Mâ’ûn Sûresi Açıklamalı Meali

¹Allah, insanları yaratıp bunca nimetlerle donatıp sonra da onları yaratılış sebeplerine uygun bir din ile yaşamaya davet etmişken, görünüşte namazını kılan, ibadetlerini yerine getiren fakat ahlâksız, kişiliksiz, saygısız ve merhametsiz tavırlarıyla, dinin bir kısım ritüellerini yerine getirip Şeklen dindar olan kimseyi gördün mü? Ama iş Allah yolunda vermeye gelince Dini ahlaki değerler sistemini, Ahiretteki ceza ve mükafatı yalanlayanı, ahiret hayatını ciddiye almayanı, onun emirlerini yok sayanı gördün mü? Allah’ın davetini reddedip yalanlayan nefsini ya da kendisi gibi yaratılmışları ilah edinen nankör insanı gördün mü? Rabbine karşı çıkan insan neyine güveniyor? Ona bizim verdiğimiz; aklına, gözüne, kulağına, zekâsına mı güveniyor? Andolsun! Biz ona, bu özellikleri vermeseydik, görebilecek, duyabilecek miydi? Elbette hayır! Bilmiyor ki verdiğimiz her şey sınırlıdır. O sınırlandırılmış yaratılışıyla her şeyi bildiğini zannediyor. Rabbinden yüz çeviriyor. Rabbinin yolunu yalanlıyor. Bunların kim olduklarını açıklayayım mı?

²İşte o Allah’ın kulları üzerindeki haklarını görmezden gelen bu müşrik ve kâfirler, bencil ve cimri oldukları için yetimi, sahipsiz ve çaresiz kimseyi kovup azarlayarak iter kakar, insanların haklarını da çiğner. Onları kendi dertleriyle baş başa bırakır ve hakaret edip kovar. Yetimi öksüzü sahipsiz zanneder.

³Yoksulu muhtaç ve mağduru doyurmaya, ön ayak olmaz. Kendisi yapmadığı gibi, başkasını da yetime, yoksula sahip çıkmaya teşvik etmez. Kendisine birçok varlık verdiğimiz insana bakın! Yoksulları, yetimleri doyurmak için ön ayak olup topluma örnek olacağına, onları itip kakıyor. Ona bir aile verdiğimizi görmüyor mu? İstesek onun ailesini elinden alırız. Onu da öksüz, yetim bırakırız. Bize karşı ne yapabilir? Sağlığını alıp hasta etsek, kulaklarını sağır, gözlerini kör yapsak, aklını alıp akılsız kılsak bize karşı ne yapabilir? Bütün varlığını elinden alsak, anadan doğma çıplak ortada bıraksak bize karşı ne yapabilir?

⁴Namazlarını geçiştirerek terk etmeyi umursamayanların, başka meşgalelerle ilgilenmeyi namaza tercih edenlerin, bu anlayışla namaz kılanların, hacca, umreye gidenlerin, kurban kesenlerin gösteriş için yardım edenlerin, vay hallerine. Yazıklar olsun bunları görüp, birlikte yaşayıp da bu zalimlere engel olmaya çalışmadan namaz kılanlara, şuursuz, huzursuz ve sorumsuz şekilde dua ve ibadet yapanlara. Yazıklar olsun komşusu açken tok yatanlara! Yazıklar olsun tabağındakini sünnetleyen ama tabağındakini vermeyi düşünmeyenlere! Yoksulları, öksüzleri, yetimleri itip kakarken şöyle yardım severim böyle yardım severim, diye övünürler. Ağzında, yaşamında yardım severlik, insan severlik dolaşır. Her yerde insanları, yoksulları, yetimleri, öksüzleri desteklediklerini söyler. Yaptıkları ise tam tersinedir. Yoksulları, yetimleri, öksüzleri iter, kakar. Onların sırtından çıkar sağlar hizmetlerine köle yapar.

⁵Ki onlar ciddiye almayıp yalan yanlış kıldıkları namazların, manasından ve amacından, yardım etme, destek olma bilincinden habersizdirler. Kıldıkları namazın ruhundan, ibadetin kişiye kazandırdığı üstün ahlâkî vasıflardan gâfildirler. Hâlbuki namaz, insanı böylesi zalimlere karşı kıyama çağırır. Namazı bu anlamından kopuk kılanlar hem namaza hem de kendilerine yabancılaşmışlardır, onların ibadeti kendilerini de başkalarını da aldatma ve gösteri aracından başka bir şey değildir. Vay onların haline ki ne yaptıklarını bilmezler. Aslında onların hiçbir şeyden haberleri yoktur. Hacca, umreye gidişin ruhunu kavramazlar, kurban kesmenin öncelikle bencillik ve cimrilik gibi duygularla aradaki bağı kesmek olduğunun şuuruna varamazlar. Öylesine cahil, öylesine bencil, öylesine çıkarcı yaşarlar ki insanlıktan haberleri yoktur. Bilmiyorlar ki güzel işler yapıyoruz diye bildikleri şeyler onları cehenneme götürecek!

⁶Onlar ibadetlerinde ve dini hizmetlerinde riyakârdırlar. Her işlerini, övülmek maksadıyla insanları aldatmak veya Allah’tan başkalarını memnun etmek için, birer gelenek haline gelmiş ibadetleri ile gösteriş yaparlar. Onların ibadeti kendilerini de başkalarını da aldatma ve gösteri aracından başka bir şey değildir. Kulluk ve ibadetlerinde, davranışlarında ikiyüzlü hareket ederler.

⁷Ve özde değil, sözde dindar oldukları için de iyiliği ufacık bir yardımı, Malının az bir kısmını dahi, zekâtı veya emaneti, yoksulun hakkı olarak paylaşma ve dayanışma amaçlı vermezler, ufacık bir yardıma bile engel olurlar. İşte böylesine zalim, hain ve merhametsiz davranmalarının sebebi, gerçek bir imanla Din’in aslına ve ahiret hesabına inanmamış olmalarıdır. Onların yoksula, yetime, öksüze sahip çıkıyoruz sözleri yalandır. Bu sözleri sadece gösteriştir. Hâlbuki Rabbin verdiği nimetleri öksüzlerle, yetimlerle, yoksullarla paylaşıp paylaşmamakla onları sınamaktadır. Keşke bilselerdi. Rabbinin yolu paylaşım yoludur. İnsan Rabbinin verdiklerini toplumla paylaşmadığı müddetçe, Rabbinin yolu olan İslam’ı yalanlamıştır. Çünkü Rabbinin yolunda bencillik, yoksulu, yetimi, öksüzü itip kakma yoktur.