Şems Sûresi Açıklamalı Meali

¹Evrendeki mükemmel sistemin en parlak işareti olan güneşe ve onun huzur ve hayat verici ışığına, özellikle kuşluk vaktindeki aydınlığa ve yaydığı ısıya, Andolsun

²Işığını güneşten alarak Güneşin batışından sonra ortaya çıkıp Onu izleyen yansıdığı kadarıyla ışığını aksettiren, güneşi takip eden aya,

³Dünyanın kendi etrafında dönmesine bağlı olarak Onu yani Güneş’i izleyip açığa çıkardığı zaman gündüze,

⁴Güneşi ve Gündüzün aydınlığını örtüp bürüyen geceye

⁵Sayısız yıldızlarla dolu uçsuz bucaksız Gökyüzüne ve onu ayakta tutana ve bu denli muhteşem ve mükemmel bina edene. Allah’ın, göğü kurarken koyduğu kanunlara ve bir sistem çerçevesinde düzenleyen yüce Kudrete yemin olsun.

⁶Yeryüzüne ve canlıların huzur ve güven içinde yaşayabilmesi için, onu düzenlediği plana, insanların istifadesi için her türlü nimet ve imkânlarla donatıp yayıp döşeyene.

⁷İnsan olarak yaratılan her Nefse ve onu üstün ve yetenekli bir varlık olarak yaratılış gayesine uygun olarak şekillendirene. İnsanı yaratılış amacına uygun hale getirerek verdiği özelliklere ve kabiliyetlere.

⁸Sonrada insanın tercihine bağlı olarak ona her nefse, kötülüğe eğilimini imanı ve ahlaki düşüklüklerini ve onlardan sakınma yollarını, küfür ve kötülükten sakınma çarelerini, doğru ile yanlışı birbirinden ayırt etme yeteneği bahşedip, ilham edene ve öğreten yüce Rabbe yemin olsun ki. Nefsi, insanı, günah işleme, mantıklı düşünme ve dinin dışına çıkma zaaflarıyla, vicdan azabıyla; takva esaslarını-Kur’an esaslarını benimseme ve hayata geçirme, Allah’a sığınma, emirlerine yapışma, günahlardan arınma, azaptan korunma, kulluk ve sorumluluk şuuruyla özgürce şahsiyetini geliştirme, dinî ve sosyal görevlerinin bilincinde olma kabiliyetiyle donatana! İnsana kötü ile iyiyi, doğruluk ile sapıklığı birbirinden ayıracak özellik ve ölçüyü öğretene veya insanlara hayrı ve şerri, itaat ve isyanı ilham ile öğreten Allah’a, İnsan yaratılışından uzaklaşıp insanlığından çıktığı zaman, kötü yola düştüğü zaman, düzelmesi için kalbine iyiliği koyana, doğru yolu gösterene, düşünüp akıl etmesini sağlayana güneş, ay, gece, gündüz, yer gök gibi yaratılan her şey andolsun!

⁹Yaratan Tek olduğu gibi insanlığı dünyada ve ahirette ebedi saadete ulaştıran yol da tektir. Vahyin rehberliğinde, Peygamberin örnekliğinde şekillenen bu yolda nefsini kötü arzu ve alışkanlıklarını, günah kirlerini şirkten temizleyip terbiye eden ve arındıran kimseler kurtuluşa ermiştir. Allah’ın davetine iman edip sorumluluklarını bilinçle yerine getirenler, nefislerini tezkiye eder, kula kulluktan ve yozlaşmaktan kurtulurlar. Allah’a itaat ederek kim benliğini temizlerse, günah ve isyan kirinden kesinlikle kurtulmuştur. Elbette benliğini kötülüklerden arındırıp düzeltenler, iyilikle yücelenler kazanmıştır. Her gün gördüğünüz güneş, ay, gece, gündüz, gökyüzü, yeryüzü ne kadar gerçekse, kendiniz ne kadar gerçekseniz, Rabbinizin emirlerine uyup kurtulmak da o kadar gerçektir. Gerçek olarak gördüklerinizi, gerçek olarak yaşadıklarınızı yalanlayamıyorsanız, Rabbinizin sözünü de yalanlayamazsınız.

¹⁰Nefsini korumayıp, günahlarla alçaltarak kirleten hilekâr kimseler ve kötülüklerini kirleriyle örtenlerse zarar edip kaybetmiştir, fitneye ve felakete sürüklenmiştir. Rabbine sırt dönenler dünyada ve âhirette hüsrana uğrarlar. Rabbinin insanlara gönderdiği yasalara değer vermeyenler, Arzularının yolundan giderek çıkarlarına göre yasalar koyanlar, çıkar yasalarına göre yaşayanlar kaybetmiştir. Böyleyken onlar yine Rabbine inanmayı, emirlerine uymayı, kendileri için alçalma olarak görürler. Allah’ı sevdiklerini iddia ederken Dünyadaki yaşamlarına Allah’ı karıştırmazlar. Allah’ın yasalarında ahirette uyulacak emirler varmış gibi, Allah dünyadaki işimize karışmasın, ama isteyen ahiret işlerini yapabilir derler. Onlar nasıl hüküm veriyorlar? Hiç akıllarını kullanmıyorlar mı? Rabbinin hangi yasası dünya için değil? Rabbinin hangi işi ahiret işidir? Andolsun! Rabbinin her yasası dünya işine aittir. Onların gerçek dışı sözlerinin peşine düşerek “Dünya işleri bize ait ahiret işleri Allah’a ait!” demeleri saçmalıktan ibarettir. Dünyada yaşayan insanlara niçin ahirette uyacakları yasalar emredilsin? Dünyadaki insana ahirette uyacakları yasalar emredilseydi, insanlar demez miydi; ahirette uyacağımız yasalardan bize ne? Biz şu an ahirette değil dünyada yaşıyoruz! Allah zalim mi ki ahiret hayatına ait yasaları dünyada emretsin? Ne az düşünüyor ne az akıl ediyorlar! Bilsinler Kur’an ahiret yasalarından değil dünya yasalarından söz eder.

¹¹Hatırlayınız ki, Peygamberleri Salih’in Allah adına yaptığı daveti reddeden müşrik Semud kavmi de azgınlığı yüzünden benliklerini inkâr ve isyanla kirleterek, Allah’ın azabına uğratılacakları konusunda uyarıldığı halde Sâlih peygamberi ve onunla gelen âyetleri yalanladı. Onlarda dünya işlerimize Allah karışamaz demişlerdi. İnsanlar arasında bozgunculuk yaptılar. Yeryüzündeki varlıklara güç kullanarak zorla el koydular. İnsanların çoğu açlık fakirlik içinde yaşamlarını sürdürmeye çalışırken, onlar bolluk zenginlik içinde yaşadılar. Her türlü yalanı süslü sözlerle gerçek diye anlattılar. Onlar da aynen sizin gibi, Allah kendi işine baksın bizim dünya işimize karışmasın dediler. Onlar bu istekleriyle Allah’ı kendilerine köle yapmak istiyorlardı. Böylece Rabbine karşı isyan ettiler.

¹²En azgın eşkıyaları zorbalık ve küstahlıkla ayaklanıp kesilmesi yasak olan deveyi öldürmek üzere ileri atılarak, Sâlih Peygamberin karşısına dikilmişti. Halkı yalanlarıyla tehditleriyle kandırarak Allah’a karşı gelmeye zorladılar. Allah’ın ilkelerine, Allah’ın yasalarına karşı halkı kışkırttılar.

¹³Fakat onlar uyarıları dikkate almaları için Salih’in kendilerine bir mucize göstermesini istediler. Allah’ın elçisi onlara dedi ki: Allah size, bir mûcize ve imtihân olarak şu deveyi gönderdi. Bu deve sıradan bir deve değil bu deveyle sizi imtihan ediyor. Bu sahipsiz deveye karşı tavrınız, kaba kuvvete baş vurarak zayıf ve çaresiz insanları ezme huyundan vazgeçip geçmediğinizi ortaya koyan bir ölçü olacaktır. Şöyle ki, şu pınardan bir gün devenin, bir gün de sizin ve hayvanlarınızın su içme hakkınız olacak ve bu sıra hiç bozulmayacaktır. Eğer bu sınavda kaybedenlerden olmak istemiyorsanız "Allah’ın deneme için size gönderdiği devesine zarar vermeyin ve onun su içme hakkına engel olmayın". Aksi hâlde, bunun cezasını en ağır biçimde ödersiniz, diye uyarmıştı.

¹⁴Ancak elçiyi hiçe sayıp onu yani, Salih’i yalanladılar, Allah’a itaatin simgesi olan o deveyi kestiler. Allah’ın kendilerini bununla imtihan edeceğini bildirmesine rağmen, onlar âdeta kendileri Allah’ı imtihan edercesine devenin su içme hakkını kullandırtmadıkları gibi, hayvanı vahşice öldürdüler. Rableri de bu küstahlıkları, azgınlıkları ve kendisine başkaldırmaları günahları sebebiyle üzerlerine şiddetli azap indirdi ve orayı büyük küçük bırakmadı dümdüz etti, helake uğrattı. Onlar sözlerini çiğnediler. Salih’le yaptıkları antlaşmayı bozdular. Deveyi keserek öldürdüler. Su hakkında yaptıkları paylaşım kurallarını çiğnediler. Suyu kendi mülklerine geçirdiler. Böylece doğanın dengesini bozdular. Develerini kesince etsiz sütsüz kaldılar. Suların yerini değiştirince sular kayboldu. Yaptıkları haksızlık üzerine doğal yasalar hükmünü sürdürmeye başladı. Doğal dengeler bozulduğu için yaşadıkları yerler yıkıldı, dümdüz oldu. Kesip yiyecekleri hayvanların nesli tükendi. Sular çekildi. Yaşadıkları yerler yaşanmaz bir hale geldi. Bakın bakalım! Onlardan bir eser kalmış mı? Oralardan sürekli geçiyorsunuz. Kervanlarınız onların kalıntıları arasından geçiyor. Kalıntıları gördükleri halde düşünmüyorlar mı? Acaba buralarda yaşayanlara ne oldu demiyorlar mı? Ne oldu da yaşayıp dururken yok edildiler? Suçları neydi? Hiç sormuyorlar mı? Andolsun ki Rabbin verdiği örnekteki gibi; yeryüzünde haksızlık eden her toplumu dilediği an cezalandırır. Eğer yaşamalarına izin veriliyorsa; bunda bilmediğiniz nedenler vardır.

¹⁵Helâk onlara müstahak oldu. Çünkü bu toplum kendi sonundan da korkmuyordu, onlarda yaptıkları işin sonucuna dair herhangi bir korku ve endişe yoktu. Onlar böyle bir akıbetle karşılaşacaklarına hiç inanmıyorlardı. Allah, asla Bunun gibi intikamların ve bu işin sonundan da çekinmez ve hiçbir güç O’nu durduramaz. Sâlih de bunun ümmetine, mü’minlere bir zararı dokunacağı endişesini taşımıyordu. Çünkü O’nun üstünde O’nu sorumlu tutacak, O’na zarar verebilecek hiçbir kuvvet ve kudret yoktur. O adaletle hükmettiği için, her şeyi yerli yerinde ve güzeldir. İmtihan gereği üstünlerin, iyilerin oluşması için, bazılarının kaybetmesi lazım. Ve kimsenin, neden ben böyle oldum? Diye şikâyet hakkı yoktur. Çünkü kendisi isteyerek yanlışı tercih etmiştir. Ey resulüm onlara söyle! “Geçmişteki Semud halkı gibi Rabbinize karşı gelirseniz, emirlerini yerine getirmekten kaçınarak karşı gelirseniz. Başınıza gelecek budur. Gücünüze kuvvetinize dayanarak şımarmanız, Rabbinize karşı isyan etmeniz hiçbir şeyi değiştirmez. Rabbiniz dünyada yapılan her işin sonunu mutlaka tamamlar. Rabbiniz sizlerden korkmaz. Sizlere azap göndermekten de korkmaz. Ne kadar aptalca düşünceler içindesiniz. Sanki sizin meydan okumanızdan dolayı Allah korkacak, sizi cezalandırmayacak öyle mi? Andolsun ki yaptığınız her şey yazılmaktadır. Ummadığınız yerden size azap gönderilecektir. Allah’ın azabı geldiği gün neye uğradığınızı şaşırırsınız.”