Zâriyât Sûresi Açıklamalı Meali

¹Ey kıyamet ve ahiret uyarısını alaya alan müşrikler. İndiği yerde tozu toprağı birbirine katıp esip savuran rüzgarlara,

²Ağır bir yük taşıyan yağmur yüklü bulutları bir araya toplayanlara

³Kolayca akıp giden gökyüzündeki yıldızlara ve denizdeki gemilere

⁴Allah’ın emri ile rüzgârları taksim edip yönlendirerek kendilerine verilen görevleri icra eden meleklere ve tüm kâinat içerisinde yaratıkların tümünün işlerini taksim edip ayarlayan güçlere andolsun ki. Yaşadığınız şu kâinatın muazzam düzeni bulutlan sürükleyip bir araya toplayan, onları çekip çeviren, gökyüzünde seyrettiren ve böylece yağmuru değişik bölgelere taksim ettiren rüzgarları var eden yüce kudret Allah’a aittir.

⁵Kıyamet, diriliş, azap gibi Kur’an’da size vaat edilenlerin hepsi kesinlikle doğrudur.

⁶Ve ilahî adaletin tecelli ettiği hesap ve ceza günü de muhakkak gerçekleşecek ve her insan dünya hayatında, Allah’ın davetine karşı tutumundan dolayı hesaba çekilip hak ettiği karşılığı görecektir.

⁷Ey gerçeğe gözlerini kapayıp kulaklarını tıkayanlar! Her biri kendi yörüngesinde akıp giden yıldızlarla donatılmış gökyüzündeki mükemmel nizama yemin olsun ki. Bir bakıp düşünün bakalım, orada hiçbir düzensizlik görebilecek misiniz?

⁸Ey Müşrikler! Oysa sizin düşünceleriniz düzensiz, paramparça; inancınız ve sözleriniz temelsiz, dayanaksız. Bu gerçeklere rağmen şirk ve küfür içinde bocalayıp iftira dolu çelişkili sözler söylüyorsunuz. Peygamber ve Kur’an hakkında bir söylediğiniz diğerini tutmuyor. Oysa bu davetten, ancak aklı çarpılmış olan kimse çevrilip vazgeçirilir ve gerçeğe aykırı görüşleri savunan, yalnızca kendini aldatır.

⁹Cahilce inat edip, Kur’an ile Allah adına yapılmakta olan davetten kendinizi mahrum bırakıyorsunuz. Ancak sizin gibi yalan ve iftiraya şartlanmış olanlar haktan mahrum kalır ve sapıtırlar. Israrla hakkı inkâr ederek Kur’ân ve Peygamber’in tebliğinden yüz çevirenler, hidâyete eremezler. Hiç kimseye gerçekleri zorla kabul ettirecek değiliz.

¹⁰Bu sorumsuz ve tutarsız tavrınız ne kadar çirkindir. Yazıklar olsun kendi uydurdukları bâtılı hayat tarzı olarak seçenlere ve kendi görüşlerini gerçek diye pazarlayıp yalan uyduran sahtekârlara,

¹¹Onlar cehalet karanlığı içinde kalmış ve gerçeklerden habersiz gafil kimselerdirler.

¹²Bunlar bir de alay ederek " Hesap ve ceza günü ne zaman gelecek?" diye ısrarla soruyorlar.

¹³Hiç endişe etmesinler Şunu iyi bilsinler ki O gün geldiğinde onların hepsi kendilerini cehennem ateşinde bulacaklar.

¹⁴O Gün, onlara denilecek ki "Bir an önce gelsin de görelim dediğiniz azabı tadın bakalım. Alay edip durduğunuz ve acele gelmesini ısrarla istediğiniz azap işte budur denilecek.

¹⁵Şüphesiz Allah’ın davetine iman edip Hesap Günü’nün sorumluluğu ile yaşayan takva sahipleri ise Rablerinin lütfettiği cennetlerde ve nimetlerle ödüllendirilmiş olarak pınar başlarında olacaklar.

¹⁶Rablerinin kendilerine lütfettiği sonsuz cennet nimetlerinin mutluluğunu yaşayacaklardır. Çünkü onlar daha önceki hayatlarında iyilik eden ve Allah’a yürekten inanıp güzel işler yapan kimselerdi. İşte bu Dünya hayatında güzel işler yapan iyi insanların mükâfatıdır.

¹⁷Onlar Rablerine karşı sorumluluklarını yerine getirebilmek için, Allah yolunda uykularından kısıp geceleri de ibadet eder ve çok az uyur, ilim, ibâdet ve tefekkürle meşgul olurlardı.

¹⁸Erken kalkar ve seher vakitlerinde de dua edip fark ettikleri hatalarından bağışlanma dilerlerdi. Hayatlarını Allah’ın emirleri doğrultusunda, Allah’ın yasalarına göre yaşamak için söz verirlerdi.

¹⁹Onlar, yardım isteyen fakirlerin ve iffetlerinden dolayı istemekten çekinen ihtiyaç sahipleri için kazançlarından mutlaka bir pay ayırırlardı. Yoksulların kimi açıkça ister, kimi de arından isteyemez. İnananlar isteyemeyenleri yüzlerinden tanır. Onlara gizliden gizliye yardım ederler.

²⁰Yaratılış sebebini düşünüp de doğru olan hayat tarzını arayıp içtenlikle iman etmek isteyenler için yeryüzünde O’ndan başka hiçbir varlığın kulluk edilmeye layık olmadığını ve Allah’ın nizamının mükemmelliğini gösteren nice işaretler ve Allah' a götüren ibretlik nice deliller vardır.

²¹Aynı şekilde insanın kendisi de bir ayettir. Vücut organlarınızın birbiriyle uyumlu işleyişinde ve yaratılışınızda da öyle muhteşem deliller var ki. Sizi yaratan Allah, kendini tanıtmak için eserler yarattı. Yer, gök, deniz alâmetlerle dolu. Hem onlara hem de kendi harika yaratılışınıza bakın da onu tanıyın. Allah’ın kudretiyle ilgili bunca delili hala görmüyor musunuz? Haydi araştırın ve bulun.

²²Yağmur, güneş gibi rızkınızın sebepleri ve azap ceza, sevap gibi size vaat edilenlerin kaynağı göktedir.

²³İşte bu muazzam gökyüzünün ve yeryüzünün Rabbine yemin olsun ki Kuran’da size vaat edilen Kıyamet ve Hesap Günü, sizin kendi kulaklarınızla duyduğunuz konuşmanızdan emin olduğunuz kadar kesin ve gerçektir. Konuştuğunuz zaman, bu konuşmanız hakkında nasıl şüphe etmiyorsanız, aynı şekilde, öldükten sonra dirilme, cennet ve cehennem hakkında da asla şüphe etmeyin. Şu anda konuştuklarınızın benzerini, mutlaka hesap gününde konuşup, cevap vereceksiniz.

²⁴Ey Peygamber! Şirki terk etmedikleri takdirde ilahi azap karşılaşacakları uyarısında bulunduğunda alaycı bir tavır takınan müşriklere ibret olmak üzere: İbrahim ve ona gelen şerefli misafirlerin kıssasını da anlat. Lût kavmi, kendilerine gönderdiğimiz peygambere iman etmemek ve yaptıkları ahlaksızlıkları terk etmemekte ısrar edince onlara ilahi azabı uygulayacak olan elçilerimizi göndermiştik.

²⁵Vaktiyle elçilerimiz Lut’a varmadan önce İbrahim’e uğramışlardı. İnsan suretinde gelmiş melekler İbrâhim’in yanına gelmişler ve selam vermişlerdi. İbrahim de selamlarını alıp buyur ettikten sonra kendi kendine: " Bunlar yabancı. Tanıdık kimseler değil acaba ne için geldiler diye içinden geçirdi.

²⁶Misafire çok önem veren İbrâhîm, hemen hanımının yanına gidip kızartılmış semiz bir dana etini güzelce hazırlattı ve ikram etmek üzere misafirlerin önüne getirdi.

²⁷Onu misafirlerine ikram etti. Beklediklerini görünce: Buyurun yemez misiniz?" dedi.

²⁸Misafirlerinin yemeğe el sürmediklerini görünce onlardan dolayı şüphelenip içine bir korku düştü. Acaba bunlar bana düşmanlık etmeye geldiler de onun için mi ikramımı kabul etmiyorlar diye düşünmüştü. Bunun üzerine misafirleri İbrahim’e: "Korkma. Biz Allah’ın elçileri olan melekleriz, o yüzden yemiyoruz dediler. İkramı almadılar ama Allah’ın bir ikramı olarak ona ileride adı İshak olacak olan ve peygamberliğe mazhar kılınacak alim ve ahlak timsali bir erkek evlat müjdesi verdiler.

²⁹Bunu işiten İbrahim’in karısı heyecanla çığlık atarak misafirlere döndü ve şaşkınlığından elini yüzüne vurarak: " Ne yani, ben kısır ve de üstelik bir yaşlı kadınım. Bundan sonra nasıl olur da çocuk sahibi olurum dedi.

³⁰Misafir melekler ise ona: Şaşırma. Evet aynen öyle. Çünkü Rabbin böyle takdir buyurdu. Şüphesiz O, dilediğini yapmaya güç yetiren hikmet sahibidir. O her şeyin en doğru olanını bilendir" dediler.

³¹Sonra İbrahim de onlara: Ey elçiler! sizin gelişinizin asıl sebebini öğrenebilir miyim Gelişinizin sebebi bize bu müjdeyi vermek mi, yoksa başka sebepleri de var mı?” dedi.

³²Elçi melekler İbrahim’e dediler ki: "Biz iman etmekten yüz çevirip haddini aşmış günahkâr bir kavim olan Lût halkını helak etmek için de gönderildik.

³³Onların üzerlerine pişmiş çamurdan taşlar yağdıracağız.

³⁴Bu taşların Allah’a başkaldırıp haddi aşan o toplumdan kime isabet edeceği de Rabbinin katında özel olarak seçilip belirlenmiştir dediler.

³⁵İşte Azaptan önce orada Lût ile birlikte iman etmiş olan mü’minleri çıkardık.

³⁶Gerçi orada bir hane halkından başka Allah’ın davetine iman etmiş müslüman kimse yoktu. Nihayet onları dünyada hak ettikleri azap ile cezalandırdık ve âhirette ise onları çok daha şiddetli bir azap beklemektedir.

³⁷Bütün müşrik, kâfir, azgın ve zalimleri bekleyen akıbetin bilinmesi adına şiddetli bir azaptan korkanlara ders ve delil olması için harap olmuş şehirlerin kalıntılarını bir ibret mesajı olarak bıraktık. İşte onların bu halleri Mekkeli müşrikler için ibrettir. Bundan ibret alacak olanlar Allah’ın azabından korkup sakınanlardır.

³⁸Musa'nın kıssasında da alınacak ibretlik dersler vardır. Ey Resûlüm! Seni Mekke’ye gönderdiğimiz gibi bir vakit onu da peygamberliğinin apaçık mucize ve delilleri ile Firavun’a göndermiştik.

³⁹Ama Firavun Musa’nın Allah adına yaptığı davetine karşı çıkıp, adamlarıyla birlikte doğru yoldan yüz çevirip Mûsâ’ya karşı koymuş ve: "Bu adam sihirbazdır hatta delinin biridir" diyerek küstahça böbürlenip daveti reddetmişti. Yaşanan birçok şeyin ardından, Mûsâ Mısır’dan ayrılınca, Firavun ve ordusu onları takip etmiş. Firavun Kızıldeniz sahillerinde tam “onların işini bitirdim” derken

⁴⁰Bunun üzerine biz de Firavun’u orduları ile birlikte kıskıvrak yakalayıp denize attık ve boğarak helak ettik. Ki o denizde boğulmak üzereyken Allah adına yapılan davete uymamış olmanın pişmanlığı ile son nefesinde tövbe ederek yaptıklarından dolayı kendi kendini suçlamaktaydı. Firavun vaktiyle iman etmediği için kendini suçlaya suçlaya boğulup gitti.

⁴¹Ad kavminin başına gelenlerde de sizin için ibret alınacak dersler vardır. Hani kendilerine gönderdiğimiz Hud peygambere karşı benzer tavır takınmışlardı. Peygamberlerini dinlemeyip inkârda ısrar edince onların üzerlerine kökleri kasıp kavuran ve soylarını kurutan korkunç bir azap kasırgası göndermiştik.

⁴²Öyle bir kasırga ki ateş topu gibiydi. Üzerinden geçtiği yerde taş üstünde taş bırakmıyor dokunduğu her şeyi kül gibi eritip savuruyordu ve hiçbir canlı da bırakmadı.

⁴³Semûd kavminin akıbeti de ibretliktir. Hani Salih peygamber tarafından, Sâlih’in devesini öldürdükten sonra " Kısa bir süre zevk ve sefanızı sürün” diye başlarına gelecek olanlarla uyarılmış ve doğruya yönelmeleri için kendilerine belli bir süre tanınmıştı.

⁴⁴Ancak onlar da faydalandıkları nimetler için şükretmek yerine en başından itibaren nankörlük ettiler ve peygamberlerinin Allah adına yaptığı davete küstahça karşı çıkıp, Rablerinin emrine karşı geldiler. Bu yüzden onlara üç gün süre verildi ve bu sürenin sonunda hiç beklemedikleri bir anda yıkıp yok eden uğultulu bir deprem ve gürültülü bir yıldırım onları çarpıverdi.

⁴⁵Azâbımız karşısında oldukları yere yıkılıverdiler. Ne kaçıp kurtulabildiler ne de karşı koyabildiler. Bu azapla karşılaşınca ayağa kalkacak güçleri kalmamış yardım edenleri de olmamıştı.

⁴⁶Bundan önce de iman etmeyi reddeden Nuh kavmini suda boğularak hak ettikleri azapla cezalandırılmıştı. Çünkü onlar Allah’a itaat etmeyen yoldan çıkmış bir kavimdi. İnsanların, Nûh kavminin başına gelenlerden de çıkaracağı dersler vardır.

⁴⁷Gökyüzünü de yaratıcı kudretimizle beşik gibi biz inşa ettik ve sürekli olarak onu biz genişletmekteyiz. Onlardan daha üstününü ve daha büyüğünü kurmaya da gücümüz yeter. Bizim onun, nizamını nasıl oluşturup hangi yasalara bağlayıp yönettiğimizi bir düşünün. Gökyüzünü yasalarımızla dengede tutuyoruz.

⁴⁸Yeryüzünü de tüm güzellikleriyle dört mevsim yayıp döşeyerek yaşam alanı haline getiren Biziz. İhtiyaçlarınıza uygun olacak şekilde ne güzel düzenleme yapıyoruz! Allah, kudretiyle bütün evreni mükemmel bir şekilde yaratmış, yağan yağmurlarla gökyüzünü bir rızık kapısı yapmış, yeryüzünü yaşamınız için en uygun şekilde düzenlemiştir

⁴⁹Yaratılış prensibi gereği orada her şeyi iki farklı cinsiyetli ve karşıt kutuplu çiftler halinde çeşit çeşit yarattık. Bütün bunlar aklını kullananlar için, Allah’ın kurduğu nizamların mükemmel işleyişini gösteren apaçık delillerdir. Umulur ki bunları düşünüp tekliğin sadece Allah’a ait olduğunu anlar ve öğüt alırsınız.

⁵⁰Ey Peygamber! O halde sen de insanlara de ki: Artık isyandan vazgeçip Allah’ın sizi davet ettiği sınırlar içinde yaşamaya koşun. Huzur ve mutluluğunuz için bütün sahte ilâhları reddedin ve her türlü şirkten O’na sığının. Çünkü ben, O’nun tarafından sizi ilâhî nîmetlerle müjdelemek ve açıkça uyarmak için gönderilmiş bir peygamberim. Eğer Allah’ın yasalarına uymaz, aykırı davranırsanız, başınıza gelecekleri haber veriyorum

⁵¹Sakın O’ndan başkasına teslim olup da Allah’la beraber başka bir takım sahte ilahlar edinmeyin. Yalnızca Allah’a kulluk edin ve O’ndan başka hiçbir varlığa kayıtsız şartsız boyun eğmeyin. Allah’ın yasaları varken başka insanların yasalarına uyarak onlara tapmayın. Sadece Allah’ın yasalarına uyarak yaşayın ki, hesap günü cezalandırılmayın. Bir kez daha söylüyorum ki gerçekten ben, sadece O’na kulluk edilmesi gerektiğini sizlere tebliğ etmek için, Allah tarafından gönderilmiş açık bir uyarıcıyım.

⁵²Ey Peygamber ve onun izinden yürüyen mümin! İnkârcıların yalan ve iftiralarla İslâm’a saldırmaları seni üzmesin. Küfrün değişmez karakteri işte böyledir. Geçmişteki peygamber-toplum ilişkileri hep böyle cereyan etmişti. Zaten onlardan önceki kafirler de kendilerini üstün görmüş, elçilerimizi inkâr etmişlerdi. Kendilerine gelen her peygamber hakkında: " Muhakkak ki o ya insanların gözünü boyayan bir sihirbaz ya da delidir" demişlerdi. Bak sonları ne oldu? Rabbinizin katında üstün olan inkâr edenler değildir. Onlar kısa bir dünya hayatı için ebedi ahiret hayatını kaybediyorlar.

⁵³Onlar sanki aralarında söz birliği etmişçesine bunu söylemeyi nesilden nesile birbirlerine vasiyet etmiş gibi hep aynı şeyi söyleyip duruyorlar. Aslında böyle bir vasiyet yok ama onların hepsi azgınlıkta haddi aşan bir topluluk oldukları için, böyle söylüyorlar. Bilsinler ki, onların hep birlikte hareket etmeleri ve elçimize karşı çoğunluk oluşturmaları, hiçbir şeyi değiştirmez.

⁵⁴Ey Peygamber Artık sen hakîkati bütün delilleriyle ortaya koyduğun hâlde yanlış düşüncelerinde ısrar eden bu gibi insanlardan yüz çevir. Sen onların tercihleri konusunda suçlanacak da değilsin, iman etmeyişlerinden sorumlu da değilsin.

⁵⁵Bununla beraber sen davetine uymak isteyen insanları ümitsizliğe kapılmadan Kur’an ile uyararak tebliğ görevine ve öğüt vermeye devam et. Çünkü yaratılış sebebini düşünüp ona uygun yaşamayı arzu edenler, öğüt ve uyarıya kulak verip gerçeğe ulaşırlar. Zira öğüt ancak ona ihtiyacı olan mü’minlere fayda verecektir.

⁵⁶Ve iyi bilin ki, Ben cinleri, melekleri ve insanları yalnızca Beni Rab ve ilah edinsinler, davet ettiğim nizam sınırları içinde yaşasınlar, böylece de sadece bana itaat ve ibadet ederek kulluk etsinler diye yarattım.

⁵⁷Ben diğer sözde ilahların kendilerine tapanlardan istediği gibi onlardan ne bir rızık istiyorum ne de beni doyurmalarını. O’nun bir şeyi ısrarla istemesi, ona olan ihtiyacından değildir.

⁵⁸Hiç şüphesiz yarattıklarının hepsinin rızkı veren, elbette erişilmez güç ve aynı zamanda kudret sahibi olan Allah’tır ve O’nun gücü her şeye yeter. Şu hâlde nasıl olur da başka varlıklardan medet umar ve onları bana ortak koşarsınız?

⁵⁹Muhakkak ki, Allah’a başkaldıran zalimlerin de geçmişteki yoldaşlarının suçlarına benzer suçları vardır. Allah’ın belirlediği sınırları tanımayıp kendileri sınırlar koymaya kalkarak nefislerine zulmedenler de önceki arkadaşları gibi zamanı gelince azaptan paylarına düşeni mutlaka alacaktır. O hâlde “Bizi tehdit edip durduğunuz azap bir an önce gelsin de görelim!" diye azabın başlarına bir an önce gelmesi için acele etmesinler. Tevhit bu kadar açıkça ortada iken yine de şirk koşan zalimler, tıpkı geçmişte benzer şeyleri yapanların karşılaştığı azaplara hazır olsunlar. Uygun zaman mutlaka gelecektir.

⁶⁰Bunun dışında bir de onlar için ahiret azabı vardır ki! Kendilerine vaadedilen o dehşetli gün geldiğinde defalarca uyarıldıkları halde umursamayıp o azaba maruz kalan müşriklerin ve gerçekleri örtbas eden kâfirlerin vay haline!