olduğunu unutmayın. O’nun davetine karşı tutumunuzdan sorulacaksınız. Hiçbir anne ve babanın çocuğuna, çocuğun da anne-babasına hiçbir faydasının dokunamayacağı Hesap Günü’nün azabından korkun, uyarıları dikkate alın, unutmayın ki Allah’ın vaadi mutlaka gerçekleşecek ve hepiniz yeniden diriltilip Allah’ın huzurunda toplanacaksınız. Dünya hayatının geçici zevkleri size bu gerçekleri unutturup aldatmasın. Şeytan da sizi Allah’ın ismini kullanarak “Ne yaparsanız yapın Allah affedicidir” uydurması ile tuzağa düşürüp yanıltmasın.

Kıyamet’in ne zaman gelip çatacağını yalnız Allah bilir, yağmuru yağdıran da O’dur. Ana rahmindekileri yaratan, yaşatan ve öldüren de O’dur.

Hiç kimse yarın ne kazanacağını, neyle karşılaşacağını ve nerede öleceğini bilemez. Fakat Allah her şeyi, hiç kimsenin bilmediğini ve bilemeyeceğini, açık ya da gizli olan ne varsa hepsini bilir, her şeyden haberdar olur.