Neml Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Ta. Sin. Bunlar sizin dilinizin sesleri olan harflerden oluşan kelimelerle, gerçekleri açıklamakta olan Kur’an âyetleridir.

Bu âyetler, iman edenlere rehberlik edip, müjdeler vermektedir. Böylesi bir imana sahip olanlar namazlarını bilinçle ve devamlı kılarlar, kalplerini Allah’ın davetine ısındırmak ve arınmak için ihtiyaç sahiplerine cömertçe yardımlarda bulunur ve âhirete de yürekten inanırlar.

Âhirete inanmayanlar yapıp ettiklerinin doğru ve güzel olduğunu sanarak, şirk ve küfrün bataklığında körcesine oyalanıp dururlar. İşte böyleleri azabın en kötüsüne uğrayacak ve kaybedenlerden olacaklar.

Hiç şüphesiz bu Kur’an her şeyin tek doğrusunu bilen ve bildiren, hüküm ve hikmet sahibi Allah tarafından indirilmektedir.

Hani Musa, Mısır’a dönüşü yolunda uzakta bir ateş görmüş ve ailesine şöyle demişti: “Uzakta bir ateş gördüm, siz bekleyin de ben gidip bir bakayım, belki oradan ısınmak için bir ateş koru ve yol ile ilgili de bir haber getirebilirim.” Oraya varınca Musa’ya şöyle seslenildi: “Bu ateşin ışığı ve onun aydınlattığı çevresi mübarek kılınmıştır. Âlemlerin Rabbi olan Allah Rahmandır, Rahimdir ve tek yüce olandır.

Ey Musa! Kâinatı yaratan, sahibi olan, hüküm koyan ve hükmetme yetkisi olan Allah Benim. Şimdi o elindeki asanı yere bırak.”

Musa asasını yere bıraktı, asanın hızlı hareket eden bir yılana dönüştüğünü görünce hemen arkasını dönüp kaçmaya başladı. Bunun üzerine Allah şöyle dedi: “Ey Musa! Korkma, Benim huzurumda peygamber seçtiklerimin korkmalarına gerek yoktur. Ayrıca bir haksızlık yaparak kendisine ve başkalarına zulmedip sonra da tevbe edip doğruya yönelenlerin korkmaları gerekmez.

Ey Musa! Şimdi de elini koynuna sok, çıkarınca da onu kusursuz bembeyaz bir ışık kaynağı olarak göreceksin. Bunlarla birlikte Firavun ve kavmine dokuz mucize göstereceğiz, sen de onları bu mucizelerle yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet et.”

Musa bu mucizeler ve âyetlerle Firavun’u ve çevresindekileri doğru yola davet edince, Firavun ile adamları hemen, “Bu apaçık bir sihir ve sihirbazlık işidir.” dediler. Aslında iç dünyalarında gördüklerinin sihir, duyduklarının da sihirbazın sözleri olmadığını anlamışlardı, fakat büyüklük taslayıp kibirlenmeleri sebebi ile gerçeği çarpıtıp inkâr ettiler, bu sebepten bak bakalım sonları nasıl oldu.

Biz geçmişte Davud ve Süleyman’a da ilim ve hükümranlık vermiştik, bu yüzden onlar, “Bizi insanların çoğundan, bu bilgilerle üstün kılan Allah’a hamdolsun.” diyerek şükrederlerdi.

Süleyman, babası Davud’dan sonra hükümdarlık makamına geçti ve kavmine şöyle seslendi: “Ey kavmim! Bize kuşların seslerinin ne anlama geldiği, onlarla anlaşabilme yeteneği ve bununla birlikte insanların yaratılış sebeplerinin bilgisi de bahşedildi. Bunlar Allah’ın apaçık lütuflarıdır.”

Bir gün Süleyman kendi yerli halkından, yabancılardan (cinlerden) ve kuşlardan oluşan ordusunu toplayıp yola çıktı, Karınca Vadisi’ne gelince vadinin halkından olan birisi kavmine şöyle seslendi:

“Ey Karınca Vadisi’nin Halkı! Hemen evlerinize girin ki, Süleyman’ın ordusunun size bir zararı dokunmasın.” Süleyman bu sözleri duyunca tebessüm etti ve ardından da, “Rabbim bana, ana ve babama bahşettiğin sayısız nimetlere şükretmeyi, her zaman Seni razı edecek işler yapmayı nasip eyle, şefkat ve merhametinle hayırlı, erdemli kulların zümresinden olmayı lütfeyle.” diye dua etti.

Bir gün de, Süleyman kuşlarını denetliyordu ki, Hüdhüd’ün aralarında olmadığını gördü ve diğerlerine sordu: “Hüdhüd’ü aranızda göremiyorum, yoksa yine kayıplara mı karıştı? Bu sefer bana geçerli bir mazeret bildirmezse ona ağır bir ceza vereceğim ya da boynunu vuracağım.” Derken çok geçmeden Hüdhüd çıkıp geldi ve Süleyman’a, “Ben senin henüz bilmediğin bir şeyi öğrendim, sana Sebe Halkı ile ilgili haberler getirdim. Orada bir kadının halkına yöneticilik yaptığını, her türlü yetkiye sahip olduğunu gördüm, üstelik bir de muhteşem tahtı var fakat onun halkı Allah’la birlikte güneşi ilah edinmiş, ona da tapıyorlar, şeytan da onlara yaptıkları bu işi cazip göstermiş ve yoldan çıkarmış, bu yüzden de doğru yolu bulamayacak hale gelmişler. Hâlbuki göklerde ve yerde gizli, saklı olanı, aklımızdan geçirdiklerimizi ve yaptıklarımızın hepsini bilen Allah’tır ve O’ndan başka hükümlerine boyun eğilecek ilah yoktur, onların da arşın Rabbine inanarak yaşaması gerekmez mi?” dedi.

Bunun üzerine Süleyman da Hüdhüd’e, “Göreceğiz bakalım bu söylediklerin doğru mu, yoksa Sebe halkı hakkında yalan mı söylüyorsun?” dedi.

Bir süre sonra da Süleyman Hüdhüd’ü çağırıp, “Şu mektubu onlara ulaştır, bak bakalım benim mektubuma karşı nasıl bir tavır takınacaklar, daha sonra da dönüp bana gördüklerini anlat.” dedi.

Kadın hükümdar, Süleyman’dan gelen mektubu okuduktan sonra kurmaylarını toplayıp onlara şöyle dedi: “Bana Süleyman’dan çok önemli bir mektup geldi. Mektup Rahman ve Rahim olan Allah adına diyerek başlıyor, ardından da, ‘Sakın bana büyüklük taslayıp da Allah adına yaptığım davetin önemini küçümsemeyin, kendi arzunuzla ve gönülden Allah’ın daveti hayat nizamına teslim olmak için bana gelin.’”

Sebe melikesi kurmaylarına bu mektubu okuduktan sonra onlara sordu: “Efendiler, karşılaştığımız bu durumda ne yapmamız gerektiği konusundaki görüşleriniz nedir? Ben sizlerin görüşlerinizi almadan karar verip, cevap vermek istemiyorum.”

Melikenin seçkin kurmayları da ona şöyle dediler: “Bizler güçlü ve savaşçı bir milletiz, savaşmak konusunda bize güvenebilirsin fakat yine de karar senin.”

Bunları dinleyen melike de onlara, “Gerçek şu ki, hükümdarlar bir ülkeye girdiklerinde oranın altını üstüne getirir, o ülke halkının ileri gelenlerini de hor ve hakir duruma düşürürler. İşte onların hepsi böyle yapar, bu sebeple ben onlara bir hediye göndereceğim ve elçilerimize karşı nasıl tepki vereceklerini göreceğiz.” dedi.

Melikenin elçileri hediyeleri ile Süleyman’a gelince, Süleyman onlara şöyle dedi: “Siz beni hediyelere kanacak, ya da servetine servet katmak isteyen biri mi sanıyorsunuz? Allah’ın bana bahşettiği doğru yol nimeti, sizin bana vermek istediklerinizden çok daha değerli ve hayırlıdır, sizlerin hediyesi ancak sizler gibi geçici, dünya hayatından başka hayat kabul etmeyenler için değerlidir. Şimdi sizi bu hediyelerle gönderenlere dönüp onlara şu mesajımı iletin: Yaratılışlarının sebebi olan sınırlarını Allah’ın belirlediği hayat nizamına yönelip iman etmezlerse (insanlara zulümden vazgeçmezlerse) andolsun karşı konulmaz bir güçle üzerlerine yürüyüp, onları küçük düşürülmüş bir halde hor ve hakir olarak o ülkeden çıkarırız.”

Süleyman, elçilerin ülkelerine dönmelerinin ardından, Sebe melikesinin kendisi ile görüşmek üzere geleceğini düşündüğü için maharetli sanatkârlarını toplayıp onlara dedi ki: “Siz ey becerikli sanatkârlarım! Melike ve adamları gönülden teslim olmak üzere bize gelinceye kadar, içinizden hanginiz onun tahtının aynısını yapıp bana getirebilirsiniz?”

Bunun üzerine Süleyman’ın hizmetinde olan cinlerden bir ifrit (yabancı, mahir birisi), Süleyman’a “Ben sana onu, sen oturduğun yerden kalkmadan yapar getiririm, çünkü bu konuda kabiliyetli, bilgili ve güçlü biriyim.” dedi. Orada bulunan ve kitabi bilgilerle donanımlı başka biri de Süleyman’a, “Ben o tahtı sana göz açıp kapayıncaya kadar kısa bir zamanda yapar getiririm.” dedi. Ve bir süre sonra da tahtı yapıp Süleyman’ın önüne getirdi. Süleyman onu görünce “Bunu görüp yaşamak da bana Rabbimin bir lütfudur. Rabbim beni bahşettiği güç ve nimetlerle kendisine şükür mü edeceğim, yoksa nankörlük mü edeceğim diye sınıyor. Her kim Allah’a teslim olarak yaşarsa kendisine iyilik, kim de O’ndan yüz çevirirse kendisine kötülük yapmış olur. Allah hiç kimsenin şükrüne muhtaç değildir. O, dünya hayatında herkese karşı çok cömerttir. Mü’minlere karşı şefkatli ve merhametlidir.” diyerek dua etti.

Süleyman bunların ardından da sözlerine şöyle devam etti: “Bu taht üzerinde birtakım değişiklikler yapın bakalım, kendisininki ile bunun arasındaki farklılıkları görüp anlayabilecek mi, yoksa anlamayacak mı?”

Sebe melikesi olan kadın, Süleyman’ın huzuruna gelince de Süleyman ona, “Senin tahtın da böyle miydi?” diye sordu. O da, “Evet, bu sanki benim tahtım.” dedi. Fakat taht üzerindeki ayrıntıları, değişiklikleri fark etmedi. Süleyman da orada bulunanlara dönüp, “Gerçeğin bilgisi bize önce verildiği için, Allah’a teslim olup Müslüman olmuştuk ama Melike ve kavmi Allah’la birlikte başka ilahlar edindiler ve ilah edindikleri de onları Müslüman olmaktan alıkoymuştur. Çünkü onlar müşrik olarak yaşamaya yatkın bir kavimdi.” dedi.

Sebe melikesi sarayın salonuna davet edildi. Melike salonun billur camdan yapılmış zeminini görünce su zannederek eteklerini toplamaya başladı. Bunu gören Süleyman, melikeye, “Zemini su değil, fakat su izlenimi veren billur camdan yapılmıştır.” deyince, melike: “Rabbim! Ben bunca yıl güneşi ilah kabul etmekle kendime yazık etmişim, şimdi ben de Süleyman’la birlikte âlemlerin Rabbine teslim oldum.” dedi.

Biz vaktiyle Semûd kavmine de soydaşları Salih’i peygamber olarak göndermiştik. Salih de kavmini Allah’ın davetine uymaya çağırmıştı. Fakat onlara bu tebliğ ulaşınca, birbirlerine hasım iki gruba ayrıldılar. Bu durum karşısında Salih de onlara, “Ey kavmim! Yaratılışınızın sebebi olan Allah merkezli bir hayat nizamına iman edip, ona uygun yaşayıp da niçin dünyada ve âhirette mutlu olmayı seçmiyorsunuz? Âdeta bir an önce azap gelsin diye azgınlık, isyan ve inkârda direniyorsunuz! Hâlbuki tevbe edip Allah’tan bağışlanma diler, doğruya yönelirseniz Allah’ın affı ve merhametine kavuşursunuz.” dedi.

Kavmi ise Salih’e dönüp, “Biz senin ve seninle beraber olanların yüzünden, başımıza uğursuzluk geleceğine inanıyoruz.” dediler. Salih de onlara, “Başınıza gelen ve gelecek olan uğursuzluklar, sizin şirk ve küfürde inatla direnmeniz sebebiyledir. Allah sizleri bu uyarılarla sınamaktadır.” dedi.

Salih’in kavminin yaşadığı şehri, dokuz kişilik bir çete yönetmekte idi, bunlar dirlik düzen tanımayan bozguncu ve zorba kimselerdi. Salih’in davetinden rahatsız olan bu çete, aralarında anlaşarak bir gece Salih ve onunla birlikte olanların evlerine baskın yapıp hepsini ortadan kaldırmaya karar verdiler, ardından onların kanını dava edecek olanlara gidip, “Bizim bunu yapanlarla bir ilişiğimiz, ilgimiz yok. Bizler doğrudan yana olan ve doğruları söyleyen kimseleriz.” demek üzere de anlaştılar.

Onlar akılları sıra böyle bir tuzak kurdular, fakat Biz onların tuzaklarını boşa çıkardık, üstelik bunun farkına bile varmadılar.

Bak bakalım onların kurdukları tuzakların akıbeti ne oldu, Biz o tuzakların içinden mü’min olanları kurtarıp, geride kalanların tamamını azabımızla helak edip ortadan kaldırdık. Şimdi onların geçmişte yaşadıkları yerler bomboş ve ıpıssız kaldı. Salih’in kıssasında aklını işletip düşünenler için alınacak dersler vardır.

Biz vaktiyle Lût’u da peygamber olarak göndermiştik. O da kavmine şöyle demişti: “Siz nasıl oluyor da, insan fıtratına uygun olmayan o iğrenç utanmazlığı yapabiliyor, kadınları bırakıp da erkeklere yöneliyorsunuz? Siz gerçekten çok sapık, ahlaksız, rezil bir toplumsunuz.”

Buna karşılık kavmi de, kendi aralarında toplanıp dediler ki: “Biz Lût ve onunla beraber olanları memleketimizden çıkaralım, belli ki bunlar güya temiz kalmak isteyen kimselermiş.”

Biz de Lût ve ailesini bu müşrik, kâfir ve sapık kavmin içinden kurtardık, azabı hak eden karısını da, azabı hak edenlerle birlikte helak ettik.

Onların üzerlerine yağmur gibi taş yağdırdık. Uyarılıp, davet edildikleri ahlak ile yaşamaktan yüz çevirenlerin üzerlerine yağan bu taş yağmuru gerçekten çok korkunçtu.

De ki: “Övülüp, şükredilmeye layık olan yalnızca Allah’tır. Selam olsun O’nun seçtiği peygamberlerine ve onların izinden gidenlere. Ey müşrikler! Şimdi söyleyin bakalım üstün olan ilah Allah mı, yoksa sizin uydurduğunuz sahte ilahlarınız mı?”

Ey Allah’ın davetine kulaklarını tıkayan, gözlerini kapayanlar! Bir düşünün bakalım, gökleri ve yeri yaratan, gökten su indirip onunla eşsiz güzellikte bağlar, bahçeler yetiştiren Allah iken ve siz o bahçelerdeki bir tek ağacı bile ne yaratabilir ne de yetiştirebilirken Allah’la birlikte başka ilah edinmek hiç olacak iş mi? Fakat onlar yine de bu hakikatlere sırtlarını dönüyorlar.

Yeryüzünün nasıl böyle yaşamanıza uygun hale getirilmiş olduğunu, vadiler arasında akıtılan ırmakları, üzerine yerleştirilmiş olan sarsılmaz dağları, birinin suyu tuzlu ve acı, diğerinin suyu tatlı olan iki büyük su kütlesini birleştirip, sularını aralarına koyduğu engelle birbirine karıştırmadan yaratan Allah’ı düşünün. Gerçek ilah O mu yoksa O’nunla birlikte ilah edinip de Allah’a ortak koştuklarınız mı? Bunları görüp düşünenler için Allah’tan başka ilah edinmek mümkün mü? Buna rağmen birçok insan bunları görmezlikten gelmektedirler. Peki darda kalmış olanın duasına karşılık verecek, yardımına yetişecek olan ve yeryüzünde sizden öncekilere de, size de rızkı veren Allah’la birlikte başka ilahlar edinip, O’na şirk koşmak nankörlük değil de nedir? Ne kadar az düşünüyor ve gerçeklere gözünüzü, gönlünüzü kapatıyorsunuz.

Karanın ve denizin karanlıklarında, sizin yol bulmanızı sağlayan, yağmurun önünden rüzgârları müjdeci olarak gönderen ve bunca nimetleri yaratan Allah dururken, Allah’la birlikte başka ilah edinip de hayatınızın nizamını ona kurduracak ve Allah’a ortak mı koşacaksınız?

Sizi ilkin yaratan ve sonra da tekrar yaratmaya devam eden, öldükten sonra da yeniden diriltecek olan ve size hem gökten hem de yerden rızıklar veren Allah’la birlikte başka ilahlar mı edineceksiniz? Sen böylelerine de ki: “Şayet Allah’a ortak koşmakta ısrarla direniyorsanız o halde deliliniz varsa getirin de görelim.”

Ey Peygamber! Bir de onlara de ki: “Göklerde ve yerde Allah’tan başka hiç kimse gaybı bilemez, hiç kimse öldükten sonra ne zaman diriltileceğini de bilemez. Bunları yalnızca Allah bilir.”

Âhiret ve Hesap Günü konusunda sürekli uyarılmalarına rağmen, müşrik ve kâfirlikte direnenler, yine de onun gerçekleşeceğinden şüphe etmekteler ve uyarılara karşı kulaklarını tıkamaktalar.

Bir kısım müşrikler de şöyle derler: “Biz ve atalarımız, ölüp toprağa karıştıktan sonra yeniden diriltileceğiz öyle mi? Bize anlatılan bu mesele atalarımıza da anlatılmıştı, bunlar eskilerin uydurmalarından başka şeyler değiller.”

Onlara de ki: “Yeryüzünde gezip dolaşın da Allah’a ortak koşup, âhireti inkâr edenlerin akıbetleri nasıl olmuş bir düşünün.”

Sen Allah’ı layıkıyla tanımamış olanların söylediklerinden hüzne kapılıp üzülme.

Onların sana, “Mademki doğru söylüyorsun, bu söylediğin ölümden sonra yeniden diriliş ve azap vaadi ne zaman gerçekleşecek?” demelerine karşılık sen de onlara de ki: “O çarçabuk gelsin de görelim dediğiniz azabın bir kısmı belki de peşinize düşmüştür bile.”

Böyleleri şunu iyi bilsinler ki, senin Rabbin onların hak ettikleri cezayı hemen vermeyip, onlara süre tanıyıp fırsat vermekle çok lütufkâr davranmaktadır ama insanların çoğu bunu bilip anlamazlar.

Ayrıca senin Rabbin, onların kalplerinde gizlediklerini de, açığa vurduklarını da çok iyi bilmektedir. Gökte ve yerde insanlar için gizli ve bilinmez olan her şey O’nun bilgisi dahilinde, kayıt altındadır.

Bu Kur’an, İsrailoğullarının üzerlerinde tartışıp ayrılığa düştükleri konulara da açıklık getirmektedir.

Yine bu Kur’an yaratılış amaçlarını düşünenler için, nasıl yaşamaları gerektiğini açıklayan, doğru yol rehberi ve rahmet kaynağıdır.

Şüphesiz senin Rabbin tüm insanlar arasında, hak ettikleri ile hüküm verecektir. Çünkü O adil, güçlü, üstün olan ve her şeyi hakkıyla bilendir.

Sen yalnızca Rabbine güven! O’nun davet ettiği hayat nizamı, doğru olanın ta kendisidir.

Sen ölülere daveti işittiremezsin, arkasını dönüp kaçanlara da duyuramaz, gerçeğe karşı kör gibi davrananlara gerçeği gösteremez, doğru yola yöneltemezsin. Sen ancak yaratılış sebeplerini öğrenip ona göre yaşamak isteyenlere işittirebilirsin.

Allah’ın vaat ettiği Kıyamet’le birlikte, Azap Günü geldiğinde, yerden bir dabbe (canlı) çıkarıp insanların çoğunun davetimize gönülden inanıp, gereklerini yerine getirmedikleri için azabı hak ettiklerini duyuracağız.

O Gün her ümmetten âyetlerimizi yalan sayıp, Allah adına yapılan davetten yüz çevirenleri gruplar halinde toplayıp, azap yerine sürükleyeceğiz. Oraya geldiklerinde de onlara, “Biz, size doğru olan hayat nizamı ile ahlakını anlayıp, kavrama yetenekleri bahşetmiş, peygamberler ve kitaplarla da davet etmiştik. Bütün bunlara rağmen, sizler umursamayıp, düşünmeden, dinlemeden reddettiniz ve böylece bugün için hiç hazırlık yapmadınız.” denilecek ve hak ettikleri azap karşılarına çıkarılınca da, ne söyleyecek sözleri, ne de söz söyleyecek halleri olacak.

Gerçeği inkâra kendilerini şartlandırmış olanlar, dinlenesiniz diye geceyi karanlık, çalışasınız diye de gündüzü aydınlık olarak yarattığımızı görmediler mi? Doğrusu bunda inanan bir kavim için âyetler vardır.

Gerçekleşeceği kesin olan o Kıyamet Günü geldiğinde Sûr’a üflenecek ve Allah’ın dilediği kimseler dışında, göklerde ve yerde bulunan herkes, tarifi imkânsız bir korkuya kapılacak ve sonra da başları öne eğik olarak Allah’ın huzuruna çıkarılacaklar.

Sizin yerinden oynatılmaz sandığınız dağlar, bulutlar gibi akıp giderler. İşte bunlar her şeyi şaşmaz bir nizam ve yasalara bağlayan Allah’ın ilminin ve kudretinin eseridir. Şüphesiz Allah insanların yapıp ettikleri ve yapmaları gerekirken de yapmadıkları her şeyden haberdardır.

Her kim, Rabbinin huzuruna iyiliklerle çıkarsa, buna karşılık daha hayırlısını elde edecektir. Allah’a iman ederek sorumluluklarını yerine getirenler Kıyamet Günü’nün dehşetinden korunacaklar.

Allah’ın huzuruna bu gerçeklerden yüz çevirmiş olarak getirilenler ise yüzükoyun sürüklenerek cehennem ateşine atılacaklar ve onlara, “Dünya hayatında yaptıklarınızın karşılığı budur.” denilecek.

Ey Peygamber! Sen şirk ve küfründe inatla direnenlere de ki: “Ben yalnızca Allah’ın mübarek kıldığı bu şehrin ve her şeyin Rabbi olan Allah’a kulluk etmekle emrolundum; zira O, her şeyin sahibidir. O’nun daveti hayat nizamına uymaktan daha doğru ne olabilir?

Ben Kur’an’ı okumak ve insanlara ulaştırmakla görevlendirildim. Bundan sonra kim Kur’an ile davet edildiği hayatı yaşamaya yönelirse doğru yolu bulmuş olur, kim de sırt döner ve reddederse ona da de ki: ‘Ben sadece bir uyarıcıyım.’” Onlara şunu da söyle: “Övülüp, şükredilmeye layık olan bizleri yaratıp, bunca nimetlerle donatan ve doğru yolu gösteren Allah’tır, O vaat ettiği her şeyi zamanı gelince size gösterecek, siz de onları görünce gerçeği anlayacaksınız. Rabbiniz yaptıklarınızdan asla habersiz değildir.”