Ahzab Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Ey Peygamber! Sakın müşrik ve münafıklara boyun eğme, isteklerine uyup da tuzaklarına düşme! Her şeyin en doğrusunu yalnızca Allah bilir ve O’nun her hükmü mutlak isabetlidir. Sen yalnızca Rabbinin sana bildirdiklerine uy! Şüphesiz Allah yapıp ettiklerinizden haberdardır.

Yalnızca Allah’a güvenip yaslan, vekil (yardımcı) olarak Allah yeter.

Allah tek bedende iki kalp yaratmadığı gibi, eşleriniz de aynı zamanda anneniz değildir. O yüzden eşlerinizle tartıştığınızda onlara “Bundan böyle bana annem gibi haramsın” diyerek cahiliye yemini etmeyin. Hiç kimsenin eşi, annesi olmadığı gibi, Allah evlatlıklarınızı da sizin gerçek evladınız kılmamıştır. Bunlar sizin düşünmeden söylediğiniz, örfünüzden gelen anlamsız sözlerdir. Doğru olan ise yalnızca Allah’ın bildirdikleridir ve size doğru yolu yalnız O gösterir.

Evlatlıklarınıza babalarının ismi ile hitap edin, Allah nezdinde doğru olan budur. Şayet babalarının kim olduğunu bilmiyorsanız, zaten onlar sizin din kardeşiniz ve dostlarınızdır, fakat bu hususta yanılır da evlatlarınız gibi hitap ederseniz Allah sizi bağışlar, bunun bir vebali de yoktur. Allah sizi ancak kasıtlı ve bilinçli yaptığınız davranışlardan sorumlu tutar. O mü’minlere karşı çok merhametli, şefkatli ve bağışlayıcıdır.

Peygamber, mü’minlere kendi öz canlarından daha yakın ve daha değerlidir. Peygamber eşleri ise mü’minlerin manevi anneleri gibidir.

Miras konusunda aralarında kan bağı olan mü’minler, Allah’ın yasası gereği diğer mü’minlerden ve muhacirlerden öncelikli hak sahibidirler. Bununla birlikte, aranızda kan bağı olmayan mü’min kardeşlerinize vasiyet yoluyla mirastan pay vermenizde bir sakınca yoktur. Allah’ın bu hususta sizin için belirlediği yasası da böyledir.

Ey Peygamber! Biz bütün peygamberlerden, insanları sınırlarını Allah’ın belirlediği bir hayatı yaşamaya davet edeceklerine dair söz almıştık. Senden, Nûh’tan, İbrahim’den, Musa’dan ve Meryemoğlu İsa’dan da bu tebliğ hususunda sapasağlam sözler aldık.

Allah, Hesap Günü peygamberlere de bu sözlerinde durup durmadıklarını soracaktır. Peygamberlerin Allah adına yaptıkları davete uymayanlar için acıklı bir azap vardır.

Ey iman edenler! Hani düşman ordusunun üzerinize saldırdığı o gün, Allah’ın size olan yardımını hatırlayın. Allah, düşmanlarınızın üzerine kavurucu bir rüzgâr estirip, göremediğiniz ordular göndermişti. O, her şeyi görmekteydi.

Düşman önünüzden, ardınızdan saldırırken, o anlarda sizin de âdeta gözleriniz yuvalarından fırlamış, yürekleriniz ağızlarınıza gelmiş ve Allah’ın yardımından şüpheye düşmeye başlamıştınız. İşte o gün orada mü’minlerin imanları ağır ve şiddetli bir sınavdan geçirildi.

O vakit, ikiyüzlü münafıklar ile kalbinde hastalık olanlardan bir kısmı, birbirlerine şöyle diyorlardı: “Allah ve elçisinin bize vadettiği zafer sözü bir aldatmacadan ibaretmiş.” Bir kısım münafıklar ise “Ey Yesribliler! Bu savaşın kazanılması imkânsız, siz en iyisi evinize dönün.” diyordu. Diğer bazı münafıklar da, “Evlerimiz düşman saldırısına karşı korumasız kaldı, dönüp onları korumamız lazım.” diyerek aslında Peygamber’den, cepheden kaçmak için izin istiyorlardı, hâlbuki evleri korumasız değildi.

Şayet o gün düşman hendeği aşıp da Medine’ye her yönden saldırmayı başarabilseydi, bunların hepsi derhal düşman saflarına geçip mü’minlerle savaşmaya bile razı olurlardı. Çünkü bunlar Allah’a yürekten teslim olmamış, İslâm nizam ve ahlakına samimiyetle iman etmemişlerdi. Hâlbuki onlar daha önce yalnız Allah’ı ilah edinip, bu din uğrunda savaşacaklarına dair Allah’a ve Resulüne söz vermişlerdi.

Allah verilen sözün hesabını onlardan mutlaka soracaktır.

Ey Peygamber! O münafıklara de ki: “Ölmekten ya da öldürülmekten kaçmaya çalışmanızın size hiçbir yararı olmaz, zaten dünya hayatı şunun şurasında kaç günlük bir hayat ki, nereye, ne kadar kaçabilirsiniz?”

De ki: “Hak etmeniz halinde Allah başınıza bir musibet getirecek olursa, sizi ondan hiç kimse koruyup kurtaramaz ya da size bir lütufta bulunup bir iyilik murad ederse, ondan da sizi hiç kimse mahrum edemez.”

Gerçek şu ki, sizin Allah’tan başka gerçek dost ve yardımcınız yoktur.

Şüphesiz Allah, Peygamber’le birlikte savaşa katılmadıkları halde, kendi yakınlarına da “Gelin siz de bizimle kalın, savaşa katılmayın” diyen münafıkları çok iyi bilmektedir.

Onlar mü’minlere karşı kıskançtırlar. Münafıklardan savaşa gönülsüzce katılanlar olursa da gerektiği gibi savaşamazlar, ayrıca savaş masraflarına da katılmamak için bahaneler uydurup cimrilik ederler. Yüreklerini düşman korkusu sarınca da korkudan ölüm baygınlığı içinde gözlerinin feri sönmüş, âdeta yalvarırcasına sana bakıp imdat dilediklerini görürsün. Ama tehlike geçer geçmez de ganimetlerden pay alma hırsı ve telaşı ile sivri dilleriyle sana incitici sözler söylemekten geri durmazlar. Böyleleri gerçek iman sahibi değillerdir, bu yüzden de Allah onların iyilik zannederek yaptıklarını boşa çıkarıp yok sayacaktır, onların yaptıklarının Allah katında hiçbir değeri yoktur.

Münafıklar, müşriklerin savaşmayı bırakıp geri çekildiklerine inanmıyor, toparlanıp tekrar saldırıya geçeceklerini zannediyorlardı. Şayet onların zannettikleri gibi olsaydı, bu defa da savaş bölgesini terk edip bedeviler arasına karışacak ve uzaktan haber almaya çalışacak, aranızda kalanlar ise savaşıyor gibi görünmekten başka bir şey yapmayacaklardı.

Gerçek şu ki, savaşın en zor anlarında bile, Allah’a sarsılmaz bir imanla güvenip direnen, cennete kavuşmayı arzu edenler için Allah’ın Resulünde güzel örnekler vardır.

İşte bu mü’minler, düşmanlarının, savaş için üzerlerine gelmekte olduğunu görünce de “Allah’ın ve Resulünün bize vadettiği budur, Allah ve Resulü bize hep doğruyu söylemiştir” derler ve bu durum onların kalplerindeki iman ve teslimiyet duygularını daha da çok artırmıştır.

Mü’minler içerisinde öyle yiğitler vardı ki, Allah ile Resulüne yürekten sadakatlerini göstererek verdikleri sözleri yerine getirmek için canlarını seve seve ortaya koyup şehit olmuşlardı. Bir kısmı da onlara kavuşmak ya da savaşı zaferle bitirmek için bütün güçleriyle savaşmaktan geri durmazlar ve imanlarından asla taviz vermez, Allah’tan başka kimseden korkmazlar.

Allah, kendisine ve Resulüne iman edip verdikleri sözlerinde duranları cennetle ödüllendirecek, münafıklardan da tevbe edip, Allah’ın davetine yürekten iman edip yönelenleri bağışlayacaktır. Allah kullarına karşı çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

Allah müşrikleri, kinleri ve öfkeleriyle yüzüstü bıraktı, hiçbir şey elde edemeden geri döndüler. Allah’ın yardımı savaşta mü’minlere yetti. Allah çok güçlü, üstün kudret sahibidir ve O’nun her şeye gücü yeter.

Allah, düşmana yardım edip, mü’minleri arkadan vurmaya çalışan kitap ehlinden olan Yahudilerin kalplerine korku salıp sığındıkları kalelerinden çıkardı, siz de onlardan bir kısmını öldürüp, bir kısmını da esir aldınız ve Rabbiniz sizi onların yurtlarına, mallarına, mülklerine ve o güne kadar ayak basmadığınız topraklarına mirasçı kıldı.

Allah dilediği her şeyi yapmaya kâdirdir.

Ey Peygamber! Savaş ganimetlerinden pay isteyip, seni üzen eşlerine de ki: “Eğer kısacık dünya hayatının ziynetini, refahını ve lüksünü istiyorsanız, istediklerinizi verip, güzellikle sizi boşayayım, siz de dilediğiniz gibi yaşayın. Yok eğer Allah’ın Resulünü ve daimi olan âhiret yurdunun cennet nimetlerini istiyorsanız unutmayın ki, Allah içinizden böyle davrananlara büyük mükâfat vaat ediyor.”

Ey Peygamber eşleri! İçinizden kim Allah’a ve Peygamber’e isyan ederse, onun azabını ikiye katlarız. Hak edeni cezalandırmak Allah için hiç de zor değildir. Şayet Allah’a ve Resulüne itaat ederek yaşarsanız, bu durumda da ödülünüz iki kat fazla olacaktır.

Ey Peygamber eşleri! Peygamber eşleri olmanız sebebiyle sorumluluklarınız konusunda daha da bilinçli ve dikkatli olmalısınız, erkeklerle konuşmanız gerektiğinde, mü’min bir hanıma yakışan ciddiyet ve ağır başlılıkla konuşun, cazibeli üslup kullanmaktan kaçının, böylece kalbinde bozukluk olanlar, hakkınızda yanlış düşüncelere kapılmasınlar. Evlerinizdeki durumunuz da inancınızın vakarı ile örtüşsün. Eski cahiliye döneminde olduğu gibi açılıp saçılarak sokaklarda cazibenizi sergilemeyin, namazınızı kılıp zekâtınızı verin, Allah’a ve Resulüne gönülden itaat edin.

Ey Peygamber hanesinin halkı! Allah sizi de her türlü kirden, günahtan uzak tutup, tertemiz kılmak istiyor.

Evlerinizde okunan Allah’ın âyetlerini düşünüp, anlayıp, yaşamaya çalışın.

Şüphesiz Allah her şeyin tek ve mutlak doğrusunu, iç yüzünü, özünü bilir, herkesin yapıp ettiklerinden ve yapmaları gerekirken de yapmadıklarından haberdardır.

Allah’ın davetine iman ederek bu uğurda gayret eden erkekler ve kadınlar, Allah’a verdikleri sözlerinde durup da ibadet eden erkekler ve kadınlar, Allah yolunda karşılaştıkları zorluklara imanlarından taviz vermeden göğüs gerip, cihat eden erkekler ve kadınlar, böylece Allah’a duydukları içten saygı ve bağlılıklarını gösteren erkekler ve kadınlar, Allah’ın daveti nizam ve ahlakı yaşamak ve yaşatmak uğrunda mallarını seve seve harcayan erkekler ve kadınlar, oruç tutan erkekler ve kadınlar, iffetlerini koruyan erkekler ve kadınlar, Allah’ı hiç akıllarından çıkarmadan, davranışlarında hep O’nun rızasını gözeten erkekler ve kadınlar, bunların hepsini titizlikle dikkate alıp, böylece amel eden erkekler ve kadınlar için Allah muhteşem mükâfatlar hazırlamıştır.

Allah ve Resulü bir konuda hüküm verdikten sonra, mü’min erkek veya kadının o konuda başka bir hüküm koyma, kendi tercihlerine göre amel etme ya da başkalarının hükümlerine göre davranma hakkı yoktur.

Kim Allah’ın ve Resulünün hükümlerine karşı çıkarsa apaçık bir dalalete düşmüş olur.

Ey Peygamber! Hani Allah’ın İslam nimetiyle buluşturduğu, senin de gözetip kolladığın evlatlığın (Zeyd), eşini boşamak istediğini sana bildirdiğinde, sen de ona “Eşini boşama, Allah’tan kork ve sorumluluklarını unutma” demiştin fakat bu konu ile ilgili düşünüp de açıklamaktan çekindiğin, Allah’ın açıklayacağı şeyi içinde saklıyordun, oysa çekinilmesi gereken yalnızca Allah’tır. Sonunda (Zeyd) eşini boşayıp ilişkisini tamamen kesince, Biz de senin onun boşadığı eşi (Zeynep) ile evlenmeni emrederek evlatlıkların eşleriyle boşanıp, ilişkilerini kestikten sonra onlarla evlenilebileceğini gösterdik. Böylece Allah bu konudaki hükmünü bildirmiş oldu.

Peygamber, Allah’ın kendisine emrettiği bir işi yerine getirmesinden dolayı asla suçlanamaz. Sizden önce gelip geçen kavimler için de Allah’ın hükmü böyle idi, sizin için de Allah’ın hükmü böylece yerine getirilmiş oldu.

Peygamberler, Allah’ın hükümlerini tebliğ ederken hiç kimseden çekinip korkmazlar, onlar yalnızca Allah’ın rızasını kaybetmekten korkarlar.

Sonunda hesap sorup ödüllendirecek ya da cezalandıracak olan Allah’tır.

Ey mü’minler! Muhammed içinizden hiçbirinizin babası (Zeyd’in de babası) değildir. O, yalnızca Allah’ın Resûlü ve nebîlerin sonuncusudur.

Allah her şeyin tek ve mutlak doğrusunu bilendir.

Ey iman edenler! Allah’ın yüceliğini hiç aklınızdan çıkarmayın, yaratılışınızın amacını da unutmayın ve sabah akşam sorumluluklarınızın bilinci ile O’nu zikredin.

Allah, sizleri karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için rahmet olmak üzere Kur’an’ı gönderen ve melekleri ile destek verendir. Çünkü Allah mü’minlere karşı çok şefkatli, merhametli ve rahmet kaynağıdır.

Dünya hayatlarını, yaratılışlarının sebebi olan İslam nizam ve ahlakını yaşamak ve yaşatmak gayreti ile tamamlayan mü’minler, âhiret yurdunda “Selam size, bugün artık selamete erdiniz. Allah sizin için güzel bir mükâfat hazırladı.” denilerek karşılanacaklar.

Ey Peygamber! Biz, seni hak ve hakikate insanları çağıran, uyarıcı ve ışık saçan bir elçi olarak gönderdik. Mü’min olarak yaşamayı seçip, gereklerini yerine getirenlere, kendilerini Allah katında büyük bir mükâfatın beklediğini müjdele.

Sakın müşrik, kâfir ve münafıkların çağırdıklarına uyma, Allah’tan başkasının isteklerine boyun eğme, önüne çıkardıkları ve çıkaracakları zorluklara, sıkıntılara aldırma. Yalnızca Allah’a güvenip, O’na yaslan, koruyucu ve yardımcı olarak Allah yeter.

Ey iman edenler! Mü’min kadınlarla nikâhlanır, sonra da onlara dokunmadan boşanmak durumunda kalırsanız, onlardan iddet sürelerini beklemelerini isteme hakkınız yoktur. Mehirlerini belirlemiş iseniz bu durumda yarısını vererek, şayet belirlememiş iseniz o zaman da durumunuza uygun olanı vererek boşanın ve onları güzellikle bırakın.

Ey Peygamber! Biz sana mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah’ın savaşlarda ganimet olarak bahşettiği cariyeleri nikâhlayıp evlenmeyi helal kıldık. Seninle birlikte hicret eden amcanın, halanın, dayının ve teyzenin kızları ile de evlenmene izin verdik, ayrıca mehir talep etmeksizin sana eş olmayı isteyen ve senin de evlenmeyi kabul ettiğin mü’min kadınları da yalnız sana mahsus bir hüküm olarak helal kıldık ki, mehir konusunda bir zorluk yaşamayasın.

Biz diğer mü’minlerin eşleri ve cariyeler hakkındaki hükümleri daha önce bildirmiştik. Allah mü’minlere karşı çok merhametli ve şefkatlidir.

Ey Peygamber! Eşlerinden dilediğinden bir süre uzak kalabilir, dilediğini de yanına alabilirsin. Dilersen seninle birlikte olma sıralarını da değiştirebilirsin, dilediğin zamanda bir süre ayrı kaldığın eşinle birlikte olmanda bir sakınca yoktur. Böyle davranman hem seninle birlikte olduklarında mutlu olmalarına hem de uzak kaldığında üzülmemelerine sebep olur; bu, kendilerine ayırdığın zamana da razı olmaları bakımından daha uygundur. Allah her şeyin gizlisini, açığını ve en doğrusunu bilir.

Ey Peygamber! Bundan sonra bu eşlerinden başka kadınlarla evlenmen sana helal değildir. Güzel oluşları hoşuna gitse de mevcut eşlerini boşayıp başka kadınlarla evlenemezsin, ancak sahip olduğun cariyeler (savaş esirleri) hususunda bu hüküm geçerli değildir. Nikâh akdi ile onlarla evlenebilirsin. Allah her şeyi görüp gözetmektedir.

Ey mü’minler! Peygamber’in evine izinsiz girmeyin, yemek için davet edildiğinizde erken gidip yemek vaktine kadar beklemeyin, yemek vaktinde gelin ve yemekten sonra lafa dalıp kalmayın, kalkıp evlerinize dağılın. Oturup kalmanız Peygamber’i üzebilir, sizin üzülmemeniz için de o bunu söyleyemez, ama Allah size bunları öğretmekten çekinmez.

Peygamber eşlerinden bir şey isteyeceğiniz zaman perde arkasından isteyin, bu sizin kalbinizin de onların kalplerinin de temiz kalması bakımından daha doğrudur, bununla birlikte sizin bu konularda dikkatsiz davranmanız Peygamber’i üzer. Peygamber’in ölümünden sonra onun eşleriyle evlenmeniz de size helal değildir, bunlara uymamanız Allah katında çok büyük bir günahtır.

Bir şeyi açıktan ya da gizliden yapmanız Allah için fark etmez, çünkü O her şeyi görür ve bilir.

Peygamber eşlerinin babaları, çocukları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, mü’min kadınlar ve sahip oldukları cariyeler ile serbestçe görüşüp konuşmalarında bir sakınca yoktur.

Ey Peygamber eşleri! Allah’ın belirlediği sınırlara karşı sorumluluklarınızı yerine getirin. Şüphesiz Allah her şeyi görüp gözetmekte, şahit olmaktadır.

Allah ve melekleri Peygamber’e yardım edip, onu desteklerler. Ey iman edenler! Siz de ona, onun davetinin yaşanır hale gelmesi için gösterdiği gayrete destek verin. Bütün gücünüzle Allah’ın emirlerine teslim olup, O’na itaat edin. Allah adına Peygamber’in yaptığı daveti reddederek Allah’ı ve Resulünü üzenlere, Allah dünyada da âhirette de lanet eder, rahmeti, şefkati ve merhametinden uzak tutar. Onlar için alçaltıcı bir azap vardır.

Mü’min erkek ve kadınları yapmadıkları bir işle suçlayıp üzerek onlara iftira edenler de büyük bir günah işlemiş olurlar.

Ey Peygamber! Eşlerine, kızlarına ve mü’min hanımlara söyle, evlerinden dışarı çıkacakları zaman dış giysilerini üzerlerine alsınlar! Bu onların hür ve iffetli kadınlar olarak bilinmeleri ve rahatsız edilmemeleri bakımından daha uygundur. Allah mü’minlere karşı çok merhametli ve bağışlayıcıdır.

Yalanlar düzüp, mü’minlere iftiralar atarak şehirde kargaşa çıkarıp, fitneye sebep olarak huzursuzluk çıkarmaya çalışan, kalplerinde hastalık bulunan, fasıklarla münafıklar şayet bu davranışlarına son vermezlerse, Biz de seni onların üzerine öyle bir göndeririz ki, artık aynı şehirde sizinle birlikte daha fazla kalamazlar ve yakalandıkları yerde lanetlenmiş olarak öldürülürler.

Allah’ın gelip geçen bozguncular içinde uygulanmasını emrettiği yasası budur ve O’nun yasasında asla değişiklik bulamazsın.

Ey Peygamber! İnsanlar sana Kıyamet’in ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. Sen onlara de ki: “Onun vaktini yalnızca Allah bilir, kim bilir o belki çok yakın, belki de uzaktır.” Ama bilinmesi gereken gerçek şu ki davet olundukları nizam ile ahlaka sırt çevirenleri Allah rahmetinden, mağfiretinden kovmuş ve cehennemde onlar için korkunç bir ateş hazırlamıştır. Onlar orada daimi kalacaklar ve ne bir dost ne de bir yardımcı bulamayacaklar! Yüzlerinin ateşte kavrulup, darmadağın olduğu O Gün şöyle diyecekler: “Ah keşke biz de yaratılış amacımızı layıkıyla kavrayıp, yalnızca Allah’ı Rab ve ilah edinerek, Peygamberi ile yaptığı davete uysaydık.” Ardından da, “Ey Rabbimiz! Bizler dünyada iken önderlerimize, ileri gelen büyüklerimize uyduk, sonunda onlar bizi Senin davetinden uzak tutup, kopardılar. Ey Rabbimiz! Onlara iki misli azap çektir de, bizim cehenneme girmemize sebep olmalarının cezasını çeksinler.” diyerek sızlanırlar.

Ey iman edenler! Siz Musa’ya eziyet eden İsrailoğulları gibi olmayın ve unutmayın ki Allah, Musa’yı İsrailoğullarının iftiralarından ve itham ettiklerinden temize çıkarmıştı. Çünkü Musa, Allah’ın yanında çok değerli ve itibarlı bir kul idi.

Ey iman edenler! Allah’ın daveti olan hayat tarzını yaşamak ve yaşatmak konusunda sorumluluklarınızı bilinçli ve samimi olarak yerine getirin, daima doğru olanı söyleyip, doğru olanı yapın.

Böyle davrananların yaptıklarının Allah yanında değeri vardır ve Allah onların işlerini kolaylaştırıp, günahlarını da bağışlar. Gerçek şu ki kim, Allah’a ve Resulüne itaat ederse, büyük bir kazanç elde eder ve zafere ulaşır.

Biz yaratılış sebepleri ve özelliklerinden dolayı göklerin, yerin ve dağların taşıyamayacağı, ilâhî nizam ve ahlakın yeryüzünde yaşanır hale getirilmesi sorumluluğunu insana emanet ettik ve onu bu görevi yerine getirebilecek akıl, kabiliyet ve güç ile donattık. Görevinden yüz çevirenler cahil, nankör ve zalimlerdir.

Allah, kendisine karşı sorumluluklarını yerine getirmeyip karşı çıkan erkeklerle kadınları hak ettikleri azapla cezalandıracaktır.

Allah, davetine iman edip sorumluluklarını yerine getirmek için gayret edenlerin hatalarını, günahlarını bağışlayıp rahmeti ve merhameti ile ödüllendirecektir.