Fussilet Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Hâ. Mim. İnsanı konuşmak, okumak ve yazmak kabiliyetleri ile yaratan Allah, ona doğru ile yanlışı birbirinden ayırt edebilmesi için kendi dilinin harflerinden oluşan sözlerle açıklanmış olan Kur’an’ı göndermiştir. Bu Kitap insana yaratılış sebebini bildiren, ona davet eden, davete uyulması konusunda insanı uyaran ve uyarıya iman edip sorumluluklarını yerine getirenleri müjdeleyen ilahi bir kitaptır. Fakat insanların çoğu Kur’an’ın âyetleri üzerinde yeterince düşünmeden ondan yüz çevirmekte, davetine karşı çıkmaktalar.

Böyleleri bir de derler ki: “Ey Muhammed! Senin Kur’an ile bizi çağırdığın hayat tarzı aklımıza da, gönlümüze de yatmıyor; söylediğin hiçbir şeyi de duymak istemiyoruz. Bizim hayat nizamımızı reddetmen sebebi ile seninle aramızda aşılması imkânsız setler oluşmuş durumda. Davetine engel olmak için de elimizden geleni yapacağız.”

Ey Peygamber! Sen onlara de ki: “Ben de sizin gibi ölümlü bir insanım ve bugüne kadar da içinizde yaşadım. Fakat artık bana Allah’tan başka gerçek ilahın olmadığı vahyolunuyor. Gelin hep birlikte, yalnız Allah’ı ilah edinerek, O’nun daveti olan hayat nizamını yaşamaya yönelip O’ndan bağışlanma dileyin; aksi takdirde Allah’la birlikte başka ilahlar edinerek davetinden yüz çevirenlerin vay haline.”

Böyleleri, hakikati yaşamanın gerektirdiği maddi-manevi bedeli ödeyip de arınmayı göze alamazlar. Çünkü onlar, âhirete inanmazlar.

Allah’ın davetine iman edip imanlarının gerektirdiği gibi yaşamak uğrunda malları ve canları ile cihat edenler ise cennette bitmez tükenmez mükâfatlara kavuşacaklardır.

Ey Peygamber, o müşriklere de ki: “Yeryüzünü iki günde yaratıp, iki günde de bunca nimetlerle donatan, nizamlarını kurup yasalara bağlayıp yaşatan Allah, sizi de hayrınıza olan bir hayatı yaşamaya davet ediyor. Allah âlemlerin tek ve gerçek Rabbi iken aklını kullanıp düşünen kimse Allah’la birlikte başka ilahlar edinip de O’na ortak koşar mı?”

Allah, yeryüzünün üzerine sarsılmaz dağlar yerleştirip dengesini kurdu ve orada yaratıp yaydığı nimetlerini canlılar arasında pay etti. Rabbiniz Allah bütün bunları dört günde tamamladı. Sonra da henüz duman halindeki göğü şekillendirip iki günde yedi kat gökleri yarattı ve nizamlarını kurup yasalara bağladı.

Biz yeryüzüne en yakın olan gökyüzünü kandiller gibi yıldızlarla süsledik ve oradan insanlara zarar gelmeyecek bir sistem kurup onları koruduk. Bütün bunlar sınırsız ilim ve kudret sahibi Allah’ın eseridir. Ey Peygamber! Bu gerçeklere rağmen müşrikler, Allah’ın davetinden yüz çevirirlerse onlara de ki: “Sizi Âd ve Semûd kavimlerinin başına gelip onları helak eden bir azapla uyarıyorum.”

Vaktiyle peygamberleri onlara “Sınırlarını Allah’ın belirlediği bir hayat yaşayın ve böylece Allah’tan başkasına kulluk etmeyin.” demişlerdi. Fakat onlar da, “Rabbimiz bizden böyle bir şey isteseydi, bunu bize sizinle değil de meleklerden peygamberler göndererek bildirirdi. O yüzden size inanmıyor, davetinizi reddediyoruz.” demişlerdi.

Âd kavmi bu davete böbürlenerek karşı çıkıp, “Bizden daha güçlüsü yok, kimse bize bir şey yapamaz.” diyerek meydan okumuş ve Allah’ın gücünü kavramak istememişlerdi.

Bunun üzerine Biz de onların üzerine dondurucu bir kasırga gönderip dünya hayatlarında alçaltıcı bir azapla cezalandırıp o çetin günde helak ettik. Âhiretteki azapları ise çok daha şiddetli olacak ve kendilerine bir yardımcı da bulamayacaklar.

Semûd kavmi de peygamberin doğru yola davetini reddedip bâtıl nizamları ile yaşamaya devam ettiler. Bunun üzerine Biz de peygamber ve onunla birlikte iman edenleri kurtarıp, gerisini üzerlerine gönderdiğimiz bir yıldırım azabı ile helak ettik.

Kıyamet Günü Allah’ın davetine karşı çıkıp O’na başkaldıran Allah düşmanlarının hepsi, bir araya getirilip ateşe sürülecekler. Cehennemin önüne getirildiklerinde onların kulakları, gözleri, derileri yapıp ettikleri ile ilgili haklarında şahitlik edecekler.

Onlar da derilerine, “Niçin aleyhimize şahitlik ediyorsunuz?” diye soracaklar. Derileri de onlara, “Her şeyi konuşturan Allah bugün bize de konuşma yeteneği vererek konuşturdu. Sizi yoktan var edip yaratan O’dur. O’nun her şeye gücü yeter, şimdi siz de hesap vermek üzere O’na döndürüldünüz. Hâlbuki dünya hayatınızda yaptıklarınıza âhirette kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin şahitlik edeceği bildirilerek uyarılmıştınız fakat inanmayıp Allah’a şirk koşmaktan vazgeçmediniz. Üstelik ‘Allah yapıp ettiklerimizin hepsini nasıl bilecek?’ diyordunuz.”

“Rabbiniz hakkındaki yanlış düşünceleriniz sizleri bu kötü duruma düşürdü ve hüsrana uğrayanlardan oldunuz.”

Böylece müşrik ve kâfirler, hak ettikleri dayanılmaz cehennem ateşine mahkûm edilecekler. Onlar, Hesap Günü’nde Allah’ın davetine uygun yaşamak üzere dünyaya yeniden gönderilmek için yalvarıp yakaracaklar fakat kendilerine böyle bir izin verilmeyecektir.

Allah’a nankörlük edip başkaldırmaları sebebi ile şeytan ve şeytanlaşmış insanlar onlara musallat oldular, yanlışlarını doğru ve güzel gösterdiler. Böylece kendilerinden önce gelip geçmiş, bilinen ve bilinmeyen müşriklerle kâfirler gibi azabı hak etmiş oldular. Şüphesiz hepsi hüsrana uğrayıp yaptıklarına çok pişman olacaklar.

Allah’ın daveti olan hayat nizamına düşman olanlar birbirlerine, “Bu Kur’an’ı dinlemeyin, okunurken gürültü çıkarıp dinlenmesinin önüne geçin! İnsanları başka şeylerle meşgul edip, ondan uzak tutun ve duyulup anlaşılmasını engellemek için elinizden geleni yapın.” derler.

Biz böylelerini şiddetli bir azaba uğratıp, yaptıklarının en kötüsüyle yargılayıp cezalandıracağız.

Bunların cezası içinde devamlı kalacakları cehennem ateşi olacaktır ve orada acılar içinde kıvranırken bir yandan da şöyle diyeceklerdir: “Ey Rabbimiz! Dünya hayatımızda bizleri yalnız Seni ilah edinmekten alıkoyan, davetinden yüz çevirmemize sebep olan, görünerek ya da görünmeden bizlere vesvese verip aklımızı karıştıran peşine düştüklerimizi bize göster, ki onları ayaklarımızın altına alıp çiğneyelim de hepimizin en alçağı ve sefili olsunlar.”

Rabbimiz Allah’tır deyip, yalnız O’nu ilah edinip, itaat ederek sorumluluklarını yerine getirmek için gayret edenlere gelince; onlara da Kıyamet Günü melekler şöyle diyecekler: “Korkmayın ve üzülmeyin, Allah’ın size vaat ettiği cennetlere girip mutlu olun. Biz dünya hayatınızda olduğu gibi âhiret hayatınızda da sizin dostunuzuz. Cennette canınızın çektiği her şeye kavuşacaksınız, istediğiniz her şey emrinizde ve sizin olacak. Bütün bunlar Allah’ın davetine icabet eden, bu uğurda ellerinden gelen gayreti gösterenler için merhamet sahibi ve bağışlayıcı Allah’ın sizlere ikramıdır.”

İnsanları yalnız Allah’ın ilahlığına çağıran, salih amel işleyen ve “Ben Allah’a teslim olan (müslüman)lardanım.” diyenden daha güzel sözlü kim olabilir?!

Şüphesiz iyilikle kötülük bir olmaz, sen kötülüğe iyilikle karşılık ver. Böyle yaptığında göreceksin ki sana düşman olan kimse, çok yakın bir dost olacaktır. Bu olgun meziyete ancak sıkıntılara sabreden, Allah’a güvenini kaybetmeyen, yüksek ahlak ve fazilet sahibi olanlar ulaşabilir.

Şeytan ve şeytana uyanlar, seni öfkeye sürükleyecek, vesvese verip kışkırtacak olurlarsa hemen Allah’a sığın. O her şeyi işiten, her şeyi bilendir ve Allah kendisine sığınanları her türlü kötülüklerden koruyandır.

Gece, gündüz, Güneş ve Ay da Allah’ın ilmi ve kudretinin delillerindendir. Sakın Güneş’e, Ay’a yahut onlar gibi yaratılmış olan hiçbir şeye secde edip ibadet etmeye kalkmayın. Allah’ı layıkıyla tanıyıp, yalnız O’na secde edip ibadet edin.

Büyüklük taslayıp kibirlenerek Allah’a ibadet etmekten yüz çevirenler, iyi bilsinler ki Allah’ı hakkıyla tanıyanlar gece gündüz hem de hiç yorulmadan Allah’ın rızasını kazanmak yolunda gayret ederek O’na ibadet ederler.

Allah’ın sınırsız ilim ve kudretinin delillerinden birisi de şu kupkuru topraktır; üzerine yağmuru yağdırdığımızda hemen harekete geçer, kabarır, canlanıp uyanıverir. Ona böylece hayat verip canlandıran Allah, şüpheniz olmasın ki ölüleri de diriltecektir, çünkü O’nun gücü her şeye yeter.

Bütün delillerin ortaya koyduğu gerçekler, Allah’ın ilminin ve kudretinin yüceliğini apaçık gösterirken; davetinden yüz çevirip de cehennemi hak edip ateşe atılanın mı, yoksa Allah’ın davetine yönelen ve gereklerini yerine getirenin durumu mu daha iyi?

Artık her insan, buna göre tercihini yapıp dilediği gibi yaşasın. Allah herkesin yapıp ettiklerini bilmektedir.

Kur’an ile ulaştırılan mesajları yalan sayıp da, çağrısını inatla reddedenleri Biz bilmekteyiz. Oysa bu Kur’an, insanları doğru yola çağıran ve bildirdiği hükümlerle bozulmayı önleyen ilahi bir kitaptır ve âlemlerin Rabbi olan Allah tarafından indirilmiştir. Bâtıl onun önünde de ardında da barınamaz. Onda bir yanlışlık ve eksiklik de bulunamaz.

Ey Peygamber! Müşrikler tarafından sana söylenenler, senden önceki elçilere söylenenlerden farklı değildir. O halde sen de, senden öncekiler gibi sabırla diren. Senin Rabbin tevbe edip davetine yönelenleri bağışlayıcıdır ve fakat davetinden yüz çevirip başkaldıran, kendisinden başka ilah edinenleri en şiddetli azapla cezalandırandır.

Şayet Biz, Kur’an’ı Arapça olmayan bir dilde indirseydik, müşrikler “Bu kitabın âyetlerinin bize Arapça (açık seçik) gelip anlatılması gerekmez miydi? Peygamber ve Kitabın hitap ettiği bizler Arabız ve Arapçadan başka dil de bilmeyiz!” derlerdi. Ey Peygamber! De ki: “Bu kitap yaratılış sebepleri olan hayat nizamına iman edip onu yaşamak ve yaşatmak isteyenler için bir rehber, gönüllerdeki sıkıntılara ve sosyal sorunlara bir şifadır.”

Allah’ın davetinden yüz çeviren, inatçı, nankörlerin kulaklarında bir ağırlık ve sağırlık vardır. Bundan dolayı da Kur’an onlara kapalı ve anlaşılmaz gelir. Sanki çok uzaktan anlaşılmaz sözlerle kendilerine sesleniliyormuş sanırlar.

Geçmişte Biz Musa’ya da kitap vermiştik, fakat müşrikler Kur’an hakkında olduğu gibi o kitap hakkında da bilgiden ve delilden yoksun, asılsız ithamlarda bulunmuşlardı. Şayet Rabbinizin önceden belirlenmiş bir sözü ve bir yasası olmasaydı, bunların da cezaları ertelenmez, hemen azaba uğratılırlardı. İşin aslını bilmedikleri için, Kur’an hakkında ileri geri konuşup durmaktalar.

İyi bilin ki her kim Kur’an ile yapılmakta olan davete iman eder de ona göre yaşamayı tercih ederse, bunu kendi iyiliği için yapmış olur.

Her kim de bu davete sırt dönüp onu reddederse, o da bunu kendi zararına yapmış olur. Allah kullarına asla haksızlık etmez.

Son Saat’in ne zaman gelip de Kıyamet’in ne zaman kopacağını yalnız Allah bilir. O’nun bilgisi ve kararı olmadan ne meyve çekirdekleri kabuklarını çatlatabilir ne de bir dişi gebe kalıp doğurabilir.

Allah, Hesap Günü müşriklere: “Benim sizin üzerinizdeki haklarıma ortak saydığınız o ilahlarınız hani şimdi neredeler?” diye soracak. Onlar da: “Şimdi itiraf ediyoruz ki onlardan hiçbiri Senin ilahlığına ortak değilmiş.” diyecekler. Böylece dünya hayatlarında Allah’la birlikte ilah edindiklerinin kendilerine hiçbir yararı olmadığını anlayacaklar fakat âhirette bunu anlamış olmaları, onları hak ettikleri azaptan kurtarmayacaktır, O Gün artık azaptan kaçıp kurtulmaları mümkün değildir.

İnsan sanki hiç ölmeyecekmiş ve tekrar diriltilip dünya hayatında kendisine verilen nimetleri kullanış biçiminden hesaba çekilmeyecekmiş gibi, bıkıp usanmadan mal mülk sahibi olmak için koşuşturup durur; başına bir sıkıntı gelince de hemen ümitsizliğe kapılır.

Başına gelen sıkıntıdan Biz onu kurtarıp bolluk ve rahata kavuşturduğumuzda, hemen Bizi unutur, “Bu zaten benim hakkımdı ve sıkıntılarımdan kendi çabamla kurtuldum. Hem ben Kıyamet’in kopacağına ve Hesap Günü diye bir günün olduğuna da inanmıyorum. Öyle bir gün gelecek bile olsa, O Gün de Rabbim yine beni en güzel şekilde ödüllendirecektir.” diyerek küstahça nankörlük etmeye devam eder. Hâlbuki Biz Hesap Günü bu müşrik ve kâfirlerin söylediklerinin, yapıp ettiklerinin hesabını sorup hak ettikleri şiddetli azaba çarptıracağız.

İnkâr ve isyanla yaşamakta inatla direnenler, Allah’ın bahşettiği bunca nimetten yararlanmalarına rağmen Allah’a nankörlük edip O’nun davetine icabet etmek yerine bâtıl nizamlara yönelip kula kulluk ederler. Fakat ne zaman da başları dara düşse hemen Allah’a yalvarıp yakarıp dua ederek yardım istemeye başlarlar.

Sen onlara de ki: “Bu Kur’an, Allah tarafından gönderildiği halde onu yalan sayıp gerçeği örtbas etmeye çalışarak doğru yoldan uzaklaşmış olduğunuzu hiç düşünmez misiniz?”

Biz ilmimiz ve kudretimizin delillerini (âfakta ve enfüste), kâinatla birlikte insanların kendi bünyelerindeki yarattığımız azaları, bunların birbirleri arasındaki uyumlu işleyişleri ile de apaçık göstermekteyiz. Allah Kur’an’la sizleri fıtratınızla uyumlu bir hayatı yaşamaya davet ederken, hâlâ O’ndan şüphe mi edeceksiniz? Allah’ın şahitlik ettiği bu gerçeği zamanı gelince kavrayacaksınız fakat çok geç kalmış olacaksınız.

Gerçek şu ki, müşrikler, Hesap Günü’nde diriltilip Rablerinin huzuruna çıkarılacakları konusunda şüphe içindeler. Oysa Allah’ın ilmi ve kudreti sonsuzdur ve O’nun her şeye gücü yeter.