Mü’min Sûresi Açıklamalı Meali

¹Hâ. Mîm Dinle, ey insanoğlu! Ha, Mîm gibi senin pek iyi tanıdığın ve sürekli kullandığın harflerden oluşan fakat hem lafzı, hem de manasıyla eşsiz bir mucize olan bu mesaja kulak ver

²Kuşkusuz bu ilahi Kitap mutlak güç sahibi ve alim olup ilmi ve kudretiyle her şeyi yaratan, her şey üzerinde mutlak otorite sahibi olan ve olmuş olacak her şeyi en mükemmel şekilde bilen ve lütfu bol olan Allah tarafından bölüm bölüm indirilmiştir.

³Allah, yaratılış sebebini düşünüp de ona uygun yaşamak isteyen mü’minleri doğru yola yönlendirip günahları bağışlayan, tevbeleri kabul edendir. Bununla birlikte küfür ve isyanda ısrar edip, insanlara kendi yasalarıyla hükmeden müşriklere karşı da cezası şiddetli olandır. Aynı zamanda lütuf ve ihsanı da pek sınırsız olandır. O’ndan başka ibadeti hak eden hiçbir gerçek ilâh yoktur. Yeryüzünde ve gökyüzünde Allah’tan başka hükümran yoktur. Sadece Allah’ın yasaları geçerlidir. Çünkü insanlar da yasalar yaparak ilahlık iddiasında bulunurlar; Rabbin bunu asla kabul etmez. Ve sonunda dönüş Onun manevi huzurunadır.

⁴Allah’ın ayetleri hakkında hakkı bilenler mücadele etmez. Ancak inkâr edip yüz çeviren müşrik ve kâfirler ileri-geri konuşup tartışmaya girer. Sakın şimdilik onların böbürlenerek keyif sürüp şehirlerde rahat rahat dolaşmaları ve ticaret yolculuklarında gidiş gelişleri ilâhî adâlet konusunda seni aldatmasın. Sanma ki Allah onlardan razıdır ve yaptıkları kötülükleri cezasız bırakacaktır. İmtihan hikmeti gereğince Allah, kâfirleri ve zalimleri hemen helak etmez, tövbe edip hakka dönmeleri için onlara mühlet verir. Zamanı gelince bunun hesabını verecek, cezasını çekeceklerdir.

⁵Onlardan çok önce gelen Nuh kavmi ve onlardan sonra gelen Âd, Semûd gibi kavimler de kendilerini hidayete davet eden peygamberlerini yalanlamışlardı. Hatta Hakkı inkâr eden her azgın ve sapkın kavim, daha da ileri giderek peygamberlerini veya dâvetçileri yakalayıp cezalandırmak ve öldürmek için ellerinden geleni yapmışlar ve tuzaklar kurmuşlardı. Hakikati ortadan kaldırmak için batıla sarılarak elçilerin getirdikleri mesaja geçersiz ve yanıltıcı delillerle karşı koyup mücadele ettiler. Sonunda ben de onları kıskıvrak yakalayıp hak ettikleri korkunç bir azap ile cezalandırdım. Bak yalanlamaları esnasında Benim onları cezalandırmam nasıl olurmuş gördüler?

⁶Böylece Rabbinin şirk ve küfürde direnip hakikati bile bile inkâr edenler için: “Onlar elbette cehennemliktir ” şeklindeki azap sözü böylece gerçekleşmiş oldu. O hâlde, ey müminler! İnkârcıların baskı ve eziyetleri karşısındaki çaresizliğinizden dolayı üzülmeyin. Onların sizi alaya alıp aşağılamasına aldırmayın.

⁷Allah’ın kâinatta kurduğu nizamını, yine O’nun koyduğu yasalara bağlı olarak yürütüp Arş’ı taşıyan ve onun çevresinde bulunan melekler Rablerini hamd ile tesbih ederler. Hükümranlığın yalnız Allah’a ait olduğunun bilincinde olan mü’minler Rablerinin ilmini, kudretini yüceliğini övgüyle anıp O’na iman ederler ve yeryüzündeki mü’minlerin bağışlanması için şöyle dua ederler: “Rabbimiz! Sen Rahmet şefkat ve ilim yönünden her şeyi kuşatansın. Bu nedenle, günahlarından samimiyetle tevbe edip senin yoluna uyan mücahit insanları rahmetinle bağışla ve onları yakıcı cehennem azabından koru.

⁸Rabbimiz! Onları ve babalarından, eşlerinden ve soylarından salih olanları kendilerine vaadettiğin Adn cennetlerinde buluştur. Şüphesiz sen güçlüsün, her şeye gücün yeter ve her hükmünde hikmetleri olan hakimsin.9. Ey Rabbimiz! O gün onları karşılaşabilecekleri her türlü kötülüklerden ve razı olmadığın fiilleri işlemekten koru. O gün, kimi layık görüp kötülüklerden korursan elbette kendisine şefkatinle rahmet etmişsindir. İşte en büyük kazanç ve gerçek kurtuluş da budur.”

¹³O Allah ki, kâinatın her zerresinde size kudret, adalet ve merhametinin apaçık delil ve işaretlerini göstermektedir. Sizin için gökten bulutlar vasıtasıyla rızık sebebi olan yağmur indiriyor ve sayamayacağınız birçok nimetlerle donatıyor. Tüm bunlar Rabbinizin ve ilahınızın yalnızca Allah olduğunun delili olarak yetmez mi? Ama gel gör ki ancak gerçeği arayıp içtenlikle Allah’a yönelen temiz akıl sahipleri düşünür ve bundan ibretlik dersler alır.

¹⁴Ey mü’minler! Doğruları inkâr eden Kâfirler hoşlanmasalar da siz şirkten ve küfürden arınmış bir inançladini yalnız O’na halis kılarak ve tevhid üzere yalnız O’nun rızasını düşünerek Allah’a yönelip dua ve edin. Sadece yasalarımıza uyarak Allah’a ibadet edin. İnkârcıların incitici sözleri, baskı ve eziyetleri sizi bir tek Allah’a kulluk etmekten, O’nun emir ve yasaklarına uymaktan alıkoymasın.

¹⁵O tercihlerine göre layık olan dürüst ve erdemli kullarının mertebeleri yükseltendir. Çünkü O, egemenlik tahtı ve hâkimiyetinin sembolü olan Arş’ın yegâne sahibidir. Kullarından uygun gördüğüne emrindeki vahiy meleği Cebrail ile vahyi gönderir. Kâinatı yaratan, nizamını kuran, koyduğu yasalarla da yöneten yüce Allah, gönderdiği peygamberler ve kitaplarla insanlara öğüt verip o büyük Hesap Günü ile uyarmaktadır.

¹⁶O diriliş günü insanlar yeniden yaratılarak kabirlerinden fırlayıp dışarı çıkarlar. Her hallerinin bütün çıplaklığıyla ortaya çıkacağı gündür O gün. Onlardan günah, sevap, gizli açık hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz, dünya hayatlarında gizli ya da açık yapıp ettikleri her şey ortaya konar. Huzuruna getirildiklerinde sesler kesilecek, başlar öne eğilecek ve şu ilâhî ferman duyulacak: Ey zorba diktatörler, söyleyin bakalım: Bugün bütün yetki ve mutlak hükümranlık kimindir biliyor musun? Diye Allah bütün insanlara soracak ve hüküm yetkisinin, yalnız Allah’a ait olduğu bir kez daha gösterilecektir. Onlar da şöyle cevap verir: Bütün varlıklar üzerinde mutlak üstünlüğün ve karşı konulmaz bir gücün sahibi olup kendisinden başka ilah olmayan tek bir Allah’ındır. Hüküm ve egemenlik sadece O’nun hakkıdır. Sen o gün yeryüzünde kurtarıcılık, kahramanlık, başkanlık, padişahlık, taslayanları bir görsen! Hepsi Rabbinin yasasına boyun eğmiş hesap için sıralarını beklemektedir.

¹⁷Ve O Gün kıyamet günüdür. Ahiretteki yargı sürecinde herkes iyi veya kötü yaptıklarının karşılığını görür ve kazandığının karşılığı ile cezalandırılır.Çünkü bugün asla hiç kimseye zerre kadar haksızlık yoktur. Şüphesiz Allah hesabı en adil ve en çabuk görendir. Allah’ın mahkemesi yıllarca uzatılmaz. Hüküm çabucak verilir.

¹⁸Ey Resûlüm! Onları yaklaşan müthiş güne karşı Kur’an ile uyar. O gün yürekler korkudan boğulurcasına âdeta gırtlaklara dayanır ve dehşetten yutkunup dururlar. Cezalandırılacakları ateşi görünce konuşacak dermanları kalmaz. O gün müşrik ve kâfir olarak dünya hayatlarını tamamlamış zalimlerin ne kendisine faydası dokunacak bir dostu olur. Ne de sözü dinlenecek ve onları azaptan kurtaracak şefaatçileri olur. Yeryüzünde yaşarken şefaatçi zannedip, eteğine yapışıp medet bekledikleri dahi kendi hesaplarının derdine düşmüş; haklarında verilecek hükmü telaşla bekler. Yeryüzünde yasalarımıza uymayanlara ne Resuller ne evliyalar ne şeyhler ne gavslar, şefaat edemezler.

¹⁹Allah gözlerin gizlediği haince bakışları da kalplerde gizlenen ihaneti, düşünceleri ve gizlilikleri de bilir. Çünkü gizli açık bütün suçlar ortaya dökülmüş ve kimsenin kimseye diyecek sözü de kalmamıştır.

²⁰Allah sınırsız ilim ve hikmetiyle hakîkate uygun olarak hükmeder. O Gün Allah’ın adaleti bir kez daha tecelli edecektir. Allah’la birlikte dua ile yardıma çağırarak kulluk edip yalvardıkları ve aralarına koydukları o sözde ilâhların ve dinî siyasi önderlerin ise şefaat gibi hiçbir yetkileri yoktur. Hiçbir konuda da hüküm veremezler. Sadece dünyada zulmederler. Şüphesiz Allah her şeyi duyandır, kalplerde gizlenenleri de bilen ve her ihtiyacı görendir.

²¹Hiç yeryüzünde gezip dolaşıp da kendilerinden önceki peygamberlerini yalanlayan kâfirlerin sonlarının nasıl olduğuna dönüp bakmazlar mı? Onlar askeri ve ekonomik kuvvet bakımından kendilerinden çok daha güçlü ve üstündüler. Hem de yeryüzünde ve yaşadıkları topraklardayaptıkları eserler bakımından daha derin izler bırakmışlardı Ama Allah onları şirk ve günahlarından dolayı kıskıvrak yakalayıverdi. Onları Allah’ın azabından koruyacak hiç kimseleri de yoktu.22. Bunun nedeni şuydu: Çünkü onlar öyle kimselerdi ki Peygamberlerionlara kitaplarla apaçık mucizeler ve deliller getiriyordu. Ama onlar elçileri küçük görüyor ve yapılan daveti yalan sayıp ısrarla inkâr ediyorlardı. Bu yüzden Allah da onları kıskıvrak yakaladı ve hak ettikleri korkunç bir azapla cezalandırdı. Şüphesiz Allah, güçlüdür, azabı da çok çetin olandır.

²³İşte, size O’nun çetin azabını hak edenlere dair bir örnek: Firavun kıssası; Andolsun ki, Musa’yı peygamberliğinin delili olan ayetlerimizle ve yılana dönüşen âsâ gibi mucizelerle destekleyip apaçık bir yetkiyle elçi olarak gönderdik.24. Kime mi? Mısır diktatörü Firavun’a, onun ordu komutanı Haman’a ve onun ekonomik destekçisi olan Karun’a gönderdik. Ama onlar yandaşlarını Musa’ya karşı kışkırtarak ve Musa’nın ilettiklerini inkâr ederek: “Bu tam bir yalancı ve usta bir sihirbazdır ” dediler.

²⁵Böylece Musa, tarafımızdan âyetlerimizle hakikate uygun yaşamaya davet edip gerçeği kendilerine iletince Firavun ve adamlarının işine gelmedi. Firavun, Musa’nın davetini kabul etmediği gibi: “İman edip, Musa ile birlikte olanların erkeklerini çoluk çocuk demeden öldürün ve kadınlarını sağ bırakıp hor ve hakir edin. Kıptilerle evlendirerek, iman edenlerin nüfusunun çoğalmasını engelleyin. Böylece nesilleri kurutulup tehlike olmaktan çıksınlar” dedi. İşte zâlimler, böyle plânlar kuruyorlardı. Aynı plânı Mûsâ doğduğunda da uygulamaya çalışmışlardı. Oysa ilâhî kanunlara göre kâfirlerin bütün tuzakları bütün komploları elbette, boşa çıkmaya mahkûmdur. Bu büyük zulmü yaptılar ama olacaklara engel olamadılar. Musa, Firavunun sarayında büyüdü. İnananları kurtardı. Firavun ve askerleri sulara gömülüp öldüler.

²⁶Firavun, danışma meclisini toplayarak Mûsâ’nın durumunu görüştü. İçlerinden bazıları, halkın tepkisini çekmemek için “bu bir sihirbazdır; onu öldürmen, bizim aleyhimize olur” diyerek ona yumuşak davranmak gerektiğini söylediler. Bunun üzerine her kurduğu tuzak boşa çıkan Firavun etrafındakilere öfkeyle şöyle demişti: Elçi olduğunu iddia eden Musa’yı bana bırakın onu ben kendi ellerimle öldüreyim dedi ve alay ederek sözlerine şöyle devam etti: Bizim elimizden kurtulmak için o çok güvendiği Rabbine yalvarsın bakalım benim elimden onu kurtarabilecek mi? İnançlarımızı değiştirmeye kalkmasının ne demek olduğunu herkes görüp anlasın. Çünkü ben bu adamın kültürel ve siyâsî bir devrim yaparak sizin dininizi değiştireceğinden yahut bu topraklarda kurulu düzenimizi bozup fesat çıkaracağından yani ona inananların artmasıyla benim iktidarımı ortadan kaldırmaya çalışacağından korkuyorum. Günümüzün Kur’an’ı referans almayan bütün düzen ve sistemleri de birer cahiliye dinidir. İşte hangi isimle olursa olsun Allah’ın otoritesini paylaşan, buna inanan, seyirci kalan, karşı çıkmayan Firavunun sünnetini ihya ediyor demektir

²⁷Bunları işiten ise Musa diktatörün o tehdidine karşılık, duruşunu değiştirmeden şöyle dedi: “ Dinleyin, ey insanlar! Ben, Allah’ı hesaba katmadan aklına geldiği gibi kibirlenip böbürlenerek konuşan küstah zorbalardan, konuşurken de Hesap Gününü düşünmeyen ve inanmayanlardan, benim de Rabbim sizin de Rabbiniz olan Allah’a sığınırım. O hâlde hangi tehdit beni sindirebilir, hangi güç beni O’nun yolundan çevirebilir!

²⁸Firavun ailesinden olan ve Musa’nın Allah adına yaptığı davete iman ettiği halde o güne kadar imanını gizleyen ama artık inananlara yapılan zulme daha fazla seyirci kalamayan mü’min bir adam, en kritik noktada ortaya atıldı ve Firavun’un bu kararına karşı çıkarak dedi ki: “ Herkesin inanma ve inandığını ifade etme gibi bir hakkı varken size ne oluyor. ‘ Siz bu adamı sırf Rabbim Allah’tır’ dediğinden dolayı haksız yere öldürecek misiniz? Halbuki o sözlerinin doğruluğunu ispatlamak üzere size Rabbinizden hidayetinize vesile olmak için apaçık deliller ve mucizeler getirmiştir. Şayet peygamberlik iddiasıylayalan söylüyorsa, yalanı kendi aleyhinedir ve cezasını çeker. Ama davasında doğru söylüyorsa o zaman sizi uyardığı azabın bir kısmı başınıza gelip çatsa sonunda pişman olursunuz. Şunu da iyi bilin ki eğer Musa yalan söylüyorsa zaten Allah haddi aşarak kendisi hakkında yalan söyleyen hiç kimseyi asla amacına ulaştırmaz ve doğru yola eriştirmez.

²⁹Ey kavmim! Bugün bu ülkede güç, iktidar ve saltanat sizin elinizdedir. Yeryüzüne hâkim olan makam sahipleri sizsiniz. Fakat yarın Mûsâ’nın vaat ettiği musibetler başımıza gelirse, Allah’ın geri çevrilmesi mümkün olmayan şiddetli azabından bizi kim kurtaracak ki diyerek düşüncelerini ve endişelerini belirtmişti. Bu sözleri dinleyenlerin vicdanını etkilediğini gören ve panikleyen Firavun, savunmaya geçti ve kavmine dedi ki: “Ben size emretmiyorum yalnızca doğru olduğuna inandığım kendi görüşümü söylüyorum ki, o da Musâ’yı öldürmektir. Ve sizi bana göre doğru olan yola iletiyorum diye karşılık vermişti.”

³⁰Firavun’un sözünün üzerine söz söylemek zordu, ama bu sözlerinin ardından hanedandan iman eden cesur ve vicdanlı kişi sözlerine şöyle devam etti: “Ey kavmim! Doğrusu ben endişe ediyorum. Sizin hakkınızda geçmişte Allah’a başkaldırıp helâk edilen o sapıtmış toplumların uğradığı türden bir felaket sizin de başınıza gelebilir ve bu nedenle sizi uyarmaktayım dedi.

³¹Sizin sonunuz Peygamberlerini yalanlama âdetleri bulunan Nuh kavmi, Ad, Semud kavmi ve onlardan sonrakilerin sonu gibi Allah’tan gelen elçileri yalanlayanların başlarına gelen azabın, sizin de başınıza gelmesinden korkuyorum. Şayet onlar azâbı hak etmeselerdi, Allah onları hiç cezalandırır mıydı? Unutmayın ki kul kendine zulmetmedikten sonra, Allah durup dururken kullarına zulmetmek istemez ve suçsuza ceza vermez. Ama kullar tercihleri ile onu hak eder.

³²Ey kavmim! Ben sizin için herkesin birbirinden boşuna imdat dileyerek yeri göğü inletecekleri o bağrışıp çağrışma ve feryat gününde azaba mahkûm edileceğinizden sizin adınıza endişe ediyorum. Felaket tepenize binince çığlıklar atacaksınız, ama iş işten geçmiş olacak. İyisi mi şimdiden aklınızı başınıza toplayın, peygamberleri dinleyin.

³³O sıradan bir gün değil. Kıyamet gününün dehşetinden arkanızı dönüp ateşten kaçmaya çalışacaksınız. O Gün kaçıp kurtulabileceğiniz ve sizi Allah’ın azabından engelleyip koruyacak ve yardım edecek hiç kimse de yoktur, hiçbir yer de bulamazsınız. Öyleyse kardeşlerim; gelin zulüm ve haksızlıklara bir son verelim ki, dosdoğru yola iletilmeyi hak edelim! Evet, bu uyarıları dikkate almadıkları için ve bile bile inkâr ve itiraz ettiğinden dolayı, Allah’ın sapık saydığını da doğru yola iletecek hiç kimse yoktur. Allah, ısrarla hakkı inkâr ettiğinden ve hidâyete ulaşmak üzere gayret sarf etmediğinden dolayı, haddi aşanları, sapıklık ve azgınlıkları ile baş başa bırakır.

³⁴Ey kavmim! Yemin olsun ki Musa’dan daha önce de size peygamberler gelmişti. Onlardan biri olan Yusuf da size apaçık deliller getirmişti. Ama buna rağmen onun bir Peygamber olarak Rabbinizden getirdiği apaçık âyetlerden ve davet ettiği hayat nizamından kuşkulanıp durmuştunuz. Sonunda Yusuf ölünce: “Artık ondan sonra Allah bize hiçbir peygamber göndermeyecek” dediniz. Yani Onun peygamberliğinden şüphede bulunmakla birlikte, gelecek peygamberleri de yalanladınız. Şimdi bu yüzden mi Musa’ya inanmak istemiyorsunuz? Çünkü size adâleti, doğruluğu emreden bir dine inanmak işinize gelmiyordu. Unutmayın ki, Allah onları nasıl sapık saydıysa, hak hukuk tanımayarak sınırı aşıp vahyettiklerine karşı şüphe duyan ve taşkınlık yapan kimseyi de şaşırtıp kendi sapkınlıkları içerisinde böyle dalalette bırakır.

³⁵Şüphe tohumu eken bu kişiler, kendilerine gelmiş iknâ edici herhangi bir açık delil ve bilgi olmaksızın Allah’ın ayetleri hakkında ileri geri konuşup tartışırlar. Bu çirkin davranış Allah katında ve mü’minler arasında büyük bir öfke sebebidir. İşte Allah’a küstahça kibirlenen zalimlerin ve büyüklük taslayan cahillerin kalbi gerçeğe karşı manen böyle mühürlenir.”

³⁶Firavun mü’min kimsenin bu söylediklerinden sonra Mûsâ ile alay edercesine Haman’a dönerek dedi ki: “Ey Hâmân! Madem ki Mûsâ, tüm varlıkların Efendisi olan bir ilahtan söz ediyor, o hâldebenim için öyle yüksek bir kule yap ki; belki o azap bana ulaşmadan Musa’nın Rabbine varan yollara ulaşırım.

³⁷O kule sayesinde Göklere çıkma imkânı bulurum. Ben aslında Mûsâ’nın peygamberlik davasında kesinkes yalancı olduğunu biliyorum. Ama kim bilir belki yukarılarda Musa’nın ilâhına rastlayabilirim diyerek alay etti. İşte bu şekilde Firavun’un azgınlığı ve kötü davranışı kendisine şeytan ve nefsi tarafından böylesine hoş gösterildi. Bu tavrı daonu doğru yola ulaşmakdan alıkoydu. Sonunda da Firavun’un inatla hakkı inkâr edişi ve Musa için kurduğu tuzak tamamen boşa çıktı ve alaylı sözleri onun helak edilmesine sebep oldu. Doğrusu, Firavun’un planı kendisini ve halkını de felâkete sürüklemekten başka hiçbir işe yaramadı.

³⁸Firavun’un bu alaycı tutumundan sonra iman eden kişi ise şöyle dedi: “Ey kavmim! Gelin sizler de bana uyun. Beni takip ederek yaratılış sebebimiz olan hayat nizamına yönelin ki size doğruluk ve dürüstlük yolunu göstereyim.

³⁹Ey kavmim! Firavunun baskıları sizi korkutmasın. Unutmayın ki bugün varız, yarın yokuz. Dünya hayatı o kadar uzun değil ancak gelip geçici bir eğlence ve yararlanmadır. Ama ahiret yani cennet ise daimî kalınacak asıl yerdir.

⁴⁰Kim bir şirk içinde bir kötülük işlerse Allah adaleti ile muamele eder ve sadece yaptığına denk cezası tam verilir. Ama erkek olsun, kadın olsun kim de Allah’a ve âhiret gününe inanan mü’min olarak bir salih amel işlerse işte onlar cennete girerler. Orada yaptıkları amellerle kıyaslanmayacak şekilde hesapsızca rızıklar verilecektir ve tarifsiz güzellikte nimetlere kavuşacaktır.

⁴¹Ey kavmim! Nasıl olur da ben Mûsâ peygamberle birlikte sizi tevhide ve kurtuluşa davet ederken siz neden beni Firavun’u Rab ve ilah edinmeye böylece de şirk koşup cehennem ateşine çağırıyorsunuz anlaşılır gibi değil?

⁴²Hiçbir deliliniz olmadığı halde Firavun’u hayatımız üzerinde hükümler koymaya yetkili birisi olarak kabul ederek ısrarla beni, Allah’ı inkâr etmeye davet ediyorsunuz. Ve ilah oldukları konusunda hiçbir bilgi sahibi olmadığım şeyleri de Allah’ın hükümranlığına ve egemenliğine ortak etmeye çağırıyorsunuz. Bense sizi ilim ve kudreti sonsuz güçlü olan, tevbe edip doğruya yönelenlere karşı da çok merhametli çok bağışlayıcı olan Allah’ın hayat nizamına uymaya davet ediyorum. Yaptığınız hatalardan dolayı ölmeden önce tövbe eder, Allah’ın yasalarına uyarsanız bağışlanırsınız.

⁴³Oysa siz, beni Firavun’u ilah edinip cehennemi hak edenlerden olmaya çağırıyorsunuz. Gerçek şu ki, sizin beni davet ettiğiniz şeyin ne dünyada ne de ahirette davet edilmeye lâyık değildir ve şefaatçi-yardımcı olma yetkisi yoktur, çağrıya cevap verecek güçleri de yoktur. İyi bilin ki hepimizin varacağı yer Allah’ın huzurudur ve dönüşümüz de Allah’adır. O’na sırt dönüp küfürde ısrar ederek aşırı gidenler ve ilâhî hükümleri reddedip Allah’ın yasalarına uymayanlar ise, işte onlar kesinlikle cehennem halkıdırlar.

⁴⁴Ey insanlar! İşte şimdi kulak vermiyorsunuz ama O Gün geldiğinde Benim size söylediklerim ilahi gerçeklerin ne kadar gerçek ve değerli olduğunu yakında görüp anlayacaksınız ve bana hak vereceksiniz. Ben bunları söylerken, zalimlerin şimşeklerini üzerime çektiğimin farkındayım. Fakat ne olursa olsun, gerçekleri haykırmaktan asla geri durmayacağım! Çünkü ben elimden geleni yaptım. Artık kendimi Allah’ın razı olacağı bir hayatı yaşamaya adıyorum ve herişimi Allah’a havale ediyor yalnızca O’na güveniyorum. Şüphesiz Allah kendisine iman eden ya da iman etmeyen kullarının yaptığı her şeyi görüp gözetmektedir.”

⁴⁵İman eden adam, bu sözleri söyledikten sonra müminlerin safına katılıp mücâdelesine devam etti. Sonunda Allah o mü’min kulunu, müşrik, kâfir ve zalim kavminin kurduğu tüm tuzakların şerrinden ve zulmündenkurtarıp korudu. Firavun ailesi de yaptıkları nedeniyle hak ettikleri korkunç bir azaba mahkûm edildiler.

⁴⁶Azabın en kötüsü sabah akşam kendisine sunulan ateştir. İşte öyle bir Ateş ki! Aslında bilseler; onlar sabahtan akşama kadar ruhları manevî ateşe sokularak bir hayat yaşarlar. Başlarına geleceklerin korkusuyla rahat değillerdir. İktidarlarının kaybolacağına dair endişe, onlara kızgın ateş olur. Onların ateşi dünyada kalmaz Hâlbuki onlara şirk ve küfürde direnmeleri sebebi ile cehennem ateşine atılacakları sabah-akşam tebliğ edilmişti. Buna rağmen yine de şirkten ve küfürden vazgeçmediler. Kıyametin koptuğu gün de meleklere: “Firavun ve beraberindekileri ailesini azabın en şiddetlisi olan ateşin içine sokun!” denilecektir.

⁴⁷Hele o kendilerine yapılan öğüt ve uyarıları reddeden kâfirler, ateşin içinde birbirleriyle çekişip dururken, dünyada zayıf olanlar da büyüklük taslayan yöneticilerine sitem ederek şöyle derler: “Doğrusu biz dünya hayatımızda zor zamanlarda bize yardım edersiniz diye size körü körüne uyanlardık. Hayatımız boyunca sizin izinizden hiç ayrılmamıştık.Sorunlarımızı çözme ve bize yardım etme sözleri vermiştiniz. Haydi şimdi, ateşi biraz olsun hafifletip azabı bizden uzaklaştırır mısınız?”

⁴⁸Kibirlenip büyüklük taslayanlar da çaresizlik içinde onlara: “Biz hepimiz aynı ateşin içindeyiz elimizden ne gelir ki? Şüphesiz Allah cennetlik ve cehennemlik olan kulları arasında kesin olarak böyle hüküm vermiştir ve herkes, neyi hak ettiyse onu çekiyor. Eğer sizden azabı giderecek gücümüz olsaydı, ateşi önce kendimizden savardık. Değil sizi, kendimizi kurtarmaya dahi gücümüz yok. Boşuna çekişmeyelim iş işten çoktan geçmiştir yapacak bir şey yok derler.

⁴⁹Sonra da ateşte olanlar hep birlikte cehennemin bekçilerine derler ki: “ Ne olur size bu görevi veren Rabbinize yalvarıp dua edin de bizden bir gün olsun azabı birazcık hafifletsin diyecekler.

⁵⁰Cehennem görevlileri de onlara: “Elçileriniz dünyadayken hakikati ortaya koyan apaçık âyetler ve deliller getirmediler mi ve uyarmadılar mı? derler. ” O ateştekiler de evet getirmişlerdi fakat biz onları inkâr etmiştik ” derler. Bunun üzerine bekçiler ise: “ Size aracılık edip sizin için dua etmeye izin ve yetkimiz yoktur. O halde siz kendiniz yalvarıp yakarın. Fakat biz biliyoruz ki bugün kafirlerin yalvarıp yakarması boşunadır diyecekler. Dünyadayken hatalarından vazgeçerek tövbe için Allah’a yalvarmaları gerekiyordu, yapmadılar. İnkârlarında devam ettiler. Bilmiyorlar mı? Allah hükmünü verdikten sonra verilen hüküm asla değişmez.

⁵¹Şüphesiz biz peygamberlerimize ve onların getirdiği mesajlara iman edenlere düşmanlarına karşı mutlaka meleklerle yardım edeceğiz. Bu yardım hem dünya hayatında hem de şahitlerin hazır bulunup peygamberlerin dini tebliğ ettiklerine, kafirlerin de onları yalanladıklarına dair gerçeği söyleyeceği Âhiret günündedir.

⁵²O hesap günü kendilerine yazık eden müşrik ve zalimlerin ileri sürecekleri mazeretlere izin verilmez. Pişman olup tevbe ederek özür dilemeleri de kendilerine hiçbir fayda sağlamaz. Artık rahmetimizden mahrum bırakılma ve lanet onlaradır. Kalınacak yerlerin en kötüsü olan cehennem de onlara içindir ve azabın en korkunç olanına mahkûm edileceklerdir.

⁵³Gerçek şu ki Biz Musa’ya insanları yaratılış sebeplerine uygun yaşamaya davet eden hidayet rehberi kitabı verdik. İsrail oğullarına da Tevrat adıyla anılan bu Kitab’ı mirasçı kılmıştık.

⁵⁴O kitap, ön yargılarından arınıp düşünen, temiz akıl sahipleri için gerçeği hatırlatan bir öğüt kaynağı ve doğruluk rehberidir.

⁵⁵Ey Peygamber ve ey Müslüman O halde müşriklerin eziyetlerine sen de Musa gibi sabret ve Allah yolunda başına gelen sıkıntılara göğüs ger. Unutma ki Allah’ın mü’minlere yardım ve zafer vaadi mutlaka gerçekleşecektir. Rabbine giden yolda şeytanın tuzaklarından birine takılıp tökezlesen bile sakın ümitsizliğe kapılma. Hata yaptığında günahlarının bağışlanması için derhal Rabbinden af dile. Sabah akşam, Rabbinin şanını yüceliğini aklından çıkarma ve övgüyle yücelterek tesbih et. Hani her namazda sabah akşam söz veriyordun! Rabbim senin yasalarına göre yaşayacağım. Sadece sana sığınacağım. Sadece senden yardım isteyeceğim. Sadece senin yolunda yürüyeceğim diyordun. Verdiğin bu sözlere uy.

⁵⁶Kendilerine Allah’tan ulaşmış hiçbir bir bilgi ve delil olmadan, yine de Allah’ın ayetleri ve hükümlerini değiştirip yalanlaması konusunda ileri-geri konuşup körü körüne münakaşa eden kafirler var ya. Hiç şüphe yok ki onların gönüllerinde hiçbir zaman ulaşamayacakları bir büyüklenme kendini beğenmişlik ve üstünlük duygusu vardır. Onlar hiçbir şekilde Rabbimizden gelen ayetleri işittik kabul ettik demezler. İşte bütün itirazlarının altında yatan gerçek sebep budur. Ey Müslüman! Öyleyse sen ayetlerimizi tartışanların şerrinden, onların her türlü hile ve tuzaklarından ve onlar gibi olmaktan yalnızca Allah’a sığın. Şüphesiz Allah, her şeyi işiten, her şeyi gözetip görendir. Büyüklük de hükümranlık da yalnızca Allah’a aittir.

⁵⁷Öldükten sonra tekrar diriltileceklerine inanmayanlara de ki: Elbette Allah için hiçbir zorluk yoktur ama insan açısından bakıldığında göklerin ve yeri yoktan yaratmak, ölmüş olan insanları yeniden yaratmaktan daha büyük ve çok daha zor bir olaydır. Ancak insanların çoğu gafletlerinden dolayı akıl yürütüp bu hakikatleri düşünmez. Ve Allah’ın ilminin ve kudretinin her şeye yettiği gerçeğini anlamak ve bilmek istemez.

⁵⁸Elbette ki kör ile gerçekleri görenin bir olmadığı gibi Allah’ın gücünü idrak eden mü’minle, aklını kullanmayan kâfir, Allah katında elbette bir olmaz. Allah’ın davetine iman ederek doğru yola girip salih ameller işleyenlerle, hakkı inkâr edip müşrik olmayı seçen ve kötülüklere batmış olanlar da bir değildir. Ey insanlar! Bilginizi ve aklınızı ne kadar azkullanıp ne kadar da az düşünüyorsunuz ve ders çıkarmıyorsunuz.

⁵⁹Vaad edilen diriliş ve kıyamet saati muhakkak gelecektir, bunda şüphe yoktur. Ancak insanların çoğu Kıyâmetin gerçekleşmesine hâlâ inanmazlar.

⁶⁰Rabbiniz dedi ki: “ Tevbe ederek günahlardan vazgeçip davetime yönelin. Bir şey isteyeceğiniz zaman başkasına değil, sadece Bana dua edip isteyin ki dünyada veya ahirette size karşılık verip duanızı kabule deyim. Bana dua ederek ibadet etmekten ve hükümlerimi yerine getirmeyi gurur-kibir meselesi yaparak büyüklenenlere gelince. Onlar, aşağılanmış ve onurları kırılmış olarak cehenneme gireceklerdir. Oysa içinde yaşadıkları evreni dikkatli bir gözle incelemiş olsalardı, Rablerinin sonsuz kudret ve merhameti karşısında ister istemez secdeye kapanacaklardı:

⁶¹Allah geceyi dinlenmeniz için sessiz ve karanlık, gündüzü de çalışıp işlerinizi görebilmeniz için aydınlık olarak var etmiş, Güneş Sistemi’ni ve gezegenleri de buna göre yaratmıştır. Şüphesiz Allah, bu ve benzeri nimetleri ile insanlara karşı sınırsız lütuf sahibidir. Ancak insanların çoğu Allah’ın lütfettiği nimetlerden yararlanmasına rağmen O’na nankörlük edip şükretmezler ve lütfun kıymetini bilip davetine yönelmezler.

⁶²İşte her şeyi sizin için yaratıp, nizamlarını kuran ve hizmetinize sunan gerçek sahibiniz Rabbiniz olan sizi yaşatan, koruyan ve rızkınızı veren Allah budur. O’ndan başka ibadeti hak eden, yasalarıyla hükmeden hiçbir ilâh ve otorite yoktur. Yasa koyma, yasalarıyla insanları yönetme hakkı sadece Allah’a aittir. O halde bütün bunları görmekteyken nasıl olur da Allah’a ortak koşup O’nun yarattığı kulların davetine yani tevhitten şirke yönelip bu gerçeği kabul etmekten yüz çeviriyor ve başka ilâhlar ediniyorsunuz? Nasıl oluyor da insanların yalan sözlerine inanarak onlara yasama yönetme hakkı veriyorsunuz? Yasama hakkı verdiklerinizi ilahlaştırdığınızın farkında değil misiniz? Allah böyle yaptığınız için sizi cezalandırmayacağını mı sanıyorsunuz?

⁶³İşte Allah’ın ayetlerini eğip bükerek inatla inkâr eden müşrik ve kâfirler kibir ve bencillikleri yüzünden doğru yoldan böyle uzaklaşırlar ve hakîkatten batıla sürüklenirler. Önyargılarıyla ayetlerimizle anlatılan gerçekleri anlayamazlar. Ayetlerimiz üzerinde tartışma yaparak ilim yarışına girenlerin kalbi körelmiştir. İstedikleri kadar ilimde derya olduklarını zannetsinler. Onların işi gücü boşu boşuna tartışma yapmaktır.

⁶⁴Allah sizin yaşamanız için yeryüzünü elverişli bir yerleşim yeri hale getiren, göğü de onun üzerinde bir kubbe gibi bina edendir. Her varlığa şekil verdiği gibi sizi yaratıp en güzel şekilde şekillendirmiş lezzetli ve tertemiz nimetlerle sizi rızıklandırmıştır. Yaratılan her şey şahittir ki Alemlerin Rabbi olan Allah pek yücedir.65. Ey insanlar! O Her şeyi yaratan, şeklini veren, mükemmel nizamlarını kuran her canlıya hayat veren ve daima diri olandır. O’ndan başka ibadete lâyık hiçbir ilâh yoktur. O halde yaşantınızda sadece Allah’ın yasalarına uyarak yaşayın ve inancınızda samimi bir şekilde yalnız O’na bağlanarak ibadet ve dua edin. Dualarınızda başkalarını araya sokmayın. Hamd her şeyi mükemmel yapan alemlerin Rabbi Allah’adır. Övgüye şükredilmeye tek layık olan ve tüm varlıkların sahibi O’dur.

⁶⁶Resûlüm, müşriklere de ki: “Sizin Allah ile aranıza koyarak dua edip çağırdıklarınıza ve Allah’ın dışında her ne varsa yalvarıp yakardıklarınıza ibadet edip kulluk etmem, yasalarına uyarak taptığınız insanların yasalarına uymam yasaklanmıştır. Çünkü yasalarına uyarsam onlara tapmış olurum. Zira bana, Rabbimden gerçeği bütünüyle ortaya koyan apaçık ayetler gelmiş ve nasıl yaşamam gerektiği bildirilmiştir, Hâlbuki ben ibâdet ve itaati yalnız O’na yapmak suretiyle, O’ndan başka ilah edinmeyip yalnızca alemlerin Rabbine teslim olmakla emrolundum.

⁶⁷Ey insanlar! Sizi önce topraktan, sonra bir damla hayat suyu olan meniden, sonra da döllenmiş yumurta hücresi olan embriyodan yaratan O’dur. Sonra sizi annelerinizin karnından sağlıklı bir bebek olarak dünyaya getirir. Nihayet erginlik çağınıza ulaşırsınız, sonra da sizleri anne-baba yapan, sizlere çocuklar veren ve sizleri yaşlanıp ihtiyarlık çağına kadar belli bir ömür takdir edip yaşatandır. İçinizden kimi de nimetlerden bazılarını görmeden daha önce ölür. Bir kısmınız da Allah’ın yasalarla belli bir süreye kadar uzatılır ve O’nun bahşettiği nimetlerle dünya hayatınızı tamamlarsınız. Bütün bunlar yaratılış yasamıza göre olur. Sizler bu yasayı değiştiremezsiniz. Allah bütün bunları nimetleri üzerinde düşünüp Allah’ın gücü ve kudreti karşısında O’na teslim olup akıl erdirmeniz için böyle yapıyor. Umulur ki bu gerçek üzerinde iyice düşünürsünüz.

⁶⁸Yasasını koyup yaratan, yaşatan dirilten ve ecelleri geldiğinde de öldüren O’dur. Hiç kimse bu yasayı değiştiremez. Bir şeye hükmettiği zaman ona ‘ol’ der, o da oluverir.

⁶⁹Hiçbir bilgiye sahip olmadan Allah’ın ayetleri hakkında aralarında ileri geri tartışanları görmüyor musun? Kur’an’ı yalanlayan şu cahil kimselerin hallerine bir baksana! Bunca gerçeğe rağmen Allah’ı nasıl bırakıp da kendileri gibi yaratılmışların peşinden gidiyorlar. Allah adına yalan söyleyerek hakikati görmezden geliyorlar ve yanlış yollara saparak aldatılıp yüz çeviriyorlar? Ayetlerimi bir şekilde tartışmaktan vazgeçip de yasalarımı hayatlarına dâhil ederek, Müslümanca bir yaşam süremiyorlar. Onlar yakında gerçeği anlayacaklardır!

⁷⁰Ki onlar, sana gönderilen bu Kur’an’ı ve daha önceki peygamberlerle gönderdiğimiz kitaplarla yaptığımız daveti yalanladılar. Zamanı gelince ne kadar kör ve sağır oldukları gerçeğini öğrenecekler. Ne büyük bir yanılgı içinde olduklarını ve bu yalanlamaların sonuçlarını da Kıyâmet gününde anlayacaklar. Ölüm gelince, yargılama başlayınca, cehennem önlerine çıkınca gerçekleri görecek, bilecekler. Anladıklarında ise iş işten geçmiş olacak. Ne zaman mı?

⁷¹Onlar Hesap Günü boyunlarında demir tasmalar takılıp ellerinde ve ayaklarında zincirler olduğu halde cehenneme doğru sürüklendikleri zaman,

⁷²Ardından iç organları paramparça eden kaynar suya yüz üstü atılacaklar. Sonra da cehennemde ateşinin içinde cayır cayır yanacaklar.

⁷³. Sonra onlara şöyle sorulacak : Şimdi söyleyin bakalım Bizi Allah’a yaklaştıracak deyip, yardımlarını umarak ilah edindikleriniz ve Allah’ın yetkilerine ortak koştuklarınız o sahte ilâhlarınız, yasalarına uyduğunuz liderleriniz, hani nerede, kendilerine ibadet ettikleriniz niye yardımınıza gelmiyorlar?

⁷⁴Hadi söyleyin bakalım. Dünya hayatında iken Allah ile kendi aranıza koyduklarınız nerede niye sizi terk ettiler?” Müşrikler de derler ki: O sahte şefaatçiler dünyada yanımızdaydılar ama şimdi bizi ortada bırakıp gözümüzün önünden yok olup gittiler. Bizim yerimize kendi nefisleriyle meşguldürler. Sonra da bunu inkâr edecek ve şöyle diyeceklerdir: Meğer onların hiçbir hükmü yokmuş. Biz bugüne kadar Allah’tan başkasına boşuna dua edip yalvarıyormuşuz. Yalvardıklarımızın “bir hiç” olduğunu şimdi anladık. Demek ki biz dünyada iken kendilerine uymakla çok yanlış yapmışız. İşte Allah inkârda ısrar eden sizin gibi zâlimleri böyle sapıklık içinde bırakıp şaşırtır ayrıca da pişmanlık ve çaresizlik içinde bırakır.

⁷⁵“ İşte, içine düştüğünüz bu cezanın sebebi, güç ve saltanata dayanarak yeryüzünde Allah’ın hayat nizamına karşı kibirlenmenizden, yüz çevirip haksız yere şımarmanızdan ve şirkte böbürlenip haram–helâl, hak-hukuk demeden ölçüsüzce azmanızdan dolayıdır.

⁷⁶Haydi, ey müşrikler! Şimdi cehennemin kapılarından içinde sonsuza kadar kalmak üzere girin bakalım. Kibirlenip büyüklenenler ve kendilerinde bir güç gören zorba, diktatörler için bir görün bakalım cehennem ne kötü bir son durakmış.

⁷⁷Ey Resûlüm! Şu hâlde sen inkârcıların eziyetlerine, Allah yolunda karşılaştığın her türlü sıkıntıya ve inandığın değerler uğrunda yaşadıklarına sabret ve duruşunu bozma. Hiç şüphesiz Allah’ın müşrikler için verdiği azap sözü mutlaka gerçekleşecektir. Onlara inkârda direndiklerinden dolayı vaad ettiğimiz azâbın bir kısmının başlarına geldiğini sana bu dünyada göstersek de ya da göstermeden önce senin canını alsak da sonuç değişmez. Zâlimler azaptan kurtulamayacaktır. Onlara yapılan azabı görsen de göremesen de fark etmez. Nasıl olsa dönüp dolaşıp kıyamette bizim huzurumuza getirilecek ve hesap vereceklerdir.

⁷⁸Ey Peygamber! Biliyorsun, sen ilk değilsin. Gerçek şu ki Biz senden önce de birçok peygamber gönderdik. Onlardan bazılarının kıssalarını sana tanıyasın ve bilesin diye anlattık, bazılarını ise hiç anlatmadık. Şüphesiz Allah’ın izni olmadan hiçbir peygamberin kendiliğinden herhangi bir mucize göstermesi ya da âyet getirmesi mümkün olmaz. Allah’ın emri geldiğinde mucize gerçekleşir. Ama ondan sonra geçmişte gelen musibetler gibi, neyi hak ediyorlarsa, adaletle hükmedilir ve hak edenler için Allah’ın azabı kesinleştiği takdirde hiç kimse O’na engel olamaz. İşte o zaman adalet, yerini bulur. Allah’ın âyetlerini boşa çıkarmaya uğraşarak boş fikirlerle uğraşıp Allah’a şirk koşma gibi bâtılı yolları savunanlar ise ebedî hüsrana uğrayıp korkunç bir azapla helak olurlar.

⁷⁹Allah O’dur ki, kimine binmeniz kiminin de etinden yiyesiniz diye sizin için koyun, keçi, sığır ve deve gibi hayvanları yaratıp istifadenize sunandır

⁸⁰O hayvanlardan süt yumurta, deri gibi daha birçok faydalar sağlarsınız. Bir yere gitmek, bir sevdiğinizin yanında olmak gibi birçok önemli ihtiyacınızı karşılayabilir, gönlünüzün istediği ve özlemini çektiğiniz bir yere onlara binerek ulaşırsınız. Karada o binek hayvanlarının sırtında, denizlerde de gemilerin üzerinde yüklerinizi taşıyıp gideceğiniz yerlere yolculuğa çıkarsınız.

⁸¹Ey insanlar! Allah, size birçok misalle ayetlerindeki tek ve gerçek ilah olduğu gerçeğini gösterip bildiriyor. Artık Allah’ın ilim ve kudretine işaret eden güneş ay gibi sayısız ayet ve delillerinden hangisini inkâr ediyorsunuz? Allah’ın yarattığı harikalara gözlerinizi kapatıp, tabiattaki bu muhteşem delilleri yok saymanız mümkün mü?

⁸²Bu müşrikler güçlerine güvenmesinler. Yeryüzünde gezip dolaşırken kendilerinden önce yaşamış olan inkârcıların acı ve alçaltıcı sonu nasıl olmuş diye bakmazlar mı? Küfre batmış milletlerin âkıbetlerinin nasıl olduğunu ibret nazarıyla bir düşünüp, incelesinler. Üstelik geçmişte yaşamış bu toplumlar kendilerinden sayıca daha fazla, daha kuvvetliydiler. Yeryüzündeki bıraktıkları eserler bakımından da daha üstündüler ve daha da derin izler bırakmışlardı. Fakat azabımız geldiğinde onların elde ettikleri servet güç ve makamlar Allah’ın azabına karşı kendilerine hiçbir yarar sağlamadı ve onları yok olmaktan kurtaramadı.

⁸³Yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamayı reddedenler, Peygamberleri onlara açık delillerle geldiklerinde, tevhid üzere îmân etmeleri gerekirdi. Fakat ellerindeki güç ve atalarından din diye bildikleri bilgilerine güvenerek küstahça böbürlendiler. Ve “Ne zaman gerçekleşecek bize bahsettiğin şu azap” diyerek ayetlerimde anlatılan ilâhî ceza tehditleriyle alay ettiler. Sonunda alaya aldıkları korkunç azap, onları dört bir yandan kuşatıverdi.

⁸⁴Onlar ansızın gelen kahredici azabımızı görünce akılları başlarına geldi ve şöyle dediler: Biz sadece Allah’ı ilah edinip O’na iman ediyor, hayatımıza hükmetme yetkisi vererek yasalarına uyduğumuz ilahları ve O’na ortak koştuklarımızı artık reddediyoruz demeye başlarlar. Çünkü onlar Allah’tan başkalarını yüceltip Allah yerine onlara bağlanıyorlar, hayat tarzlarını Allah’ın gönderdiği kurallara göre değil, sevip bağlandıklarının kurallarına ve bilgilerine göre tertip ve tanzim ediyorlardı.

⁸⁵Ancak zorlu azabımızı gördükten sonra imana gelip son pişmanlıkla böyle söylemeleri onlara hiçbir yarar sağlamayacak. Bu Allah’ın inkârda ısrar eden kulları üzerinde, geçmişten bugüne uyguladığı değişmez azap yasasıdır. İşte o zaman, yaratılış sebeplerine davet edildikleri halde inkâr edip kendi yasalarını yasalarımızdan üstün görenler, insanların çıkardığı yasalarla hayatlarını yaşayanlar; oracıkta helâk ve hüsrana uğrayacaklar. Ancak yeryüzünde yaşarken, cezamızı görmeden iman edenler ve yasalarımıza uyanlar kurtulur.