Sâd Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Sâd! Yazıp, konuşup, anlaştığınız dilinizin sesleri (harfleri) ile size apaçık öğütler ve uyarılarla gelmekte olan, bu şerefli Kur’an’a andolsun ki, onunla yapılmakta olan daveti inatla reddedenler, anlamsız bir gurur ve nefretle karşı çıkmaktalar.

Biz onlardan önce de bu saplantıları, nefretleri sebebi ile nice kuşakları azabımızla helak edip, yıkıma uğrattık. Başlarına gelenler karşısında son anda feryat edip imdat dilediler fakat işe yaramadı çünkü kurtulabilmenin vakti çoktan geçmişti.

Şimdi de bunlar, içlerinden biri olan Peygamber’in öğüt ve uyarılarla hakikate davet etmesini içlerine sindiremeyip onu yalancılıkla suçluyorlar.

Ve “Bugüne kadar hayatımıza yön veren, nizam ve ahlakımızın belirleyicisi olan ilahlarımızı bir tek ilaha indirerek bizim düzenimizi yıkmaya, bozmaya çalışıyor! Bunun aklından zoru mu var?” diyorlar.

Ardından toplumun yöneticileri hemen harekete geçerek, “Atalarımızdan beri devam eden hayat tarzımız olan dinimize sahip çıkmalıyız, düzenimizi korumalı, değiştirilmesine izin vermemeliyiz. Biz bugüne kadar yalnızca Allah’ın ilah edinilerek, diğer ilahların terk edilmesi gerektiğini atalarımızdan da duymadık.” diyerek halkı kışkırtmaya çalıştılar.

Sonra da, “Ne yani, içimizde peygamberlik verilecek başka biri yok muydu da ona verildi? Bunu düpedüz kendisi uyduruyor!” demeye başladılar. Onların asıl amaçları yalnızca Allah’ın ilah kabul edildiği bir hayat nizamını reddetmektir. Onlar kendilerinden öncekilerin başlarına gelen azabı düşünmeden, bir bilgiye ve delile de dayanmadan konuşup duruyorlar.

Yoksa, mutlak kudret ve lütuf sahibi Allah’ın rahmet hazineleri onların elinde de, kime neyin verileceğini, kimin neye layık olduğunu ve kimin peygamber olacağını onlar mı belirleyecek?

Yahut göklerle, yer ve arasında olanların mülkü ve yönetimi onlara mı ait? Öyle bir güçleri varsa her türlü vasıtayı kullanıp, hüküm makamına oturup yönetmeyi denesinler.

Bu kendini bilmez, yaratılışına dönüp bir bakmaz ve Allah’ı yeterince tanımayan nankör, azgın, başıbozukların bir araya gelmesinin hiçbir önemi, değeri ve gücü de yoktur, onların gücü ancak birbirlerine yetecek kadardır. Onlar Allah’ın azabına uğramaya, mağlup olup yok olmaya mahkûmdurlar.

Bunlardan önce de, Allah’ın ilahlığının üstünü örtmeye çalışıp davetine ve davetçilerine savaş açan Nûh ve Âd kavmi, yüksek sütunlar (piramitler) sahibi Firavun, Semûd, Lût kavmi ve Eykeliler de peygamberlerini yalancılıkla suçladılar, bu yüzden hak ettikleri azaba çarptırıldılar.

Şimdi de bu müşrikler, Allah’ın azabını üzerlerine çekmeye çalışıyorlar. İyi bilin ki vakti geldiğinde Allah’ın azabı asla ertelenmez, bir bela çığlığı onları da yakalayıp yok eder. İşte bu gerçeği yeterince kavrayamadıkları için alaylı alaylı, “Rabbimiz Hesap Gününden önce azaptan payımıza düşeni şimdi göster de görelim.” diyorlar.

Sen onların cahilliklerinden dolayı söylediklerine sabret ve Bize teslimiyeti konusunda çok güçlü bir iradeye sahip olan Davud’u hatırlayıp düşün! O, her zaman sabırla Allah’a yönelir, O’na sığınırdı.

Davud, Allah’a teslimiyet konusunda yaratılışındaki sebebe dağlar gibi teslim olur, sapasağlam durur. Kuşlar gibi de yaratılışının sebebine uygun hareket eder ve sabah akşam Allah’ın sınırsız kudretini, kâinattaki nizamını, hükümranlığının mükemmelliğini düşünüp O’na yürekten itaat ederdi.

Biz de Davud’un bu teslimiyetine karşılık onun iktidarını güçlendirdik, ona ilim, hikmet, keskin bir anlayış, kavrayış ve etkili bir hitabet kabiliyeti bahşettik.

Senin Davud’un makamına duvardan tırmanarak giren, birbirinden davacı iki kişiden haberin var mı?

Davud onları birdenbire karşısında görünce korkup heyecanlandı. Onlar da Davud’a, “Korkma, biz sadece birbirinden davacı iki kardeşiz, aramızda adaletle hüküm veresin diye sana geldik, haksızlık etmeden aramızda adaleti sağla.” dediler.

O iki kişiden biri söze başlayıp şöyle dedi: “Bu benim kardeşim ve onun doksan dokuz koyunu var, benim ise sadece bir koyunum var. Buna rağmen kardeşim ona göz dikti, gücünü kullanarak bir şekilde onu da elimden alacak.”

Bunun üzerine Davud, “Doğrusu bu adam, senin koyununu kendi koyunlarına katmayı istemekle sana zulmetmiştir. Zaten insanların çoğu birbirlerine maalesef böylesine haksızlık ve zulümler yapmaktalar. Ancak Allah merkezli düşünüp yaşayan mü’minler, böylesi zulüm ve haksızlıktan uzak durur, doğru ve güzel olanı yaparlar ama onların sayısı çok azdır.” dedi ve bunları söylerken bir yandan da kendi yaptıklarını düşünüp, Bizim kendini bu olayla uyarmakta olduğumuzu anladı ve derhal başını yere eğip, iki büklüm bir vaziyette af dileyerek Rabbine yöneldi. Biz de onu bağışladık. Onun Bizim yanımızda güzel bir yeri ve değeri vardır, âhirette onu güzel bir akıbet beklemektedir.

Allah Davud’a şöyle buyurmuştu: “Ey Davud! Biz seni (bütün insanlar gibi) yeryüzüne halife olmak üzere yarattık, gayretin ve liyakatin sebebiyle de kavmine hükümdar kıldık. O halde insanlar arasında adaletle hükmet. Sakın kendi heva ve hevesine, başka insanların heva ve heveslerine de uyma. Uyarsan seni ilâhi nizam ile ahlakın gerektirdiği adaletten saptırırlar. Allah’ın yolunu umursamayıp sapanları âhirette şiddetli bir azap beklemektedir.”

Biz gökleri, yeri ve arasında olanları, amaçsız ve boş yere yaratmadık. Allah’a karşı sorumluluklarının olduğunu, düşünmek, bilmek ve yerine getirmek istemeyenler, peygamberlerini yalancılıkla suçluyorlar. Bunlar sonunda hak ettikleri cehennem ateşine girecekler.

Elbette Allah, davetine iman edip sorumluluklarını yerine getirenlerle sırt dönenleri bir tutmayacaktır.

Ey Peygamber! İnsanlar yaratılış sebeplerini bilip öğrensinler, üzerinde düşünüp doğru olana ulaşsınlar diye sana bu ilahi kitabı indirmekteyiz. Doğru olana ulaşmak isteyen temiz akıl sahipleri bundan öğüt alıp davete uyarlar.

Biz, iman edip sorumluluklarını yerine getiren Davud’a mükâfat olarak Süleyman’ı armağan ettik. O da sürekli Bize yönelen bir kuldu.

Bir akşamüstü Süleyman, kendisine getirilip gösterilmekte olan soylu koşu atlarını inceleyip seyrederken, bir yandan da şöyle söyleniyordu: “Güzel olan her şey bana Rabbimi hatırlatır ve ben de onları severim.” Nihayet atlar koşmaya başlayıp da gözden uzaklaşıncaya kadar Süleyman durmadan Rabbinin yüceliğini tekrar edip durdu ve sonra da onları bana getirin diyerek atları yanına getirtip ayaklarını ve boyunlarını şefkatle sıvazladı.

Biz Süleyman’ın tahtının üzerine bir ceset bırakıp, ölümü unutmaması gerektiği konusunda kendisini uyarmış, dünyadaki saltanatın, servetin, güzelliklerin gelip geçici birer imtihan vesilesi olduğunu göstermiştik. Bunun üzerine kendine dönüp toparlandı.

Ardından da Süleyman, “Rabbim beni bağışla ve bana benden sonra da kimsenin ulaşamayacağı bir hükümdarlık ve Senin davet ettiğin hayatı yaşamayı nasip eyle, çünkü Sen sonsuz lütuf sahibi ve cömert olansın.” diye dua etti.

Biz de onun duasını kabul edip ülkesindeki rüzgârı hizmetine musahhar kıldık ki Süleyman emrindeki gemileri istediği yere doğru yüzdürebilsin.

Süleyman kendisine bahşettiğimiz güçle hizmetinde kullanmak üzere, şeytan gibi kibirli, dik başlı bir kısım yapı ustalarını, denizcilikte mahir bazı kimseleri ve dalgıçları da esir edip zincirleyip ülkesine getirerek emrine amade kıldı.

Sonra da Süleyman’a şöyle vahyettik: “Bütün bu insanların emrinde olması, Bizim sana nasip ettiğimiz iktidar ve güç sayesindedir. Sen de onları istersen serbest bırak, istersen de elinde tut, bu da senin bileceğin iştir.”

Süleyman’ın Bizim yanımızda bir değeri ve âhirette de güzel bir yeri vardır.

Kulumuz Eyyub’u da hatırla! O da vaktiyle (Allah adına yaptığı davete kavminin karşı çıkıp direnmesinden yaptıkları eziyetlerden kendini yorgun, bezgin, hasta hissetmeye başlamış) şöyle dua etmişti: “Rabbim! Şüphesiz şeytan bana tarifsiz bir bezginlik, terk edilmişlik duygusu ve acısı hissettirmekte. Âdeta mecali tükenmiş bir hastayım, Sen bana yardım et.” Bunun üzerine Biz de ona, “Kendini toparla, hareket et, ayağa kalkıp yola koyul. Önüne çıkan soğuk suda hem yıkan hem de içip kendine gel.” diye vahyettik.

Böylece o da kendini toparlayıp eskisinden daha güçlü ve sabırla kavmini Allah adına, yaratılışının sebebi olan hayata davete başladı. Kısa bir süre sonra da uzun zamandır ona sırt dönmüş olan ailesi ve çevresindeki birçok insan davetine icabet edip, etrafında toparlanarak kenetlendiler ve böylece Allah’ın lütfu ile sayıları da giderek arttı.

(Bundan önce Eyyub, Allah adına yaptığı daveti kabullenmeyen ailesini cezalandırmak için yemin etmişti.) Biz de ona, eline bir deste çöp alıp onunla onlara vurarak yeminini bozmadan yerine getir, dedik. Eyyub’u da zorluklara ve sıkıntılara karşı çok sabırlı bulduk. O, her daim Allah’a yönelen, O’na teslim olmuş güzel bir kuldu.

Güçlü bir iradeye ve keskin kavrayış yeteneğine sahip olan has kullarımızdan İbrahim, İshak ve Yakub’u da hatırla! Onlar da Allah’ın davetine teslim olup sabırla, tavizsiz bir gayretle ve hep âhireti düşünerek yaşamış, erdemli, faziletli kullarımızdandı.

İsmail, Elyasa ve Zülkifl’i de unutma! Onlar da insanları yaratılış sebepleri olan nizam ve ahlak ile yaşamaya davet eden, zorluklar karşısında yılmadan görevlerini yerine getiren hayırlı ve ihlâslı kullarımızdı.

Bu anlatılanlar Allah’a karşı sorumluluklarının bilincinde olanlar için bir hatırlatma, bir uyarıdır.

Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşıyan ve gereklerini yerine getirmek için canları ve malları ile gayret edenleri, daimi güzelliklerin ve mutlulukların yurdu olan cennet kapısı açık beklemektedir.

Orada huzur bulacak, huzurla uzanıp dinlenecek, canlarının istediği her türlü yiyecek ve içeceğe kavuşacaklar, yanlarında da bakışlarını sadece eşine çevirmiş, kendisi ile yaşıt, yumuşak başlı eşler bulacaklar.

İşte bu, Allah’a karşı sorumluluklarını bilinçle yerine getirmek için ellerinden geleni yapanlara Allah’ın verdiği sözün yerine getirilmesidir. O’nun nimetlerinin tükenme riski de yoktur.

Cehennemde azabı hak edenlerle onlara önderlik yapmış olanlara şöyle denilecek: “İşte sizin ve arkanıza düşenlerin hak ettiği ceza budur.”

Şirke ve küfre önderlik yapmış olanlar kendilerini suçlayan takipçilerine şöyle derler: “Elbette bizim davetimize körü körüne koşup gelmeniz sebebi ile siz de bu cezayı bizim gibi hak etmişlerdensiniz.” Bu defa önderlerinin arkasından gidenler dönüp onlara, “Buraya gelmemizin asıl sorumluları sizlersiniz, şirk nizamlarını sizler kurdunuz ve bizlere dayattınız. Rabbimiz! Bizim önümüze bu nizamları koyup, bizi onlara uymaya davet eden bu kimselere iki kat fazla azap et.” diyecekler ve orada hepsinin cezası kaynar su ve irin olacaktır.

Cehennemdekiler sonra da birbirlerine dönüp, şöyle demeye başlarlar: “Dünyada iken kendilerini küçük görüp alay ettiklerimizi burada göremiyoruz, yoksa onlar burada değiller mi?”

İşte cehennem halkı kendi aralarında böyle çekişip duracaklar.

Ey Peygamber! De ki: “Ben sadece bir uyarıcıyım! Kahhar olan Allah, tek ve gerçek ilâhtır. Göklerin, yerin ve arasında olanların sahibi O’dur.” O çok güçlüdür, kimi bağışlayacağını da yalnız O bilir.

De ki: “Kur’an size kesin olan gerçeği bildirmesine rağmen ondan yüz çevirip birbirinizi ilah edinip, kula kulluk ediyorsunuz.”

Onlara şunu da de: “Allah’ın insanı yaratmaya karar vermesi ve meleklerle birlikte İblis’in de bulunduğu o yerde konuşulanlardan, bana bildirilenlerin dışında bir bilgiye sahip değilim.”

Bana bildirilense, Rabbimizin meleklere, “Ben balçıktan bir insan yaratacağım, şeklini verdikten sonra ona ruh üfleyip, doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme kabiliyetleri bahşedip sorumluluk yükleyeceğim. O zaman siz de ona hizmete hazır olun.” dediği ve bu emri üzerine, meleklerin de (İblis dışında) Allah’a secde ederek emrini yerine getireceklerini bildirmiş olmalarıdır.

İblis kibirlenerek Allah’ın bu emrine itaat etmeyip secde etmemiştir. Bunun üzerine Allah, “Ey İblis! Kudretimle yarattığım bu insana hizmet etmen için verdiğim emre niçin uymak istemiyorsun? Yoksa kendini herkesten üstün mü görüyorsun?” deyince, İblis de “Evet, ben o insandan daha üstünüm, çünkü beni ateşten onu ise balçıktan yarattın.” dedi.

Allah, İblis’in bu küstah tavrı karşısında, “Sen böyle bir makamda bulunmaya layık değilsin, çık git, artık gözden düşmüş, kovulmayı hak etmiş birisin. Benim lanetim Kıyamet Günü’ne kadar senin üstünde olacak.” dedi.

İblis de bu defa, “Rabbim öyleyse bana insanların tekrar diriltileceği O Güne kadar süre tanı.” dedi.

Allah da ona, “Peki, sen zamanını yalnız Benim belirleyip de bildiğim O Kıyamet ve Hesap Günü’ne kadar süre tanınanlardansın.” dedi.

Bunun üzerine İblis, “Senin yüceliğine, kudretine yemin olsun ki, ben de Senin davetine karşı duyarlı olmayıp umursamayanları daha da azgınlaştırıp Sana başkaldırmalarını sağlayacağım. Ancak yalnızca Seni Rab ve ilah edinen ve davetine iman eden kullarının üzerinde benim bir etkim ve yaptırım gücüm olamaz, onlar benim tuzaklarıma düşmezler.” dedi.

Allah da İblis’e, “Zaten gerçek budur. Andolsun ki Ben, cehennemi senin gibilerle ve size uyanlarla dolduracağım.” dedi.

Ey Peygamber! De ki: “Ben bana vahyedilen bu gerçekleri size iletmemden dolayı sizden hiçbir karşılık istemiyor ve beklemiyorum, ayrıca ben kendiliğimden peygamberlik iddiasıyla ortaya çıkmış birisi de değilim.”

“Benimle gönderilmekte olan bu Kur’an bütün insanları yaratılışlarının sebebi olan Allah merkezli bir hayatı yaşamaya davet eden bir kitaptır, onun davetinin ne kadar önemli olduğunu bir gün mutlaka anlayacaksınız.”