Haşr Sûresi - Mustafa Çevik Meali (Ayetler Konu Bütünlüğü İçinde)

Göklerde ve yerde olanların hepsi, insana Allah’ın ilminin yüceliğini, kudretini ve ilahlığını hatırlatmakla (tesbih etmekle) birlikte, Allah’ın kendilerine yüklediği görevlerini noksansız yerine getirmekte olduklarını da gösterir. Her hükmü mutlak mükemmel olan ve her şeyi yerli yerine koyan yalnızca Allah’tır.

Kitap Ehlinden sizinle savaşmak için bir araya toplanıp, ayaklanmış olanların, sonra da savaşmayı göze alamayıp yurtlarını terk edeceklerine hiç ihtimal vermiyordunuz. Onlar da kalelerinin, evlerinin kendilerini Allah’a karşı koruyacağını sanıyorlardı fakat Allah onları korkunun pençesine düşürüp de, hiç beklemedikleri bir darbeyle yüz yüze getirince, iradeleri çözüldü. Yurtlarını terk ederken evlerini bir yandan kendileri yıkıyor, bir yandan da mü’minler yıkıyorlardı. Ey akıl sahipleri, bundan alınacak ibretler, çıkarılacak dersler vardır.

Şayet Allah onlar için yurtlarından sürülmeyi takdir etmemiş olsaydı, elbette daha büyük bir azapla cezalandırırdı. Âhirette de cehennem azabı onları beklemektedir. Çünkü onlar, Allah’a ve Peygamber’e nankörlük ederek mü’minleri arkadan vurmaya kalkıştılar. Kim, Allah’a ve Peygamberine nankörlük edip başkaldırırsa, Allah da onu şiddetli bir azap ile cezalandırır.

Ey iman edenler! Size düşmanlık eden Kitap Ehlinin hurma ağaçlarını kesmeniz de, kesmeyip bırakmanız da Allah’ın izni ve yardımıyla oldu. Çünkü onlar Peygamber’le yaptıkları anlaşmayı bozmuş ve ihanete teşebbüs ederek cezalandırılmayı hak etmişlerdi.

Savaşmaksızın onlardan ganimet olarak Allah’ın Peygamberine nasip ettikleri için ne at koşturdunuz ne deve. Allah Peygamberini dilediği kimselerin üzerine sevk eder ve onlara karşı galip getirir, dilediğini yapmaya kâdir olan yalnızca Allah’tır.

Allah Peygamberine savaşmadan elde edilen ganimetlerin nasıl pay edileceğini şöyle bildirmiştir. Bu ganimetlerin bir kısmı (Allah’a) Allah’ın yolu İslâm nizamı ile ahlakını ayakta tutmak amacı ile Beytülmale (devlet hazinesine), diğer kısmı Peygamber’in tasarrufu ile onun uygun gördüğü yakınlarına, ölenlerin geride bıraktıkları yetimlere, yoksullara ve yolda kalmışlara aittir.

Böyle yaptık ki, ganimet zenginler arasında dolaşan, onların servetlerine servet katan bir devlet haline dönüşmesin. Peygamber bu ganimetlerden belirtilen kişilerden kime ne veriyorsa o da onu alsın, vermediği kimse de istemekten uzak dursun. Allah’ın emirlerine karşı sorumlu olduğunuzu unutmayın çünkü Allah’ın cezalandırması çok çetindir.

Bu ganimetlerden bir kısmı da Allah merkezli nizam ile ahlakı yaşamak ve yaşatmak uğrunda mücadele ederken, müşrik ve kâfirlerin zulmünden dolayı yurtlarını ve yuvalarını terk ederek hicret etmek zorunda kalan yoksullaşmış mü’minlere verilecektir. Onlar imanları uğrunda mallarını ve mülklerini terk edip, Allah’ın davetine koşan kimselerdir.

Ganimetlerin böyle pay edilmesinden, o bölgenin mü’min kardeşlerine kapılarını açmış olan yerli halkı kıskançlık duymazlar, hatta bazıları kendileri ihtiyaçlı olsalar bile muhacir olarak gelmiş kardeşlerini kendilerine tercih ederler.

Kendilerini aç gözlülük ve başkalarına verilenlere göz dikmekten arındıran bu kimseleri, Allah ödüllendirip mutluluğa kavuşturacaktır.

Gönülden Allah’a teslim olarak yaşayıp dünya hayatlarını tamamlamış olanlardan sonra, onların ardından gelip izlerinden gitmekte olan mü’minler de şöyle dua ederler: “Ey Rabbimiz! Bizi de bizden önce iman etmiş, imanlarının gereklerini yerine getirmiş olan kardeşlerimizi de bağışla ve bizim kalplerimizi mü’min kardeşlerimize karşı, kıskançlık, haset ve kin gibi duygulara kapılmaktan koru. Rabbimiz! Şüphesiz Sen çok şefkatli ve merhametlisin.”

Münafıklar, Kitap Ehlinden olan hainlere diyorlardı ki: “Şayet Peygamber ve beraberinde olanlar, sizi yurdunuzdan çıkarmak maksadıyla savaş açarlarsa, biz de sizinle birlikte onlarla savaşacağız. Yurdunuzdan çıkarılmakla karşı karşıya kalırsanız, biz de sizinle geleceğiz ve bu konuda da kimseyi dinlemeyeceğiz.”

Allah onların sözlerinde durmayan yalancılar olduklarının şahididir. Çünkü bu münafıklar savaş sırasında da, yurtlarından çıkarılacakları sırada da Kitap Ehli olduklarını söyleyen Yahudilere yardım etmezler, yardım etmeye kalksalar bile biraz zoru gördüklerinde arkalarını dönüp kaçarlar.

Ey iman edenler! Kitap Ehli olan ve olmayan müşrik, kâfir ve münafıklar Allah’tan çok sizden korkarlar, çünkü onlar Allah’ın azameti, kudreti ve azabının şiddeti kendilerine bildirilmesine rağmen bunun önemini kavramak istemeyen kimselerdir.

Onlar aralarında yardımlaştıklarında dahi sizinle yüz yüze gelerek savaşmaktan çekinirler. Ancak kalelerinin arkasında kalarak ya da uzaktan size ulaştırabilecekleri silahlarla saldırırlar. Aslında onların kendi aralarında da şiddetli geçimsizlikleri, anlaşmazlıkları vardır fakat siz onların birlik olduğunu sanırsınız. Onların kalpleri de birbirlerine karşı soğuk ve darmadağınıktır. Onlar akıllarını doğru kullanmayan, gerçeği görüp de kabul etmeyen topluluklardır. Onların sonu da kendilerinden önce yaptıklarının cezasını çeken ve âhirette de cehennem azabını hak edenlerin durumu gibi olacaktır.

Kitap Ehlini mü’minlerle savaşa teşvik eden münafıkların durumu ise tıpkı şeytanın insanı Allah’ın davetini inkâra teşvik etmesine benzer. O da insana “Senin Allah’la birlikte başka ilahların da var, onlar seni yalnız bırakmaz, yardımına koşarlar” diye fısıldar, ardından da bunu kabul eden kimseye “Ben senin bu kabulünden ve davranışlarından sorumlu değilim. Ben âlemlerin tek ve gerçek Rabbi olan Allah’tan korkarım” diyerek onun yanından uzaklaşıp gider.

Sonunda şeytanla birlikte hepsi hak ettikleri ve devamlı kalacakları cehenneme girecek, ateşle buluşacaklar.

Ey iman edenler! Allah’ın size emrettiklerine titizlikle uyun ve sorumluluklarınızı bilinçle yerine getirin. Her insan önden ne gönderdiğine baksın. Siz sakın Allah’ı unutan, Allah’ın da kendilerini unuttuğu fasık, nankör, müşrik ve münafıklar gibi olmayın! Allah yaptıklarınızdan haberdardır.

Cehennem ateşini hak edip de ona mahkûm olanlarla, iman edip imanlarının gereklerini yerine getirerek Allah’ın cennete layık gördükleri kimseler hiç bir olur mu? Elbette ki kurtuluşa erenler (hümül fâizun) cennet ehli olanlardır.

Bunca nimetlerle, güç, kudret, kapasite ve kabiliyetle yarattığımız insana, Kur’an ile yüklediğimiz İslâm nizamını yeryüzünde hakim kılmak ve yaşatmak sorumluluğunu bir dağa yükleseydik dağın bu sorumluluğu yerine getirmek üzere Allah’a boyun eğip, görevini yerine getirmek uğrunda çırpınıp, kendini paraladığını görürdün. Bu misali düşünüp de Allah’a karşı sorumluluklarınızın önemini bilesiniz diye size bildiriyoruz. (İnsan gerçek Rabbi ve ilahı olan Allah’ın kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmenin çırpınışı içinde olmalıdır.)

Allah bu çabayı gösterenlere karşı çok şefkatli, merhametli ve esirgeyicidir. O, kalplerde olanı da, gizli ve açık yapılanları da bilir. O’ndan başka gerçek ilah yoktur.

Yarattıklarının kendisinden başka gerçek Rabbi ve ilahı olmayan Allah, hükmün ve hükümranlığın tek ve mutlak sahibidir. O bütün noksanlıklardan uzaktır, selamete, huzura, güvene, adalete kavuşmak isteyeni isteklerine, rehberliği ile ulaştıracak olan da yalnız Allah’tır.

Yarattıklarını görüp gözeten, gücü her şeye yeten, izzet, şeref ve mutlak otorite sahibi yüce ve üstün olan yalnız Allah’tır. Allah, müşriklerin kendisinin yetkilerine ortak saydıklarından münezzehtir. O, hiç kimseye kulları üzerinde hüküm koyma ve kendi koyduğu hükümler dışında hükmetme yetkisi vermemiştir.

Göklerin, yerin ve arasında olanların şekillerini verip yaratan, yöneten ve gerçek sahibi de Allah’tır. Her şey O’nun yüceliğini tekrar tekrar hatırlatır. En güzel isim ve sıfatlar Allah’ındır.