Ahkaf Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ha. Mim. Hem lafzı hem de manasıyla eşsiz bir mucize olan bu mesaja kulak ver.

²Bu ilahi kitap güçlü ve hâkim olan Allah tarafından konuşup, yazışıp anlaştığınız dilinizin seslerinden oluşan kelimelerle çeşitli biçimlerde açıklanarak bölüm bölüm indirilmiştir. Bu mesaja iman edip gereğini yapmanızın Allah’a değil size faydası olacaktır. Bu hikmetli emirleri inkâr ettiğiniz ve gereğini yapmadığınız takdirde, zararı da size olacaktır

³Biz, gökleri, yeri ve bu ikisi arasında bulunan her şeyi insan için, insanı da fıtratına uygun olan hayat nizamı ile belli bir amaca göre yaşaması için ve belli bir süreliğine yarattık. İçinde yaşadığınız evrene baktığınızda, Allah’ın onu ne kadar düzenli ve muazzam bir şekilde yarattığını görürsünüz. Işte böylesine bir evreni yaratmış ve sizlerin hizmetine sunmuş olmamız boşuna değildir. Ne var ki, inkârda ısrar edenler Kıyamet ve Âhiret gerçeği kendilerine hatırlatıldığında ısrarla yüz çevirip yapılan uyarılara aldırış etmiyorlar.

⁴Ey Resulüm! Sen Allah’ın yanında bazı varlıkları şefaatçi sayıp onları Allah’a ortak koşan müşriklere de ki: " Allah’ı ilâh edinmekle birlikte, Allah ile aralarına koyup, ve peşine takılarak Allah’ın dışında yalvarıp yakardıklarınıza ve putlaştırdığınız liderlerinize ve Allah ile aranıza koyarak çağrıda bulunduklarınızın ne olduklarına bir bakın. Hadi gösterin bana, onlar şimdiye kadar yeryüzünde neyi yaratmışlar? Yoksa onların göklerin ve yerin hükümranlığında yaratılışında ve yönetilişinde Allah’la bir ortaklıkları mı var? Bu konuda Allah’a bir yardımda mı bulunmuşlar! Aslında onların hiçbir şey yaratamayan sıradan varlıklar olduğunu siz de biliyorsunuz. Ey müşrikler! Eğer iddianızda haklı ve ısrarcı iseniz, delil olarak bana bu Kur’an’dan evvel indirilmiş bir kitap veya doğruluğu kesin olarak bilinen bir ilim kalıntısı varsa onu getirin. Siz hangi bilgi ya da delile dayalı olarak Allah’la birlikte başkalarını da üzerinizde hak sahibi kabul ediyorsunuz? Bununla ilgili elinizde hiçbir bilgi kırıntısı bile yok.

⁵Öyleyse Allah’ı ilâh edinmekle birlikte, Allah’tan başka kıyamet gününe kadar kendisine cevap veremeyecek olan ölmüş kimselere dua edip yalvarandan ve onları Allah ile arasına koyup yardım bekleyenden daha şaşkın ve sapık kim olabilir? Oysa o yalvardıkları varlıklar, bunların yalvarışlarından ve kendilerine yapılan dua ve ibadetlerden haberi bile yoktur.

⁶İnsanlar kıyamet günü yargılanmak üzere, Allah’ın huzurunda bir araya toplandıklarında yardım beklemek suretiyle tapındıkları kimseler, kendilerine yapılan kulluğun suçunun kendilerinde olmadığını söyleyip onlara düşman kesilecekler. Ve onların itaat ve ibadetlerini de reddedecekler.

⁷Ayetlerimiz onlara bütün açıklığıyla okunduğu zaman kafirlikte direnen o inkâr edenler, kendilerine gelen gerçek için: "Bu Kur’an Allah’ın kelamı demek yerine; apaçık bir büyülü sözlerden oluşmuş bir Kitaptır." diyorlardı.

⁸Yoksa o müşrikler biraz daha ileri gidip: " Muhammed Kur’an’ı kendisi uydurdu" mu diyorlar? Doğrusu onların bu iddiaları asılsız ve çok vahimdir. Sen bu yakıştırmalar karşısında yılma ve onlara de ki: "Şayet bu sözleri ben uydurduysam, o zaman Allah bunu cezasız bırakmaz ve hiçbiriniz beni Allah’ın azabından kurtaramazdı. Çünkü Allah, kendi adına yalan uyduran kimseleri kesinlikle azâba uğratacaktır. Öyleyse, neden sizin hatırınız için bütün bunları uydurup kendimi ateşe atayım? Aslında, böyle bir şey yapmayacağımı siz de pekâlâ bilirsiniz. Fakat unutmayın, Allah, Kur’an’la ilgili bu çirkin sözlerinizi ve sizin ne taşkınlıklar yaptığınızı daha iyi bilir. İftiralarınıza karşı benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter. Bununla birlikte, hâlâ tövbe etme fırsatınız da var: Çünkü O gerçeği görüp, anlayıp tevbe ederek doğruya yönelenlere karşı merhametli ve bağışlayıcıdır.

⁹Ey Peygamber! Onlara de ki: " Sanki ilk defa peygamber olduğunu söyleyen kişi benmişim gibi, niçin yadırgıyorsunuz? Ben bir peygamberim ve gönderilen peygamberlerin ilki de değilim. Benden önce nice peygamberler gelip ümmetlerini Tevhide dâvet etmişlerdir. Amellerimize karşılık olarak gelecekte bana ve size ne yapılacağını da başınıza nelerin geleceğini de bilmiyorum. Aramızdaki bu mücadelenin sonunda hangi taraf galip gelir bilemem. Ben kendiliğimden bir şey ortaya koyuyor değilim. Sadece bana vahyedilen ilâhî emirlere uyuyorum ve vahyedilenleri tebliğ etme görevini yerine getiriyorum. Dolayısıyla da ben. Kuranla öğüt veren apaçık bir uyarıcıyım.

¹⁰Yine onlara de ki: “Ey müşrikler! Daha önce İsrailoğullarına gönderilen peygamberleri ve onlara inananları biliyorsunuz. Benim tebliğ ettiğim mesaj ile onlarınkinin aynı olduğunu da görmektesiniz. Düşünün bakalım bu kitap Allah tarafından gönderilmekte iken, siz de onu reddediyorsanız ve üstelik içinizden biri de çıkıp geçmişte İsrailoğullarına da bu davetin aynısını yapan bir peygamberin gelmiş olduğuna şahitlik ederken, buna rağmen kibirlenerek inkâr ediyor ve bu davetten yüz çeviriyorsanız, sizden daha nankör, cahil ve zalim kim olabilir? Allah elbette şirk ve küfründe inatla direnenleri doğru yoluna ulaştırmaz.

¹¹Yaratılışlarının sebebi olan hayat nizamını inkâr eden kâfirler, iman edenler için Kur’an’ı inkârlarına güya bir başka mazeret olarak dediler ki: "Eğer Allah’tan geldiğini söyledikleri Kur’an ve Muhammed’in getirdiği bu din daha doğru ve yararımıza hayırlı bir şey olsaydı ona bu fakir insanlardan önce biz inanırdık ve önceliği de kimseye kaptırmazdık." Fakat onunla doğru yola gelmek gibi bir niyetleri olmadığı için: "Bu Kur’an eskilerin uydurma masalı" demeye devam edecekler.

¹²Oysa Kur’an’dan önce İsrail Oğulları için bir hidayet rehberi ve rahmet olarak Mûsâ’nın kitabı Tevrât vardı. Ve Musa’ya verilen kitapla da insanlar, Kur’an ile tebliğ edilenin aynısını yaşamaya davet edilmişlerdi. Dolayısıyla bu Kur’an Musa ile gönderilenleri tasdik etmekle birlikte şirk ve küfür içinde yaşayıp nefislerine zulmedenleri Cehennemle uyarmak ve O’na yürekten inanıp iyilik eden mü’minleri sonsuz nîmetlerle müjdelemek için sizin dilinizle indirilmiş Arapça bir kitaptır.

¹³Şüphesiz: " Mekke’nin zor şartlarında Rabbimiz Allah’tır" deyip de sonra baskı ve tehditlere aldırmadan Allah’a itaatten hiç şaşmayan ve dosdoğru hareket edenlere ve O’na karşı sorumluluklarını yerine getirenlere müjdeler olsun. Onlar için özellikle ahirette hiçbir korku yoktur ve onlar orada üzülmeyecek ve yaptıklarının karşılığını fazlasıyla göreceklerdir. Onlara ne azap korkusu ne de dünyada bırakılan güzel şeyler adına hüzün söz konusudur.

¹⁴İşte onlar cennet ehlidirler. Dünyada yaptıkları hayırlı işlere karşılık sonsuza kadar orada sürekli kalacaklardır.

¹⁵Doğrusu insana yakışan şey, sahip olduğu nimetlere şükretmek, bu nimetleri veren kudrete karşı nankörlük etmemektir. Biz insana anne babasına iyi ve güzel davranmasını emrettik. Annesi onu nice zorluklarla dokuz ay boyunca karnında taşır ve nice sıkıntılarla dünyaya getirir. Nitekim çocuğun ana karnında taşınması ile birlikte, sütten kesilmesi otuz ayı bulmaktadır. Sonra büyür gelişir ve nihayet dinsel ergenlik çağına erip kırk yaşına varınca yaratıcısının kendisine bahşettiği nimetlere karşı kulluk görevini unutmadığı gibi anne ve babasının fedakarlığını da unutmaz. Bütün Müslümanlar için örnek olacak bir dua eder ve der ki: " Ey Rabbim! Bana, anne ve babama verdiğin nimetlerden dolayı sana şükretmeyi, senin razı olacağın bir hayat yaşamayı ve sâlih ameller yapmayı bana nasip et. Verdiğin bu nimetlerin kıymetini biliyor ve senden başka kulluk edecek kudret olmadığını ikrar ediyorum. Ve soyumdan gelecek nesilleri de rızana uygun yaşama arzusu ve gayreti bahşedip sâlih kimselerden eyle. Rabbim! Şüphesiz ben bu zamana kadar işlemiş olduğum günah ve hatalarım için tevbe edip sana yöneliyorum ve ben şirki terk ederek yürekten sana teslim olanlardanım diye dua ederler.

¹⁶İşte Biz onları ve bu duayı kendine hedef yapıp, örnek bir hayat yaşamak ve yaşatmak için ellerinden gelen gayreti gösterenleri, yaptıkları güzel işlere yaraşan mükâfatın en güzeli ile ödüllendirip, günahlarını bağışlayacağız. Onlar dünyada, kendilerine verilen söz gereğince cennetlikler arasında yerlerini alacaklar. Biz her zaman şöyle dedik: "Kim Rabbine inanır, yasalarımıza göre yaşar, günah işlemekten, şeytana uymaktan sakınırsa; onlara mükâfat olarak cenneti vereceğiz!

¹⁷Bununla birlikte öyle evlatlar da vardır ki kendisine hesap gününü hatırlatarak nasihat eden ve Allah’ın davetine uymaya çağıran anne babasına şöyle cevap verirler: "Öf be, yeter artık, bıktım sizin uyarılarınızdan! Bana ahiret azabını hatırlatıp durmayın, sanki bu kadar insan yaşayıp öldü de içlerinden dirilen mi oldu? Benden önce nice nesiller gelip geçmişken ve hiçbiri de diriltilmemişken benim yeniden diriltilip hesaba çıkarılacağımı mı söylüyorsunuz!" der. Buna rağmen anne ve babası bir yandan Allah’a dua edip sığınarak evlatlarının gerçeği görmesini isterlerken, bir yandan da evlatlarına: " Evladım Kendine yazık ediyorsun. Allah’ın vaadi haktır ve mutlaka gerçekleşecektir; nankörlük edip de davetinden yüz çevirme. Ne olur Ahireti umursamazlık yapma ve gel iman et. Şüphe yok ki, Allah’ın ölümden sonra diriliş vaadi mutlaka gerçekleşecektir. Nankörlük edip de Allah’ın davetinden yüz çevirme " derler. Bu defa o hayırsız evlat da: "Bu bahsettiğiniz âhiret inancı eskilerin masallarından başka bir şey değildir" diye alay eder.

¹⁸İşte böyleleri, kendilerinden önce gelip geçen cin ve insanların isyankâr topluluklarıyla birlikte azâbı hak etmiş olan kimselerdir. Şüphesiz onların hepsi hüsrana uğramayı hak etmişlerdir ve ziyana uğrayanlardır.

¹⁹Ahirette hayırlı evlat yetiştirenle yetiştirmeyen anne-baba, hayırlı evlat olanla olmayan kişi aynı olmayacak. Her insanın tercih edip yaşadığı hayat tarzına göre yaptıkları işlerin karşılıkları elbet farklı olacaktır. Allah, Hesap Gününde onlara yaptıklarının karşılığını ve hak ettiğini eksiksiz verecektir. Onlara asla haksızlık edilmeyecektir.

²⁰Allah’ın davetini reddedip inkâr edenler cehennem ateşinin karşısına getirildiği gün kendilerine şöyle denecek: " Ey zâlimler! Siz dünya hayatınızda Allah’ın sizlere bahşettiği bütün güzel şeylerinizi gayesi dışında sorumsuzca harcadınız, ahiret uyarılarını alaya aldınız ve ahireti hiç hesaba katmayıp onlarla zevk ve sefa sürdünüz. Her şeyi zevkinize göre yaşayıp keyif sürdünüz. Bugün hesap günü geldi. İşte şirk ve küfrünüzün karşılığı olarak, yeryüzünde haksız yere büyüklenmeniz ve bile bile doğru yoldan çıkmanızdan dolayı, bugün aşağılayıcı bir azapla cezalandırılacaksınız."

²¹Ey Peygamber! Sen onlara Âd kavminin içinden peygamber olarak görevlendirdiğimiz kardeşi gibi yakından tanıdıkları Hûd’u ve örnek mücâdelesini anlat. Vaktiyle Hud, kendisinden önceki peygamberler gibi halkını Allah 'tan başka varlıklardan medet umdukları için uyarmış, böyle yapmaya ısrarla devam ettikleri takdirde başlarına büyük bir azabın geleceğinden endişe ettiğini belirtmişti. Hani o, kendinden önce ve sonra da uyarıcıların gelip geçtiği Ahkâf bölgesindeki kum tepeleri arasında yaşamakta olan kavmini uyarmıştı ve onlara şöyle demişti: Ey halkım! Gelin şu putlara kulluktan vazgeçin. Yalnız Allah’a kulluk ve ibadet edin. Allah’tan başka Rab ve ilahlar edinip O’ndan başkasına kulluk etmeyin. Şayet böyle yaparsanız ben şirkiniz sebebiyle sizin için büyük ve dehşetli bir günün azabına uğramanızdan korkuyorum. Bu uyarılar karşısında kavminin, puta tapmayı sorgulamak akıllarına gelmezken, ayaklarına kadar gelen hakkı sorgulamaya başladılar.

²²Kavmi tıpkı Mekkeli müşrikler gibi Hûd’u ve söylediklerini alaya alıp, O’na şöyle dediler: " Ey Hûd! Bizim nizam ve ahlakımızı ortadan kaldırıp atalarımızın yolunu terk etmemizi mi istiyorsun? Sen bizi ilahlarımızdan vazgeçirmek için mi geldin? Üstelik sana inanmadığımız takdirde azaba uğrayacağımızı söyleyerek bizi tehdit ediyorsun! Şayet bu söylediklerin doğru ise bizi tehdit ettiğin azabı hemen getir de görelim” dediler.

²³Bunun üzerine Hûd da onlara: dedi ki: " O azabın ne zaman geleceğine dair bilgiyi ancak Allah bilir. Ben sadece bana Allah tarafından vahyedilen mesajı size bildiriyorum. Ama görüyorum ki sizler ısrarla inkâr ediyor ve küstahça bir cüret sergiliyorsunuz. Siz öğüt ve uyarılardan ders almayan cahil bir kavimsiniz.

²⁴Nihayet o halk simsiyah ve yoğun bir bulut tabakasının üzerlerine doğru geldiğini görünce: "Bu bize yağmurla bereket getirecek bir bulut" diye sevinmişlerdi. Hûd ise onlara dönüp: "Hayır o benden çabucak gelmesini istediğiniz şeyin ta kendisidir. O sizin meydan okuyarak bir an önce gelsin de görelim dediğiniz, acıklı azaba dönüşecek bir kasırgadır dedi.”

²⁵Şiddetle esen o kasırga Rabbinin emriyle önüne çıkan her şeyi yıkıp yok eder dedi ve öyle de oldu." Böylece kumlar altında kalan evlerin kalıntılarından başka hiçbir şey görünmez oldu. Onlar öylesine çarçabuk silinip gittiler ki, geriye sadece ıssız ve bomboş evler kaldı. Yalnız Hûd peygamber ile ona iman edenler kaldı. İşte biz şirke batmış suçlu ve günahkâr toplumları böyle cezalandırırız.

²⁶Ey müşrikler! Gerçek şu ki size verdiklerimizden daha fazla imkân ve iktidarı onlara vermiştik. Yine onlara da kulaklar, gözler, düşünüp anlama kabiliyetleri ve hisseden gönüller vermiştik. Ancak doğru kullanmadıkları için ne kulakları, gözleri ve ne de anlasınlar diye verdiğimiz akılları hiçbir işe yaramadı. Çünkü verdiğimiz nimetler onları şımartmıştı. Onlar Allah’ın ayetlerini göz göre göre, duya duya ve bile bile inatla inkâr ediyorlardı. Sonunda inanmayıp alaya aldıkları o azap, bir kasırga ve bir kum fırtınası olarak geldi ve kendilerini çepeçevre kuşatıp yok etti.

²⁷Andolsun ki, Biz geçmişte Semûd ve Lût kavmi gibi çevrenizdeki nice kavimleri de aynı sebeplerden dolayı helak ettik. Hâlbuki azap gelmeden önce inkarcılık ve azgınlıktan vazgeçip doğru yola dönerler diye kendilerine ayetleri çeşitli misallerle tekrar tekrar açıkladık. Onlar da doğru yola misallerle, değişik tekrarlarla davet edilmişlerdi

²⁸Allah’a yaklaşmak için Allah’ın dışında ilah edindikleri varlıklar azap geldiğinde onlara yardım etselerdi ya! Onlar, Allah’tan başka ilah edindiklerinin, kendilerini Allah’a daha çok yakınlaştırıp yardım edeceklerine inanmışlardı. Fakat onların hiçbir yararı olmadı. Aksine Allah ile kendi aralarına koydukları aracılar onları azap ânında yüzüstü bırakarak gözden kaybolup gittiler. Aslında bu sahte ilahların yardım ettiği iddiası, onların uydurdukları iftira ve hayal mahsulü yalanlardan ibaret inançları idi.

²⁹Ey Peygamber! Biz cinlerden tanımadığın yabancı bir grubu Kur’an’ı dinlemeleri için sana yönlendirmiştik. Onlar gelip Kur’an’ı dinlediklerinde birbirlerine: " Sessiz olup kulak verelim de okunanları sonuna kadar dikkatle dinleyelim " demişlerdi. Kur’an’ın okunması sona erince de kendi kavimlerini dinledikleri ayetlerle uyarmak üzere dönmüşlerdi.

³⁰Kavimlerine döndüklerinde onlara: "Ey kavmimiz! Biz, Musa’dan sonra Muhammed’e gönderilen ve kendinden önceki ilahi kitaplardaki vahiyleri tasdik eden, ilahi bir kelam dinledik ve ona iman ettik. Dinlediğimiz bu kitap gerçekten de insanları yaratılış sebepleri olan hayat nizamı ile yaşamaya davet edip hakikate ve dosdoğru yola iletmektedir dediler.

³¹Ey kavmimiz! Gelin, siz de o âyetlere ve onu okuyan Allah' yoluna çağıran bu mesaja uyun ve ona iman edin ki, Allah günahlarınızı bağışlasın ve Hesap Günü sizi acıklı azaptan korusun. dediler.

³²Her kim Allah’ın bu davetini önemsemez ve davetçisine uymazsa, iyi bilsin ki gökte ve yeryüzünde kendisini Allah’ın azabından hiç kimse kurtaramaz ve Allah’ın yasalarına karşı çıkıp, O’nun yasalarına uymayanlar, yeryüzünde Allah’ı âciz bırakacak da değildir. Hesap Günü kendisi için cehennemden koruyacak bir yardımcısı da Allah’tan başka velisi de bulunmaz. İşte böyleleri bâtıla saplandığı için kendilerine zulmetmiş kimselerdir ve apaçık sapıklık içindedirler."

³³Hakikati inkâr edenler gökleri yeri ve arasında olanları yoktan yaratan ve yöneten ve bunları yaratmada hiçbir sıkıntı ve güçlük çekmeyen Allah’ın, ölüleri yeniden diriltmeye de gücünün yeteceğini hiç düşünüp te neden anlamazlar? Nasıl olur da Allah’ın sizleri tekrar diriltip hesaba çekeceği gerçeğini görmezden gelirsiniz! Kâinattan ibret almaz mısınız? Evet Allah’ın ilmi ve kudreti, yoktan var etmeye, öldürmeye ve öldürdüğünü diriltmeye de elbette yeter. Şüphesiz O her şeye güç yetirendir.

³⁴Bu gerçeği inkâr eden müşrik ve kâfirler Cehennem ateşine atıldıkları gün onlara şöyle sorulacak: Nasıl, bu inkâr ettiğiniz azap ve umursamayıp, reddettiğiniz yeniden dirilme ve Hesap Günü gerçek miymiş değil miymiş? denilecek. Onlar da büyük bir pişmanlık içerisinde: Evet, Rabbimize yemin olsun ki vaat edilen azap, gerçeğin ta kendisiymiş derler. Bunun üzerine Allah da: Öyleyse inkâr ve alay etmenize karşılık hak ettiğiniz azabı tadın bakalım diyecek.

³⁵Ey Peygamber ve onunla birlikte Allah’ın davetine iman eden mü’min! Artık müşriklerin alay ve baskılan karşısında sabırlı ol. Biliyorsun ki senden önce de nice peygamberler aynı sıkıntılar yaşamış ve doğru yolda yaşamak uğrunda büyük bir sabır ve kararlılık göstermişlerdi. Sabır ve sebat sahibi peygamberler ve mü’minler gibi sen de Allah yolunda cihat ederken, karşılaştığın sıkıntı ve zorluklara göğüs gerip diren. Müşriklerin başına azabın gelmesi için acele etme ve derhal cezalandırılmalarını isteme! Onlar uyarıldıkları azabı görecekleri gün korku ve dehşetten dünyada sadece birkaç saat kaldıklarını sanacak ve dünya hayatının kısa ve geçici olduğunu anlayacaklar. O hâlde, dinleyin ey insanlar! İşte, bütün bunlar gelmiş geçmiş ve gelecek toplumlara Allah’ın açık bir duyuru ve uyarısıdır. Kendilerine gerekli tebliğ yapılmıştır. Ve uyarıyı dikkate almayan, cezasını çekecektir. Unutmayın ki şirk uyarılarına kulak tıkamış ve günaha batmış toplumlar mutlaka helake maruz kalacaklardır.